De rechtbank veroordeelt een 72-jarige vrouw tot een gevangenisstraf van achttien maanden en gelast dat de…

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de onder 1 primair en 2 ten laste gelegde feiten wettig en overtuigend bewezen kunnen worden verklaard.

De raadsman heeft zich ten aanzien van het onder 1 ten laste gelegde op het standpunt gesteld dat vaststaat dat verdachte met petroleum heeft rondgelopen en dat zij de gang, kleding en koffers hiermee heeft besprenkeld. De vraag is of er een begin van uitvoering is. De raadsman is van mening dat niet voldoende vaststaat dat verdachte een aansteker in haar hand heeft gehad. [slachtoffer] zag dat verdachte haar hand naar het wieltje bracht. De getuige [getuige] heeft dit niet gezien, zij zag dat verdachte naar een aansteker zocht. De vraag is dan ook of de verklaring van [slachtoffer] voldoende overtuigend is. Verdachte is van mening dat zij de handeling niet heeft uitgevoerd en dat zij moet worden vrijgesproken. Er is wat de verdediging betreft geen discussie over dat er sprake is van gemeen gevaar voor goederen en levensgevaar en/of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor personen.

De raadsman heeft verzocht verdachte van de onder 2 ten laste gelegde wederrechtelijke vrijheidsberoving vrij te spreken. Hij heeft daartoe aangevoerd dat uit de aangifte van [slachtoffer] blijkt dat er momenten waren waarop hij zich kon onttrekken uit de woning.

De redengevende feiten en omstandigheden

De overwegingen ten aanzien van feit 1

De overwegingen ten aanzien van feit 2

De rechtbank acht op grond van de in de bijlage opgenomen bewijsmiddelen waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, met dien verstande dat:

1 primair.
zij op of omstreeks 5 juni 2025 te Almelo, althans in Nederland ter uitvoering van het door verdachte voorgenomen misdrijf om opzettelijk brand te stichten in de woning gelegen aan de [adres] , terwijl daarvan
- gemeen gevaar voor goederen, te weten de woning aan de [adres] en/of aangrenzende woning(en) en/of
- levensgevaar en/of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor een ander, te weten

[slachtoffer] te duchten was
doordat zij (een bus) petroleumolie, althans een brandbare stof, op de grond in de gang en/of het gordijn bij de voordeur en/of op de tas(sen) van [slachtoffer] en/of op het vloerkleed in de woonkamer heeft gegooid, terwijl zij een aansteker en/of een sigaret in haar hand heeft vastgehouden, terwijl de uitvoering van dat voorgenomen misdrijf niet is voltooid.

De rechtbank acht niet bewezen wat aan verdachte onder 1 primair meer of anders is ten laste gelegd, zodat zij haar daarvan zal vrijspreken.

De officier van justitie heeft primair gevorderd om aan verdachte voor het onder 1 primair en 2 ten laste gelegde een gevangenisstraf voor de duur van 372 dagen, met aftrek van de tijd die verdachte in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht en een maatregel van terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege op te leggen.

Subsidiair heeft de officier van justitie gevorderd een gevangenisstraf voor de duur van 30 maanden waarvan 8 maanden voorwaardelijk op te leggen, met aftrek van de tijd die verdachte in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht. Aan het voorwaardelijk

strafdeel dienen de bijzondere voorwaarden van een meldplicht, een ambulante behandeling,

verblijf in een instelling voor begeleid wonen of maatschappelijke opvang, beheersing van

middelengebruik en meewerken aan (het aanvragen van) mentorschap te worden verbonden.

Deze bijzondere voorwaarden dienen dadelijk uitvoerbaar te worden verklaard.

De raadsman heeft verzocht aan verdachte geen maatregel van terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege op te leggen. De deskundigen van het Pieter Baan Centrum achten een kader met bijzondere voorwaarden bij een voorwaardelijk strafdeel het meest passend. Een langdurige klinische behandeling, zoals bijvoorbeeld geboden kan worden

binnen de terbeschikkingstelling, wordt niet passend geacht om het risico op lange termijn te

verlagen, nu behandelinterventies gericht op verbetering of verandering in haar gedrag en

functioneren naar de inschatting van onderzoekers weinig zullen opleveren. Het

recidiverisico zal met name afnemen bij de verbetering van haar leefomstandigheden en

