Arbeidsrecht

Art. 7:611a BW. Geen noodzakelijke scholing. Geen sprake van een nietig studiekostenbeding. Werkgever heeft…

Rechtbank Limburg, 4 november 2026

Zaakgegevens

Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Limburg in een bodemzaak uitspraak gedaan in een zaak over arbeidsrecht.

Instantie
Rechtbank Limburg
Zittingsplaats
Roermond
Datum uitspraak
4 november 2026
Datum publicatie
4 november 2026
Zaaknummer
12163170 \ CV EXPL 26-1516
Rechtsgebied
Civiel recht Arbeidsrecht
Procedure
Bodemzaak
ECLI
ECLI:NL:RBLIM:2026:12074
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Art. 7:611a BW. Geen noodzakelijke scholing. Geen sprake van een nietig studiekostenbeding. Werkgever heeft definitieve opleidingskosten pas bij einde dienstverband kenbaar gemaakt. Alleen de kosten die na afloop van de opleiding bij de werknemer kenbaar waren moet hij vergoeden.

Uitspraak

RECHTBANK LIMBURG

Civiel recht

Kantonrechter

Zittingsplaats Roermond

Zaaknummer: 12163170 \ CV EXPL 26-1516

Vonnis van 4 november 2026

in de zaak van

[werkgever] B.V.,

te [plaats 1] ,

eisende partij in conventie,

verwerende partij in reconventie,

hierna te noemen: [werkgever] ,

gemachtigde: mr. Y.J.P. Janssen,

tegen

[werknemer] ,

te [plaats 2] ,

gedaagde partij in conventie,

eisende partij in reconventie,

hierna te noemen: [werknemer] ,

gemachtigde: mr. G.J. van de Randeraad (ARAG SE).

1 De procedure

1.1.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding
- de conclusie van antwoord in conventie en van eis in reconventie
- de brief waarin is meegedeeld dat een mondelinge behandeling is bepaald

- het bericht van 5 oktober 2026 met productie van [werkgever] .

1.2.

Op 7 oktober 2026 heeft een mondelinge behandeling plaatsgevonden, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt. Bij die gelegenheid hebben de gemachtigden van partijen pleitaantekeningen in het geding gebracht.

1.3.

Ten slotte is vonnis bepaald.

2 De feiten

2.1.

[werkgever] heeft met [werknemer] op 24 juli 2023 een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd gesloten van 1 augustus 2023 tot en met 31 juli 2024. Op 30 juli 2024 hebben partijen een tweede arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd gesloten van 1 augustus 2024 tot en met 31 juli 2025. In de arbeidsovereenkomst staat als functie ‘Algemeen medewerker’ vermeld. [werknemer] was feitelijk werkzaam als vrachtwagenmonteur.

2.2.

Op de arbeidsovereenkomst is de cao Beroepsgoederenvervoer over de weg en verhuur van mobiele kranen van toepassing.

2.3.

Op 3 november 2023 zijn partijen een studiekostenregeling overeengekomen voor de opleiding tot het behalen van het C- en CE-rijbewijs en de bijbehorende theorie. In deze studiekostenregeling zijn de geschatte kosten voor het behalen van het rijbewijs vermeld. Deze bedroegen € 8.500,00 (exclusief subsidie).

2.4.

Begin mei 2024 heeft [werknemer] zijn rijbewijs gehaald.

2.5.

Op 30 juli 2024 is er tussen partijen ter vervanging van de vorige regeling een nieuwe studiekostenregeling tot stand gekomen. In deze regeling zijn de kosten voor het behalen van het C- en CE-rijbewijs geschat op € 10.265,00 (exclusief subsidie). Daarnaast zijn de volgende verplichtingen van de werknemer opgenomen:

  • Bij beëindiging van dienstverband binnen een jaar na het behalen van de opleiding dient de werknemer 80% van de kosten van de genoten opleiding terug te betalen.

  • Bij beëindiging van dienstverband binnen twee jaar na het behalen van de opleiding dient de werknemer 60% van de kosten van de genoten opleiding terug te betalen.

