De raad heeft de toelatingen van de als sjalotten aangemerkte rassen Davidor en Innovator ingetrokken omdat…

uitspraak

COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN

uitspraak van de meervoudige kamer van 3 november 2026 in de zaak tussen

1. Bejo Zaden B.V.te Warmenhuizen (Bejo),

2. De Groot en Slot B.V.te Broek op Langedijk (DGS),

(gemachtigden: [naam 1] en [naam 2] )

de Raad voor plantenrassen (raad)

(gemachtigden: mr. G.A. Dictus, mr. R. van der Straten)

Procesverloop in beroep

Inleiding

Wettelijk kader

Beoordeling van het beroep

3 Aan de orde is de vraag of de raad de toelatingen van Davidor en Innovator terecht heeft ingetrokken. Het College beantwoordt deze vraag ontkennend en licht dit hieronder toe.

4 De raad heeft de toelatingen ingetrokken op grond van artikel 14, derde lid, van het Besluit werkzaamheden Raad voor plantenrassen (Besluit). Daar is bepaald dat de raad op grond van de artikelen 8, 9, 10 of 11 een toelating intrekt in geval naar zijn oordeel niet meer aan de aan de toelating gestelde eisen wordt voldaan. Volgens de raad is in dit geval niet aan de aan de toelating gestelde eisen voldaan, omdat het technisch protocol niet juist is toegepast en omdat - als gevolg daarvan - de rasbeschrijvingen onjuist zijn. Davidor en Innovator zijn, volgens de raad, ten onrechte als sjalottenrassen aangemerkt.

5 Bejo en DGS hebben in beroep allereerst aangevoerd dat de rasbeschrijvingen van beide rassen weliswaar nog niet volledig zijn, maar dat er geen aanwijzingen zijn dat Davidor en Innovator niet aan de toelatingseisen voldoen. Het gaat dan om de toelatingseisen dat een ras onderscheidbaar, homogeen en bestendig is, zoals geformuleerd in artikel 35, eerste lid, van de Zaaizaad- en plantgoedwet 2005. De heronderzoeken die de minister heeft geëntameerd zullen daarover uitsluitsel moeten geven. Tot aan dat moment bestaat er geen grond voor de raad om tot intrekking van de toelatingen over te gaan.

6 Het College is van oordeel dat de raad de toelatingen van Davidor en Innovator ten onrechte heeft ingetrokken. Zoals uit artikel 14, derde lid, van het Besluit volgt, is de raad slechts bevoegd om tot intrekking van de toelating over te gaan, als niet meer aan de aan de toelating gestelde eisen wordt voldaan. Het is aan de raad om dit aannemelijk te maken. Daarin is de raad (nog) niet geslaagd. De raad heeft de aanvragen om toelating van Davidor en Innovator immers opnieuw in behandeling genomen en in dat kader heronderzoeken gelast. Dat betekent dat Naktuinbouw de technische onderzoeken op grond van het technisch protocol geheel opnieuw uitvoert. Weliswaar verwacht de raad niet dat op grond van deze heronderzoeken Davidor en Innovator als sjalotten zullen worden aangemerkt, maar de raad sluit dit ook niet uit. In het verweerschrift in beroep heeft de raad vermeld dat (alleen) als Naktuinbouw in de heronderzoeken andere scores toekent op bepaalde te onderzoeken kenmerken de uitkomst ‘sjalot’ kan zijn. Zouden die scores hetzelfde blijven, dan worden de Davidor en Innovator als ‘ui’ aangemerkt. Of die conclusie getrokken wordt, zal echter definitief moeten blijken uit de heronderzoeken en de scores die op grond daarvan zullen worden toegekend, aldus de raad. Hieruit leidt het College af dat de raad op het moment van de intrekking van de toelatingen nog niet uitsloot dat Davidor en Innovator toch als sjalottenrassen zouden worden aangemerkt. Weliswaar heeft de raad gesteld dat het overduidelijk is dat er fouten zijn gemaakt in het volgen van het technisch protocol bij het onderzoek ten behoeve van de toelating en dat als die fouten niet zouden zijn gemaakt het evident is dat Davidor en Innovator als uien zouden zijn aangemerkt, maar dat laat onverlet dat de raad dit onderzoek ten behoeve van de toelating niet ten grondslag heeft gelegd aan de intrekking van de toelating, maar, zoals gezegd, ook zelf een nieuw onderzoek nodig acht. Anders dan de raad lijkt te betogen, dwingt artikel 14 van de Richtlijn 2002/55/EG van de Raad van 13 juni 2002 betreffende het in de handel brengen van groentezaad niet tot een andere uitkomst.

7 Uit wat onder 6 is overwogen, volgt dat aan de voorwaarden voor intrekking van de toelatingen op grond van artikel 14, derde lid, van het besluit niet was voldaan. De onder 5 weergegeven beroepsgrond slaagt dus. Gelet op de gevolgen die het College hieraan verbindt - zie hierna onder 8 - behoeven de andere beroepsgronden geen bespreking meer.