toezicht. De raadsman heeft op 28 mei 2026 verzocht aan verdachte een gevangenisstraf voor de duur van 18 maanden waarvan zes maanden voorwaardelijk op te leggen en daaraan de bijzondere voorwaarden zoals beschreven in het reclasseringsrapport te verbinden. Ter terechtzitting van 26 oktober 2026 heeft de raadsman verzocht het onvoorwaardelijke deel van de gevangenisstraf tot en met februari 2027 te laten voortduren zodat de reclassering in de gelegenheid wordt gesteld een plek voor verdachte te vinden. Voorts heeft de raadsman verzocht de bijzondere voorwaarden dadelijk uitvoerbaar te verklaren. De raadsman refereert zich aan het oordeel van de rechtbank voor wat betreft de bijzondere voorwaarde om mee te werken aan het (aanvragen van) mentorschap.

Bij de strafoplegging houdt de rechtbank rekening met de aard en de ernst van het gepleegde feit, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de persoon van verdachte zoals die uit het dossier en tijdens de behandeling ter terechtzitting naar voren zijn gekomen. De rechtbank acht daarbij in het bijzonder het volgende van belang.

De ernst van het feit

Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan een poging tot brandstichting waarbij levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor [slachtoffer] te duchten was en gemeen gevaar voor de woning van verdachte is ontstaan. Verdachte heeft op meerdere plekken in haar woning petroleum verspreid en getracht deze te ontsteken, terwijl zij en [slachtoffer] zich in de woning bevonden. Verdachte had bovendien de deuren van de woning afgesloten. Dat het uiteindelijk bij een poging tot brandstichting is gebleven is te danken aan het kordate ingrijpen van [slachtoffer] en de ter plaatse gekomen politie. Dat deze situatie zeer beangstigd moet zijn geweest voor [slachtoffer] blijkt ook uit de ter zitting voorgedragen slachtofferverklaring. Hij kampt nog altijd met angst, slaapproblemen, verhoogde alertheid en emotionele instabiliteit.
Brandstichting betreft een ernstig feit, in het bijzonder vanwege het gevaarzettende en onbeheersbare karakter ervan. Bovendien leiden brandstichtingen tot gevoelens van angst en onveiligheid in de samenleving.

De persoon van verdachte

De rechtbank heeft acht geslagen op het uittreksel uit de justitiële documentatie van
3 september 2026. Hieruit blijkt dat verdachte niet eerder is veroordeeld voor een soortgelijk strafbaar feit.

Uit het rapport van het Pieter Baan Centrum volgt dat er bij verdachte sprake is van drie probleemgebieden, namelijk een persoonlijkheidsstoornis met histrionische (theatrale), narcistische en borderline trekken, ernstige stoornissen in alcohol- en medicatiegebruik en het vermoeden van een neurocognitieve stoornis. De persoonlijkheidsstoornis en de stoornis in alcohol- en medicatiegebruik waren aanwezig ten tijde van het ten laste gelegde feit. De ernstige stoornissen in het gebruik van alcohol en medicatie zijn thans deels in remissie als gevolg van detentie, maar ten tijde van het ten laste gelegde actueel.
De stoornissen hebben samengenomen een duidelijke doorwerking in haar handelen (met name in de aanloop) en zij beperken de keuzevrijheid in handelen. De stressvolle thema’s (vermeend misbruik, mogelijke diefstal), in combinatie met middelengebruik en mogelijke neurocognitieve achteruitgang, hebben haar zelfcontrole ernstig aangetast. Het gedrag rond het ten laste gelegde kan worden beschreven als ongecontroleerd, verward en chaotisch. Gelet hierop adviseren onderzoekers om het ten laste gelegde ten minste verminderd toe te rekenen.
Er komen slechts zeer beperkt beschermende factoren naar voren. Het is enigszins beschermend dat verdachte beschikt over een in aanleg gemiddelde intelligentie
en geen negatieve houding ten opzichte van autoriteiten heeft. Ten aanzien van de externe beschermende factoren geldt dat deze buiten detentie niet aanwezig zijn. Binnen detentie is er sprake van hulpverlening, woonruimte en toezicht, wat beschermend is.
Onder de huidige omstandigheden (verblijf in detentie) met veel steun, aandacht en begeleiding wordt de kans op een gewelddadige recidive als laag ingeschat. Als verdachte uit zorg moet functioneren kan de kans op een gewelddadige recidive oplopen naar matig hoog onder ongunstige omstandigheden.
Een kader met bijzondere voorwaarden bij een voorwaardelijk strafdeel wordt door onderzoekers als meest geschikt gezien. Daarmee komt er forensisch expertise bij de begeleiding van verdachte en kan reclasseringstoezicht worden ingezet om het bovenstaande te realiseren.