  • Bij beëindiging van dienstverband binnen drie jaar na het behalen van de opleiding dient de werknemer 40% van de kosten van de genoten opleiding terug te betalen.

  • Bij beëindiging van dienstverband binnen vier jaar na het behalen van de opleiding dient de werknemer 20% van de kosten van de genoten opleiding terug te betalen.

2.6.

[werknemer] heeft de arbeidsovereenkomst op 31 december 2024 opgezegd.

Per 1 februari 2025 is [werknemer] uit dienst getreden.

2.7.

Op 15 februari 2025 heeft [werknemer] van [werkgever] een factuur ontvangen voor de studiekosten ten bedrage van € 16.062,24. Dit bedrag heeft [werkgever] als volgt berekend: 80% van de totale gemaakte kosten van € 16.593,22, hetgeen neerkomt op € 13.274,58, vermeerderd met 21% btw.

2.8.

In een e-mail van 15 februari 2025 liet [werkgever] weten dat op de factuur het laatste loon over januari 2025 van € 3.638,68 netto in mindering wordt gebracht, zodat [werknemer] nog € 12.423,56 aan [werkgever] diende te betalen.

2.9.

Op 13 juni 2025 wordt namens [werkgever] betaling gevorderd van € 8.806,24

(€ 16.593,22 x 75% -/- € 3.638,68).

2.10.

Op 2 juli 2025 betaalt [werknemer] een bedrag van € 1.409,04.

2.11.

Tijdens de mondelinge behandeling heeft [werkgever] in haar pleitnota een nieuwe berekening van haar vordering - ter vervanging van de berekening in de dagvaarding - opgenomen.

3 Het geschil

in conventie

3.1.

[werkgever] vordert - samengevat - veroordeling van [werknemer] tot betaling van € 4.949,50, vermeerderd met rente en kosten.

3.2.

[werkgever] legt aan haar vordering ten grondslag dat [werknemer] op basis van de overeengekomen studiekostenregeling aan totale opleidingskosten € 16.593,22 exclusief btw verschuldigd is. Rekening houdend met aftrek van de SOOB-subsidie, een terugbetalingspercentage van 75%, verrekening van het salaris over januari 2025, incassokosten, rente en een betaling van € 1.409,04, moet [werknemer] nog een bedrag van € 5.627,97 betalen, zoals [werkgever] heeft becijferd in haar pleitnota. [werkgever] handhaaft echter haar oorspronkelijke vordering van € 4.949,50, zoals opgenomen in het petitum van de dagvaarding.

3.3.

[werknemer] voert verweer. [werknemer] stelt zich primair op het standpunt dat de studiekostenregeling nietig is op grond van artikel 7:611a lid 4 BW, nu [werkgever] op grond van artikel 7:611a BW gehouden was om het behalen van het rijbewijs als verplichte scholing aan te bieden en volledig te bekostigen. Subsidiair is [werknemer] van mening dat de hoogte van de vordering niet klopt.

3.4.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

in reconventie

3.5.

[werknemer] vordert - samengevat - voor recht te verklaren dat de studiekostenregeling nietig is en [werkgever] te veroordelen tot terugbetaling aan hem van al hetgeen op grond van deze regeling reeds door [werknemer] is betaald, met veroordeling van [werkgever] in de kosten van de procedure.

3.6.

[werkgever] voert verweer. [werkgever] concludeert tot afwijzing van de vordering van [werknemer] .

3.7.

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.

4 De beoordeling

in conventie

4.1.

In Nederland geldt op grond van het nationale recht sinds 2015 een zogeheten scholingsplicht. In dit verband is artikel 7:611a van het Burgerlijk Wetboek (BW) van belang. Als gevolg van de implementatie van de EU-richtlijn transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden zijn in 2022 het tweede tot en met het vijfde lid aan artikel 7:611a BW toegevoegd. Dit artikel luidt nu, voor zover van belang, als volgt:

“1. De werkgever stelt de werknemer in staat scholing te volgen die noodzakelijk is voor de uitoefening van zijn functie en, voor zover dat redelijkerwijs van hem kan worden verlangd, voor het voortzetten van de arbeidsovereenkomst indien de functie van de werknemer komt te vervallen of hij niet langer in staat is deze te vervullen.

