Tussenvonnis in kort geding: (Bouw)geschil tussen buren. Gedaagde heeft volgens eiser niet aan de…

Civiel recht

Zittingsplaats Haarlem

Zaaknummer: C/15/379575 / KG ZA 26-377

Vonnis in kort geding van 21 oktober 2026

in de zaak van

[eiser] ,

te [plaats] ,

eisende partij,

hierna te noemen: [eiser] ,

advocaat: mr. C.N. van Dooren,

tegen

[gedaagde] ,

te [plaats] ,

gedaagde partij,

hierna te noemen: [gedaagde] ,

advocaten: mr. S.T. Blom en mr. L. Mauer.

[gedaagde] heeft bij een verbouwing drie ramen en een afvoerpijp van haar buurman, [eiser] , dichtgezet. Partijen hebben diverse procedures gevoerd. Uit het arrest van het Gerechtshof Amsterdam van 10 februari 2026 volgt dat [gedaagde] het dichtzetten van de drie vensters en de afvoerpijp ongedaan moet maken en ervoor moet zorgdragen dat de vermindering van daglichttoetreding in de ruimten achter de drie vensters wordt beperkt tot een vermindering van maximaal 20% ten opzichte van de oude situatie. [gedaagde] heeft medio juni 2026 een bouwkundige aanpassing aan haar pand gedaan en light tubes laten plaatsen die daglicht transporteren en eindigen op de ramen van [eiser] . [eiser] vordert verwijdering van de light tubes en – samengevat – dat [gedaagde] aan de veroordelingen van het arrest voldoet onder verbeurte van een dwangsom en lijfsdwang. Daarnaast vordert hij dat [gedaagde] de lekkage aan zijn pand herstelt die volgens hem door het dichtzetten van de vensters is ontstaan. [gedaagde] voert onder meer aan dat zij met de bouwkundige aanpassing aan het arrest heeft voldaan.

De voorzieningenrechter zet in dit tussenvonnis het kader uiteen waarbinnen het dictum van het arrest moet worden uitgelegd. Omdat niet kan worden uitgesloten dat [gedaagde] de toegepaste bouwkundige oplossing met light tubes zodanig aanpast of een andere bouwkundige oplossing voorstelt dat wél wordt voldaan aan de veroordeling, kan de vordering van [eiser] om de light tubes te verwijderen vooralsnog niet zonder meer worden toegewezen. [gedaagde] krijgt de gelegenheid om een aangepast plan te overleggen dat wel voldoet, waar [eiser] op mag reageren. Iedere verdere beslissing wordt aangehouden.

Het verloop van de procedure blijkt uit:

- de dagvaarding met 12 producties
- de conclusie van antwoord met 11 producties

- de aanvullende producties 13 tot en met 16 van de kant van [eiser]

- de vrijwillige verschijning van [gedaagde]
- de mondelinge behandeling van 6 augustus 2026, waarvan de griffier aantekeningen heeft gemaakt
- de pleitnota van [eiser]
- de pleitnota van [gedaagde] .

[eiser] is sinds 1976 eigenaar van de woning aan de [adres 1] in [plaats] . Het pand van [eiser] bestaat uit een begane grond en twee verdiepingen. [gedaagde] is eigenaar van het naastgelegen pand aan de [adres 2] . Het pand van [gedaagde] bestaat uit een begane grond, huisnummer [nummer 1] , en een bovenwoning, huisnummer [nummer 2] . Op de bovenwoning bevond zich tot 2021 een dak met een schuine kap. In de buitenmuur aan de zijkant van het pand van [eiser] bevinden zich op de eerste verdieping vier doorzichtige vensters, waarvan er drie zicht boden op de schuine kap van [gedaagde] .

[gedaagde] heeft op 1 mei 2020 een omgevingsvergunning gekregen op basis waarvan zij boven op de eerste verdieping van haar pand een opbouw kan realiseren. In de als bijlage 3 aan de vergunning gehechte overwegingen is onder meer het volgende opgenomen: “Er is geconstateerd dat de belending (…) over ramen beschikt op de eerste verdieping. Het dichtzetten van deze ramen zal privaatrechtelijk moeten worden geregeld.”

Begin maart 2021 is de aannemer van [gedaagde] gestart met de bouw van de opbouw. Daarbij zijn platen voor de vensters van [eiser] gezet. De muur van de opbouw is op enkele centimeters van de buitenmuur en vensters van het pand van [eiser] gerealiseerd. De goot aan de bovenzijde van de opbouw is bevestigd aan de goot van het pand van [eiser] . Door deze ingrepen treedt praktisch geen daglicht meer binnen door drie van de vier vensters van [eiser] op de eerste verdieping.