Verdachte heeft zich in het verleden ambivalent geuit met betrekking tot hulpverlening en het naleven van voorwaarden. Onderzoekers hopen echter dat de bereidheid tot het naleven van voorwaarden bij verdachte zal groeien omdat deze vorm van begeleiding het minst intrusief is en toch veel mogelijkheden biedt om verdachte stabiel te laten functioneren.

De reclassering heeft het volgende gerapporteerd. Op praktische leefgebieden leek er bij verdachte sprake te zijn van enige stabiliteit. Zo had verdachte een particuliere huurwoning en ontving zij een AOW-uitkering. Inmiddels is haar AOW gestopt en is ze tevens haar woning kwijtgeraakt door haar huidige detentie. De psychische draagkracht van verdachte is kwetsbaar. In 2024 is zij enige tijd opgenomen op een PAAZ-afdeling. Bemoeizorg is ingeschakeld door bezorgde buren, maar dit heeft ze na een korte periode afgekapt. Verdachte is bekend met problematisch en overmatig alcoholgebruik, maar ze is daarover niet eenduidig en lijkt het te bagatelliseren.

Gezien het bijzondere gedrag van verdachte en het feit dat er geen sprake is van probleembesef, moet de kans op recidive gemiddeld tot verhoogd worden ingeschat. Gezien de ernst van het feit wordt het risico op letsel of geweld tevens op gemiddeld tot verhoogd geschat. Verdachte lijkt zich van geen kwaad bewust en vergoelijkt haar gedrag omdat aangever ook dader is in haar beleving. Het risico op onttrekking is verhoogd aanwezig, gezien het feit dat ze eerdere hulp heeft afgewezen en er geen sprake is van een hulpvraag. Wanneer verdachte geen behandeling of begeleiding krijgt, blijft de kans op herhaling aanwezig. De reclassering adviseert een voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden, zoals ook door de onderzoekers van het Pieter Baan Centrum is geadviseerd. Het is nog niet duidelijk waar verdachte uit zal stromen en dus ook niet welke reclasseringsorganisatie haar zal moeten gaan begeleiden. Vooralsnog kan de reclassering dus weinig zekerheid bieden. Wanneer verdachte eerder naar buiten gaat zonder vooruitzicht is de kans op ontregeling groot.

Verminderde toerekeningsvatbaarheid

De rechtbank kan zich vinden in de op goede gronden getrokken conclusies over de verminderde toerekeningsvatbaarheid en neemt die over. De rechtbank zal verdachte het bewezen verklaarde feit in verminderde mate toerekenen.

De op te leggen straf en maatregel

De rechtbank heeft in eerste instantie overeenkomstig het advies van het Pieter Baan Centrum en de reclassering ingezet op een deels voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden omdat dit – in lijn met voornoemde rapportages – de meest passende afdoening op dat moment leek. De rechtbank heeft het onderzoek ter zitting meerdere keren aangehouden om de reclassering in de gelegenheid te stellen een begeleid wonen plek voor verdachte te vinden. Die plek is, ondanks de nodige inspanningen van de reclassering, niet gevonden gelet op de ernst van het feit in combinatie met de problematiek van verdachte.

Zoals uit het dossier blijkt heeft verdachte [slachtoffer] beschuldigd van diefstal van haar geldkistje met een inhoud van € 30.000,-- voorafgaand aan de poging tot brandstichting. Tijdens de zitting van 26 oktober 2026 was verdachte geagiteerd en heeft zij ten overstaan van de rechtbank zeer zorgelijke uitspraken gedaan. Zo verklaarde zij dat zij had gehoord van haar huurbaas dat nu ook het geldkistje met buitenlandse munten weg is. Zij blijft erbij dat zij haar geld terug wil van [slachtoffer] . Op de vraag of verdachte actie gaat ondernemen in de richting van [slachtoffer] antwoordt zij: “No comments. Ik ga het in ieder geval niet zelf doen, daar heb je bendes voor”. Zij blijft erbij dat zij haar geld van [slachtoffer] terug wil.

