Strafrecht overig

Bloedprikbabbeltruc. Medeplegen diefstal d.m.v. valse sleutels van geldbedragen, art. 311.1 Sr. Redelijke…

Hoge Raad, 17 november 2026

Zaakgegevens

Op 17 november 2026 heeft de Hoge Raad in cassatie uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.

Instantie
Hoge Raad
Datum uitspraak
17 november 2026
Datum publicatie
12 november 2026
Zaaknummer
25/01393
Procedure
Cassatie
ECLI
ECLI:NL:HR:2026:1894
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bloedprikbabbeltruc. Medeplegen diefstal d.m.v. valse sleutels van geldbedragen, art. 311.1 Sr. Redelijke termijn in hoger beroep, HR verduidelijkt HR:2008:BD2578, overwegingen 3.8 en 3.9. Kon hof oordelen dat redelijke termijn in h.b. niet is overschreden, was hof gehouden te doen blijken van zijn ambtshalve onderzoek m.b.t. overschrijding van redelijke termijn in h.b. en kan in cassatie met vrucht worden geklaagd over deze overschrijding, nu verdachte op eerste tz. in h.b. was verschenen maar (na schorsing voor onbepaalde tijd) bij inhoudelijke behandeling in h.b. noch verdachte noch gemachtigde raadsman is verschenen?

HR herhaal relevante overwegingen uit HR:2008:BD2578 m.b.t. toetsing door feitenrechter van tijdsverloop in zaak in feitelijke instantie en beoordeling van cassatieklachten over die toetsing door feitenrechter.

HR vindt in opmerkingen in CAG aanleiding om deze overwegingen te herformuleren en ten dele bij te stellen. Daarbij is van belang dat aan die overwegingen als gedachte ten grondslag ligt dat aan verdachte die geen weet heeft van dag van tz. waarop zaak inhoudelijk wordt behandeld, terwijl op die zitting niet gemachtigde raadsman is verschenen, niet kan worden tegengeworpen dat geen verweer over overschrijding van redelijke termijn in die (en eventueel in vorige) instantie is gevoerd. Bij toetsing in cassatie van oordeel van feitenrechter over tijdsverloop vóór uitspraak waartegen cassatieberoep is ingesteld, geldt als uitgangspunt dat rechter ambtshalve moet onderzoeken of inbreuk is gemaakt op het in art. 6.1 EVRM gewaarborgde recht van verdachte op behandeling van zijn strafzaak binnen redelijke termijn. Alleen in volgende 2 gevallen bestaat voor rechter de plicht om blijk te geven van dat onderzoek. Ten eerste, als ttz. door of namens verdachte verweer is gevoerd over overschrijding van redelijke termijn. Op zo’n verweer moet rechter een gemotiveerde beslissing geven. Ten tweede, als (i) dagvaarding of oproeping voor (nadere) tz. waarop zaak inhoudelijk is behandeld niet aan verdachte in persoon is betekend, en (ii) verdachte of gemachtigde raadsman niet op die (nadere) tz. is verschenen, terwijl (iii) zich niet anderszins omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat dag van die (nadere) tz. de verdachte tevoren bekend was. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, is motivering van het in uitspraak van rechter besloten liggende oordeel dat redelijke termijn niet is overschreden nodig, als dat oordeel zonder motivering niet begrijpelijk is. In cassatie kan alleen met succes worden geklaagd over overschrijding van redelijke termijn in feitelijke instantie in hiervoor omschreven gevallen.

Uit stukken blijkt dat verdachte is verschenen top eerste tz. in h.b. en dat op die tz. het onderzoek voor onbepaalde tijd is geschorst. Verder blijkt daaruit dat (i) oproeping voor nadere tz. in h.b. waarop zaak inhoudelijk is behandeld niet in persoon aan verdachte is uitgereikt, en (ii) verdachte en ook niet gemachtigde raadsman op die tz. is verschenen. Daarnaast (iii) is niet van omstandigheid gebleken waaruit voortvloeit dat verdachte tevoren bekend was met nadere tz. in h.b. Hof was dan ook gehouden in zijn uitspraak te doen blijken van zijn ambtshalve onderzoek naar overschrijding van redelijke termijn in h.b. ‘s Hofs kennelijke oordeel dat redelijke termijn in h.b. niet is overschreden, is zonder motivering niet begrijpelijk. Daarvoor is van belang dat OvJ op 12-2-2021 h.b. heeft ingesteld en hof pas op 22-10-2024 einduitspraak heeft gedaan.

HR doet zaak zelf af door ervan uit te gaan dat redelijke termijn bij behandeling van zaak in h.b. is overschreden en opgelegde gevangenisstraf van 120 dagen met 7 dagen te verminderen. CAG (strekking): verwerping.

Procesgang

  1. Conclusie A-G · 8 september 2026

    ECLI:NL:PHR:2026:1070
  2. Hoge Raad · 17 november 2026deze uitspraak

    ECLI:NL:HR:2026:1894

Uitspraak

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

STRAFKAMER

Nummer 25/01393

Datum 17 november 2026

ARREST

op het beroep in cassatie tegen een arrest van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 22 oktober 2024, nummer 21-000718-21, in de strafzaak

tegen

[verdachte],

geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1996,

hierna: de verdachte.

1 Procesverloop in cassatie

Het beroep is ingesteld door de verdachte. Namens deze hebben de advocaten R.J. Baumgardt en M.J. van Berlo bij schriftuur cassatiemiddelen voorgesteld.

De advocaat-generaal B.F. Keulen heeft geconcludeerd tot verwerping van het beroep.

2 Beoordeling van het eerste cassatiemiddel

De Hoge Raad heeft de klachten over de uitspraak van het hof beoordeeld. De uitkomst hiervan is dat deze klachten niet kunnen leiden tot vernietiging van die uitspraak. De Hoge Raad hoeft niet te motiveren waarom hij tot dit oordeel is gekomen. Bij de beoordeling van deze klachten is het namelijk niet nodig om antwoord te geven op vragen die van belang zijn voor de eenheid of de ontwikkeling van het recht (zie artikel 81 lid 1 van de Wet op de rechterlijke organisatie).

3 Beoordeling van het tweede cassatiemiddel

3.1

Het cassatiemiddel klaagt over het kennelijke oordeel van het hof dat de redelijke termijn als bedoeld in artikel 6 lid 1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM) in hoger beroep niet is overschreden.

3.2.1

Uit de stukken blijkt het volgende over het procesverloop in hoger beroep.
(i) De officier van justitie heeft op 12 februari 2021 hoger beroep ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank, waarbij de verdachte voor het medeplegen van diefstal door middel van valse sleutels (meermalen gepleegd) is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 120 dagen.
(ii) Op de terechtzitting in hoger beroep van 22 november 2022 is de verdachte verschenen, maar zijn raadsman niet, en is het onderzoek voor onbepaalde tijd geschorst.
(iii) Op de terechtzitting in hoger beroep van 18 augustus 2023 zijn de verdachte en zijn raadsman niet verschenen en is het onderzoek voor onbepaalde tijd geschorst.
(iv) De oproeping voor de terechtzitting in hoger beroep van 8 oktober 2024 is niet in persoon aan de verdachte uitgereikt.
(v) Op de terechtzitting in hoger beroep van 8 oktober 2024 is de verdachte niet verschenen, maar was wel aanwezig W.B.O. van Soest, advocaat in Rotterdam, die heeft verklaard niet uitdrukkelijk door de verdachte te zijn gemachtigd om de verdediging te voeren. Het hof heeft verstek verleend tegen de niet verschenen verdachte en de zaak inhoudelijk behandeld, waarna het onderzoek gesloten is verklaard.
(vi) Het hof heeft op 22 oktober 2024 einduitspraak gedaan en het vonnis van de rechtbank met aanvulling en verbetering van gronden bevestigd. Het arrest van het hof houdt in dat dit bij verstek is gewezen en bevat geen overwegingen over de overschrijding van de redelijke termijn in hoger beroep.

3.2.2

Uit dit procesverloop in hoger beroep volgt dat de verdachte is verschenen op de (eerste) terechtzitting in hoger beroep van 22 november 2022. Daarmee gold de behandeling van de zaak voor de gehele procesfase in hoger beroep als een procedure op tegenspraak, ongeacht of de verdachte dan wel een gemachtigd raadsman op (één van) de nadere terechtzittingen is verschenen, ook als het onderzoek op die nadere terechtzitting(en) opnieuw was aangevangen (vgl. HR 9 december 2003, ECLI:NL:HR:2003:AG3022, overweging 3.4). Het hof heeft dit miskend door op de terechtzitting in hoger beroep van 8 oktober 2024 verstek te verlenen tegen de op die terechtzitting niet verschenen verdachte en door in zijn arrest op te nemen dat dit bij verstek is gewezen.

3.3.1

De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 17 juni 2008, ECLI:NL:HR:2008:BD2578 enkele algemene uitgangspunten en regels geformuleerd over de inbreuk op het recht van de verdachte op behandeling van zijn zaak binnen een redelijke termijn, zoals gewaarborgd in artikel 6 lid 1 EVRM. Waar het gaat over de toetsing door de feitenrechter van het tijdsverloop in de zaak in feitelijke instantie en over de beoordeling van cassatieklachten over die toetsing door de feitenrechter houdt dat arrest onder meer in:

“3.8. Bij deze toetsing geldt als uitgangspunt dat de rechter ambtshalve dient te onderzoeken of inbreuk is gemaakt op de onderhavige garantie van art. 6, eerste lid, EVRM. Hij behoeft in zijn uitspraak echter alleen in de volgende gevallen te doen blijken van dat onderzoek:

a. Als ter terechtzitting door of namens de verdachte ter zake verweer is gevoerd, aangezien op een zodanig verweer een gemotiveerde beslissing dient te worden gegeven.

b. Als in een bij verstek berechte zaak waarin de dagvaarding niet aan de verdachte in persoon is betekend, het in de bestreden uitspraak besloten liggende oordeel dat de redelijke termijn niet is overschreden, zonder nadere motivering onbegrijpelijk zou zijn.

3.9.

Opmerking verdient dat in cassatie niet met vrucht kan worden geklaagd over de overschrijding van de redelijke termijn als gevolg van het tijdsverloop vóór de bestreden uitspraak:

a. Wanneer de zaak in laatste feitelijke aanleg in tegenwoordigheid van de verdachte en/of diens raadsman is behandeld en ter terechtzitting een dergelijk verweer niet is gevoerd, en

b. Wanneer de verdachte en/of diens raadsman daar niet zijn verschenen maar de dagvaarding aan de verdachte in persoon is betekend.

In deze gevallen moet immers worden aangenomen dat de verdachte niet langer dan redelijk is onder de sub 3.11 bedoelde dreiging van een (verdere) strafvervolging heeft geleefd.”

3.3.2

De Hoge Raad vindt in de opmerkingen die in de conclusie van de advocaat-generaal onder 23 tot en met 28 zijn gemaakt, aanleiding om deze geciteerde overwegingen te herformuleren en ten dele bij te stellen. Daarbij is van belang dat aan die overwegingen als gedachte ten grondslag ligt dat aan de verdachte die geen weet heeft van de dag van de terechtzitting waarop de zaak inhoudelijk wordt behandeld, terwijl op die zitting niet een gemachtigd raadsman is verschenen, niet kan worden tegengeworpen dat geen verweer over overschrijding van de redelijke termijn in die (en eventueel in de vorige) instantie is gevoerd.

3.3.3

Bij de toetsing in cassatie van het oordeel van de feitenrechter over het tijdsverloop vóór de uitspraak waartegen cassatieberoep is ingesteld, geldt als uitgangspunt dat de rechter ambtshalve moet onderzoeken of inbreuk is gemaakt op het in artikel 6 lid 1 EVRM gewaarborgde recht van de verdachte op behandeling van zijn strafzaak binnen een redelijke termijn. Alleen in de volgende twee gevallen bestaat voor de rechter de plicht om blijk te geven van dat onderzoek.
Ten eerste, als op de terechtzitting door of namens de verdachte verweer is gevoerd over de overschrijding van de redelijke termijn. Op zo’n verweer moet de rechter een gemotiveerde beslissing geven.
Ten tweede, als (i) de dagvaarding of oproeping voor de (nadere) terechtzitting waarop de zaak inhoudelijk is behandeld niet aan de verdachte in persoon is betekend, en (ii) de verdachte of een gemachtigd raadsman niet op die (nadere) terechtzitting is verschenen, terwijl (iii) zich niet anderszins een omstandigheid heeft voorgedaan waaruit voortvloeit dat de dag van die (nadere) terechtzitting de verdachte tevoren bekend was. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan, is motivering van het in de uitspraak van de rechter besloten liggende oordeel dat de redelijke termijn niet is overschreden nodig, als dat oordeel zonder motivering niet begrijpelijk is.

3.3.4

In cassatie kan alleen met succes worden geklaagd over de overschrijding van de redelijke termijn in feitelijke instantie in de onder 3.3.3 omschreven gevallen.

3.4

Uit de onder 3.2.1 weergegeven stukken blijkt dat de verdachte is verschenen op de terechtzitting in hoger beroep van 22 november 2022, en dat op die terechtzitting het onderzoek voor onbepaalde tijd is geschorst. Verder blijkt daaruit dat (i) de oproeping voor de nadere terechtzitting in hoger beroep van 8 oktober 2024 waarop de zaak inhoudelijk is behandeld niet in persoon aan de verdachte is uitgereikt, en (ii) de verdachte en ook niet een gemachtigd raadsman op die terechtzitting is verschenen. Daarnaast (iii) is niet van een omstandigheid gebleken waaruit voortvloeit dat de verdachte tevoren bekend was met de terechtzitting in hoger beroep van 8 oktober 2024. Het hof was dan ook gehouden in zijn uitspraak te doen blijken van zijn ambtshalve onderzoek naar de overschrijding van de redelijke termijn in hoger beroep. Het kennelijke oordeel van het hof dat de redelijke termijn in hoger beroep niet is overschreden, is zonder motivering niet begrijpelijk. Daarvoor is van belang dat de officier van justitie op 12 februari 2021 hoger beroep heeft ingesteld en het hof pas op 22 oktober 2024 einduitspraak heeft gedaan.

3.5

Het cassatiemiddel is terecht voorgesteld.

3.6

De Hoge Raad zal de zaak zelf afdoen. In cassatie moet ervan worden uitgegaan dat de redelijke termijn van berechting als bedoeld in artikel 6 lid 1 EVRM bij de behandeling van de zaak in hoger beroep is overschreden. Dit moet leiden tot vermindering van de aan de verdachte opgelegde gevangenisstraf van 120 dagen.

4 Beslissing

De Hoge Raad:

- vernietigt de uitspraak van het hof, maar uitsluitend wat betreft de duur van de opgelegde gevangenisstraf;

- vermindert deze in die zin dat deze 113 dagen beloopt;

- verwerpt het beroep voor het overige.

Dit arrest is gewezen door de vice-president M.J. Borgers als voorzitter, en de raadsheren T.B. Trotman en F. Posthumus, in bijzijn van de waarnemend griffier E. Schnetz, en uitgesproken ter openbare terechtzitting van 17 november 2026.