Enkelvoudige kamer. Vrijspraak van o.a. doorrijden na een ongeval. Een verbalisant herkent de verdachte als…

Rolnummer: 22-001716-24

Parketnummer: 10-026411-24

Datum uitspraak: 20 augustus 2026

TEGENSPRAAK

Arrest van de enkelvoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Den Haag gewezen op het hoger beroep tegen het vonnis van de politierechter in de rechtbank Rotterdam van 29 april 2024 in de strafzaak tegen de verdachte:

[verdachte],

geboren te [geboorteplaats] op [geboortedatum] 2001,

adres: [A-straat nr. x], [postcode] [plaatsnaam 1].

Dit arrest is gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting in eerste aanleg en het onderzoek ter terechtzitting in hoger beroep van dit hof.

Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal en van hetgeen namens de verdachte naar voren is gebracht.

In eerste aanleg is de verdachte ter zake van het onder 1 en 2 tenlastegelegde veroordeeld tot een onvoorwaardelijke taakstraf voor de duur van 150 uren, subsidiair 75 dagen hechtenis, en een voorwaardelijke gevangenisstraf voor de duur van 2 weken, met een proeftijd van 2 jaren.

Aan de verdachte is voorts een ontzegging van de bevoegdheid om motorrijtuigen te besturen opgelegd voor de duur van 6 maanden, met aftrek van de duur van invordering en inhouding van het rijbewijs.

Namens de verdachte is tegen het vonnis hoger beroep ingesteld.

In hoger beroep is de zaak voor de eerste keer door de enkelvoudige kamer behandeld op de terechtzitting van 28 mei 2025. Het hof heeft toen het onderzoek voor onbepaalde tijd aangehouden en de zaak naar de raadsheer-commissaris verwezen opdat als getuige de heer [betrokkene] zou worden gehoord. Dit verhoor heeft niet plaatsgevonden omdat de heer [betrokkene] niet vindbaar bleek. Daarna heeft de enkelvoudige kamer, in een andere samenstelling, de zaak behandeld op de terechtzitting van 26 maart 2026. Deze behandeling heeft geleid tot een tussenarrest van 9 april 2026, waarin aan de advocaat-generaal is opgedragen te zorgen voor een aanvullend politieproces-verbaal en waarin is beslist dat voor de volgende zitting als getuigen dienden te worden opgeroepen de heer [betrokkene], voornoemd, en de hoofdagent van politie [verbalisant 1], een van de verbalisanten uit het dossier. Op de derde zitting van de enkelvoudige kamer, van 6 augustus 2026, is verbalisant [verbalisant 1] (hierna ook: [verbalisant 1]) als getuige gehoord. De heer [betrokkene] (hierna: [betrokkene]) is uiteindelijk niet opgeroepen omdat er ten aanzien van hem het bericht was binnengekomen dat hij was geëmigreerd, onbekend waarheen.

Aan de verdachte is tenlastegelegd dat:

zich zodanig heeft gedragen dat gevaar op die wegen werd veroorzaakt, althans kon worden veroorzaakt, en/of het verkeer op die wegen werd gehinderd, althans kon worden gehinderd;

welk gedrag hierin heeft bestaan dat hij, verdachte, toen daar, meermalen, althans eenmaal

door welke verkeersgedraging(en) van verdachte levensgevaar of gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor (een) ander(en) te duchten was.

De advocaat-generaal heeft gevorderd dat het vonnis waarvan beroep zal worden vernietigd en dat de verdachte zal worden vrijgesproken van het onder 1 en 2 tenlastegelegde.

Ter zitting van 6 augustus 2026 heeft de raadsvrouw zich, primair, op het standpunt gesteld dat het openbaar ministerie niet ontvankelijk moet worden verklaard in de vervolging. Subsidiair heeft zij vrijspraak bepleit.

Het vonnis waarvan beroep kan niet in stand blijven omdat het hof zich daarmee niet verenigt.

Het hof verwerpt het door de raadsvrouw primair gevoerde verweer, ertoe strekkende dat het Openbaar Ministerie op de voet van het bepaalde in artikel 359a van het Wetboek van Strafvordering niet-ontvankelijk zal worden verklaard in de vervolging. De feitelijkheden die door de raadsvrouw naar voren zijn gebracht in haar pleidooi kunnen niet leiden tot het oordeel dat is voldaan aan de voor een dergelijk dictum geldende maatstaf, zoals die door de Hoge Raad is verwoord in rechtsoverweging 2.5.2 van HR 1 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:1889. In dit verband verwijst het hof ook naar hetgeen in de vrijspraakmotivering nog zal worden overwogen onder nummer 7. Het Openbaar Ministerie is derhalve ontvankelijk in de vervolging.

