Strafrecht overig

Zich toegang verschaffen tot kinderporno door een via Snapchat ontvangen foto van 11-jarig meisje met…

Hoge Raad, 10 november 2026

Zaakgegevens

Op 10 november 2026 heeft de Hoge Raad in cassatie uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.

Instantie
Hoge Raad
Datum uitspraak
10 november 2026
Datum publicatie
6 november 2026
Zaaknummer
25/00167
Procedure
Cassatie
ECLI
ECLI:NL:HR:2026:1864
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Zich toegang verschaffen tot kinderporno door een via Snapchat ontvangen foto van 11-jarig meisje met ontbloot bovenlichaam te bekijken door 30-jarige verdachte, art. 240b.1 (oud) Sr. 1. Heeft verdachte “zich d.m.v. geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van communicatiedienst de toegang verschaft” tot afbeelding a.b.i. art. 240b.1 (oud) Sr? 2. Vordering benadeelde partij t.z.v. immateriële schade. Is sprake van aantasting in persoon “op andere wijze” a.b.i. art. 6:106.b BW?

Ad 1. HR herhaalt relevante overwegingen uit HR:2017:167 m.b.t. zich toegang verschaffen a.b.i. art. 240b.1 (oud) Sr.

Hof heeft in zijn bewijsvoering vastgesteld dat verdachte Snapchatgegevens van b.p. heeft gevraagd, haar om blootfoto heeft verzocht, van b.p. via Snapchat op zijn telefoon een foto van haar ontblote bovenlichaam heeft ontvangen en vervolgens deze foto heeft geopend en bekeken. ’s Hofs hierop gebaseerde oordeel dat verdachte “zich d.m.v. geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van communicatiedienst de toegang heeft verschaft” a.b.i. art. 240b.1 (oud) Sr tot afbeelding van b.p., geeft niet blijk van onjuiste rechtsopvatting en is toereikend gemotiveerd.

Ad 2. HR herhaalt relevante overwegingen uit HR:2026:822 m.b.t. vraag wanneer sprake is van aantasting in persoon “op andere wijze” a.b.i. art. 6:106.b BW.

Hof heeft geoordeeld dat met betrekking tot b.p. sprake is van aantasting in persoon “op andere wijze” a.b.i. art. 6:106.b BW, welke aantasting gevolg is van bewezenverklaard feit, verschaffen van toegang tot beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik (“kinderporno”). Oordeel dat sprake is van zo’n aantasting in persoon “op andere wijze” is niet z.m. begrijpelijk.

V.zv. hof met zijn oordeel “dat gesteld geestelijk letsel dat door bewezenverklaard handelen van verdachte is opgetreden”, valt onder bereik van art. 6:106.b BW, toepassing heeft willen geven aan als eerste aangeduide categorie, is dat oordeel niet toereikend gemotiveerd. Daarbij is van belang dat b.p. geen concrete gegevens (zoals rapportage van ter zake bevoegde en bekwame psychiater, huisarts of psycholoog) heeft verschaft waaruit kan volgen dat psychische schade is ontstaan, zodat rechter bestaan van geestelijk letsel naar objectieve maatstaven kan vaststellen.

V.zv. hof heeft geoordeeld dat aard en ernst van normschending en van nadelige gevolgen daarvan voor b.p., meebrengen dat bij b.p. sprake is van aantasting in persoon op andere wijze, is dat oordeel ontoereikend gemotiveerd. Daarbij is mede van belang dat schriftelijke slachtofferverklaring van ouders van slachtoffer door b.p. niet is ingebracht ter onderbouwing van vordering b.p. en uit p-v van tz. in h.b. ook niet kan worden afgeleid dat is besproken dat deze alsnog (mede) ten grondslag wordt gelegd aan vordering b.p., terwijl hof niet kenbaar in zijn oordeel heeft betrokken wat door verdediging is aangevoerd over “causaliteit (...) tussen vordering en tll.”.

V.zv. hof toepassing heeft willen geven aan als derde aangeduide categorie, is oordeel van hof dat aard en ernst van normschending in dit geval zo ingrijpend zijn dat onderbouwing met concrete gegevens van die aantasting in persoon achterwege kan blijven, niet z.m. begrijpelijk. Daarbij is van belang dat het in deze categorie gaat om uitzonderlijke gevallen waarin aard en ernst van normschending van zodanig groot gewicht zijn, en nadelige gevolgen daarvan voor benadeelde dus zo voor de hand liggen, dat aantasting in persoon z.m. kan worden aangenomen. Dat brengt mee dat ook oplegging van de in art. 36f Sr voorziene maatregel niet in stand kan blijven (vgl. HR:2019:901).

Volgt (partiële) vernietiging en terugwijzing t.a.v. vordering b.p. en oplegging van schadevergoedingsmaatregel.

Procesgang

  1. Gerechtshof 's-Hertogenbosch · 14 januari 2025

    ECLI:NL:GHSHE:2025:1174
  2. Conclusie A-G · 1 september 2026

    ECLI:NL:PHR:2026:1084
  3. Hoge Raad · 10 november 2026deze uitspraak

    ECLI:NL:HR:2026:1864

Uitspraak

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

STRAFKAMER

Nummer 25/00167

Datum 10 november 2026

ARREST

op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof 's-Hertogenbosch van 14 januari 2025, nummer 20-000787-24, in de strafzaak

tegen

[verdachte] ,

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1991,

hierna: de verdachte.

1 Procesverloop in cassatie

Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze heeft de advocaat H.M.W. Daamen bij schriftuur cassatiemiddelen voorgesteld.

Namens de benadeelde partij [benadeelde] heeft de advocaat I. Paul-van Velzen een verweerschrift ingediend.

De advocaat-generaal B.F. Keulen heeft geconcludeerd tot vernietiging van het bestreden arrest, maar uitsluitend wat betreft de beslissing over de vordering van de benadeelde partij tot vergoeding van immateriële schade en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel, tot terugwijzing van de zaak naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch, opdat de zaak ten aanzien van de door de benadeelde partij gevorderde immateriële schadevergoeding en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel opnieuw wordt berecht en afgedaan, en tot verwerping van het beroep voor het overige.

De raadsman van de verdachte en de advocaat van de benadeelde partij hebben daarop schriftelijk gereageerd.

2 Bewezenverklaring en bewijsvoering

2.1

Overeenkomstig de tenlastelegging is ten laste van de verdachte bewezenverklaard dat hij:

“op 30 december 2021 in Nederland een gegevensdrager, te weten een iPhone 8 (met goednummer 709498) bevattende een afbeelding van een seksuele gedraging, waarbij iemand die kennelijk de leeftijd van achttien jaren nog niet had bereikt, te weten [benadeelde] , geboren op [geboortedatum] 2010, is betrokken, zich daartoe door middel van een geautomatiseerd werk en/of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang heeft verschaft, welke seksuele gedraging – zakelijk weergegeven – bestond uit het gedeeltelijk naakt posteren van een persoon die kennelijk de leeftijd van 18 jaar nog niet had bereikt, waarbij deze persoon poseert in een erotisch getinte houding die niet bij haar leeftijd past, waarbij nadrukkelijk de ontblote borsten van die persoon in beeld gebracht worden, waardoor de afbeelding aldus een onmiskenbaar seksuele strekking heeft en/of strekt tot seksuele prikkeling.”

2.2

Deze bewezenverklaring steunt op de volgende bewijsmiddelen:

“1. Het proces-verbaal van bevindingen d.d. 15 maart 2022, dossierpagina’s 188-189, voor zover inhoudende als relaas van verbalisanten [verbalisant 1] en [verbalisant 2] :

(...)

Proces-verbaalnummer: Ekster/Obrbc21073-19

Op 7 maart 2022 werden er bij [verdachte] een aantal goederen in beslag genomen. Daaronder een GSM van het merk Apple, type iPhone 8, (goednummer 709498).

Door mij werden in de data uit die GSM drie afbeeldingen aangetroffen van een NN-meisje. Eén van die afbeeldingen werd door mij geclassificeerd (...) als kinderpornografisch. Daarbij zag ik dat op die afbeelding de naam [benadeelde] stond weergegeven.