Bij verkort vonnis in kort geding van 26 april 2021 (aangevuld op 7 mei 2021) is [gedaagde] een bouwstop opgelegd en is onder meer bepaald dat afbouw is toegestaan - kort samengevat - als de lichttoetreding die [eiser] via de dichtgezette vensters voorheen had, wordt hersteld op zodanige wijze dat de hoeveelheid binnentredend licht niet met meer dan 20% wordt verminderd.

In een tweede vonnis in kort geding van 28 september 2021 is de vordering van [gedaagde] om kort gezegd de bouwstop op te heffen, afgewezen.

In de daarop volgende bodemprocedure heeft [gedaagde] onder meer gevorderd om de bouwstop op te heffen en [eiser] te veroordelen om te gehengen en te gedogen dat [gedaagde] de verbouwing zonder aanpassing van het bouwplan afrondt.

Bij vonnis van 7 juni 2023 van deze rechtbank (hierna: het bodemvonnis) zijn de vorderingen van [gedaagde] afgewezen. De rechtbank heeft twee tegenvorderingen van [eiser] toegewezen. De bijbehorende beslissingen luiden als volgt:

gelast dat [gedaagde] het dichtzetten van de drie vensters en de afvoerpijp van de gevelkachel ongedaan maakt,

bepaalt dat [gedaagde] er voor dient zorg te dragen dat de daglichttoetreding in de drie ruimten achter de drie vensters weer in de oude situatie wordt hersteld,

[gedaagde] is tegen het bodemvonnis in beroep gekomen. Bij arrest van 10 februari 2026 van het Gerechtshof Amsterdam (hierna: het arrest) heeft het hof het bodemvonnis bekrachtigd en op één punt opnieuw recht gedaan. De beslissing luidt, voor zover van belang, als volgt:

bekrachtigt het bestreden vonnis, behalve voor zover onder 6.5. de rechtbank bepaalde dat [gedaagde] ervoor dient zorg te dragen dat de daglichttoetreding in de drie ruimten achter de drie vensters weer in de oude situatie wordt hersteld;

veroordeelt [gedaagde] om ervoor zorg te dragen dat de vermindering van daglichttoetreding in de ruimten achter de drie vensters wordt beperkt tot een vermindering van maximaal 20% ten opzichte van de oude situatie;

[gedaagde] heeft het hof om aanvulling van het arrest verzocht. Zij stelde zich op het standpunt dat het hof nog geen beslissing had genomen over de vraag of ‘variant 3’ voldoet aan het kort geding vonnis van 26 april 2021, althans voldoet aan de vermindering van maximaal 20% lichtinval. Volgens het in de bodemprocedure ingebrachte tweede rapport van [bedrijf 1] van 18 december 2024, ziet variant 3 op de volgende bouwkundige aanpassing:

Het hof heeft geen gevolg gegeven aan het verzoek van [gedaagde] tot aanvulling van het arrest. In het arrest van 31 maart 2026 (hierna: het tweede arrest) overweegt het hof:

De vordering om [eiser] te veroordelen de verbouwing te gedogen, met de aanpassingen van ‘variant 3’(zoals gevorderd onder X) is afgewezen. Dat volgt uit het feit dat het vonnis waarin alle vorderingen van [gedaagde] (in conventie) zijn afgewezen, is bekrachtigd met afwijzing van het meer of anders gevorderde. Dragend voor de beslissing van het hof is de overweging (in 6.12) van het arrest, waarin het hof overwoog: “De (gestelde) beschikbaarheid van alternatieven doet daarom niet af aan de conclusie dat de bouwplannen van [gedaagde] [eiser] onredelijk zouden hinderen tegen deze plannen kan [eiser] zich op grond van artikel 5:50 lid 4 BW verzetten (…).”

Medio juni 2026 heeft [gedaagde] light tubes laten plaatsen voor de ramen van [eiser] waarbij lampen gericht stonden op de keuken en een slaapkamer van [eiser] .

[eiser] heeft op 24 juni 2026 via een brief van zijn advocaat [gedaagde] gesommeerd binnen 24 uur schriftelijk te bevestigen dat zij binnen zeven dagen de light tubes zal verwijderen en volledig en correct aan de veroordelingen van het hof zal voldoen.