De omstandigheden van verdachte zijn zeer zorgelijk. Zij is al lange tijd in beeld bij de politie, huisarts en hulpverlening, onder andere vanwege suïcidaliteit, verward gedrag en overmatig alcohol- en medicijngebruik. Er is sprake van een decennialange problematiek op het gebied van alcohol- en medicatiemisbruik en daarnaast ook forse psychische, psychiatrische en/of neurologische problemen. In het verleden is ze meermaals in beeld geweest bij verslavingszorg, maar dit is niet van de grond gekomen. In 2024 was ze enige tijd opgenomen op de psychische afdeling algemeen ziekenhuis (PAAZ). Ook is bemoeizorg ingeschakeld. Ondanks voornoemde inspanningen is het tot op heden onvoldoende mogelijk gebleken verdachte te voorzien van de noodzakelijke hulpverlening. Bovendien zijn de problemen alleen maar groter geworden omdat verdachte haar woning kwijt is geraakt als gevolg van deze detentie. Zonder hulp of begeleiding is er een grote kans op herhaling mede vanwege het ontbreken van probleembesef en de invloed van de stoornissen op het handelen van verdachte. Verdachte is echter niet gemotiveerd voor hulpverlening of gedragsverandering. Eerdere hulp heeft verdachte veelal afgehouden. Buiten detentie heeft zij geen sociaal vangnet of andere beschermende factoren.

Maatregel van terbeschikkingstelling

Uit de rapportages en de voorgeschiedenis van verdachte volgt naar het oordeel van de

rechtbank voldoende dat een dwingend kader noodzakelijk is. Verdachte is zelf niet intrinsiek gemotiveerd en vindt dat zij geen behandeling nodig heeft. Zij heeft een lange

voorgeschiedenis van (ernstig) zorgmijdend gedrag en is eerder niet in staat gebleken zich aan voorwaarden te houden. Het risico dat verdachte zich zal onttrekken aan voorwaarden wordt door de rechtbank als hoog ingeschat. Zij is nu abstinent van middelen omdat het niet anders kan, maar zij ziet hiertoe zelf geen noodzaak.

De rechtbank heeft het onderzoek ter zitting meerdere keren aangehouden om te onderzoeken of, indachtig het rapport van het Pieter Baan Centrum, het kader van een voorwaardelijke straf of maatregel met (bijzondere) voorwaarden passend en uitvoerbaar zou zijn. De rechtbank moet in dit geval concluderen dat een voorwaardelijke kader niet passend is en onvoldoende mogelijkheden biedt om verdachte te behandelen en de risico’s te beperken. Hierbij heeft de rechtbank een doorslaggevend gewicht toegekend aan de ter zitting gedane uitspraken van verdachte ten opzichte van het slachtoffer en de ernst van het feit.

Hoewel de onderzoekers hebben geadviseerd geen maatregel van terbeschikkingstelling op te leggen, ziet de rechtbank geen andere mogelijkheid. De rechtbank is er -alle opties overziend- ook niet van overtuigd dat een lichtere variant van de terbeschikkingstelling, te weten terbeschikkingstelling met voorwaarden, de veiligheid van anderen dan wel de algemene veiligheid van personen, voldoende zal kunnen waarborgen.

Gelet op de ter zitting gedane uitlatingen in combinatie met de ernst van het feit en de hiervoor vermelde rapportages acht de rechtbank oplegging van de maatregel van terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege passend en noodzakelijk in het kader van de beveiliging van de maatschappij en de beperking van het recidiverisico.

De rechtbank stelt vast dat aan de wettelijke voorwaarden voor het opleggen van een terbeschikkingstelling is voldaan. De bewezenverklaarde poging tot brandstichting terwijl er sprake is van levensgevaar is een misdrijf waarop, naar de wettelijke omschrijving, een gevangenisstraf van meer dan vier jaren is gesteld. Onderzoekers hebben vastgesteld dat er sprake is van een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van de geestvermogens. Deze stoornis bestond ook tijdens het begaan van het feit. Verder is de rechtbank van oordeel dat de veiligheid van personen of goederen het opleggen van de maatregel vereist. Zonder behandeling is er een hoog risico dat verdachte opnieuw agressief zal handelen en strafbare feiten zal plegen.

Het bewezenverklaarde feit betreft een poging tot brandstichting met onder andere levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel. De totale duur van de op te leggen maatregel kan daarom een periode van vier jaar te boven gaan.

Gevangenisstraf

De rechtbank is van oordeel dat de aard en de ernst van het bewezenverklaarde feit een gevangenisstraf rechtvaardigen. De rechtbank houdt rekening met de psychiatrische problematiek waardoor het bewezenverklaarde feit in verminderde mate aan verdachte kan worden toegerekend. Ook houdt zij rekening met de oplegging van de maatregel van terbeschikkingstelling met verpleging van overheidswege. De rechtbank zal daarom een onvoorwaardelijke gevangenisstraf opleggen voor de duur van achttien maanden, met aftrek van de tijd die verdachte in verzekering en voorlopige hechtenis heeft doorgebracht.

Tenuitvoerlegging van de op te leggen gevangenisstraf zal volledig plaatsvinden binnen de penitentiaire inrichting, tot het moment dat aan verdachte voorwaardelijke invrijheidstelling wordt verleend als bedoeld in artikel 6:2:10 Sv.

[slachtoffer] heeft zich als benadeelde partij gevoegd in dit strafproces. De benadeelde partij vordert verdachte te veroordelen een schadevergoeding te betalen tot een totaalbedrag van

€ 45.766,67, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf het moment waarop de schade is ontstaan. De gevorderde materiële schade bestaat uit de volgende post:

- inkomstenderving € 43.266,67.

Ter vergoeding van immateriële schade wordt een bedrag van € 2.500,-- gevorderd.

De officier van justitie heeft het standpunt ingenomen dat de vordering geheel voor toewijzing vatbaar is vermeerderd met de wettelijke rente en met oplegging van de schadevergoedingsmaatregel.

De raadsman heeft primair verzocht om de gevraagde vergoeding van materiële schade van
€ 43.266,67 af te wijzen subsidiair niet-ontvankelijk te verklaren nu de vordering onvoldoende is onderbouwd. De vergoeding voor immateriële schade is toewijsbaar voor een bedrag van € 2.500,--.

Door de gebezigde bewijsmiddelen en de behandeling op de terechtzitting is komen vast te staan dat verdachte door het bewezen verklaarde feit rechtstreeks schade heeft toegebracht aan de benadeelde partij. De rechtbank zal de opgevoerde materiële en immateriële schade hieronder bespreken.

De materiële schade

De raadsman heeft de vordering tot vergoeding van de inkomstenderving betwist. Zo heeft de raadsman het causaal verband met het bewezenverklaarde feit betwist en erop gewezen dat er geen overeenkomst van opdracht of aanneming van werk is overgelegd. Bovendien is geen rekening gehouden met eventuele kosten en is de te betalen belasting slechts geschat op een derde. Gelet op deze gemotiveerde betwisting is de rechtbank van oordeel dat dit deel van de vordering onvoldoende is onderbouwd. De benadeelde partij krijgt geen gelegenheid om dit gedeelte van de vordering alsnog verder te onderbouwen, omdat dat leidt tot een te grote belasting van deze strafprocedure. De rechtbank bepaalt daarom dat de benadeelde partij niet-ontvankelijk is in dit deel van de vordering. De benadeelde partij kan de vordering aan de burgerlijke rechter voorleggen.

De immateriële schade

Vergoeding van immateriële schade is op grond van art. 6:106 aanhef en sub b BW mogelijk als de benadeelde partij lichamelijk letsel heeft opgelopen, is aangetast in zijn eer en goede naam of ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast. De rechtbank begrijpt dat de vordering op deze laatste grondslag is gebaseerd.

De rechtbank is van oordeel dat, gelet op het geestelijk letsel en de gevolgen daarvan voor [slachtoffer] , de benadeelde door het strafbare feit ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast. De benadeelde partij heeft voldoende concrete gegevens overgelegd waaruit zowel het geestelijk letsel als de ernst van de gevolgen blijkt. Zo is bij de benadeelde sprake van angst, agitatie, nachtmerries, slaapproblemen, verhoogde alertheid en emotionele instabiliteit, klachten die passend zijn bij posttraumatische stress, waarvoor behandeling nodig is.

De rechtbank is van oordeel dat vergoeding van de gevorderde € 2.500,-- billijk is. De rechtbank zal de vordering daarom toewijzen, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf 5 juni 2025.

De rechtbank zal de maatregel als bedoeld in artikel 36f Sr opleggen, aangezien verdachte jegens de benadeelde partij naar burgerlijk recht aansprakelijk is voor de schade die door het feit is toegebracht.

Als door de verdachte niet volledig wordt betaald, kan deze verplichting worden aangevuld met 25 dagen gijzeling, waarbij toepassing van de gijzeling de betalingsverplichting niet opheft.