Bij nader onderzoek naar de identiteit van het meisje bestond op enig moment het sterke vermoeden dat met [benadeelde] wordt bedoeld: [benadeelde] , geboren op [geboortedatum] 2010.

Op 15 maart 2022 verscheen voor ons de vader van [benadeelde] . Ik toonde hem één van de aangetroffen, niet zijnde de kinderpornografische, afbeeldingen. Hij herkende zijn dochter op die afbeelding.

2. Het proces-verbaal van studioverhoor d.d. 23 maart 2022, dossierpagina’s 208-272, voor zover inhoudende als verklaring van [benadeelde] :

(...)

Getuige: Toen ik met [betrokkene 1] op Amigo (het hof begrijpt: Omegle) zat, vroeg iemand m’n Snapchat en toen heb ik per ongeluk m’n Snapchat gegeven. (...)

Getuige: Ehm hoe die heette op Snapchat (...)

Getuige: Was [verdachte] (...)

Getuige: En hij vroeg aan ons ook om blootfoto’s te sturen. En toen hebben we dat gedaan.

(...)

Verhoorster: Oké. En wat voor blootfoto’s heb je van jezelf gestuurd. (...)

Getuige: En één bovenlichaam.

3. Het proces-verbaal van bevindingen d.d. 15 maart 2022, dossierpagina’s 194-196, voor zover inhoudende als relaas van verbalisant [verbalisant 1] :

(...)

Proces-verbaalnummer: Ekster/OBRBC21073-20

Ik, verbalisant, verklaar in aanvulling op proces-verbaal nummer Ekster/Obrbc21073-19 het volgende:

Zoals in dat proces-verbaal beschreven werd een kinderpornografische afbeelding aangetroffen van een NN meisje dat werd geïdentificeerd als [benadeelde] . Op deze afbeelding zie ik een meisje, in de geschatte leeftijd van 12 jaar. Ik zie dat zij met haar rechterhand haar oranje shirtje omhoog trekt. Daardoor zijn haar beide borstjes zichtbaar. Ik zie dat zij in de camera kijkt. Op de afbeelding zie ik de tekst “ [benadeelde] zojuist” staan.

Ik zie dat bij deze afbeelding de volgende informatie is opgeslagen:

File info: name: [bestandsnaam] .JPG.

Path: iPhone 8 van [verdachte] (...)

Created: 30-12-2021 16:27:19 (UTC+1)

Accessed: 30-12-2021 16:27:19 (UTC+1)

Source file: iPhone 8 van [verdachte] (...)

4. Het proces-verbaal van terechtzitting van de rechtbank Oost-Brabant, zittingsplaats ’s-Hertogenbosch, d.d. 19 februari 2024, voor zover inhoudende als verklaring van de verdachte:

Ik ben de gebruiker van de onder mij inbeslaggenomen iPhone 8.

5. De verklaring van de verdachte, afgelegd ter terechtzitting van dit hof d.d. 17 december 2024, voor zover inhoudende:

Ik heb op 30 december 2021 via Snapchat op mijn iPhone 8 een foto ontvangen van [benadeelde] waarop haar blote bovenlichaam te zien was.

6. Het proces-verbaal van de in de zaak gehouden terechtzitting in eerste aanleg d.d. 19 februari 2024, voor zover inhoudende als verklaring van de verdachte:

Tijdens de corona lockdown voelde ik mij eenzaam en zat ik op Omegle . Via die applicatie kon ik mensen ontmoeten. Op 30 december 2021 ontving ik een naaktfoto via Snapchat. Ik wilde weten wie het was. Aan de hand van die screenshots heb ik haar dezelfde nacht, toen ik op bed lag (naar het hof begrijpt in zijn woning te [plaats] ), opgezocht.”

2.3

Het hof heeft over de bewezenverklaring verder overwogen:

“De raadsman van de verdachte heeft ter terechtzitting in hoger beroep bepleit dat de verdachte dient te worden vrijgesproken van het tenlastegelegde. Daartoe is, op gronden zoals nader in de pleitnota verwoord, in de eerste plaats aangevoerd dat er geen sprake van het ‘in bezit hebben’ van een kinderpornografische afbeelding. Immers, de tenlastelegging ziet op een thumbnailbestand, dat slechts met bijzondere, niet voor consumenten gebruikelijke software, te benaderen is, reden waarom de verdachte geen beschikkingsmacht had over dit bestand. Bovendien valt niet uit te sluiten dat de verdachte de afbeelding direct na binnenkomst heeft verwijderd, waardoor niet kan worden vastgesteld dat de verdachte de afbeelding gedurende een zekere periode beschikbaar voor zich heeft gehouden. De wil van de verdachte was erop gericht om de kinderpornografische afbeelding te verwijderen en verwijderd te houden. Voorts is aangevoerd dat het bestanddeel ‘afbeelding’ niet bewezen kan worden verklaard, aangezien een thumbnailbestand niet als zodanig kan worden aangemerkt. Tot slot heeft de raadsman zich op het standpunt gesteld dat er geen sprake is van ‘zich toegang verschaffen door middel van een geautomatiseerd werk of gebruikmaking van een communicatiedienst’. Nu er geen sprake is van een actieve handeling gericht op het verkrijgen van toegang tot kinderpornografische afbeeldingen, in casu het thumbnail-bestand, dient in de visie van de verdediging ook vrijspraak ten aanzien van dit bestanddeel te volgen.

Het hof overweegt dienaangaande als volgt.

Op grond van de bewijsmiddelen stelt het hof vast dat de verdachte op 30 december 2021 op zijn mobiele telefoon via de applicatie Snapchat een foto met een onmiskenbare seksuele strekking heeft ontvangen van [benadeelde] . [benadeelde] was op het moment van het maken en versturen van de desbetreffende foto elf jaren oud. Uit de verklaring van [benadeelde] volgt dat zij door de verdachte is gevraagd om een blootfoto van zichzelf te sturen.

Het hof stelt op basis van de informatie van de algemeen toegankelijke website van Snapchat vast dat afbeeldingen die door een verzender naar een ontvanger zijn verstuurd, in beginsel automatisch worden verwijderd zodra ze door de ontvanger zijn bekeken. Het is mogelijk deze afbeeldingen op te slaan in het Snapchat-account dan wel er een screenshot van te maken en dit screenshot op te slaan. Het dossier bevat echter geen aanwijzingen dat dit is gebeurd. Gelet op het vluchtige karakter van deze zogenoemde ‘snaps’, is het hof van oordeel dat er in dit geval geen sprake is van het in bezit hebben en/of verwerven van kinderpornografisch materiaal. Daarvoor is immers een zekere beschikkingsmacht vereist. Nu de verdachte de blootfoto van [benadeelde] slechts voor enkele seconden heeft kunnen bekijken, waarna de afbeelding voor hem niet langer toegankelijk was, heeft de verdachte geen beschikkingsmacht gehad over de afbeelding en deze daarmee niet in zijn bezit gehad of verworven. De verdachte zal dan ook worden vrijgesproken van deze tenlastegelegde bestanddelen.

Het hof ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of de verdachte zich door middel van een geautomatiseerd werk en/of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang heeft verschaft tot de afbeelding waarop het ontblote bovenlichaam van [benadeelde] te zien is. Blijkens de wetsgeschiedenis is met de invoering van het bestanddeel ‘zich de toegang verschaffen’ beoogd de strafbaarstelling mede toe te snijden op gevallen waarin sprake is van het door middel van een geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van een communicatiedienst kunnen beschikken over en kunnen bekijken van kinderporno, zonder dat tevens sprake is van ‘bezit’, omdat het kinderpornografische materiaal niet door de betrokkene wordt opgeslagen. Er is sprake van ‘zich toegang verschaffen’ indien de verdachte een gedraging verricht die is gericht op het verkrijgen van toegang tot kinderporno. Het opzet van de verdachte dient, al dan niet in voorwaardelijke zin, te zijn gericht op het verkrijgen van die toegang (vgl. HR 7 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:167).

