Strafrecht overig
Conclusie AG. Vergismoord in Beuningen. Jaddoe. Eerste middel klaagt over bewezenverklaarde 'medeplegen' van…
Parket bij de Hoge Raad, 17 november 2026
ECLI:NL:PHR:2026:1101 · Parket bij de Hoge Raad · 17 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/parket-bij-de-hoge-raad/strafrecht/strafrecht-overig/ecli-nl-phr-2026-1101
Zaakgegevens
Op 17 november 2026 heeft het Parket bij de Hoge Raad een conclusie genomen in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Parket bij de Hoge RaadParket bij de Hoge RaadHet onafhankelijke parket van de procureur-generaal en de advocaten-generaal, die de Hoge Raad adviseren in conclusies.Meer uitleg
- Datum uitspraak
- 17 november 2026
- Datum publicatie
- 15 november 2026
- Zaaknummer
- 25/02528
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- ECLI
- ECLI:NL:PHR:2026:1101
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Conclusie AG. Vergismoord in Beuningen. Jaddoe. Eerste middel klaagt over bewezenverklaarde 'medeplegen' van moord en faalt. Het tweede middel keert zich tevergeefs tegen toewijzing van vorderingen benadeelde partijen terzake van 'gederfd levensonderhoud'. Conclusie strekt tot eventuele vermindering van de opgelegde GS wegens overschrijding RT in cassatie en tot verwerping van het beroep voor het overige. Samenhang met 25/02529, 25/03042 en 25/03151.
Conclusie
PROCUREUR-GENERAAL
BIJ DE
HOGE RAAD DER NEDERLANDEN
Nummer 25/02528
Zitting 17 november 2026
CONCLUSIE
D.J.M.W. Paridaens
In de zaak
[verdachte] ,
geboren in [geboorteplaats] op [geboortedatum] 1992,
hierna: de verdachte.
1 Inleiding
De verdachte is bij arrest van 10 juli 2025 door het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden wegens 1 primair "medeplegen van moord" veroordeeld tot een gevangenisstraf voor de duur van twintig jaren, met aftrek van voorarrest. Het hof heeft daarbij de gevangenneming van de verdachte bevolen. Daarnaast heeft het hof beslist op de vorderingen van de benadeelde partijen en in verband daarmee aan de verdachte schadevergoedingsmaatregelen opgelegd, zoals nader in het arrest bepaald.
Er bestaat samenhang met de zaken 25/02529 ( [medeverdachte 2] ), 25/03042 ( [medeverdachte 4] ) en 25/03151 ( [medeverdachte 3] ). In deze zaken zal ik vandaag ook concluderen.
Namens de verdachte hebben J.N. Vanhoutte en J.S. Nan, beiden advocaat in Den Haag, twee middelen van cassatie voorgesteld. Namens de benadeelde partijen [benadeelde 1] en [benadeelde 2] heeft B. Pernot, advocaat in Wijchen, een verweerschrift ingediend.
2 Het eerste middel
Het middel keert zich tegen de bewezenverklaring en valt in twee deelklachten uiteen. De eerste deelklacht houdt in dat het bewezenverklaarde medeplegen niet uit de bewijsvoering kan volgen, althans dat het oordeel van het hof daaromtrent onbegrijpelijk en/of ontoereikend gemotiveerd is. De tweede deelklacht houdt in dat de bewezenverklaring berust op een met art. 6 lid 2 EVRM strijdige omkering van de bewijslast.
Ten laste van de verdachte is onder 1 primair bewezenverklaard dat:
“hij op 6 juli 2020 te Beuningen Gld, tezamen en in vereniging met anderen, [slachtoffer] opzettelijk en met voorbedachten rade van het leven heeft beroofd door met vuurwapens kogels in/door het hoofd en het (boven-)lichaam van [slachtoffer] te schieten.”