Naar het oordeel van het hof is niet wettig en overtuigend bewezen hetgeen aan de verdachte onder 1 en 2 is tenlastegelegd, zodat de verdachte daarvan behoort te worden vrijgesproken.

[1]

Aan de verdachte wordt, kort gezegd, verweten dat hij op 1 januari 2024, iets meer dan twee uur na de jaarwisseling, als bestuurder van een Mercedes gevaarzettend rijgedrag heeft vertoond dat heeft geresulteerd in een aanrijding met een Peugeot (feit 2). Na die aanrijding zou de verdachte zijn doorgereden (feit 1). De centrale vraag in deze zaak is of de verdachte tijdens beide feiten inderdaad de bestuurder van de Mercedes was. De verdachte ontkent dit. Hij heeft zich op het standpunt gesteld dat, op het moment dat beide feiten zich voordeden, de auto door iemand anders werd bestuurd. Zie dienaangaande overweging 2, onder ix tot en met xi.

[2]

Voor de beantwoording van de centrale vraag zijn de volgende feiten van belang. De feiten onder het eerste en derde gecursiveerde kopje van deze overweging zijn deels aan het politiedossier ontleend en deels aan de getuigenverklaring die [verbalisant 1] ter zitting van 6 augustus 2026 heeft afgelegd.

Gebeurtenissen van 1 januari 2024

3 januari 2024 als invuldatum van een formulier

In het dossier van het hof bevindt zich een afschrift van een politieformulier met formuliernummer 20689835- BRVOR165. Aan de geadresseerde van het formulier, te weten de eigenares en kentekenhoudster van de Mercedes, wordt gevraagd om, door middel van invulling van het formulier, te verklaren wie er tussen “maandag 1 januari 2024 om 02:20 uur en maandag 1 januari om 02:25 uur (…) de bestuurder [was] van het voertuig (…) Mercedes-Benz (…) [kenteken 1]”. De kentekenhoudster is woonachtig aan het adres [A-straat nr. x] te [plaatsnaam 1]. Naar later zal blijken is zij de moeder van de verdachte.

In het formulier wordt, in antwoord op de onder ix geciteerde vraag, ingevuld dat [betrokkene] toen de bestuurder was. Van hem wordt een adres en een telefoonnummer gegeven.

Op het formulier is als invuldatum ingevuld 3 januari 2024. Hoe en wanneer het formulier bij de geadresseerde is terechtgekomen is niet duidelijk. Hoe en op welke datum het formulier bij de politie is teruggekomen is ook niet duidelijk. Vast staat wel dat het formulier uiterlijk op 9 januari 2024 weer in het bezit van de politie is gekomen. In het verhoor van die datum laten de verhorend verbalisanten – naar aanleiding van antwoorden van de verdachte – blijken dat zij het ingevulde formulier hebben gezien. Het formulier maakte ten tijde van de behandeling in eerste aanleg nog geen deel uit van de processtukken. Pas na het instellen van het hoger beroep wordt het formulier, op verzoek van het hof, aan het procesdossier toegevoegd.

Gebeurtenissen van 5 januari 2024

Door in de systemen te zoeken op de naam van de – dan nog steeds niet als zodanig door hem aangemerkte – verdachte komt [verbalisant 1] te beschikken over een Rdw-foto (rijbewijsfoto) en een politiefoto van de verdachte.

Naar aanleiding van het bekijken van deze beide foto’s noteert [verbalisant 1] het volgende in zijn proces-verbaal: “Ik herken [achternaam verdachte] van de RDW-foto (…) en de politiefoto (…) aan het volgende:

- zwarte korte haar

- bolle jukbeenderen

- zwarte snor met minimale kin en wang beharing (het hof begrijpt: kin- en wangbeharing)

- donkere ogen

- v-vormige neusvleugels.”

- man;

- goudkleurige bril;

- rond hoofd;

- zwarte puffer jas (het hof begrijpt: pufferjas) met geel accent aan de kraag;

- snor.”

- man;

- kort haar, donker van kleur;

- snor, donker van kleur;

- bolle wangen;

- bril zonder monteur (het hof begrijpt: montuur), goudkleurig;

- zwarte puffer jas (het hof begrijpt: pufferjas), met geel accent in de kraag.”