Naar het oordeel van het hof heeft de verdachte in dit geval opzet gehad op het verkrijgen van de toegang tot kinderpornografisch beeldmateriaal. Het hof acht de verklaring van [benadeelde] , inhoudende dat zij op verzoek van de verdachte een blootfoto heeft gestuurd, immers betrouwbaar. Daarentegen acht het hof de verklaring van de verdachte, voor zover inhoudende dat hij de foto ongevraagd van [benadeelde] ontving, terwijl hij nooit (digitaal) contact heeft gehad met die [benadeelde] , niet geloofwaardig. Het hof heeft zich daarbij in het bijzonder rekenschap gegeven van de omstandigheden dat de verdachte eerder seksueel getinte digitale contacten heeft gehad met een elfjarig meisje (dossierpagina’s 61 en 76), er op de computer van de verdachte (dossierpagina’s 110-115) titels van filmbestanden zijn aangetroffen met kinderpornografisch gerelateerde titels – waarvan diverse bestanden via Windows Media Player waren afgespeeld – en dat de verdachte op zijn computer heeft gezocht op de afkorting ‘pthc’ (het hof begrijpt: pre teen hard core).

Nu naar het oordeel van het hof aldus voldoende is komen vast te staan dat de verdachte de Snapchatgegevens van [benadeelde] heeft gevraagd, haar om een blootfoto heeft verzocht en dat de verdachte deze foto vervolgens heeft geopend en bekeken, is het hof, anders dan de verdediging, van oordeel dat de verdachte meerdere actieve handelingen heeft verricht om zichzelf toegang te verschaffen tot de afbeelding van [benadeelde] en opzet had op het bekijken daarvan. Dat het op de telefoon aangetroffen bestand een thumbnail-bestand is, maakt een en ander niet anders.

Het tot vrijspraak strekkende verweer van de verdediging wordt in al zijn onderdelen verworpen.

Resumerend acht het hof, op grond van het vorenoverwogene en de gebezigde bewijsmiddelen, in onderling verband en samenhang bezien, wettig en overtuigend bewezen dat de verdachte het tenlastegelegde heeft begaan.”

3 Beoordeling van het eerste cassatiemiddel

3.1

Het cassatiemiddel komt op tegen de bewezenverklaring en klaagt onder meer over het oordeel van het hof dat de verdachte ‘zich door middel van een geautomatiseerd werk en/of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang heeft verschaft’ in de zin van artikel 240b lid 1 (oud) van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr).

3.2

De tenlastelegging is toegesneden op artikel 240b lid 1 (oud) Sr. Daarom moet worden aangenomen dat de in de tenlastelegging en de bewezenverklaring voorkomende woorden ‘zich door middel van een geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang verschaffen’ zijn gebruikt in de betekenis die deze woorden hebben in die bepaling.

3.3

Artikel 240b lid 1 (oud) Sr luidde ten tijde van het bewezenverklaarde:

“Met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaren of geldboete van de vijfde categorie wordt gestraft degene die een afbeelding – of een gegevensdrager, bevattende een afbeelding – van een seksuele gedraging, waarbij iemand die kennelijk de leeftijd van achttien jaar nog niet heeft bereikt, is betrokken of schijnbaar is betrokken, verspreidt, aanbiedt, openlijk tentoonstelt, vervaardigt, invoert, doorvoert, uitvoert, verwerft, in bezit heeft of zich door middel van een geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang daartoe verschaft.”

3.4

Met ingang van 1 januari 2010 is in artikel 240b lid 1 (oud) Sr – naast onder meer het bezit van, kort gezegd, beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik (‘kinderporno’) – het zich door middel van een geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang verschaffen tot dergelijk beeldmateriaal strafbaar gesteld. Uit de wetsgeschiedenis blijkt dat met die wijziging van artikel 240b lid 1 (oud) Sr is beoogd de strafbaarstelling mede toe te snijden op gevallen waarin sprake is van het door middel van een geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van een communicatiedienst kunnen beschikken over en kunnen bekijken van dergelijk beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik, zonder dat ook sprake is van ‘bezit’ als bedoeld in artikel 240b lid 1 (oud) Sr omdat het betreffende beeldmateriaal niet door de betrokkene wordt opgeslagen. Het enkele bekijken van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik is door de wetgever echter niet strafbaar gesteld.
Uit de wetsgeschiedenis volgt dat sprake is van ‘zich toegang verschaffen’ als de verdachte een gedraging verricht die is gericht op het verkrijgen van toegang tot beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik, bijvoorbeeld door het bezoeken van ‘kinderpornografische’ websites. Het opzet van de verdachte moet, al dan niet in voorwaardelijke vorm, zijn gericht op het verkrijgen van die toegang.
(Vgl. HR 7 februari 2017, ECLI:NL:HR:2017:167.)

3.5.1

Het hof heeft in zijn bewijsvoering onder meer vastgesteld dat de verdachte de Snapchatgegevens van [benadeelde] heeft gevraagd, haar om een blootfoto heeft verzocht, van [benadeelde] via Snapchat op zijn iPhone een foto van haar ontblote bovenlichaam heeft ontvangen en vervolgens deze foto heeft geopend en bekeken. Het hierop gebaseerde oordeel van het hof dat de verdachte ‘zich door middel van een geautomatiseerd werk of met gebruikmaking van een communicatiedienst de toegang heeft verschaft’ als bedoeld in artikel 240b lid 1 (oud) Sr tot de afbeelding van [benadeelde] , geeft niet blijk van een onjuiste rechtsopvatting en is toereikend gemotiveerd.

3.5.2

Voor zover het cassatiemiddel hierover klaagt, faalt het.

3.6

De Hoge Raad heeft ook de verder in het cassatiemiddel aangevoerde klachten over de uitspraak van het hof beoordeeld. De uitkomst hiervan is dat ook deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van die uitspraak. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie).

4 Beoordeling van het tweede cassatiemiddel

4.1

Het cassatiemiddel klaagt over de toewijzing door het hof van de vordering tot vergoeding van immateriële schade van de benadeelde partij [benadeelde] en de in verband daarmee opgelegde schadevergoedingsmaatregel.

4.2.1

Bij de stukken bevindt zich een ‘Verzoek tot Schadevergoeding’ van de benadeelde partij. Dat verzoek houdt onder meer in:

“3 Strafbaar feit?

3.1

Hoe is uw schade ontstaan?

Toen cliënte 11 jaar oud was, is zij door iemand online benaderd die via een chatsite vroeg om een foto van haar borsten. Dit is uitgekomen toen verdachte is opgepakt en de foto van cliënte op zijn telefoon werd gevonden. Cliënte is bang dat de foto nog rondgaat en dat zij hier in de toekomst nog mee geconfronteerd zal worden. Zij heeft dit ook geadresseerd in therapie. Zie voor het overige bijgevoegde toelichting (*).

(...)

4B Immateriële schade (smartengeld)

Omschrijving immateriële schade

Het handelen van verdachte levert een – te meer gezien haar zeer jeugdige leeftijd – een ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit van cliënte op en vormt een bedreiging voor haar gewoonlijke seksuele ontwikkeling. Cliënte is angstig dat de afbeelding nog rondgaat op het internet en dat zij hier in de toekomst nog mee geconfronteerd zal worden. Zij heeft de zedendelicten geadresseerd in haar therapie. Zie verder de toelichting (*)

Totaal immateriële schade € 2.500,00”

4.2.2

Aan het ‘Verzoek tot Schadevergoeding’ is een schriftelijke onderbouwing gehecht die onder meer inhoudt:

“5. Als gevolg van het handelen van verdachte is benadeelde in haar lichamelijke en geestelijke integriteit aangetast en heeft zij psychische klachten opgelopen.

(...)

SCHADE

7. Ten gevolge van het strafbare feit heeft benadeelde materiële en immateriële schade geleden. (...)

8. De immateriële schade staat globaal beschreven onder vraag 4B van het voegingsformulier en zal hieronder nader worden toegelicht.