8 Het beroep is gegrond en het bestreden besluit dient te worden vernietigd wegens strijd met artikel 14, derde lid, van het Besluit. Bij gebreke van een (andere) grond voor intrekking, ziet het College aanleiding om met toepassing van artikel 8:72, derde lid, aanhef en onder b, van de Algemene wet bestuursrecht zelf in de zaak te voorzien door de intrekkingsbesluiten te herroepen. Het is aan de raad om na ontvangst van de resultaten van de heronderzoeken te bezien of wordt voldaan aan de voorwaarden voor intrekking van de toelatingen.

9 Het College veroordeelt de raad in de door Bejo en DGS gemaakte proceskosten in bezwaar en beroep. Deze kosten stelt het College op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 2.266,- (1 punt voor het indienen van het bezwaarschrift, 1 punt voor het verschijnen op hoorzitting; waarde per punt € 666,- en wegingsfactor 1; 1 punt voor het indienen van het beroepschrift; waarde per punt € 934,- en wegingsfactor 1).

Beslissing

• verklaart het beroep gegrond;

• vernietigt het bestreden besluit;

• herroept de intrekkingsbesluiten van 30 april 2024 en bepaalt dat deze uitspraak in de plaats treedt van het vernietigde bestreden besluit;

• draagt de raad op het betaalde griffierecht van € 371,- aan Bejo en DGS te vergoeden;

• veroordeelt de raad in de proceskosten van Bejo en DGS tot een bedrag van € 2.266,-.

Bijlage

1. De lidstaten schrijven voor dat groentezaad slechts goedgekeurd, als standaardzaad gecontroleerd en in de handel gebracht mag worden, wanneer het ras in minstens één lidstaat officieel toegelaten is.

2. Elke lidstaat stelt een of meer lijsten op van de rassen waarvan het zaad op zijn grondgebied officieel tot de keuring toegelaten, als standaardzaad gecontroleerd en in de handel gebracht kan worden. De lijsten worden onderverdeeld:

a. a) volgens de rassen waarvan het zaad hetzij toegelaten kan worden als "basiszaad" of "gecertificeerd zaad", hetzij gecontroleerd kan worden als "standaardzaad" en

b) volgens de rassen waarvan het zaad slechts als standaardzaad gecontroleerd kan worden.

De lijsten kunnen door iedereen worden geraadpleegd.

3. Er wordt een gemeenschappelijke rassenlijst voor groentegewassen opgesteld op basis van de nationale rassenlijsten der lidstaten overeenkomstig het bepaalde in de artikelen 16 en 17.

[…]

1. De lidstaten dragen er zorg voor dat een ras slechts wordt toegelaten indien het onderscheidbaar, bestendig en voldoende homogeen is. […]

1. Een ras is, ongeacht de kunstmatige of natuurlijke oorsprong van de eerste mutatie waaruit het is ontstaan, onderscheidbaar wanneer het zich door een of meer belangrijke eigenschappen duidelijk onderscheidt van elk ander in de Gemeenschap bekend ras.

- ofwel voorkomt op de gemeenschappelijke rassenlijst voor groentegewassen of op de gemeenschappelijke rassenlijst voor landbouwgewassen,

- ofwel, zonder op één van de lijsten te staan, is toegelaten dan wel het onderwerp is van een aanvraag tot toelating in de betrokken lidstaat of in een andere lidstaat, hetzij tot de keuring en de handel, hetzij tot de keuring voor andere landen, hetzij tot de controle als standaardzaad,

tenzij vóór het besluit inzake het verzoek om toelating van het te beoordelen ras niet meer in alle betrokken lidstaten aan voornoemde voorwaarden wordt voldaan.

2. Een ras is bestendig wanneer het na opeenvolgende vermeerderingen of, wanneer de kweker een bijzondere vermeerderingscyclus heeft vastgesteld, op het einde van elke cyclus, wat de wezenlijke eigenschappen betreft nog aan zijn beschrijving beantwoordt.

3. Een ras is voldoende homogeen indien de planten van dit ras - afgezien van enkele afwijkingen - rekening houdend met de bijzonderheden van het voortplantingssysteem van de planten, ten aanzien van alle daarvoor in aanmerking genomen eigenschappen met elkaar overeenstemmen of genetisch identiek zijn.

1. De lidstaten schrijven voor dat een ras slechts kan worden toegelaten na een officieel onderzoek, in het bijzonder op het veld, ten aanzien van een voldoende groot aantal kenmerken om het ras te kunnen beschrijven. Voor het vaststellen van deze kenmerken moeten nauwkeurige en betrouwbare methoden worden gebruikt. Om het onderscheid te bepalen omvat het onderzoek op het veld ten minste de beschikbare vergelijkbare rassen die in de Gemeenschap bekend zijn in de zin van artikel 5, lid 1. Voor de toepassing van artikel 9 behoren hiertoe andere beschikbare vergelijkbare rassen. Voor rassen waarvan het zaad slechts als standaardzaad kan worden gecontroleerd, mogen de resultaten van niet-officieel onderzoek en de bij de teelt opgedane praktische ervaring in aanmerking worden genomen in samenhang met de resultaten van een officieel onderzoek.