[3]

[4]

Dit laat onverlet dat ook de Hoge Raad zijn voorkeur uitspreekt voor een meervoudige confrontatie en dat de feitenrechter een serieus betrouwbaarheidsverweer dat op de herkenning betrekking heeft gemotiveerd moet verwerpen als hij, ondanks zo’n verweer, de herkenning na een enkelvoudige confrontatie toch als bewijsmiddel wil gebruiken.

Een en ander neemt echter niet weg dat er in de rechtspsychologie onverminderd aanzienlijke bezwaren bestaan tegen het gebruik voor het bewijs van de resultaten van enkelvoudige (foto)confrontaties.

[5]

In de onderhavige zaak zou dus de herkenning door [verbalisant 1] voor het bewijs gebezigd kunnen worden. Aan het nemen van een dergelijke beslissing zou in dit geval kunnen bijdragen dat het niet louter gaat om een gezichtsherkenning, maar ook om een herkenning van en aan (de combinatie van) de bril en de kleding.

[6]

Het belangrijkste – op de herkenning betrekking hebbende – verweer van de verdediging is dat het herkenningsproces-verbaal en het proces-verbaal met het signalement van 1 januari 2024 beide tot stand zijn gekomen op één en dezelfde datum, te weten 5 januari 2024, en dat daardoor niet uitgesloten kan worden dat het proces-verbaal met het signalement naar zijn inhoud is beïnvloed door een herkenning die reeds had plaatsgevonden. Hierdoor zou niet meer volledig op elk van beide processen-verbaal vertrouwd kunnen worden. Het hof verwerpt dit betrouwbaarheidsverweer aan de hand van de ter zitting afgelegde getuigenverklaring van [verbalisant 1]. Deze heeft verklaard dat hij kort na het incident digitale aantekeningen van het signalement heeft gemaakt en dat hij zijn proces-verbaal eindigend op nummer 1145 aan de hand van die aantekeningen heeft opgemaakt. Het hof heeft geen reden om aan deze verklaring te twijfelen. Dat de digitale aantekeningen inmiddels niet meer beschikbaar zijn is spijtig, maar doet daar niet aan af.

[7]

Meer in het algemeen wil het hof tot uitdrukking brengen dat het geen enkele reden heeft om uit te gaan van kwade trouw aan de zijde de politie. Het dossier roept weliswaar vragen op en het bevat, zoals in het tussenarrest is aangetoond, enkele betreurenswaardige missers, maar die leveren, ook bij elkaar, naar het oordeel van het hof niet het resultaat op van een politiedossier waarop niet meer voldoende vertrouwd kan worden. (In zoverre verschilt het hof dus van opvatting met zowel de advocaat-generaal, die dit aan haar vordering tot vrijspraak ten grondslag legde, als de raadsvrouw die dit (én meer) aan haar primaire verweer ten grondslag legde.)

[8]

Anderzijds is er evenwel twijfel. Die twijfel wordt hierdoor veroorzaakt dat verdachtes alternatieve scenario, toen dat nog zeer wel mogelijk was (namelijk in de opsporingsfase), volkomen ononderzocht is gebleven. En dát terwijl dit scenario door of zijdens de verdachte juist kenbaar is gemaakt naar aanleiding van een door de politie zelf genomen initiatief (te weten: het aan de kentekenhoudster doen toekomen van het onder 2 sub ix bedoelde politieformulier). De toezending door de politie van zo’n formulier wekt bij de ontvanger ervan de verwachting dat de invulling van het formulier voor de politie van belang is en dat er iets met die invulling zal worden gedaan. Dit is echter niet (kenbaar) gebeurd en daardoor vormt verdachtes stelling dat niet hij maar [betrokkene] de auto bestuurde nog steeds een serieus tegenwicht tegen de hypothese die in de herkenning besloten ligt.

De zojuist onder c beschreven twijfel staat er in dit geval aan in de weg dat het hof de voor een bewezenverklaring benodigde overtuiging bekomt dat de verdachte de bestuurder is geweest ten tijde van de feiten waarop de tenlastelegging betrekking heeft. Bij gebrek aan die overtuiging dient vrijspraak te volgen.

Het hof:

Vernietigt het vonnis waarvan beroep en doet opnieuw recht:

Verklaart niet bewezen dat de verdachte het onder 1 en 2 tenlastegelegde heeft begaan en spreekt de verdachte daarvan vrij.

Dit arrest is gewezen door mr. G.C. Haverkate, in bijzijn van de griffier mr. C.B. Jans.

De griffier is buiten staat dit arrest mede te ondertekenen.

Het arrest is uitgesproken op de openbare terechtzitting van het hof van 20 augustus 2026.