9. Verdachte heeft met benadeelde ontuchtige handelingen uitgevoerd. Het staat buiten kijf dat de wijze waarop zij heeft geposeerd – onder meer middels het presenteren van haar ontblote bovenlichaam – niet in lijn was met haar leeftijd en de daarbij passende (seksuele) ontwikkeling. Het handelen van verdachte levert – te meer gezien de zeer jeugdige leeftijd van benadeelde – een ernstige inbreuk op haar lichamelijke en geestelijke integriteit op en vormt een bedreiging voor haar gewoonlijke seksuele ontwikkeling.

10. Verdachte heeft door zijn handelen een dusdanige inbreuk op een fundamenteel recht – in deze de lichamelijke en geestelijke integriteit – gemaakt dat dit handelen an sich als aantasting van de persoon op andere wijze in de zin van artikel 6:106 BW, eerste lid onder b dient te worden beschouwd. De aard en ernst van de normschending, te weten ontucht met een 11-jarige, brengen in deze mee dat in dit verband de relevante nadelige gevolgen daarvan voor benadeelde zo voor de hand liggen, dat een aantasting in de persoon op andere wijze kan worden aangenomen. De rechtbank Noord-Holland oordeelde overeenkomstig deze rechtsregel op 17 juli 2019 dat sprake was van een aantasting in de persoon op andere wijze in het geval van een 49-jarige man, die een meisje van 9 jaar had bewogen om seksuele afbeeldingen te sturen.

11. Naast dat de ontuchtige handelingen op zichzelf al een aantasting in de persoon vormen, heeft benadeelde ook daadwerkelijk psychische schade opgelopen. Zij leeft met de constante angst dat de afbeelding van haar borsten nog rondgaat op het internet en/of nog staat opgeslagen op telefoons of andere apparaten en dat zij hier gedurende haar leven nog mee geconfronteerd zal worden. Benadeelde heeft de traumatische gebeurtenissen geadresseerd in haar therapiesessies. Ook in de jurisprudentie wordt aangenomen dat negatieve seksuele ervaringen de normale seksuele ontwikkeling van een kind doorkruisen en later tot psychisch letsel kunnen leiden.

12. Benadeelde zat ten tijde van het vervaardigen van de afbeeldingen en het voeren van de seksuele chatgesprekken met verdachte voor het tweede jaar in groep 7 van de basisschool. Zij deed dit jaar over omdat zij volgens haar vader sociaal-emotioneel nog wat jong was. Benadeelde lag derhalve sociaal emotioneel achter op haar leeftijdsgenootjes. Zij heeft ook autisme, hetgeen haar extra kwetsbaar maakt. Verdachte heeft als volwassen man misbruik van haar kwetsbaarheid gemaakt. Het voorgaande maakt dat het handelen van verdachte extra impact op benadeelde heeft gehad en nog heeft.”

4.2.3

In hoger beroep is een aangepaste schriftelijke onderbouwing bij de stukken gevoegd. Deze houdt onder meer in:

“SCHADE

9. Benadeelde handhaaft de in eerste aanleg aangevoerde stellingen omtrent de gevorderde schade. Ten gevolge van de tenlastegelegde feiten heeft benadeelde namelijk materiële en immateriële schade geleden.

(...)

11. De immateriële schade staat globaal beschreven onder vraag 4B van het voegingsformulier. In het navolgende zal worden toegelicht waar de immateriële schade van benadeelde uit bestaat.

(...)

Aard en ernst normschending

13. Het staat buiten kijf dat de wijze waarop benadeelde heeft geposeerd op het aangetroffen beeldmateriaal – onder meer middels het presenteren van haar ontblote bovenlichaam – niet in lijn was met haar leeftijd en de daarbij passende (seksuele) ontwikkeling. Het handelen van verdachte levert, te meer gezien de zeer jeugdige leeftijd van benadeelde, een ernstige inbreuk op haar lichamelijke en geestelijke integriteit op en vormt een bedreiging voor haar gewoonlijke seksuele ontwikkeling.

14. Verdachte heeft door zijn handelen een dusdanige inbreuk op een fundamenteel recht – in deze de lichamelijke en geestelijke integriteit – gemaakt dat dit handelen an sich als aantasting van de persoon op andere wijze in de zin van artikel 6:106 BW, eerste lid onder b dient te worden beschouwd. De aard en ernst van de normschending, te weten het aanzoeken tot en het bezitten van een kinderpornografische afbeelding van benadeelde, brengen in deze mee dat de relevante nadelige gevolgen daarvan voor benadeelde zo voor de hand liggen, dat een aantasting in de persoon op andere wijze kan worden aangenomen.

15. Hiervoor verwijst benadeelde allereerst opnieuw naar de uitspraak rechtbank Noord-Holland van 17 juli 2019, waarin is geoordeeld dat sprake was van een aantasting in de persoon op andere wijze in het geval van een 49-jarige man, die een meisje van 9 jaar had bewogen om seksuele afbeeldingen te sturen. Meer specifiek wijst benadeelde op een uitspraak van de rechtbank Noord-Holland van 7 november 2023 waarin is aangenomen dat ook het bezit van kinderpornografische afbeeldingen van een persoon dient te worden beschouwd als een aantasting van de persoon op andere wijze in de zin van artikel 6:106 BW, eerste lid onder b.

Psychisch letsel

16. Los van het feit dat dat het bezit van de kinderpornografische afbeelding op zichzelf al een aantasting in de persoon is, heeft benadeelde ook daadwerkelijk psychische schade opgelopen. Zoals toegelicht bij de voeging in eerste aanleg leeft zij nog steeds met de constante angst dat de afbeelding van haar borsten nog rondgaat op het internet en/of nog staat opgeslagen op telefoons of andere apparaten, en dat zij hier gedurende haar leven nog mee geconfronteerd zal worden. Hoewel de betreffende afbeeldingen reeds zijn verwijderd, en de angst van benadeelde wellicht niet geheel reëel is, ervaart benadeelde deze angst wel als zodanig. Benadeelde heeft de traumatische gebeurtenissen geadresseerd in haar therapiesessies.

17. In de jurisprudentie wordt aangenomen dat negatieve seksuele ervaringen de normale seksuele ontwikkeling van een kind doorkruisen en later tot psychisch letsel kunnen leiden. Daarnaast wordt in de rechtspraak aangenomen dat de aanwezigheid van psychisch letsel waarvoor een benadeelde therapie volgt tot toewijzing van een immateriële schadevergoeding leidt.

18. De rechtbank heeft overwogen dat benadeelde bang is geweest. Benadeelde is tot op de dag van vandaag nog bang voor verdere verspreiding van de afbeelding. Bekend is immers dat niets daadwerkelijk compleet van het internet wordt verwijderd. Hoewel de afbeelding vermoedelijk niet direct op het internet is geplaatst, staat vast dat de afbeelding zich bevond in het Snapchat-account van verdachte. Aangezien Snapchat een app is die middels een internetverbinding opereert, en die zowel beschikbaar is via een smartphone als computer, is niet compleet uit te sluiten dat de afbeelding zich op het internet bevindt of heeft bevonden. Benadeelde heeft dan ook (blijvend) psychisch letsel opgelopen door het handelen van verdachte. De duurzaamheid van het psychisch letsel van benadeelde rechtvaardigt de in eerste aanleg aangevoerde vordering.

19. Daarnaast schaamt benadeelde zich erg voor wat er heeft plaatsgevonden. Om die reden weet benadeelde ook niet dat de zaak in hoger beroep wordt behandeld. De ouders van benadeelde merken ook dat benadeelde bijvoorbeeld geen vriendje wil of bang is om te kussen.”

4.2.4

Volgens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep heeft de advocaat van de benadeelde partij daar het woord gevoerd overeenkomstig de bij de stukken gevoegde pleitnota. Deze pleitnota houdt onder meer in:

“Geestelijk letsel

2. Benadeelde is door het handelen van verdachte aangetast in de persoon ‘op andere wijze’ in de zin van artikel 6:106 BW lid 1 onder b. Ten eerste levert het handelen van verdachte an sich een aantasting van de persoon op vanwege de aard en ernst van de normschending. Ten tweede heeft benadeelde ook daadwerkelijk geestelijk letsel opgelopen door het handelen van verdachte.

Aard en ernst normschending

3. Met betrekking tot de aard en ernst van de normschending licht ik graag nog het volgende kort toe. De wijze waarop benadeelde heeft geposeerd op het beeldmateriaal – met ontbloot bovenlichaam – past evident niet bij haar destijds 11-jarige leeftijd en ontwikkeling. Het handelen van verdachte vormt daarmee een ernstige inbreuk op haar lichamelijke en geestelijke integriteit en bedreigt haar seksuele ontwikkeling.

4. Het bezit van de kinderpornografische afbeelding van benadeelde vormt een inbreuk op haar fundamentele rechten. Deze inbreuk brengt mee dat de relevante nadelige gevolgen zo voor de hand liggen, dat een persoonsaantasting kan worden aangenomen.

5. Benadeelde verwijst in dit verband naar een uitspraak van 19 juli 2019 van de rechtbank Noord-Nederland, waarin ook het bezit van dergelijke afbeeldingen werd erkend als aantasting van de persoon. In het verlengde hiervan is dus sprake van rechtstreekse schade van benadeelde ten gevolge van een strafbaar feit in de zin van artikel 51a lid 1a Sv. Zelfs indien uw hof derhalve zou oordelen dat geen sprake is van ontuchtige handelingen van verdachte, dient een persoonsaantasting te worden aangenomen. Deze aantasting in de persoon kan vervolgens als grondslag dienen voor de immateriële schadevergoeding.

Ter conclusie

6. Benadeelde handhaaft aldus de gevorderde smartengeldvergoeding van € 2.500,-. De leeftijd van benadeelde, haar kwetsbaarheid vanwege haar autismespectrumstoornis, haar achterstand in haar sociaal-emotionele ontwikkeling en haar daadwerkelijke psychische schade vormen de rechtvaardiging voor deze smartengeldvergoeding. Voor de volledige toelichting op en onderbouwing van de schadevergoeding van benadeelde verwijs ik u graag naar voeging benadeelde partij, welke reeds onderdeel uitmaakt van het procesdossier.”

4.2.5

Volgens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep heeft de raadsman van de verdachte daar het woord gevoerd overeenkomstig de bij de stukken gevoegde pleitnota. Deze pleitnota houdt onder meer in:

“Vordering benadeelde partij

(...)

29. Indien Uw hof tot een bewezenverklaring zou komen en van oordeel zou zijn dat zij ontvankelijk is in haar vordering, merk ik het navolgende op.

30. Zonder afbreuk te doen aan hetgeen de minderjarige in haar jonge leven is overkomen, verdient het vermelding dat in geval geen sprake is van fysiek letsel – zoals hier aan de orde – slechts in een beperkt aantal gevallen immateriële schade kan worden toegekend. Deze gevallen zijn limitatief in de wet opgesomd (artikel 6:106, eerste lid, van het Burgerlijk Wetboek). Verhaal is alleen dan mogelijk als er sprake is van dusdanig geestelijk letsel dat dit kan worden aangemerkt als een aantasting van de persoon. Hiervan is slechts sprake indien het geestelijk letsel een voldoende ernstig karakter heeft. Die eventuele ernstigere psychische schade is op basis van de toelichting op de vordering benadeelde partij onvoldoende aangevoerd. In de regel betekent dit, dat rapportage door een deskundige onontbeerlijk is.

31. Naast het feit dat de vordering niet is gesubstantieerd, betwist de verdediging de causaliteit tussen het gestelde psychische letsel en het tenlastegelegde, om welke reden benadeelde niet-ontvankelijk dient te worden verklaard.

32. Immers, het gestelde en niet-onderbouwde psychische letsel kan evengoed z’n oorsprong vinden in het contact met [betrokkene 3] waarmee vagina-foto’s en foto’s van blote borsten zijn gedeeld en/of het contact met [betrokkene 4] en/of het contact met vijfjarige nichtje [betrokkene 2] en/of het contact met een man met een kind. Het uitzoeken van deze post vormt een onevenredige belasting van dit strafgeding.

33. Ter onderbouwing van de stelling dat de causaliteit niet is gegeven tussen de vordering en de tenlastelegging, heeft de verdediging in eerste aanleg verwijzingen opgenomen in een zeer uitgebreide voetnoot, zulks ter bescherming van de benadeelde. Echter, bij Uw hof, als laatste feitelijke instantie, volstaat verwijzing naar een voetnoot niet. Ik zal die eerdere verwijzing thans in pleidooi opnemen.

a. “Pagina 237 V (Verhoorster): “En hoe kunnen wij dat dan zien dat d’r nog een hele hoop blootfoto’s op staan. V: Want ‘t zijn er niet één en ‘t zijn er niet twee, maar ‘t zijn er echt een heleboel. En hoe komen dan die foto’s bij jou terecht? V: Foto’s van, van blote piemels en een foto’s van blote eh vagina’s, hoe komen die dan allemaal op jouw telefoon?”;

b. Pagina 238 “G (Getuige [benadeelde] ): ehm nog van blote borsten. G: Dat is een jongen uit groep zes. G: [betrokkene 3] . G: [betrokkene 3] ”;

c. Pagina 240: V: Heb je alles verwijderd of heb je ook wel eens ooit iets doorgestuurd? G: Ik denk misschien per ongeluk ooit wel doorgestuurd. V: Hm hm. En naar wie stuurde jij ‘t dan per ongeluk door? G: Dat weet ik niet. G: En dan kan ‘t zijn dat ik dan op ‘t verkeerde knopje druk bijvoorbeeld als ik ‘t dan wil verwijderen stuur ik per ongeluk op stuur door;

d. Pagina 241 “G: Ehm ik heb wel eens een foto doorgestuurd.” en “V: Heb je dan ooit met iemand gepraat terwijl je eh je zelf een beetje bloot hebt laten zien voor de camera? G: Ik denk één keertje;

e. Pagina 242 G: Ik was aan ‘t bellen met een vriendin [pagina 243: [betrokkene 4] ]. G: En, en zij zei ineens tegen mij van: zullen we een spelletje spelen? G: En toen zei ik: wat voor spelletje? G: En toen zei ze dat we omstebeurt een lichaamsdeel moesten laten zien en toe wou ik al helemaal niet. G: En toen heb ik ‘t maar gedaan. G: mezelf laten zien. G: Door m’n shirt uit te doen;

f. Pagina 244 G: Ja. Maar van haar moest ik m’n trui en broek uitdoen. G: ik moest ‘m helemaal uitdoen. V: Ook helemaal. En wat had je dan onder die trui of dat shirt? Niks, want ik doe bijna nooit hemdjes aan;

g. Pagina 246 V: Oké. En zijn er toen ook foto's gemaakt? G: ik denk ‘t wel. G: Omdat ik misschien per ongeluk, ik heb per ongeluk op de knopjes gedrukt. G: En ze heeft daarna ook een foto van mij naar, naar mij toegestuurd. V: Oké. En de foto die jij dan waarschijnlijk gemaakt hebt van eh [betrokkene 4] , wat heb je daarmee gedaan? G: Die heb ik ook naar haar toegestuurd;

h. Pagina 247 V: En is ‘t dan ook ooit vaker gebeurd dat je op die manier G: Twee keer. V: Kleren hebt uitgetrokken? Twee keer. G: Twee keer precies ’t zelfde met [betrokkene 4] . V: Dat was de tweede keer. En wanneer was dan de eerste te keer? G: Ehm vorig jaar eh november ongeveer G: Nee, december. G: En toen had ik ook geen topje aan”;

i. Pagina 248 G: ik heb voor de rest geen blootfoto’s of geen blootfilmpjes gemaakt van andere mensen G: Maar ik ga bij niemand anders naakt. G: Maar ik heb nooit iemand gefilmd. V: En we horen jouw stem;

j. Pagina 249 V: Maar we hebben in ieder geval één filmpje gezien dat jij filmt in iemand anders z’n huis. En dat iemand anders bloot is die jij aan ‘t filmen bent. Met jouw telefoon. We horen jouw stem;

k. Pagina 250 G: Ik had ‘t gefilmd omdat nou. ‘t Is mijn nichtje. G: [betrokkene 2] . V: Maar je hebt wel een heel lang filmpje gemaakt. V: Ze zegt d’r wel iets van. Als je nou eerlijk hier bent dan moet je ook alles eerlijk vertellen, want net als hier alles wordt opgenomen aan beeld en geluid kunnen we ook ‘t filmpje van zeven minuten, kunnen we ook horen wat d’r gezegd wordt;

l. Pagina 251 V: Maar hoe oud is [betrokkene 2] ? G: Ehm die wordt dit jaar in november zes. V: Dus die is pas vijf. Die is eigenlijk pas net in november vijf geworden;

m. Pagina 252 V: En hoe vaak heb je op die manier je nichtje [betrokkene 2] gefilmd? G: Ehm ik denk twee verschillende video’s;

n. Pagina 255 V: Maar als we goed luisteren, dan ga ik ook heel eerlijk tegen jou zijn hé, want ik ben ook eerlijk tegen jou al de hele tijd, is dat je ook zit te lachen. Dus hoezo lach je dan als je ‘t eigenlijk niet leuk vindt?