2. Wanneer de werkgever op grond van toepasselijk Unierecht, toepasselijk nationale recht, een collectieve arbeidsovereenkomst, of een regeling door of namens een daartoe bevoegd bestuursorgaan verplicht is zijn werknemers scholing te verstrekken om het werk waarvoor zij zijn aangenomen uit te voeren, wordt de in lid 1 bedoelde scholing kosteloos aangeboden aan de werknemers, beschouwd als arbeidstijd en, indien mogelijk, vindt deze plaats tijdens de tijdstippen waarop arbeid verricht moet worden.

3. (…)

4. Een beding waarbij de kosten van scholing als bedoeld in lid 2 worden verhaald op of verrekend met geldelijke inkomsten uit hoofde van de dienstbetrekking van de werknemer, is nietig.

5. (…)”

4.2.

[werknemer] stelt zich primair op het standpunt dat de met [werkgever] overeengekomen studiekostenregeling op grond van artikel 7:611a lid 4 BW nietig is. Volgens [werknemer] is het noodzakelijk om in het bezit te zijn van het C- en CE-rijbewijs voor het uitvoeren van zijn functie, aangezien hij na het onderhoud van een vrachtwagen een testrit moet maken om te kijken of alles correct is uitgevoerd.

4.3.

[werkgever] voert aan dat [werknemer] in dienst was als algemeen medewerker. Voor die functie beschikte hij over alle vereisten. [werkgever] heeft hem daarnaast in staat gesteld om op haar kosten het rijbewijs C en CE te behalen. Daarmee kreeg hij een zelfstandige beroepskwalificatie die hem niet alleen bij [werkgever] , maar in de gehele transportsector van nut is. Tegenover die investering stond de duidelijke afspraak dat hij een aflopend deel van de kosten zou terugbetalen als hij kort na de opleiding zelf zou vertrekken: dat laatste is gebeurd.

4.4.

De kantonrechter stelt vast dat partijen het erover eens zijn dat [werknemer] , hoewel in zijn arbeidsovereenkomst ‘algemeen medewerker’ staat vermeld, feitelijk monteurswerkzaamheden verrichtte aan de vrachtwagens van [werkgever] . Het ging daarbij om regulier onderhoud en het repareren van schades. Tijdens de mondelinge behandeling heeft [werknemer] verklaard dat er soms drie monteurs aan het werk waren, soms twee, en dat hij soms alleen werkte. De vrachtwagens moesten naar de keuring gebracht worden. Als er chauffeurs aanwezig waren, konden die dat doen, maar die waren meestal aan het rijden.

4.5.

Vast staat dat [werknemer] op 1 augustus 2023 is begonnen bij [werkgever] en dat hij in mei 2024 zijn C- en CE-rijbewijs heeft gehaald. Voor het uitvoeren van de werkzaamheden waarvoor hij was aangenomen - monteurswerkzaamheden – is naar het oordeel van de kantonrechter geen rijbewijs C en CE vereist. Dat was hooguit makkelijk. Zoals [werkgever] terecht stelt, maakte het rijbewijs geen ontbrekend onderdeel van zijn bestaande functie compleet, maar bood het hem de mogelijkheid om zich verder te kwalificeren en later breder inzetbaar te worden. Naar het oordeel van de kantonrechter was er daarom geen sprake van scholing die noodzakelijk was voor de uitvoering van zijn werk als bedoeld in lid 1 van artikel 7:611a BW. Dat er sprake zou zijn van een (andere) regeling op grond waarvan [werkgever] deze opleiding aan [werknemer] zou moeten aanbieden is niet gesteld en overigens ook niet gebleken. [werkgever] is dan ook niet gehouden om de opleidingskosten van [werknemer] te betalen. Er is dus geen sprake van een nietig studiekostenbeding.

4.6.

Als geen sprake is van noodzakelijke scholing voor de uitoefening van de functie, zijn partijen in beginsel vrij om een beding overeen te komen waarbij de kosten van de scholing worden verhaald op of verrekend met het loon van de werknemer. Daarvan is in dit geval dus sprake.