Het arrest van het hof bevat onder meer de volgende bewijsoverwegingen:
“Vanaf (in ieder geval) 3 juli 2020 is men bezig geweest met de voorbereiding van de liquidatie die op 6 juli 2020 in Beuningen heeft plaatsgevonden. [medeverdachte 2] heeft op 3 juli 2020 een SkyECC-telefoon voor [betrokkene 2] geregeld. [medeverdachte 4] heeft op 3 juli 2020 contact opgenomen met [verdachte] met de mededeling dat hij hem nodig heeft. [betrokkene 2] heeft met anderen op 4 juli 2020 een voorverkenning uitgevoerd en tegen 13:00 uur in de middag hebben [medeverdachte 4] en [verdachte] elkaar ontmoet. Die middag is men verder gegaan met de voorbereiding. Er is een Volkswagen Transporter in Beuningen geplaatst. Rond dat tijdstip heeft de telefoon van [verdachte] een zendmast aangestraald in Beuningen. Daarna straalde de telefoon van [verdachte] de zendmasten aan op de [a-straat 1] in Diemen. De woning van [medeverdachte 4] valt binnen het zendbereik van die zendmasten. De telefoon van [verdachte] straalde ook op 5 en 6 juli 2020 die zendmasten aan. [verdachte] heeft tijdens de zitting bij de rechtbank aangegeven dat het zou kunnen dat hij toen in de woning van [medeverdachte 4] verbleef. [betrokkene 2] heeft verklaard dat hij in de ochtend van 5 juli 2020 met één of meer anderen naar Beuningen is gegaan, maar is teruggekeerd omdat ze het slachtoffer niet zagen. Laat in de avond van 4 juli 2020 werd [verdachte] (die zich in de woning van [medeverdachte 4] bevond) gebeld door [medeverdachte 4] met de mededeling dat hij zich moest aankleden voor ‘dat’. Rond dat tijdstip stuurde [verdachte] een bericht naar zijn vriendin dat hij hard aan het werk is voor hun allemaal. In de nacht van 5 juli 2020 straalde de telefoon van [betrokkene 2] de zendmast op de [a-straat 1] in Diemen aan. Het hof leidt hieruit af dat [betrokkene 2] - voordat hij naar Beuningen vertrok - eerst in de woning van [medeverdachte 4] is geweest. In de ochtend van 5 juli 2020 maakte ook de telefoon behorende bij het [account] gebruik van de zendmasten aan de [a-straat 1] in Diemen. Ook in de nacht van 6 juli 2020 straalde die telefoon die zendmasten aan. Hetzelfde geldt voor de telefoons van [medeverdachte 3] en [betrokkene 2] . [betrokkene 2] en [medeverdachte 3] zijn even later naar Beuningen gereisd. [betrokkene 2] heeft daar op het slachtoffer geschoten. [betrokkene 2] was niet de enige schutter. [medeverdachte 3] was de spotter en zat in de Volkswagen Up. Hij was niet één van de schutters. In de Volkswagen Transporter en later in de Renault Megane zaten de twee schutters en mogelijk nog een derde persoon die dan dienst moet hebben gedaan als chauffeur van onder meer de Volkswagen Transporter rond het tijdstip van de liquidatie. In de middag van 6 juli 2020 en op 7 juli 2020 heeft de telefoon van [verdachte] zendmasten aangestraald in Zaandam. Op 7 juli 2020 heeft [verdachte] nog een bericht gestuurd naar [medeverdachte 4] met de tekst dat hij rekent op zijn ‘papa-deel'. Op 11 juli 2020 heeft [medeverdachte 4] [verdachte] laten weten dat hij wat voor hem heeft.
[verdachte] heeft ter zitting van de rechtbank verklaard dat hij op 4, 5 en 6 juli 2020 bij [medeverdachte 4] was om te chillen. Het hof acht die verklaring niet geloofwaardig. Op die dagen was [medeverdachte 4] bezig met de voorbereiding van de liquidatie en ontving hij in zijn woning de mensen die de liquidatie moesten uitvoeren. Het is onaannemelijk dat [medeverdachte 4] iemand in zijn woning laat logeren die hier niets mee te maken heeft. Op 3 juli 2020 heeft [medeverdachte 4] [verdachte] gebeld en gezegd dat hij hem nodig heeft en dat [verdachte] naar zijn huis moet komen. Uit dat gesprek blijkt niet dat [medeverdachte 4] [verdachte] heeft uitgenodigd om te gaan chillen. In de avond van 4 juli 2020 heeft [verdachte] een berichtje naar een vriendin gestuurd met de mededeling dat hij hard aan het werk is; ook dat duidt niet op chillen. In de middag van 4 juli 2020 heeft het telefoonnummer van [verdachte] in Beuningen een zendmast aangestraald omstreeks de tijd dat de Volkwagen Transporter daar is weggezet. Daaruit blijkt een reden voor het contact tussen [medeverdachte 4] en [verdachte] en het verblijf van [verdachte] in de woning van [medeverdachte 4] op 4, 5 en 6 juli 2020; hij moest helpen bij de voorbereiding van