[gedaagde] heeft de light tubes niet verwijderd, maar er karton voor geplaatst.

Op 10 juli 2026 heeft de advocaat van [eiser] de advocaat van [gedaagde] op de hoogte gesteld van een lekkage aan het pand van [eiser] . In de e-mail staat het volgende:

[eiser] vordert om bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:

1. [gedaagde] te veroordelen om ervoor zorg te dragen dat binnen veertien dagen na betekening van het vonnis het dichtzetten van de drie vensters en de afvoerpijp van de gevelkachel ongedaan wordt gemaakt;

2. [gedaagde] te veroordelen om ervoor zorg te dragen dat binnen veertien dagen na betekening van het vonnis alle voor de vensters geplaatste light tubes en de installatieonderdelen volledig worden verwijderd;

3. [gedaagde] te veroordelen om ervoor zorg te dragen dat binnen veertien dagen na betekening van het vonnis de vermindering van daglichttoetreding in de ruimten achter de drie vensters wordt beperkt tot een vermindering van maximaal 20% ten opzichte van de oude situatie, welk resultaat op kosten van [gedaagde] dient te zijn bevestigd door deskundige [bedrijf 2] ;

4. [gedaagde] te veroordelen om de opbouw volledig af te breken binnen veertien dagen na betekening van het vonnis;

5. 1. en 2. en 3. en 4. ieder op verbeurte van een dwangsom van € 10.000 voor iedere dag dat [gedaagde] hiermee in gebreke blijft met een maximum van € 150.000;

6. het vonnis van de rechtbank Noord-Holland van 7 juni 2023 (zaaknummer: C/15/324403 HA ZA 22-62), bekrachtigd en opnieuw rechtgedaan in het arrest van het hof Amsterdam van 10 februari 2026 (zaaknummer: 200.341.139/01) uitvoerbaar bij lijfsdwang te verklaren, voor zover [gedaagde] het onder rechtsoverweging 7.1 en 7.2 van het arrest van 10 februari 2026 bepaalde niet nakomt, en [eiser] te machtigen om met behulp van de sterke arm van justitie en politie de tenuitvoerlegging bij lijfsdwang van dit vonnis te bewerkstelligen, telkens voor een periode van 15 dagen, met een maximum van 6 maanden;

7. [eiser] te machtigen, zo nodig met behulp van de sterke arm, naar eigen inzicht de dakopbouw op de woning van [gedaagde] , in het geheel te laten doen verwijderen, na het verstrijken van veertien dagen na betekening van het vonnis, voor volledige rekening en risico van [gedaagde] ;

8. [gedaagde] te veroordelen tot het betalen aan [eiser] na het verstrijken van veertien dagen na betekening van het vonnis van een voorschot van € 20.000 voor alle kosten en eventuele schade aan het pand van [eiser] in verband met het laten doen verwijderen van de dakopbouw van [gedaagde] ;

9. [gedaagde] te veroordelen tot het (laten doen) herstellen van de lekkageschade aan het pand van [eiser] binnen veertien dagen na betekening van het vonnis, voor volledige rekening en risico van [gedaagde] , op straffe van een dwangsom van € 5.000 voor iedere dag dat [gedaagde] hiermee in gebreke blijft met een maximum van € 20.000;

10. het vonnis van de rechtbank Noord-Holland van 7 juni 2023 (zaaknummer: C/15/324403 HA ZA 22-62), bekrachtigd en opnieuw rechtgedaan in het arrest van het hof Amsterdam van 10 februari 2026 (zaaknummer: 200.341.139/01) uitvoerbaar bij lijfsdwang te verklaren, voor zover [gedaagde] het onder 7.1 en 7.2 van het arrest van 10 februari 2026 bepaalde niet nakomt, en [eiser] te machtigen om met behulp van de sterke arm van justitie en politie de tenuitvoerlegging bij lijfsdwang van dit vonnis te bewerkstelligen, telkens voor een periode van 15 dagen, met een maximum van 6 maanden, eerst nadat de in de primaire eis onder 1 en 5, onder 2 en 5, onder 3 en 5 of onder 4 en 5 niet wordt voldaan en de dwangsommen zijn verbeurd en gedurende veertien dagen niet zijn voldaan;

[eiser] stelt dat [gedaagde] niet aan de veroordelingen van het arrest heeft voldaan, maar in plaats daarvan medio juni 2026 light tubes voor de vensters van [eiser] heeft laten plaatsen en deze weigert weg te halen. Hij vordert verwijdering van de light tubes en dat [gedaagde] op korte termijn aan de veroordelingen voldoet en de onrechtmatige opbouw afbreekt, onder verbeurte van een dwangsom en lijfsdwang. Ook vordert [eiser] dat [gedaagde] op haar kosten de lekkage aan zijn pand laat herstellen, die volgens hem is ontstaan omdat hij door het dichtzetten van de vensters zijn dakgoot niet goed kan bereiken of schoonmaken.