In de rechtspraak is een kader ontwikkeld waaraan een dergelijk studiekostenbeding moet voldoen. Deze rechtspraak voert vooral terug op het arrest HR 10 juni 1983, ECLI:NL:HR:1983:AC2816 (Muller/Van Opzeeland). Uit dit arrest volgt dat de door de werkgever gemaakte studiekosten in evenredigheid moeten staan tot de mate en periode waarin de studiewerkzaamheden mede ten bate van de werkgever hebben kunnen strekken. Ook volgt daaruit dat als een studiekostenregeling bij beëindiging van het dienstverband een verplichting tot terugbetaling van studiekosten wil meebrengen, deze consequentie duidelijk aan hem zal moeten zijn uiteengezet. Een studiekostenbeding dat met deze uitgangspunten in strijd is, is in zoverre niet geldig, zo is uit het arrest af te leiden.

4.7.

[werkgever] heeft op grond van artikel 45 van de toepasselijke cao de mogelijkheid om met haar werknemers een studiekostenregeling overeen te komen voor opleidingen die niet worden gevolgd in opdracht van de werkgever of op grond van een voor de werkgever wettelijke verplichting. In artikel 45 van de cao staat onder meer vermeld dat de werknemer verplicht is om bij ontslagname binnen een jaar na het behalen van het diploma/certificaat 75% van de kosten van de genoten opleiding terug te betalen. [werkgever] hanteerde aanvankelijk een contractueel percentage van 80%, maar heeft dit nadien teruggebracht naar 75% conform artikel 45 van de cao.

4.8.

Op grond van het hierboven aangehaalde arrest Muller/Van Opzeeland verstrekt een werkgever indien mogelijk bij het aangaan van de studiekostenovereenkomst duidelijkheid aan de werknemer over de hoogte van de terug te betalen kosten. Als die kosten bij het begin van de opleiding nog niet exact te bepalen zijn - omdat zoals in het geval van een rijopleiding bijvoorbeeld niet duidelijk is hoeveel lesuren er nodig zijn en hoe vaak examen moet worden afgelegd - dan ligt op de werkgever wel de plicht om de exacte omvang van de opleidingskosten aan de werknemer mee te delen zodra deze bekend zijn. De ratio daarbij is dat de werknemer een weloverwogen beslissing moet kunnen nemen of en zo ja, wanneer, hij zijn dienstverband eventueel kan opzeggen, rekening houdende met het eventueel terug te betalen bedrag aan studiekosten.

4.9.

In de onderhavige zaak staat vast dat [werknemer] zijn C- en CE-rijbewijs in mei 2024 heeft gehaald. Uit het door [werknemer] overgelegde overzicht van lesuren (productie 13 conclusie van antwoord) volgt dat er na 6 mei 2024 geen lesuren meer zijn gemaakt. Evenmin zijn er nog andere kosten gemaakt die verband houden met het behalen van het C- en CE rijbewijs.

4.10.

Op 30 juli 2024 heeft [werkgever] opnieuw een studiekostenregeling, met een hernieuwd overzicht van ‘geschatte kosten’, aan [werknemer] verschaft. De kosten worden dan ingeschat op € 10.265,00, exclusief subsidie (productie 3 dagvaarding). Hoewel in dat stuk staat vermeld: ‘Let op: dit is een geschat bedrag, de kosten kunnen uiteindelijk lager of hoger uitvallen’, is dat laatste niet logisch nu alle opleidingskosten op dat moment al gemaakt, en dus bekend zijn. [werknemer] mag er dan ook in redelijkheid van uitgaan dat met dit bedrag alle kosten zijn genoemd.

4.11.

Per 1 februari 2025 is [werknemer] uit dienst gegaan en heeft [werkgever] een factuur opgesteld waarin de definitieve kosten van het door [werknemer] behaalde rijbewijs zijn opgenomen. Deze bedragen € 16.593,22, aanzienlijk hoger dan het bedrag van € 10.265,00 dat op 30 juli 2024 aan [werknemer] kenbaar is gemaakt.