de liquidatie. Nadat op 4 juli 2020 de Transporter is weggezet in Beuningen, is [verdachte] niet vertrokken uit de woning van [medeverdachte 4] . Ook op 5 en 6 juli 2020 heeft hij daar verbleven. Het hof kan dat niet anders uitleggen dan dat dat te maken had met de vervolgstappen die nodig waren voor de liquidatie. [verdachte] bevond zich tevens in de nacht voorafgaande aan de liquidatie in de woning van [medeverdachte 4] op het moment dat de (andere) uitvoerders van de liquidatie daar ook waren. [verdachte] heeft geen alibi voor de ochtend van 6 juli 2020. Inkomende oproepen op zijn telefoon werden toen doorgeschakeld naar zijn voicemail. In de middag van 6 juli 2020 en op 7 juli 2020 bevond [verdachte] zich in Zaandam. Zaandam was op 6 juli 2020 de eindbestemming van de Renault Megane; de auto waarmee de schutters (en mogelijk nog een derde) van Beuningen naar Zaandam zijn gereden. Zijn aanwezigheid in de nacht van 6 juli 2020 met de (andere) uitvoerders van de liquidatie in de woning van [medeverdachte 4] , het niet beantwoorden van inkomende oproepen in de ochtend van 6 juli 2020 en zijn aanwezigheid op de middag van 6 juli 2020 in Zaandam passen binnen het scenario dat [verdachte] één van de uitvoerders was van de liquidatie op 6 juli 2020. Gelet verder op het feit dat hij op 4 juli 2020 betrokken was bij de voorbereiding van de liquidatie door het wegzetten van de Transporter in Beuningen, dat hij in die dagen naar eigen zeggen hard aan het werk was (terwijl hij met [medeverdachte 4] was) en dat hij daarvoor - zo legt het hof de communicatie tussen [medeverdachte 4] en [verdachte] na 7 juli 2020 uit - een vergoeding heeft ontvangen, komt het hof tot de conclusie dat [verdachte] als uitvoerder van de liquidatie op 6 juli 2020 aanwezig was in Beuningen. Daarbij maakt het voor het hof niet uit of [verdachte] schutter, chauffeur of spotter is geweest ten tijde van de liquidatie, nu in al deze hoedanighedengezien de omstandigheden van de liquidatie sprake is geweest van een dermate nauwe en bewuste samenwerking met de overige uitvoerders van de liquidatie dat naar het oordeel van het hof sprake is van medeplegen.
De eerste deelklacht houdt – zoals al aangegeven – in dat het bewezenverklaarde medeplegen niet uit de bewijsvoering kan volgen, althans dat het oordeel van het hof daaromtrent onbegrijpelijk en/of ontoereikend gemotiveerd is. Bij de bespreking van deze klacht veronderstel ik de vaste rechtspraak van de Hoge Raad met betrekking tot medeplegen bekend.
Het hof heeft in zijn bewijsoverwegingen specifiek met betrekking tot de rol van de verdachte bij de liquidatie op 6 juli 2020 rond 08:30 uur te Beuningen vastgesteld dat:
- de verdachte op 3 juli 2020 door [medeverdachte 4] is benaderd omdat hij hem nodig heeft;
- de verdachte en [medeverdachte 4] elkaar op 4 juli 2020 hebben ontmoet;
- in de middag van 4 juli 2020 een Volkswagen Transporter in Beuningen is geplaatst, terwijl de telefoon van de verdachte rond het tijdstip waarop dit gebeurde een zendmast in Beuningen heeft aangestraald;
- de telefoon van de verdachte nadien zendmasten aanstraalde op de [a-straat 1] in Diemen binnen welk bereik de woning van [medeverdachte 4] valt;
- de verdachte – die zich toen in de woning van [medeverdachte 4] bevond – laat in de avond van 4 juli 2020 is gebeld door [medeverdachte 4] met de mededeling dat hij zich moest aankleden voor ‘dat’;
- rond dat tijdstip de verdachte een bericht naar zijn vriendin stuurde dat hij hard aan het werk is voor hun allemaal;
- de telefoon van de verdachte op 5 en 6 juli 2020 zendmasten op de [a-straat 1] in Diemen heeft aangestraald en dat de verdachte tijdens de zitting bij de rechtbank heeft aangegeven dat het zou kunnen dat hij toen in de woning van [medeverdachte 4] verbleef;
- de verdachte zich in de nacht voorafgaande aan 6 juli 2020 in de woning van [medeverdachte 4] bevond terwijl de (andere) uitvoerders van de liquidatie daar op enig moment ook waren;
- in de middag van 6 juli 2020 en op 7 juli 2020 de telefoon van de verdachte zendmasten heeft aangestraald in Zaandam;
- op 7 juli 2020 de verdachte een bericht heeft gestuurd naar [medeverdachte 4] met de tekst dat hij rekent op zijn ‘papa-deel';
- op 11 juli 2020 [medeverdachte 4] de verdachte heeft laten weten dat hij wat voor hem heeft.
Daarnaast heeft het hof op grond van de bewijsmiddelen vastgesteld dat:
- [betrokkene 2] in de ochtend van 5 juli 2020 met één of meer anderen naar Beuningen is gegaan, maar is teruggekeerd omdat ze het slachtoffer niet zagen;
- [betrokkene 2] voordat hij op 6 juli 2020 naar Beuningen vertrok in de woning van [medeverdachte 4] is geweest;
- [betrokkene 2] en [medeverdachte 3] op 6 juli 2020 vanuit die woning naar Beuningen zijn gereisd;
- [betrokkene 2] in Beuningen op het slachtoffer heeft geschoten, maar dat hij niet de enige schutter was;
- [medeverdachte 3] de spotter was, in de Volkswagen Up zat en niet één van de schutters was;
- in de Volkswagen Transporter en later in de Renault Megane de twee schutters zaten en mogelijk nog een derde persoon die dan dienst moet hebben gedaan als chauffeur van onder meer de Volkswagen Transporter rond het tijdstip van de liquidatie.
Verder heeft het hof de verklaring van de verdachte dat hij op 4, 5 en 6 juli 2020 bij [medeverdachte 4] was om te chillen niet geloofwaardig geacht, nu [medeverdachte 4] op die dagen bezig met de voorbereiding van de liquidatie en hij in zijn woning de mensen ontving die de liquidatie moesten uitvoeren en het onaannemelijk is dat [medeverdachte 4] iemand in zijn woning laat logeren die hier niets mee te maken heeft. Het hof heeft verder overwogen dat [medeverdachte 4] op 3 juli 2020 de verdachte heeft gebeld en heeft gezegd dat hij hem nodig heeft en naar zijn huis moet komen. Uit dat gesprek blijkt volgens het hof niet dat de verdachte is uitgenodigd om te gaan chillen. Ook heeft het hof bij zijn oordeel betrokken dat de verdachte in de avond van 4 juli 2020 een bericht naar zijn vriendin heeft gestuurd met de mededeling dat hij hard aan het werk is, hetgeen ook niet duidt op chillen.
Het hof heeft op grond van zijn vaststellingen geconcludeerd dat de verdachte moest helpen bij de voorbereiding van de liquidatie en dat, nadat op 4 juli 2020 de Transporter was weggezet in Beuningen, de verdachte niet vertrokken is uit de woning van [medeverdachte 4] maar daar ook op 5 en 6 juli 2020 heeft verbleven. Het hof heeft een en ander vervolgens niet anders kunnen uitleggen dan dat dat te maken had met de vervolgstappen die nodig waren voor de liquidatie. Daarbij heeft het hof betrokken dat de verdachte zich in de nacht voorafgaand aan de liquidatie in de woning van [medeverdachte 4] bevond op het moment dat de (andere) uitvoerders van de liquidatie daar ook waren, terwijl de verdachte geen alibi heeft gegeven voor de ochtend van 6 juli 2020. In dat verband heeft het hof erop gewezen dat inkomende oproepen op zijn telefoon die ochtend doorgeschakeld werden naar zijn voicemail en de verdachte zich in de middag van 6 en 7 juli 2020 in Zaandam bevond, welke plaats op 6 juli 2020 de eindbestemming was van de auto waarmee de schutters (en mogelijk nog een derde) van Beuningen naar Zaandam zijn gereden. Overwogen is voorts dat de aanwezigheid van de verdachte in de nacht van 6 juli 2020 in de woning van [medeverdachte 4] samen met de andere uitvoerders, het niet beantwoorden van inkomende oproepen in de ochtend van 6 juli 2020 en zijn aanwezigheid op de middag van 6 juli 2020 in Zaandam binnen het scenario passen dat de verdachte één van de uitvoerders was van de liquidatie op 6 juli 2020. Het hof is gelet op het feit dat hij op 4 juli 2020 betrokken was bij de voorbereiding van de liquidatie door het wegzetten van de Transporter in Beuningen, dat hij in die dagen naar eigen zeggen hard aan het werk was (terwijl hij met [medeverdachte 4] was) en dat hij daarvoor – zo legt het hof de communicatie tussen [medeverdachte 4] en de verdachte na 7 juli 2020 uit – een vergoeding heeft ontvangen, tot de conclusie gekomen dat de verdachte als uitvoerder van de liquidatie op 6 juli 2020 aanwezig was in Beuningen. Daarbij heeft het hof overwogen dat het voor de bewezenverklaring niet uitmaakt wat de precieze rol van de verdachte is geweest, nu gezien de omstandigheden van de liquidatie sprake is geweest van een dermate nauwe en bewuste samenwerking met de overige uitvoerders van de liquidatie dat naar het oordeel van het hof sprake is van medeplegen.