Niettemin kan volgens de in artikel 46, lid 2, bedoelde procedure worden voorgeschreven dat rassen van bepaalde soorten groenten vanaf zekere data slechts op grond van officiële zaadonderzoeken worden toegelaten.

2. Volgens de in artikel 46, lid 2, bedoelde procedure en rekening houdend met de stand van wetenschap en techniek worden vastgesteld:

a. a) de kenmerken waartoe het onderzoek zich voor de verschillende soorten ten minste moet uitstrekken;

b) de minimumeisen betreffende het verrichten van het onderzoek.

[…]

1. De lidstaten dragen er zorg voor dat de toelating van een ras wordt ingetrokken:

a. a) indien bij het onderzoek is aangetoond dat een ras niet meer onderscheidbaar, bestendig of voldoende homogeen is,

b) op verzoek van de voor het ras verantwoordelijke persoon of personen, tenzij een instandhouding verzekerd blijft.

2. De lidstaten kunnen de toelating van een ras intrekken:

a. a) wanneer de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen die uit hoofde van deze richtlijn zijn vastgesteld, niet worden nagekomen,

b) wanneer bij de aanvraag tot toelating of bij het onderzoek onjuiste of misleidende inlichtingen zijn verstrekt ten aanzien van feiten waarvan de toelating afhankelijk is gesteld.

1. De lidstaten nemen rassen van groentegewassen die voldoen aan de eisen van lid 2, op in een nationale rassenlijst in de zin van artikel 3, lid 2, van Richtlijn 2002/55/EG.

2. Ten aanzien van onderscheidbaarheid, homogeniteit en bestendigheid:

a. a) voldoen de in bijlage I opgenomen gewassen aan de eisen van de in die bijlage opgenomen „Protocollen inzake het onderzoek op onderscheidbaarheid, homogeniteit en bestendigheid” van de raad van bestuur van het Communautair Bureau voor plantenrassen (CBP);

b) voldoen de in bijlage II opgenomen gewassen aan de in die bijlage opgenomen testrichtsnoeren voor het uitvoeren van tests inzake onderscheidbaarheid, homogeniteit en bestendigheid van de Internationale Unie tot bescherming van kweekproducten (UPOV).

1. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur worden regels gesteld over de toelating van rassen en opstanden, die per gewas verschillend kunnen zijn. Deze regels kunnen in ieder geval betreffen:

2. Een ras wordt als onderscheidbaar aangemerkt indien het duidelijk te onderscheiden is van elk ander ras waarvan het bestaan op het tijdstip van indiening van de aanvraag algemeen bekend is. Een ras wordt als algemeen bekend beschouwd indien het ras op het ogenblik waarop de aanvraag tot toelating van een te beoordelen ras wordt ingediend, hetzij voorkomt op een vanwege de Europese Commissie vastgestelde gemeenschappelijke lijst van rassen, hetzij is toegelaten dan wel het onderwerp is van een aanvraag tot toelating in een lidstaat van de Europese Unie.

3. Een ras wordt als homogeen aangemerkt, indien het, behoudens de variatie die mag worden verwacht van de bijzonderheden die eigen zijn aan de vermeerdering ervan, voldoende eenvormig is wat zijn van belang zijnde eigenschappen betreft.

4. Een ras wordt als bestendig aangemerkt indien zijn van belang zijnde eigenschappen onveranderd blijven na achtereenvolgende vermeerderingen of, in het geval van een bijzondere vermeerderingscyclus, aan het einde van iedere cyclus.

5. Een ras bezit voldoende cultuur- en gebruikswaarde wanneer het ten opzichte van andere in Nederland toegelaten rassen door het geheel van zijn hoedanigheden, ten minste voor de productie in een bepaald gebied, een duidelijke verbetering betekent voor hetzij de teelt, hetzij de valorisatie van de oogst of van de daaruit verkregen producten. Een lager niveau van bepaalde eigenschappen kan door andere gunstige eigenschappen gecompenseerd worden.

6. Het in het eerste lid, onderdeel a, b en c, bedoelde technisch onderzoek wordt uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Raad. Bij of krachtens de in het eerste lid bedoelde maatregel kunnen regels worden gesteld over de gevallen waarin en de voorwaarden waaronder de Raad ten behoeve van het technisch onderzoek van een ras gebruik kan maken van reeds met betrekking tot dat ras bestaande onderzoeksrapporten of van de resultaten van door de aanvrager zelf verrichte onderzoeken en bij de teelt opgedane praktische ervaringen.

a. bijlage I of bijlage II van Externe richtlijn (EG) 2003/91, voor wat betreft de vaststelling van de onderscheidbaarheid, bestendigheid en homogeniteit van de in die bijlagen opgenomen gewassen waarbij: