Koninklijke Marine. schadestaat. causaal verband

Brakkeput heeft aan haar vordering ten grondslag gelegd dat de Koninklijke Marine is tekortgeschoten in haar verplichtingen uit overeenkomst door die overeenkomst niet op geldige wijze op te zeggen (althans niet te verlengen) per 24 juli 2016, alsmede door de ontruiming aan te zeggen op basis van het vonnis van het Gerecht van 1 oktober 2018, gevolgd door de daadwerkelijke ontruiming per 16 januari 2019.

Brakkeput stelt ten gevolge daarvan de hiervoor onder 3.2 vermelde schade te hebben geleden. De onder (A) gevorderde gederfde winst is berekend vanaf 2013 (toen de aanzegging van niet-verlenging is gedaan) en loopt door tot en met juni 2026 (omdat toen de overeenkomst – die na de ongeldige opzegging per 2016 met 10 jaar is verlengd – in 2026 afliep). Op dezelfde grondslag vordert Brakkeput onder (B) een bedrag ter vergoeding van gederfde omzet ter betaling aan bestuurderssalarissen. Onder (C) vordert Brakkeput op de voet van artikel 6:96 lid 2 BW de kosten van de tijd die directeuren/aandeelhouders vanaf 2011 aan deze zaak hebben besteed (NAf 90.000,-), alsmede de kosten van advocaten en accountants (NAf 209.631,52). Onder (D) wordt de betaalde waarborgsom terug gevorderd.

Het Gerecht heeft – behoudens de onder (D) gevorderde waarborgsom van NAf 20.000,- - de door Brakkeput gevorderde schadevergoeding afgewezen. Het Gerecht heeft daaraan ten grondslag gelegd – kort samengevat – dat het vereiste causale verband ontbreekt tussen de tekortkoming aan de zijde van de Koninklijke Marine (bestaande in de ongeldige opzegging, althans niet-verlenging, van de overeenkomst omdat daaraan de vereiste toestemming van de Huurcommissie ontbrak) en de door Brakkeput gestelde en gevorderde schadeposten (als hiervoor onder 3.2 en 3.3 vermeld). Die schadeposten berusten namelijk op het uitgangspunt dat Brakkeput zonder de vastgestelde tekortkoming het restaurant Boathouse (hierna: Boathouse) in ieder geval tot juni 2026 had kunnen exploiteren en (doordat zij dit niet heeft kunnen doen) over die hele periode winst heeft gederfd.

Dat uitgangspunt oordeelt het Gerecht onjuist omdat die schade zich ook zou hebben verwezenlijkt indien geen sprake was geweest van een gebrek in de opzegging (althans niet-verlenging) van de overeenkomst. Doordat het Hof in zijn vonnis van 13 oktober 2020 besliste dat de overeenkomst het karakter had van een gemengde overeenkomst waarop de dwingendrechtelijke huurbepalingen van toepassing zijn (zodat daarvoor toestemming van de Huurcommissie vereist was), kleefden achteraf bezien formele gebreken aan de opzegging van de Koninklijke Marine in 2013. Dat neemt evenwel niet weg (aldus het Gerecht) dat de in de tussentijd genomen beslissingen van het Gerecht, de Huurcommissie en het Hof, inhielden dat de beëindiging per juni 2016 (inhoudelijk) op redelijke gronden rustte en een rechtmatig belang diende. Er is derhalve geen reden om aan te nemen dat bij een formeel juiste opzegging anders zou zijn geoordeeld; ook dan zou de overeenkomst per juni 2016 zijn beëindigd. De door Brakkeput gevorderde schade – gebaseerd op het uitgangspunt dat zij de exploitatie van het restaurant tot 2026 had kunnen voortzetten (welk uitgangspunt derhalve onjuist is) – kan dus niet aan de ongeldige beëindiging (niet-verlenging) worden toegerekend. De vorderingen onder (A) en (B) stuiten hierop af.

De onder (C) gevorderde schade heeft het Gerecht afgewezen omdat zij kort gezegd niet is aan te merken als redelijke kosten ter vaststelling van de schade en van aansprakelijkheid en redelijke kosten ter voorkoming dan wel beperking van schade, als bedoeld in artikel 6:96, tweede lid, BW.

Brakkeput bestrijdt het vonnis waarvan beroep met acht grieven. Brakkeput betoogt (in grief 1) dat de toepasselijkheid van de dwingendrechtelijke huurbepalingen meebrengt dat partijen een huurovereenkomst voor bepaalde tijd zijn aangegaan (namelijk tien jaren) die – bij gebreke van een tussentijdse opzegging met toestemming van de Huurcommissie per juni 2016 – van rechtswege met een(zelfde) periode van tien jaren is verlengd (derhalve tot 2026). Voor een tussentijdse beoordeling van de redelijkheid van de gronden en de rechtmatigheid van het belang bij beëindiging – zoals in de overeenkomst voorzien – was derhalve op grond van de wet geen plaats.