Het hof heeft gelet op zijn vaststellingen naar mijn mening tot het oordeel kunnen komen dat de verdachte zich als medepleger schuldig heeft gemaakt aan de moord op [slachtoffer] . Dit oordeel acht ik ook niet onbegrijpelijk of ontoereikend gemotiveerd. Hoewel de aanwezigheid van de verdachte en/of een door hem begane uitvoeringshandeling met betrekking tot de moord op 6 juli 2020 in Beuningen niet direct uit de bewijsvoering volgt, heeft het hof op basis van die bewijsvoering – in onderlinge samenhang beschouwd – tot het oordeel kunnen komen dat de verdachte zowel voorafgaand aan de moord als tijdens de moord een rol heeft gespeeld in de verwezenlijking van het gezamenlijke plan en dat de verdachte als uitvoerder van de liquidatie op 6 juli 2020 mede aanwezig was in Beuningen. Dat het hof die vastgestelde ‘aanwezigheid’ vervolgens niet heeft kunnen koppelen aan een concrete ‘hoedanigheid’ c.q. rol van de verdachte bij de liquidatie maakt dat niet anders, omdat het hof heeft kunnen oordelen dat in al deze hoedanigheden gezien de omstandigheden van het geval sprake is geweest van een dermate nauwe en bewuste samenwerking met de overige uitvoerders van de liquidatie dat zijn handelen is aan te merken als medeplegen, waarin het dubbel opzet ook is begrepen. Daaraan doet niet af dat de verdediging heeft aangevoerd welke conclusies niet aan bepaalde gegevens mogen worden verbonden en welke bewijzen ontbreken. Het hof is immers nagegaan of het geheel aan bewijsmiddelen – in onderlinge samenhang bezien – een voldoende basis biedt voor een bewezenverklaring van medeplegen. Tevens ligt in de bewijsoverwegingen van het hof de verwerping van hetgeen namens de verdachte is aangevoerd besloten.
Voor zover de stellers van het middel opkomen tegen afzonderlijke oordelen en/of overwegingen van het hof met betrekking tot het medeplegen en het daartoe vereiste dubbel opzet, miskennen zij dat het geheel aan vaststellingen in onderling verband en samenhang bezien ten grondslag ligt aan de bewezenverklaring van het medeplegen van moord.
De tweede deelklacht houdt in dat de bewezenverklaring berust op een met art. 6 lid 2 EVRM strijdige omkering van de bewijslast. Daartoe voeren de stellers van het middel aan dat het hof de betrokkenheid van de verdachte bij de moord heeft geconstrueerd middels een overweging die erop neerkomt dat gelet op (onder meer) de aanwezigheid van de verdachte in de woning van een medeverdachte op het moment dat ook de (andere) uitvoerders van de liquidatie daar aanwezig waren, het aan de verdachte is om te bewijzen dat hij aan het plegen van het delict niet en/of niet in enige andere strafrechtelijk relevante vorm dan als medepleger heeft deelgenomen.
Anders dan de stellers van het middel zie ik niet in dat het hof de bewezenverklaring heeft doen steunen op een ‘omkering van de bewijslast’. Het hof is op grond van de door mij onder randnummers 2.5 tot en met 2.8 weergegeven vaststellingen en bewijsoverwegingen tot het oordeel gekomen dat de verdachte zich als medepleger schuldig heeft gemaakt aan de moord op [slachtoffer] . Daarbij heeft het hof kunnen betrekken dat de verdachte geen alibi had voor de ochtend voorafgaand aan de liquidatie en dat hij die ochtend zijn inkomende oproepen niet heeft beantwoord, hij na de liquidatie aanwezig was in Zaandam, zijnde de eindbestemming van de schutters (en mogelijk nog een derde) na hun vertrek vanuit Beuningen en niets wijst op het tegendeel van zijn betrokkenheid.
Het middel faalt in al zijn onderdelen.
3 Het tweede middel
Het middel keert zich tegen de toewijzing van de vordering van de benadeelde partijen [benadeelde 1] en [benadeelde 2] voor ‘gederfd levensonderhoud’ en de oplegging van de daarmee verband houdende schadevergoedingsmaatregelen.
Het hof heeft met betrekking tot de post gederfd levensonderhoud het volgende overwogen en geoordeeld:
“Gederfd levensonderhoud [benadeelde 1] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2]
[benadeelde 1] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] hebben elk een bedrag voor gederfd levensonderhoud gevorderd. De gevorderde bedragen zijn gebaseerd op een in eerste aanleg ingebracht rapport van [A] met berekeningen van gederfd levensonderhoud waarin als peil-/kapitalisatiedatum 1 januari 2023 is gehanteerd. In hoger beroep heeft de advocaat van [benadeelde 1] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] , voor het geval het hof de gevorderde bedragen niet mocht toewijzen en gebruik zou maken van zijn schattingsbevoegdheid, berekeningen ingebracht die [A] maakte voor twee andere scenario’s. In scenario 2 is, uitgaande van dezelfde peil-/kapitalisatiedatum, rekening gehouden met het huwelijk van [benadeelde 4] op 24 april 2024 en in scenario 3 is, eveneens uitgaande van dezelfde peil-/kapitalisatiedatum, de looptijd voor [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] beperkt totdat zij de 21-jarige leeftijd hebben bereikt en is voor de kosten huishoudelijke hulp een bedrag van € 1.000,- per jaar gehanteerd.
De advocaten-generaal hebben verzocht de vorderingen van [benadeelde 1] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] voor zover deze zien op gederfd levensonderhoud geheel toe te wijzen.
Mr [betrokkene 3] heeft verzocht [benadeelde 1] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] niet-ontvankelijk te verklaren in hun vorderingen voor zover deze zien op gederfd levensonderhoud. Mede via aansluiting bij hetgeen in de zaken van medeverdachten [medeverdachte 4] , [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] is aangevoerd, heeft hij daartoe aangevoerd dat bij een behandeling van de vorderingen ten aanzien van het gederfd levensonderhoud in het strafproces de equality of arms onvoldoende kan worden gewaarborgd en dat dit deel van de vorderingen, evenals het rapport en de berekeningen die daaraan ten grondslag liggen, zo onduidelijk zijn dat de behandeling daarvan een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert, zodat de zaken in zoverre integraal naar de civiele rechter dienen te worden verwezen. Hij stelt zich op het standpunt dat ook een schatting van de hoogte van de schade cijfermatig moet worden onderbouwd en dat een rechter geen percentage van een onduidelijke vordering behoort toe te wijzen zonder verdere onderbouwing. In het kader van de betwisting van de vorderingen heeft mr. [betrokkene 3] , eveneens mede via aansluiting bij hetgeen in de zaken van medeverdachten [medeverdachte 4] , [medeverdachte 2] en [medeverdachte 3] is aangevoerd, verschillende in zijn ogen onjuistheden en onbegrijpelijkheden in het rapport en de berekeningen van [A] benoemd.
Op grond van het bepaalde in artikel 6:108 lid 1 aanhef en onder a en c BW kunnen - kort gezegd en voor zover hier van belang - de echtgenote, minderjarige kinderen en thuiswonende kinderen in wier levensonderhoud een slachtoffer dat als gevolg van een strafbaar feit is overleden voorziet, aanspraak maken op vergoeding van schade door gederfd levensonderhoud. Naar het oordeel van het hof zijn verdachte en zijn mededaders dus gehouden de door [benadeelde 1] , [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] geleden en nog te lijden schade door gederfd levensonderhoud aan hen te vergoeden. Dit wordt ook niet betwist; de verweren zien enkel op de hoogte van de in dit verband geleden schade.
In verband met die verweren stelt het hof het volgende voorop.
De begroting van de hoogte van een vergoeding voor gederfd levensonderhoud zal altijd moeten plaatsvinden aan de hand van een aantal onzekere factoren, waaronder de verwachtingen omtrent het inkomen dat het slachtoffer en de nabestaande(n)in de toekomst zouden hebben genoten als het strafbare feit niet had plaatsgevonden en de verwachtingen omtrent de toekomstige inkomsten van de nabestaande(n) in de door dit feit veroorzaakte situatie (vgl. HR 21 juni 2025, ECLI:NL:HR:2025:104).
Het staat de rechter vrij om toekomstige schade te kapitaliseren in een bedrag ineens naar een peildatum die geruime tijd voor zijn uitspraak ligt. Ook bij een dergelijke wijze van begroting blijft evenwel uitgangspunt dat zoveel als redelijkerwijs mogelijk is de werkelijk geleden en te lijden schade behoort te worden begroot (vgl. HR 30 november 2007, NJ 2021/613).
Als gezegd, heeft mr. [betrokkene 3] verschillende in zijn ogen onjuistheden en onbegrijpelijkheden in het rapport en de berekeningen van [A] benoemd.
In zijn arrest van 23 april 2024 (ECLI:NL:HR:2024:646 heeft de Hoge Raad in een zaak waarin een vordering ten aanzien van gederfd levensonderhoud aan de orde was het volgende overwogen.
Dat in het strafproces enkele processuele waarborgen van de gewone civielrechtelijke procedure ontbreken, brengt mee dat de strafrechter zich ervan moet vergewissen dat beide partijen in voldoende mate in de gelegenheid zijn geweest hun stellingen en onderbouwingen met betrekking tot de toewijsbaarheid van de vordering van de benadeelde partij genoegzaam naar voren te brengen. Gelet op de eigen verantwoordelijkheid van de partijen voor het naar voren brengen en onderbouwen van hun stellingen, vergt deze verplichting doorgaans geen zelfstandige aandacht (in de motivering) van de strafrechter, maar dat kan onder omstandigheden anders zijn, bijvoorbeeld als het gaat om een substantiële vordering van complexe aard waarvan de omvang zich niet eenvoudig laat vaststellen.
Waar het gaat om een vordering van een nabestaande tot vergoeding van gederfd levensonderhoud als bedoeld in artikel 6:108 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek geldt dat de hoogte daarvan zal moeten worden begroot aan de hand van een aantal onzekere factoren, waaronder de verwachtingen omtrent de inkomsten die het slachtoffer en de nabestaande(n) in de toekomst zouden hebben genoten als het strafbare feit niet had plaatsgevonden en de verwachtingen omtrent de toekomstige inkomsten van de nabestaande in de door dit feit veroorzaakte situatie. Deze verwachtingen zijn doorgaans in hoge mate afhankelijk van inkomensgegevens en andere informatie, waaronder op dat moment bestaande vooruitzichten, betreffende het slachtoffer en de nabestaande in de periode voorafgaand aan het strafbare feit. Dit brengt mee dat de beantwoording van de vraag of en tot welk bedrag de benadeelde partij schade heeft geleden door gederfd levensonderhoud, in hoge mate afhankelijk is van een veelheid van – deels onzekere – feiten en omstandigheden waarvan het stellen en onderbouwen op de weg ligt van de benadeelde partij. Omdat het hierbij gaat om informatie die zich doorgaans geheel in het domein van de benadeelde partij bevindt, kan het voor de verdediging moeilijk zijn haar betwisting van deze feiten en omstandigheden en de bij de selectie daarvan gemaakte keuzes, te voorzien van een nadere inhoudelijke onderbouwing.
Verder geldt ook in zaken over een vordering tot vergoeding van schade door gederfd levensonderhoud dat de [...] beperkingen van het strafproces doorgaans meebrengen dat de strafrechter – op het moment dat het onderzoek op de terechtzitting naar het tenlastegelegde strafbare feit is afgerond – geen ruimte ziet om zijn einduitspraak op te schorten, bijvoorbeeld om partijen in de gelegenheid te stellen hun stellingen over de toewijsbaarheid van de vordering van de benadeelde partij nader te onderbouwen of daarover nader onderzoek door een onpartijdige deskundige te laten plaatsvinden, zonder daarmee het strafproces onevenredig te belasten.
Ten slotte is in dit verband van belang dat de benadeelde partij zich bij het geldend maken van haar vordering tot vergoeding van gederfd levensonderhoud kan voorzien van (gefinancierde) rechtsbijstand die (mede) gespecialiseerd is in de begroting en behandeling van die aanspraak. Deze gespecialiseerde bijstand en een gelijkwaardige mogelijkheid tot financiering daarvan ontbreekt in veel gevallen aan de zijde van de verdediging.
Tegen deze achtergrond vraagt de onder 3.3.2 genoemde verplichting van de strafrechter aandacht waar het gaat om schadevergoedingsvorderingen van nabestaanden voor gederfd levensonderhoud, mede omdat het in die gevallen kan gaan om zeer hoge vorderingen waarvan de toewijzing en de oplegging van de schadevergoedingsmaatregel ingrijpende consequenties voor de verdachte kunnen hebben. In die gevallen mag van de strafrechter worden verwacht dat hij er blijk van geeft, rekening houdend met de onder 3.3.3 genoemde bijzonderheden van het partijdebat over zo’n vordering, te hebben beoordeeld of beide partijen in voldoende mate in de gelegenheid zijn geweest hun stellingen en onderbouwingen met betrekking tot de (betwisting van de) toewijsbaarheid van die vordering genoegzaam naar voren te brengen, en, als dit aan de zijde van de verdachte niet zo is, of het eigen onderzoek van de rechter naar de toewijsbaarheid van de vordering daarvoor voldoende compensatie biedt.
Opmerking verdient dat het de rechter vrijstaat in zijn oordeel over de vordering van de benadeeldepartij gedeeltelijk een inhoudelijke beslissing te nemen in de vorm van een toe- of afwijzing, en de vordering voor het resterende deel niet-ontvankelijk te verklaren. Zo’n splitsing van de vordering maakt het voor de strafrechter mogelijk te beslissen over dat deel van het gevorderde waarvan de behandeling niet een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert, terwijl de benadeeldepartij het resterende deel van haar vordering aan de burgerlijke rechter kan voorleggen. Het voorgaande betekent echter niet dat de strafrechter op grond van zijn voorlopig oordeel een gevorderd (schade)bedrag geheel of gedeeltelijk kan toewijzen in de vorm van een voorschot, in afwachting van een definitief oordeel van de civiele rechter. (Vgl. HR 28 mei 2019, ECLI:NL:HR:2019:793,rechtsoverweging 2.8.4.) Deze mogelijkheid tot splitsing van de vordering bestaat ook in de gevallen waarin de strafrechter tot de conclusie komt dat de benadeeldepartij aanspraak heeft op vergoeding van schade door gederfd levensonderhoud, maar dat die schade vooralsnog slechts toewijsbaar is tot een lager bedrag dan waarvan vergoeding is gevorderd.