Op grond van het hiervoor aangehaalde arrest van de Hoge Raad had [werkgever] de plicht om, zo gauw de opleidingskosten bekend waren, deze aan [werknemer] mee te delen. Anders kan [werknemer] geen weloverwogen beslissing nemen met betrekking tot het al dan niet opzeggen van de arbeidsovereenkomst en verschaft de studiekostenregeling niet de beoogde duidelijkheid. Dat heeft zij echter niet gedaan, zonder dat daarvoor een gegronde reden is gebleken.

4.12.

Kennelijk ziet het verschil van € 6.000,00 op uren die [werknemer] onder werktijd aan de opleiding heeft besteed. [werkgever] heeft tijdens de mondelinge behandeling toegelicht dat zij die pas heeft becijferd toen [werknemer] de arbeidsovereenkomst had opgezegd. Zoals hiervoor al werd overwogen is dat echter te laat. Bovendien, [werknemer] is door [werkgever] er niet van op de hoogte gebracht dat deze uren nog niet in het geschatte bedrag waren opgenomen. Ook dat maakt dat [werknemer] er niet op hoefde te rekenen dat na 30 juli 2024 het bedrag van € 10.265,00 nog wezenlijk verhoogd zou worden.

4.13.

Naar het oordeel van de kantonrechter kan [werkgever] op deze voor [werknemer] niet kenbare kosten geen aanspraak meer maken. Als uitgangspunt voor terugbetaling van de opleidingskosten dient daarom een bedrag van € 10.265,00 te worden genomen, dat wel tijdig aan [werknemer] is medegedeeld. De kantonrechter komt tot de volgende berekening:

  • Totale opleidingskosten (excl. btw) € 10.265,00

  • Af: SOOB-subsidie € 3.535,62 -/-

  • Netto opleidingskosten € 6.729,38

  • 75% daarvan € 5.047,04

  • Af: verrekening salaris januari 2025 € 3.638,68

  • Hoofdsom per 1 juli 2025 € 1.408,36

  • Ontvangen betaling op 3 juli 2025 € 1.409,04

  • Totaal verschuldigd € 0,68 -/-

4.14.

[werkgever] maakt aanspraak op de vergoeding van buitengerechtelijke incassokosten. De kantonrechter stelt vast dat het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten (hierna: het Besluit) van toepassing is. De door [werkgever] verzonden aanmaning op 13 juni 2025 voldoet niet aan de in artikel 6:96 lid 6 BW gestelde eisen, nu hierin een hoger bedrag wordt genoemd dan op grond van het Besluit is toegestaan. De gevorderde buitengerechtelijke kosten zullen daarom worden afgewezen.

4.15.

Voor toewijzing van de wettelijke rente vanaf 1 juli 2025 acht de kantonrechter geen plaats, nu [werknemer] door de betaling op 3 juli 2025 in feite al € 0,68 teveel heeft betaald.

4.16.

De kantonrechter komt tot de slotsom dat de vordering van [werkgever] moet worden afgewezen.

4.17.

[werkgever] is in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van [werknemer] worden begroot op:

- salaris gemachtigde

€

576,00

(2 punten × € 288,00)

- nakosten

€

144,00

(plus de kosten van betekening zoals vermeld in de beslissing)

Totaal

€

720,00

in reconventie

4.18.

De vordering van [werknemer] zal, gelet op het oordeel in conventie, worden afgewezen.

4.19.

Omdat beide partijen in reconventie gedeeltelijk ongelijk krijgen, zullen de proceskosten tussen hen worden gecompenseerd, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt.

5 De beslissing

De kantonrechter

in conventie

5.1.

wijst de vordering van [werkgever] af,

5.2.

veroordeelt [werkgever] in de proceskosten van € 720,00, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met de kosten van betekening als [werkgever] niet tijdig aan de veroordelingen voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,

5.3.

verklaart dit vonnis ten aanzien van de proceskostenveroordeling uitvoerbaar bij voorraad,

in reconventie

5.4.

wijst de vorderingen van [werknemer] af,

5.5.

compenseert de kosten van de procedure tussen partijen, in die zin dat iedere partij de eigen kosten draagt.

Dit vonnis is gewezen door mr. Van Leeuwen en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026.