[gedaagde] voert aan dat zij met het toepassen van variant 3 aan het arrest heeft voldaan. Het hof heeft deze variant volgens haar niet beoordeeld. Op verzoek van de advocaat van [eiser] is er nu karton voor de light tubes geplaatst. De afvoerpijp van de gevelkachel is volgens [gedaagde] niet afgesloten. Als wordt geoordeeld dat [gedaagde] niet aan het arrest heeft voldaan, zijn de gevorderde termijnen van veertien dagen onhaalbaar en [gedaagde] om haar een redelijke termijn van acht maanden te geven om tot uitvoering van de werkzaamheden over te gaan. Ook verzoekt zij het vonnis niet uitvoerbaar bij voorraad te verklaren, omdat van haar niet verwacht kan worden dat zij verstrekkende kostbare maatregelen neemt, terwijl niet onherroepelijk vast staat dat zij daartoe gehouden is. De gevorderde dwangsommen moeten worden afgewezen of gematigd tot nihil. [eiser] heeft de noodzaak van lijfsdwang daarnaast onvoldoende aannemelijk gemaakt en onvoldoende onderbouwd. Er is geen sprake van nakomingsonwil en [gedaagde] is bereid om binnen een redelijke termijn aan een uitvoerbaar vonnis van de voorzieningenrechter te voldoen. [gedaagde] betwist dat de lekkageschade in juli 2026 door haar handelen is ontstaan. Ten slotte ontbreekt het spoedeisend belang bij de vorderingen, aldus [gedaagde] .

Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover van belang, nader ingegaan.

Spoedeisend belang

Tussen partijen is sprake van een sinds 2021 lopend conflict over het dichtzetten van de vensters van het pand van [eiser] . [gedaagde] is in alle instanties in het ongelijk gesteld. Omdat zij volgens [eiser] niet aan de veroordelingen voldoet is het spoedeisend belang gegeven. Het feit dat het arrest van het hof al van 10 februari 2026 dateert en [eiser] in de bodemprocedure geen prikkel tot nakoming heeft gevorderd, doet daar niet aan af.

Centraal in dit geding staat de vraag wat [gedaagde] in relatie tot haar bouwwensen op grond van het arrest wel en niet is toegestaan respectievelijk de spiegelbeeldige vraag wat [gedaagde] moet doen om het huidige bouwwerk zodanig aan te passen dat het resultaat in overeenstemming is met de eisen die in het arrest zijn gesteld. Het betreft hier de uitleg van een tweeledig dictum:

gelast dat [gedaagde] het dichtzetten van de drie vensters en de afvoerpijp van de gevelkachel ongedaan maakt,

veroordeelt [gedaagde] om ervoor zorg te dragen dat de vermindering van daglichttoetreding in de ruimten achter de drie vensters wordt beperkt tot een vermindering van maximaal 20% ten opzichte van de oude situatie;

Vooropgesteld wordt dat bij de beantwoording van de vraag wanneer een bepaald resultaat is bereikt, de inhoud van die veroordeling moet worden vastgesteld door uitleg van het dictum. Daarbij zijn volgens vaste rechtspraak van de Hoge Raad doel en strekking van de veroordeling maatgevend, in die zin dat de veroordeling niet verder strekt dan noodzakelijk is om het daarmee beoogde doel te bereiken. Indien de veroordeling de veroordeelde ruimte laat ten aanzien van de wijze waarop aan het voorgeschreven resultaat wordt voldaan, staat het hem in beginsel vrij de daarvoor meest geëigende technische of bouwkundige oplossing te kiezen, mits het door de veroordeling beoogde resultaat daarmee daadwerkelijk wordt bereikt.

Tegen deze achtergrond overweegt de voorzieningenrechter als volgt.