o. Pagina 256 V: Wat deed ze dan voor gekke dingen voor d’r leeftijd? G: Ehm op de grond aan de deur likken. G: Ehm ehm aan de kast likken. V: Ja, maar je nichtje is vijf en jij bent elf.;

p. Pagina 257 V: Je weet ‘t gewoon echt even niet meer. Oké. Nou sterker nog zij zegt d’r ook iets van eh. [betrokkene 5] zegt letterlijk: je bent toch niet aan ‘t filmen? V: Oké. Nou sterker nog, jij hebt daar op gezegd: nee, ik zit op eh Snap.” en “G: Maar ik heb wel eh één keertje op Amigo gezeten, maar daarna nooit meer. G: Naar een man”;

q. Pagina 258 G: En uiteindelijk kwam er een man met een kindje d’r bij. Van ik denk een jaar of één, twee G: En die man die was met zijn piemel G: Ehm bij dat kindje d’r vagina G: Dus ik had ‘t gefilmd. V: Oké. En hoe kwam je dan in contact met die man? G: Door, zeg maar, als je iemand skipt kom je automatisch bij een nieuw iemand;

r. Pagina 265 V: Want ik hoor jou zeggen ik moest van [verdachte] m’n vagina opentrekken. G: Ja. V: Hoe zat dat bij [betrokkene 2] ? G: Hoe bedoel je? V: Ik zie op ‘t filmpje dat [betrokkene 2] ook haar vagina opentrekt. Hoe komt dat?

s. Pagina 267 V: En wiens idee was ‘t nou om dat filmpje te maken? G: Die van mij. G: ‘t Was mijn idee om te gaan filmen;

t. Pagina 268 V: een elfjarig meisje een vijfjarig meisje gaat filmen en daar dan vervolgens ook nog, als ze d’r vagina opentrekt zegt: ik heb ’t niet gezien, doe ‘t nog eens.”

34. De benadeelde partij dient niet-ontvankelijk te worden verklaard in de gedane vordering.”

4.2.6

Volgens het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep heeft de advocaat van de benadeelde partij daar verder onder meer aangevoerd:

“Mijns inziens is er wel degelijk sprake van psychische schade aan de zijde van de benadeelde partij als gevolg van het tenlastegelegde. Dat er psychische schade is, kan worden aangenomen op basis van de aard van de normschending. Dat een dertigjarige man heeft een elfjarig heeft meisje gevraagd om een naaktfoto en deze foto daarna heeft opgeslagen, geeft reeds aanleiding tot toekenning van een smartengeldvergoeding. Ten tweede is er mijns inziens een causaal verband tussen de schade en het tenlastegelegde. De thumbnail op de mobiele telefoon van de verdachte heeft immers gezorgd voor angst en schaamte bij de benadeelde partij. Er is dus duidelijk een causaal verband tussen de therapie die de benadeelde partij heeft moeten volgen en de afbeelding die bij de verdachte is aangetroffen. Dat de benadeelde partij onderling contact met een seksuele strekking met leeftijdsgenoten had, neemt niet weg dat zij daadwerkelijk schade heeft geleden door het handelen van de verdachte.”

4.2.7

Het hof heeft over de vordering tot vergoeding van immateriële schade van de benadeelde partij onder meer overwogen:

“De benadeelde partij [benadeelde] heeft in eerste aanleg een vordering ingesteld, strekkende tot schadevergoeding tot een bedrag van € 2.575,58, te vermeerderen met de wettelijke rente. De vordering valt uiteen in de volgende bedragen:

(...)

iii. € 2.500,00 aan immateriële schade.

(...)

De raadsman van de verdachte heeft zich ter terechtzitting in hoger beroep, op gronden zoals nader in de pleitnota verwoord, op het standpunt gesteld dat onvoldoende is aangetoond dat er sprake is van ernstige psychische schade. Bovendien zou er geen causaal verband zijn tussen het psychische letsel en het tenlastegelegde, aangezien het psychische letsel eveneens zou kunnen zijn veroorzaakt door het contact tussen benadeelde partij [benadeelde] en [betrokkene 3] en/of [betrokkene 4] en/of nichtje [betrokkene 2] en/of een man met een kind.

Het hof overweegt dienaangaande als volgt.

(...)

Post iii.

Het hof stelt voorop dat van de in artikel 6:106, aanhef en onder b, van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW) bedoelde aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ in ieder geval sprake is indien de benadeelde partij geestelijk letsel heeft opgelopen. Daartoe is vereist dat naar objectieve maatstaven het bestaan van geestelijk letsel kan worden vastgesteld. Indien het bestaan van geestelijk letsel in voornoemde zin niet kan worden aangenomen, is niet uitgesloten dat de aard en de ernst van de normschending en de gevolgen daarvan voor de benadeelde, meebrengen dat van de in art. 6:106, aanhef en onder b, BW bedoelde aantasting in zijn persoon ‘op andere wijze’ sprake is.

Het hof is in navolging van de rechtbank in eerste aanleg van oordeel dat de aard en de ernst van de normschending en de gevolgen daarvan voor de benadeelde partij zozeer voor de hand liggen dat een aantasting in de persoon reeds kan worden aangenomen indien het bestaan van geestelijk letsel als hiervoor bedoeld niet zou kunnen worden vastgesteld. Het is immers een feit van algemene bekendheid dat online seksueel misbruik, zoals ook in het onderhavige geval aan de orde is, een ernstige inbreuk kan maken op de integriteit en persoonlijke levenssfeer van slachtoffers, de seksuele ontwikkeling van slachtoffers kan doorkruisen en dat slachtoffers nog geruime tijd met de psychische gevolgen ervan te kampen kunnen hebben. In dit verband volgt uit de schriftelijke slachtofferverklaring, zoals opgesteld en ter terechtzitting in hoger beroep voorgedragen door de ouders van de benadeelde partij [benadeelde] , dat die [benadeelde] zich tot op de dag van vandaag afsluit van haar omgeving, niet in staat is om te praten over het bewezenverklaarde en dat zij bang is dat de foto die zij via Snapchat naar de verdachte heeft verstuurd, zal worden verspreid. Naar het oordeel van het hof bestaat daarmee, anders dan de verdediging heeft betoogd, een voldoende causaal verband tussen het handelen van de verdachte en de immateriële schade aan de zijde van de benadeelde partij.

Resumerend is het hof van oordeel dat het gestelde geestelijk letsel dat door het bewezenverklaarde handelen van de verdachte is opgetreden, valt onder het bereik artikel 6:106, eerste lid, aanhef en onder b, van het Burgerlijk Wetboek. Het hof begroot de omvang van de immateriële schade, gelet op alle omstandigheden van het geval, waaronder de bedragen die in vergelijkbare gevallen worden opgelegd, naar billijkheid op een bedrag van € 1.000,00. Voor het overige dient de vordering van de benadeelde partij tot vergoeding van immateriële schade te worden afgewezen.”