Voorts is het Gerecht in deze schadestaatprocedure niet bevoegd om (in de plaats van de Huurcommissie) die afweging te maken (grief 2). Het oordeel van het Gerecht dat een causaal ontbreekt is onjuist, zo vervolgt Brakkeput onder grief 3, omdat zonder de opzegging (aanzegging van niet-verlenging) in juni 2013 door de Koninklijke Marine en de daarop volgende ontruiming Brakkeput in ieder geval tot juni 2026 de Boathouse hebben geëexploiteerd. Voor de periode van 27 juni 2013 tot 24 juli 2016 (de datum van de aanzegging tot de oorspronkelijke einddatum) is een causaal verband aanwezig omdat de Koninklijke Marine is gestopt met het promoten van de Boathouse, hetgeen Brakkeput omzet en winst heeft gekost (dus schade heeft opgeleverd, althans de kans op winst ). Ook voor de periode van 25 juli 2016 tot 16 januari 2019 (de oorspronkelijke einddatum tot de feitelijke ontruiming) geldt hetzelfde. De Koninklijke Marine voldeed niet langer aan haar verplichting om Boathouse aan haar werknemers en hun familie te ‘vermarkten’. Voor de periode van 16 januari 2019 tot 24 juli 2026 heeft te gelden dat de huurovereenkomst – zonder feitelijke ontruiming in 2019 op grond van een ongeldige opzegging – zou hebben voortgeduurd, waarschijnlijk tot de dag van vandaag (grief 4). Brakkeput heeft daarom nog steeds belang bij een beslissing van de Huurcommissie (grief 5).

De slotsom is dat er wel een causaal verband is tussen de tekortkomingen zijdens de Koninklijke Marine (het stoppen van de promotie en het aanvallen van het bedrijfsdebiet van Brakkeput en vervolgens de niet-rechtsgeldige beëindiging van de overeenkomst) en de schade in de hiervoor onderscheiden periodes. Grief 6 behelst een specificatie en toelichting van de vorderingen onder (A) en (B). Grief 7 is gericht tegen de afwijzing van de vordering onder (C), zijnde de kosten van advocaten en (interne) deskundigen. Grief 8 is gericht tegen de kostenveroordeling.

Het is eigen aan een hypothetische situatie dat niet met zekerheid kan worden gezegd wat er zou zijn gebeurd, met andere woorden, of de gevraagde toestemming zou zijn verleend. Het Gerecht heeft dit probleem het hoofd geboden door – abstraherend van de omstandigheid dat de Huurcommissie niet tijdig om toestemming is verzocht – de uit de betreffende periode wèl beschikbare uitspraken van het Gerecht, het Hof, en de Huurcommissie, te onderzoeken. Hoewel die uitspraken elkaar tegenspreken waar het de kwalificatie van de overeenkomst betreft, stemmen zij wel in hoge mate overeen waar het de inhoudelijke beoordeling van de opzegging (niet-verlenging) betreft, in die zin dat die opzegging op redelijke gronden berust en een rechtmatig belang dient. Dat rechtvaardigt het oordeel dat in de hypothetische situatie waarin wèl toestemming aan de Huurcommissie zou zijn gevraagd, die toestemming ook daadwerkelijk zou zijn gegeven.

Dat oordeel wordt ondersteund door de omstandigheid dat op het moment van ontruiming (16 januari 2019) twee titels voor ontruiming bestonden, te weten het vonnis van het Gerecht van 1 oktober 2018 (waarin de vordering tot ontruiming werd toegewezen) en de beschikking van de Huurcommissie van 5 juli 2018 (waarin toestemming voor beëindiging van de overeenkomst werd verleend per 1 december 2018 met bevel ontruiming tegen die datum). Beide uitspraken hebben later hun rechtskracht verloren, zo overweegt het Gerecht, maar dat neemt niet weg dat achteraf beoordeeld – nu vaststaat dat de overeenkomst tussen partijen een huurovereenkomst is – deze uitspraken in stand hadden kunnen blijven. Anders dan Brakkeput aanvoert eigent het Gerecht zich hiermee geen jurisdictie toe die het niet toekomt, noch anticipeert het op mogelijke beslissingen, maar schetst het het meest waarschijnlijke hypothetische scenario, namelijk dat de toestemming van de Huurcommissie (indien gevraagd) wèl zou zijn verleend. Grief 2 faalt dan ook. Aan de grieven 4 en 5 komt de grondslag te ontvallen.

B E S L I S S I N G

Het Hof:

bevestigt het vonnis waarvan beroep;

veroordeelt Brakkeput in de kosten van het hoger beroep, aan de zijde van de Koninklijke Marine gevallen en tot op heden begroot op NAf 499,50 aan betekeningskosten en NAf 27.000,- (3 x tarief 11) aan salaris voor de gemachtigde.

Dit vonnis is gewezen door mrs. E.M van der Bunt, G.C.C. Lewin en M.A. Loth, leden van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie van Aruba, Curaçao, Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba en ter openbare terechtzitting van het Hof in Curaçao uitgesproken op 23 april 2024 in tegenwoordigheid van de griffier.