COZO-fraude. De verdachte heeft samen met anderen zich schuldig gemaakt aan valsheid in geschrift en fraude…

Bewezenverklaring en bewijsmiddelen

Bewezen is dat:

Feit 1 primair

[medeverdachte rechtspersoon] BV., op 30 september 2022 in Nederland, tezamen en in vereniging met anderen, een geschrift dat bestemd was om tot bewijs van enig feit te dienen, te weten

Feit 2

[medeverdachte rechtspersoon] B.V., in de periode van 24 september 2021 tot en met 6 juni 2024, in Nederland, tezamen en in vereniging met anderen, opzettelijk en wederrechtelijk middelen die met een bepaald doel door of vanwege de overheid waren verstrekt, te weten een deel van het subsidiebedrag van € 247.807,19, te weten € 233.640,00, inzake tweede periode coronabanen subsidie ten behoeve van de financiering van loonkosten van tijdelijk personeel (al dan niet via een detacheerder) heeft aangewend voor andere doeleinden dan waarvoor zij waren verstrekt, aan welke verboden gedragingen verdachte telkens feitelijke leiding heeft gegeven.

De bewezenverklaring van het feiten is gebaseerd op de in bijlage 2 opgenomen inhoud van de bewijsmiddelen en de onderstaande bewijsmotivering.

Op grond van het dossier en het verhandelde ter terechtzitting staat het volgende vast.

De verdachte was van 13 juli 2017 tot 1 april 2022 bestuurder van [medeverdachte rechtspersoon] B.V. (hierna [medeverdachte rechtspersoon] ). De medeverdachte [medeverdachte] (hierna [medeverdachte] ) was dat van 13 juli 2017 tot 4 oktober 2022.

[medeverdachte rechtspersoon] heeft op 25 juni 2021 voor de financiering van tien tijdelijke coronabanen in de zorg een subsidiebedrag van € 247.807,19 (hierna COZO-subsidie) aangevraagd. De COZO-subsidie is op 16 september 2021 voor dit bedrag verleend in de vorm van een voorschot en [medeverdachte rechtspersoon] heeft dit op 24 september 2021 ontvangen.

[medeverdachte rechtspersoon] heeft vanaf 28 september 2021 tot en met 2 februari 2022 in totaal € 233.640,- aan [handelsnaam] betaald onder de vermelding van “coronabanen” over de periode juli tot en met december 2021. [handelsnaam] is de handelsnaam van [bedrijf 1] B.V. (hierna [bedrijf 1] ). [handelsnaam] of [bedrijf 1] heeft geen zorgpersoneel geleverd aan [medeverdachte rechtspersoon] . De betalingen van [medeverdachte rechtspersoon] zijn direct na ontvangst vanaf de bankrekening van [handelsnaam] / [bedrijf 1] doorgesluisd naar bankrekeningen van Litouwse en Belgische bedrijven.

De door beide bestuurders digitaal ondertekende vaststellingaanvraag van [medeverdachte rechtspersoon] met vier bijlagen (de COZO-vaststelling) is op 30 september 2022 vanaf het IP-adres van [accountant] ingediend. Dit betreft de verantwoording voor de ontvangen COZO-subsidie. De vaststellingsaanvraag is niet op de desktop van [medeverdachte rechtspersoon] aangetroffen.

De verdachte heeft kort samengevat het volgende verklaard. Omdat [medeverdachte rechtspersoon] tijdens de coronaperiode in 2021 vrijwel zonder zorgmedewerkers kwam te zitten, waren ze op zoek naar extra personeel. [persoon A] van [bedrijf 2] , die de verdachte en [medeverdachte] niet kenden, zou alles regelen. Hij heeft de COZO-subsidie aangevraagd, verantwoord en de accountantsverklaring van [accountant] geregeld. De verdachte en [medeverdachte] hadden daar geen verstand van. [handelsnaam] , een verder voor verdachte en [medeverdachte] onbekende derde, zou het tijdelijke personeel regelen. Zij stuurde [medeverdachte rechtspersoon] daarvoor facturen en de verdachte en [medeverdachte] hebben die onder verbale druk en bedreiging van [persoon A] betaald, hoewel zij geen personeel geleverd kregen. De verdachte en [medeverdachte] verkeerden in de veronderstelling dat [handelsnaam] alsnog het tijdelijke zorgpersoneel zou leveren en dit personeel ook met terugwerkende kracht overuren zou draaien. De verdachte en [medeverdachte] hebben [persoon A] toegang tot de desktop van [medeverdachte rechtspersoon] verstrekt voor een Teamviewer-sessie om de vaststellingsaanvraag in te dienen. [persoon A] heeft daarna deze desktop overgenomen zonder dat duidelijk is geworden wat hij precies heeft gedaan. De verdachte en [medeverdachte] hebben de COZO-vaststelling niet opgemaakt of verstuurd en de inhoud niet gezien.

De rechtbank schuift dit scenario van de verdachte als ongeloofwaardig ter zijde. Allereerst volgt niet uit het dossier dat [persoon A] of [bedrijf 2] de aanvraag voor COZO-subsidie op 25 juni 2021 heeft ingediend. Op de aanvraag zijn uitsluitend de gegevens van [medeverdachte rechtspersoon] , de verdachte en [medeverdachte] vermeld. Voorts blijkt uit het digitale onderzoek dat op de desktop van [medeverdachte rechtspersoon] ten tijde van het indienen van de vaststellingsaanvraag er geen activiteiten waren binnen het programma TeamViewer. Daarbij komt dat het dossier, naast de verklaring van verdachten, geen aanknopingspunt bevat voor de gestelde bedreiging van en druk op de verdachte en [medeverdachte] om de facturen van [handelsnaam] te blijven voldoen. Bovendien hebben de verdachten in hun verklaringen hier zelf ook geen handen en voeten aan gegeven. Tegenover dit alles staat dat geen zorgpersoneel aan [medeverdachte rechtspersoon] is geleverd en [medeverdachte rechtspersoon] dat zorgpersoneel dus ook niet heeft ingezet. Het is ook moeilijk voorstelbaar dat en hoe dit personeel ‘met terugwerkende kracht’ had kunnen worden geleverd en ingezet, zeker nu de laatste factuurbetaling dateert van ná de periode waarbinnen de zorg volgens de COZO-subsidievoorwaarden had moeten worden geleverd. Desalniettemin hebben de verdachte en [medeverdachte] namens [medeverdachte rechtspersoon] in de vaststellingsaanvraag verklaard dat de COZO-subsidie is gebruikt voor de kosten van de inzet van tijdelijk zorgpersoneel.

Op grond van het dossier en het verhandelde ter terechtzitting kan niet worden uitgesloten dat het aan de (ex)echtgenote van de verdachte en de echtgenote van [medeverdachte] overgemaakte bedrag van € 6.692,30 en het resterend bedrag van € 7.474,89 terechte aanwendingen zijn geweest van de COZO-subsidie.

Ernst en omstandigheden van de feiten

De door [medeverdachte rechtspersoon] gepleegde feiten, waaraan de verdachte feitelijke leiding heeft gegeven, houden verband met de financiële overheidssteun die tijdens de coronapandemie in het leven was geroepen om personeel in de zorg te ontlasten dan wel te ondersteunen met tijdelijke coronabanen.

De verdachte heeft zich als feitelijke leidinggever schuldig gemaakt aan het medeplegen van valsheid in geschrift door een vals vaststellingsformulier bij VWS in te dienen ter verantwoording van de eerder verleende COZO-subsidie van € 247.807,19. De verdachte deed het daarbij voorkomen alsof [medeverdachte rechtspersoon] tien tijdelijke ondersteunende functies had ingehuurd en ingezet, terwijl dit in werkelijkheid niet zo was. De verdachte heeft met zijn handelen het vertrouwen dat in het maatschappelijk verkeer moet kunnen worden gesteld in de juistheid van dergelijke geschriften - juist in een periode van een wereldwijde pandemie - op ernstige wijze beschaamd.

Daarnaast heeft de verdachte zich als feitelijke leidinggever samen met anderen schuldig gemaakt aan subsidiefraude door de COZO-subsidie te gebruiken voor andere doeleinden dan waarvoor deze was bestemd. De COZO-subsidie werd verstrekt met als doel coronabanen in de zorg te realiseren tijdens de coronacrisis. Het ten onrechte verkregen subsidiegeld is grotendeels overgeboekt naar de zakelijke bankrekening van een medeverdachte en vervolgens zonder schroom weggesluisd naar buitenlandse bankrekeningen. Hierdoor is een groot bedrag aan overheidsgelden verdwenen, wat ten laste van de samenleving is gekomen.

De verdachte en de medeverdachten hebben op een geraffineerde wijze misbruik gemaakt van gemeenschapsgeld dat bedoeld was als noodmaatregel voor zorgaanbieders om tijdelijk extra zorgpersoneel in te huren tijdens de coronapandemie. In deze crisistijd heeft de overheid zich met eenvoudige regelingen kwetsbaarder opgesteld dan gebruikelijk en zo voorrang gegeven aan de maatschappelijke belangen die er speelden. De verdachte heeft zich kennelijk slechts laten leiden door geldelijk gewin, zonder zich te bekommeren om de maatschappelijke gevolgen van zijn handelen.

Persoon en persoonlijke omstandigheden

Uit het strafblad (uittreksel justitiële documentatie) van 1 juli 2026 blijkt dat de verdachte niet eerder is veroordeeld voor strafbare feiten. Het strafblad van de verdachte leidt dus niet tot een hogere straf.

Redelijke termijn

De verdachte moet binnen een redelijke termijn worden berecht. De redelijke termijn is in dit geval gestart op 18 juli 2024, omdat destijds de inleidende dagvaarding betekend is aan de verdachte. Tot aan dit vonnis is een periode van bijna vijfentwintig maanden verstreken. Omdat er geen sprake is van bijzondere omstandigheden bedraagt de redelijke termijn in deze zaak vierentwintig maanden. Dat betekent dat de redelijke termijn met iets meer dan drie weken is geschonden. De overschrijding van de redelijke termijn is zeer beperkt. Daarom volstaat de rechtbank met de enkele vaststelling dat de redelijke termijn is overschreden.

Gevangenisstraf

Gelet op de ernst van de strafbare feiten en het benadelingsbedrag van € 233.640,00 kan niet anders worden gereageerd dan met het opleggen van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Bij het bepalen van de hoogte hiervan heeft de rechtbank gekeken naar straffen die in soortgelijke zaken zijn opgelegd. Hierbij is ook rekening gehouden met de LOVS-oriëntatiepunten voor fraude. Deze oriëntatiepunten zijn binnen de rechtspraak ontwikkeld om in vergelijkbare zaken zoveel mogelijk gelijk te straffen en vormen een vertrekpunt bij het bepalen van de straf. Het vertrekpunt is in dit geval het benadelingsbedrag van € 233.640,-, waarbij als oriëntatiepunt een onvoorwaardelijke gevangenisstraf tussen de negen maanden en twaalf maanden staat vermeld. De rechtbank acht de door de officier van justitie geëiste gevangenisstraf voor de duur van negen maanden passend en geboden en zal deze gevangenisstraf dan ook opleggen.

De gevangenisstraf zal worden tenuitvoergelegd binnen de penitentiaire inrichting, totdat de verdachte in aanmerking komt voor deelname aan een penitentiair programma.

Bestuursverbod
De rechtbank ziet in de aard en omvang van de fraudedelicten aanleiding om de verdachte te ontzetten uit de uitoefening van het beroep van (middellijk of onmiddellijk) bestuurder van rechtspersonen of een daarmee gelijkgestelde rechtsvorm. De verdachte heeft zijn positie als bestuurder misbruikt om ernstige strafbare feiten te plegen, hetgeen oplegging van een beroepsverbod van aanzienlijke duur rechtvaardigt. Daarmee wordt de samenleving beschermd tegen verder frauduleus handelen door de verdachte. Het verbod zal gelden voor de duur van vijf jaren.

Materiële schade

De rechtbank stelt vast dat de benadeelde partij rechtstreeks materiële schade heeft geleden als gevolg van de bewezenverklaarde strafbare feiten. De vordering wordt toegewezen tot het bedrag van € 233.640,-, omdat dit deel van de schade, te weten het ten onrechte uitgekeerde subsidiebedrag, voldoende onderbouwd is en de verdediging dit deel van de vordering met onvoldoende argumenten heeft weersproken. Uit de toelichting van de benadeelde partij op de terechtzitting blijkt dat in de bestuursrechtelijke procedure de schade niet al (deels) door [medeverdachte rechtspersoon] is vergoed.

De benadeelde partij wordt voor het restant van de vordering, te weten € 14.167,19, niet-ontvankelijk verklaard, omdat op basis van het dossier niet kan worden vastgesteld dat de betaling van € 6.692,30 aan de (ex)echtgenoten van de verdachte en [medeverdachte] en het resterend bedrag van € 7.474,89 op de bankrekening van [medeverdachte rechtspersoon] niet overeenkomstig de doelbinding van de COZO-subsidie besteed is of zou worden besteed. Dit deel van de vordering kan bij de burgerlijke rechter worden aangebracht.

Hoofdelijke veroordeling

De verdachte heeft de strafbare feiten samen met anderen gepleegd. Zij zijn daarom allen hoofdelijk aansprakelijk voor deze schadevergoeding. Dat betekent dat als een mededader de schadevergoeding (voor een deel) heeft betaald, de verdachte (dat deel) niet meer aan de benadeelde partij hoeft te betalen.

Wettelijke rente, proceskosten en schadevergoedingsmaatregel

De benadeelde partij heeft gevorderd de schadevergoeding te vermeerderen met de wettelijke rente. De rechtbank wijst de wettelijke rente toe vanaf 24 september 2021 tot de dag van de gehele betaling.

De rechtbank veroordeelt de verdachte in de proceskosten die de benadeelde partij heeft gemaakt en die zij bij de tenuitvoerlegging nog zal maken, omdat de vordering van de benadeelde partij (grotendeels) wordt toegewezen. Deze kosten worden tot vandaag begroot op nihil.

De rechtbank is met de officier van justitie en verdediging van oordeel dat het verzoek tot oplegging van de schadevergoedingsmaatregel moet worden afgewezen, nu de staat een weerbare derde is die geacht mag worden de incasso van de vordering in eigen handen te kunnen nemen.