[gedaagde] is door en na het arrest niet alleen verplicht te zorgen voor daglichttoetreding die niet minder is dan 80% van de lichttoetreding ten opzichte van de oude situatie, maar ook verplicht tot het ongedaan maken van het dichtzetten van de vensters. Aan de orde is wat de strekking is van dit samenstel van beide verplichtingen. Het hof expliciteert dit niet. Uit het arrest zijn wel de volgende aanwijzingen te putten:

• de drie ramen van [eiser] weer zodanig open kunnen en de toevoer van frisse lucht tot die ramen zodanig is dat er frisse lucht tot de woning van [eiser] kan toetreden. Van het ongedaan maken van het dichtzetten van de vensters is pas sprake indien er een oplossing wordt gerealiseerd die aan deze eis voldoet;

• de hoeveelheid daglicht die toetreedt in de ruimten achter de drie ramen niet minder is dan 80% van het voorheen binnenvallende daglicht, én dat

• die daglichttoetreding in redelijkheid als natuurlijke daglichttoetreding kan worden beleefd.

Het voorgaande dient als uitgangspunt voor de beoordeling of de oplossing die [gedaagde] heeft toegepast door in haar eigen pand ‘light tubes’ aan te brengen die tegen de vensters van [eiser] eindigen en daglicht transporteren (zie r.o. 3.9), aan de veroordeling van het arrest voldoet.

Voor zover [eiser] zich op het standpunt stelt dat daglicht dat tot de woning toetreedt via light tubes geen natuurlijk licht betreft, is daarvoor in het arrest van het hof geen steun te vindenOF hOG f. Het hof heeft zich daar in het arrest niet over uitgelaten.

De omstandigheid dat het hof in het tweede arrest heeft geoordeeld dat er geen aanleiding is tot aanvulling van het eerste arrest, is geen reden voor een ander oordeel. Een veroordeling dient te worden uitgelegd in de context van de overwegingen waarop het oordeel berust, zonder dat een beslissing op een dergelijk verzoek - wanneer dat niet tot aanvulling of herformulering van het arrest heeft geleid - daarbij wordt betrokken.

De door [gedaagde] toegepaste oplossing schiet echter wat betreft de eis dat er frisse lucht via de ramen moet kunnen toetreden en dat de ramen weer open moeten kunnen alsmede wat betreft het belevingsaspect van natuurlijke daglichttoetreding tekort. Een conventionele light tube met een ronde diffuser zoals hier toegepast, kan voldoende daglicht aanvoeren, maar laat het licht geconcentreerd uit één ronde opening treden. Daardoor kan de indruk ontstaan van een kunstmatige lichtbron in plaats van een normaal raam. Technisch zijn er echter ook andere uitvoeringen denkbaar. Het aangevoerde daglicht kan worden verdeeld in een reflecterende lichtkamer achter het volledige raamoppervlak, zodat het gehele glasvlak egaal wordt verlicht. Daardoor wordt de indruk van natuurlijke daglichttoetreding beter benaderd.

Daarna zal de voorzieningenrechter beoordelen of het plan voldoet aan wat het hof heeft bevolen, en zo ja, binnen welke periode [gedaagde] dit plan moet hebben uitgevoerd. Op dat moment zal de voorzieningenrechter ook oordelen over de verzochte dwangmiddelen.

Hoewel ingrepen in of aan de woning van [eiser] niet passen binnen de veroordeling, staat het [eiser] uiteraard vrij om in overleg met [gedaagde] (en op haar kosten) alsnog te kiezen voor een oplossing zoals het aanbrengen van een lichtstraat of lichtkoepel in zijn woning.

Ten aanzien van de afvoerpijp van de gevelkachel heeft [gedaagde] aangevoerd dat deze niet is afgesloten. Het hof heeft echter in r.o. 6.16 overwogen dat [gedaagde] het afvoerkanaal eigenmachtig heeft dichtgezet, zodat dit als vaststaand moeten worden aangenomen. Omdat niet is gesteld of gebleken dat [gedaagde] – behalve het plaatsen van light tubes – iets aan haar bouwplan heeft aangepast, valt niet in te zien dat de afvoerpijp niet (meer) is afgesloten. [gedaagde] heeft daarmee onvoldoende betwist dat zij op dat punt aan de veroordeling van het arrest heeft voldaan. De voorzieningenrechter geeft [gedaagde] in overweging om ook dit in haar aangepaste plan mee te nemen.

De voorzieningenrechter

beveelt [gedaagde] om uiterlijk op 16 december 2026 een aangepast plan over te leggen als bedoeld in 5.11, waar [eiser] op zal mogen reageren,

houdt iedere verdere beslissing aan.