4.3

Artikel 6:106, aanhef en onder b, van het Burgerlijk Wetboek (hierna: BW) luidt:

“Voor nadeel dat niet in vermogensschade bestaat, heeft de benadeelde recht op een naar billijkheid vast te stellen schadevergoeding:

b. indien de benadeelde lichamelijk letsel heeft opgelopen, in zijn eer of goede naam is geschaad of op andere wijze in zijn persoon is aangetast.”

4.4

In zijn arrest van 2 juni 2026, ECLI:NL:HR:2026:822 heeft de Hoge Raad onder meer overwogen over de vordering van een benadeelde partij tot vergoeding van immateriële schade wegens aantasting in de persoon ‘op andere wijze’:

“3.4 In zijn arrest van 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793 heeft de Hoge Raad onder meer overwogen:

“b) Ander nadeel dat voor vergoeding in aanmerking komt: immateriële schade

(...)

2.4.5

Van (...) aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ is in ieder geval sprake indien de benadeelde partij geestelijk letsel heeft opgelopen. Degene die zich hierop beroept, zal voldoende concrete gegevens moeten aanvoeren waaruit kan volgen dat in verband met de omstandigheden van het geval psychische schade is ontstaan. Daartoe is vereist dat naar objectieve maatstaven het bestaan van geestelijk letsel kan worden vastgesteld. Ook als het bestaan van geestelijk letsel in voornoemde zin niet kan worden aangenomen, is niet uitgesloten dat de aard en de ernst van de normschending en van de gevolgen daarvan voor de benadeelde, meebrengen dat van de in artikel 6:106, aanhef en onder b, BW bedoelde aantasting in zijn persoon ‘op andere wijze’ sprake is. In zo een geval zal degene die zich hierop beroept de aantasting in zijn persoon met concrete gegevens moeten onderbouwen. Dat is slechts anders indien de aard en de ernst van de normschending meebrengen dat de in dit verband nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde zo voor de hand liggen, dat een aantasting in de persoon kan worden aangenomen. Van een aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ als bedoeld in artikel 6:106, aanhef en onder b, BW is niet reeds sprake bij de enkele schending van een fundamenteel recht.

(...)

2.8.1

Voor de toewijsbaarheid van de vordering van de benadeelde partij gelden niet de bewijs(minimum)regels van het Wetboek van Strafvordering maar de regels van stelplicht en bewijslastverdeling in civiele zaken. Overeenkomstig de hoofdregel van artikel 150 Rv rust op de benadeelde partij die een vordering instelt in beginsel de last de feiten en omstandigheden te stellen – en in geval van betwisting daarvan bewijs bij te brengen – die tot toewijzing van de vordering kunnen leiden. In de context van het strafproces heeft die stelplicht in het bijzonder betrekking op de feiten en omstandigheden die niet kunnen worden vastgesteld aan de hand van uit het strafdossier af te leiden gegevens met betrekking tot het aan de verdachte tenlastegelegde strafbare feit, hetgeen in het bijzonder geldt voor feiten en omstandigheden die bepalend zijn voor de aard en omvang van de gevorderde schade.

2.8.2

In het geval de verdachte de vordering van de benadeelde partij betwist zal de rechter aan de hand van de onderbouwing van de stellingen over en weer moeten beoordelen of de feiten en omstandigheden die tot toewijzing van de vordering kunnen leiden in voldoende mate zijn komen vast te staan.

2.8.3

In het geval de verdachte de vordering van de benadeelde partij niet (gemotiveerd) betwist, zal de rechter uitgaan van de juistheid van de daaraan ten grondslag gelegde feiten (vgl. artikel 149 Rv) en zal de vordering in de regel worden toegewezen, tenzij de vordering onrechtmatig of ongegrond voorkomt of zich het hiervoor onder 2.1 bedoelde geval voordoet waarin de rechter door de beperkingen van het strafproces niet verzekerd acht dat beide partijen in voldoende mate in de gelegenheid zijn geweest hun stellingen en onderbouwingen met betrekking tot de toewijsbaarheid genoegzaam naar voren te brengen. In laatstgenoemd geval ligt het in de rede dat de benadeelde partij niet-ontvankelijk is en zij haar vordering bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen. Slechts in gevallen waarin de niet-toewijsbaarheid niet volgt uit de beperkingen van het strafproces, de benadeelde partij genoegzaam in de gelegenheid is geweest haar vordering te onderbouwen en de ongegrondheid van die vordering in voldoende mate is komen vast te staan, kan de rechter ervoor kiezen de vordering af te wijzen.

(...)

2.8.7 (...)

De begroting van immateriële schade geschiedt naar billijkheid met inachtneming van alle omstandigheden van het geval, waaronder de aard van de aansprakelijkheid en de ernst van het aan de aansprakelijke te maken verwijt, alsmede, in geval van letselschade, de aard van het letsel, de ernst van het letsel (waaronder de duur en de intensiteit), de verwachting ten aanzien van het herstel en de leeftijd van het slachtoffer. Voorts dient de rechter bij de begroting, indien mogelijk, te letten op de bedragen die door Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen zijn toegekend.”

3.5.1

Het cassatiemiddel stelt de vraag aan de orde hoe de algemene regels over het stellen en betwisten van feiten die hiervoor in 3.4 (onder 2.8.1 tot en met 2.8.7) zijn weergegeven, moeten worden toegepast in elk van de hiervoor in 3.4 (onder 2.4.5) weergegeven drie categorieën van gevallen waarin de rechter moet oordelen over een vordering tot vergoeding van immateriële schade wegens aantasting in de persoon ‘op andere wijze’.

3.5.2

Uitgangspunt daarbij is dat – anders dan geldt voor vermogensschade – slechts aanspraak bestaat op vergoeding van immateriële schade (nadeel dat niet in vermogensschade bestaat) voor zover de wet bepaalt dat die schade voor vergoeding in aanmerking komt. Deze wettelijke beperking van het recht op schadevergoeding brengt mee dat als de rechter een vergoeding van immateriële schade toekent, de grondslag daarvoor aandacht verdient.

3.5.3

De hiervoor in 3.4 (onder 2.4.5) weergegeven rechtsoverweging heeft betrekking op de beoordeling van een vordering van een benadeelde partij tot vergoeding van immateriële schade wegens aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ in de zin van artikel 6:106, aanhef en onder b, BW. Het gaat hier dus om immateriële schade die niet voortvloeit uit lichamelijk letsel of aantasting van de eer of goede naam van de benadeelde.

3.5.4

De eerste van de drie in 3.5.1 bedoelde categorieën betreft gevallen waarin sprake is van geestelijk letsel. Als de benadeelde zich beroept op het bestaan van geestelijk letsel zal hij, ook als het bestaan van dat geestelijk letsel niet door de verdachte wordt betwist, voldoende concrete gegevens moeten verschaffen waaruit kan volgen dat psychische schade is ontstaan, zodat de rechter het bestaan van geestelijk letsel naar objectieve maatstaven kan vaststellen. Doorgaans zal het dan gaan om een rapportage van een deskundige, zoals een ter zake bevoegde en bekwame psychiater, huisarts of psycholoog. Niet is vereist dat in die rapportage een diagnose van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld wordt gesteld; voldoende kan zijn dat daaruit blijkt van geestelijk letsel dat gelet op aard, duur en/of gevolgen ernstig is, en in voldoende mate objectiveerbaar.

Een aan de rechtspraak ontleend voorbeeld waarin sprake was van geestelijk letsel:

- een door een psychiater vastgestelde posttraumatische stress-stoornis na een diefstal met geweld en bedreiging met geweld uit een winkel waarin de benadeelde partij werkzaam is.

3.5.5

De tweede categorie betreft gevallen waarin het bestaan van geestelijk letsel niet naar objectieve maatstaven kan worden aangenomen, maar waarin de aard en de ernst a) van de normschending en b) van de nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde, meebrengen dat sprake is van een aantasting in de persoon ‘op andere wijze’. Het gaat hierbij om een weging van deze factoren bezien in onderlinge samenhang, waarbij, naarmate de aard en de ernst van de normschending ingrijpender zijn, een aantasting in de persoon meer voor de hand ligt. Daarbij is het in beginsel aan de benadeelde partij om de vordering met concrete gegevens te onderbouwen. Het gaat dan in het bijzonder om concrete gegevens over de (aard en ernst van de) gevolgen die de normschending voor de benadeelde heeft gehad, omdat de aard en de ernst van de normschending zelf doorgaans kunnen worden vastgesteld aan de hand van uit het strafdossier af te leiden gegevens over het aan de verdachte tenlastegelegde strafbare feit.

Als de door de benadeelde partij gestelde gevolgen niet worden betwist, kan de rechter uitgaan van de juistheid daarvan. Voor zover de door de benadeelde partij gestelde gevolgen door of namens de verdachte wel worden betwist, zal de rechter aan de hand van de onderbouwing van de stellingen over en weer kunnen beoordelen of de gevolgen in voldoende mate zijn komen vast te staan. Als dat niet het geval is, kan de rechter, behoudens in de gevallen bedoeld in 3.5.6, geen aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ aannemen. Datzelfde geldt als de benadeelde partij onvoldoende heeft gesteld over de gevolgen die de normschending voor haar heeft gehad.

Aan de rechtspraak ontleende voorbeelden van een aantasting in de persoon in deze tweede categorie:

- verlies van vertrouwen in anderen, beëindiging van sociale contacten en imagoschade als gevolg van langdurige en intensieve belaging;

- angst en gevoelens van onzekerheid na belaging;

- zich onveilig voelen op het werk en het ondergaan van EMDR-behandelingen in verband met een overval en bedreiging met een wapen;

- grote emotionele gevolgen en last daarvan tijdens de uitoefening van de werkzaamheden als gevolg van vrees voor het leven na op de snelweg met hoge snelheid in een politieauto van de weg te zijn gedrukt.

3.5.6

Naast de twee hiervoor besproken categorieën kan in uitzonderlijke gevallen ook een aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ worden aangenomen zonder dat in rechte is komen vast te staan welke concrete gevolgen de benadeelde heeft ondervonden van de normschending. In deze – in 3.5.1 als derde aangeduide – categorie gaat het om gevallen waarin de aard en de ernst van de normschending van zodanig groot gewicht zijn, en de nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde dus zo voor de hand liggen, dat een aantasting in de persoon zonder meer kan worden aangenomen. Van de benadeelde partij wordt dan niet verlangd dat zij concrete gegevens aanvoert over de gevolgen die de normschending voor haar heeft gehad.

Aan de rechtspraak ontleende voorbeelden van een aantasting in de persoon in deze derde categorie:

- verkrachting waarbij sprake was van geweld, andere feitelijkheden en bedreiging met geweld;

- woningoverval waarbij de slachtoffers zijn vastgebonden, hun monden zijn vastgeplakt, zij met een vuurwapen zijn bedreigd en een van de benadeelden een klap in zijn nek heeft gekregen en is bedreigd met het afsnijden van zijn geslachtsdeel;

- verkrachting van een 16-jarig meisje na het heimelijk toedienen van GHB.

Opmerking verdient nog dat de concrete gevolgen van de normschending ook hier van belang kunnen zijn voor de begroting van de schade, die immers geschiedt naar billijkheid met inachtneming van alle omstandigheden van het geval. Als de rechter oordeelt dat op basis van de aard en de ernst van de normschending een aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ zonder meer kan worden aangenomen, en de benadeelde partij de concrete gevolgen die de normschending voor haar heeft gehad niet nader heeft toegelicht, kan de rechter in beginsel volstaan met toewijzing van een in het algemeen bij het geval passend bedrag dat strookt met bedragen die door Nederlandse rechters in vergelijkbare gevallen zijn toegekend. Om aanspraak te maken op een specifieker op het concrete geval afgestemde vergoeding zal de benadeelde partij de rechter voldoende aanknopingspunten moeten bieden voor het naar billijkheid begroten van de immateriële schade, door feiten en omstandigheden te stellen over de gevolgen die zij van het bewezenverklaarde feit heeft ondervonden. Als die feiten en omstandigheden door of namens de verdachte worden betwist, zal de rechter aan de hand van de onderbouwing van de stellingen over en weer moeten beoordelen of zij in voldoende mate zijn komen vast te staan.”

4.5.1

Het hof heeft geoordeeld dat met betrekking tot de benadeelde partij sprake is van een aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ als bedoeld in artikel 6:106, aanhef en onder b, BW, welke aantasting het gevolg is van het bewezenverklaarde feit, kort gezegd het verschaffen van toegang tot beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik (‘kinderporno’).

4.5.2

Het oordeel dat sprake is van zo’n aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ is niet zonder meer begrijpelijk.
Voor zover het hof met zijn oordeel “dat het gestelde geestelijk letsel dat door het bewezenverklaarde handelen van de verdachte is opgetreden”, valt onder het bereik van artikel 6:106, aanhef en onder b, BW, toepassing heeft willen geven aan de onder 4.4 als eerste aangeduide categorie, is dat oordeel niet toereikend gemotiveerd. Daarbij is van belang dat de benadeelde partij geen concrete gegevens – zoals een rapportage van een ter zake bevoegde en bekwame psychiater, huisarts of psycholoog – heeft verschaft waaruit kan volgen dat psychische schade is ontstaan, zodat de rechter het bestaan van geestelijk letsel naar objectieve maatstaven kan vaststellen (vgl. overweging 3.5.4 van het onder 4.4 weergegeven arrest).
Voor zover het hof heeft geoordeeld dat de aard en de ernst van de normschending en van de nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde partij, meebrengen dat bij de benadeelde partij sprake is van een aantasting in de persoon op andere wijze, is dat oordeel ontoereikend gemotiveerd. Daarbij is mede van belang dat de schriftelijke slachtofferverklaring van de ouders van het slachtoffer door de benadeelde partij niet is ingebracht ter onderbouwing van de vordering van de benadeelde partij en uit het proces-verbaal van de terechtzitting in hoger beroep ook niet kan worden afgeleid dat is besproken dat deze alsnog (mede) ten grondslag wordt gelegd aan de vordering van de benadeelde partij, terwijl het hof niet kenbaar in zijn oordeel heeft betrokken wat door de verdediging is aangevoerd over “de causaliteit (...) tussen de vordering en de tenlastelegging”.
Voor zover het hof toepassing heeft willen geven aan de onder 4.4 als derde aangeduide categorie, is het oordeel van het hof dat de aard en de ernst van de normschending in dit geval zo ingrijpend zijn dat een onderbouwing met concrete gegevens van die aantasting in de persoon achterwege kan blijven, niet zonder meer begrijpelijk. Daarbij is van belang dat het in deze categorie gaat om uitzonderlijke gevallen waarin de aard en de ernst van de normschending van zodanig groot gewicht zijn, en de nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde dus zo voor de hand liggen, dat een aantasting in de persoon zonder meer kan worden aangenomen.

4.6

Het cassatiemiddel slaagt. Dat brengt mee dat ook de oplegging van de in artikel 36f Sr voorziene maatregel niet in stand kan blijven (vgl. HR 18 juni 2019, ECLI:NL:HR:2019:901).

5 Beslissing

De Hoge Raad:

- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de beslissing over de vordering van de benadeelde partij tot vergoeding van immateriële schade en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel;

- wijst de zaak terug naar het gerechtshof ’s-Hertogenbosch, opdat de zaak ten aanzien daarvan opnieuw wordt berecht en afgedaan;

- verwerpt het beroep voor het overige.

Dit arrest is gewezen door de vice-president C. Caminada als voorzitter, en de raadsheren T. Kooijmans en F. Damsteegt, in bijzijn van de waarnemend griffier H.J.S. Kea, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 10 november 2026.

HR 15 juni 2021, ECLI:NL:HR:2021:889. HR 8 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:1956. HR 6 juli 2021, ECLI:NL:HR:2021:1002. HR 29 juni 2021, ECLI:NL:HR:2021:1024. HR 14 september 2021, ECLI:NL:HR:2021:1243. HR 2 november 2021, ECLI:NL:HR:2021:1496. HR 15 december 2020, ECLI:NL:HR:2020:2012. HR 20 januari 2026, ECLI:NL:HR:2026:73.