Het hof is van oordeel dat op basis van het dossier zonder meer kan worden vastgesteld dat in ieder geval [benadeelde 1] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] schade in de vorm van gederfd levensonderhoud hebben geleden en dat verdachte en zijn medeverdachten gehouden zijn deze schade te vergoeden. Het hof is van oordeel dat een aantal belangrijke door [A] gehanteerde uitgangspunten, zoals het inkomen van [slachtoffer] in de situatie zonder overlijden, het hanteren van de peildatum van 1 januari 2023 als kapitalisatiedatum en het inkomen van [benadeelde 1] zonder en met overlijden (uitgaande van de peildatum 1 januari 2023) niet onredelijk zijn en dat een eventuele onjuistheid in die uitgangspunten slechts in beperkte mate effect heeft voor de berekening van de schade.
Het hof overweegt dat ten aanzien van een aantal uitgangspunten die aan de berekeningen van [A] en daarmee aan de vorderingen ten aanzien van het gederfd levensonderhoud ten grondslag liggen, gezien hun betwisting, een nadere onderbouwing en/of nader onderzoek noodzakelijk zijn. Dit geldt ten aanzien van de eventuele noodzaak om de uitkomsten van GITHA door een arbeidsdeskundige te laten aanpassen, de vraag of de eindleeftijd van 75 jaar voor zelfredzaamheid reëel is, de vraag of de verwachting dat [benadeelde 2] gaat studeren reëel is, de vraag of [slachtoffer] en [benadeelde 1] in de situatie zonder overlijden ook aan het levensonderhoud van hun studerendekinderen zouden hebben bijgedragen nadat deze de 21-jarige leeftijd hadden bereikt en de vraag of het reëel is te verwachten dat [slachtoffer] als hij was blijven leven zou zijn blijven werken, nadat hij de 63-jarige leeftijd had bereikt. Naar het oordeel van het hof zou het een onevenredige belasting van het strafgeding opleveren als in deze procedure de gelegenheid wordt geboden voor het inbrengen van onderbouwingen en/of het doen van nader onderzoek.
In scenario 3, vanuit het oogpunt van de verdachte het voorzichtigste scenario, is de looptijd van het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] beperkt tot zij de 21-jarige leeftijd hebben bereikt. Daarmee is in dat scenario een deel van de uitgangspunten die nadere onderbouwing en/of nader onderzoek behoeven buiten beschouwing gelaten. Het hof zal voor zijn schatting van het gederfd levensonderhoud dat in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt daarom aanknopen bij dit scenario, waarbij het hof opmerkt dat dit scenario ook uitgaat van (beperkte) kosten voor huishoudelijke hulp en het hof -gezien de betwisting van deze kosten- hiermee geen rekening zal houden.
In scenario 3 bedraagt het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 1] € 228.728,-. Gelet op het bovenstaande schat het hof de schade van [benadeelde 1] wegens gederfd levensonderhoud die in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt op € 125.000,-, zodat de vordering van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud in beginsel tot dat bedrag voor toewijzing in aanmerking komt. [benadeelde 1] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [betrokkene 2] al een uitkering ter hoogte van € 60.000,- voor gederfd levensonderhoud ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
- de vordering van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud toewijzen tot een bedrag van € 65.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023,
- de vordering van [benadeelde 1] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud afwijzen tot een bedrag van € 60.000,-.
- [benadeelde 1] voor het overige niet-ontvankelijk verklaren in haar vordering ten aanzien van gederfd levensonderhoud en
- ten behoeve van [benadeelde 1] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 125.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023, voor gederfd levensonderhoud opleggen.
[…]
In scenario 3 bedraagt het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 2] € 41.393,-. Gelet op het bovenstaande schat het hof de schade van [benadeelde 2] wegens gederfd levensonderhoud die in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt op een bedrag van € 20.000,-, zodat de vordering van [benadeelde 2] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud in beginsel tot dat bedrag voor toewijzing in aanmerking komt. [benadeelde 2] heeft op grond van het vonnis in de zaak van medeverdachte [betrokkene 2] al een uitkering ter hoogte van € 10.000,- voor gederfd levensonderhoud ontvangen. Gelet op het voorgaande zal het hof:
- de vordering van [benadeelde 2] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud toewijzen tot een bedrag van € 10.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023,
- de vordering van [benadeelde 2] voor zover deze ziet op gederfd levensonderhoud afwijzen tot een bedrag van € 10.000,-,
- [benadeelde 2] voor het overige niet-ontvankelijk verklaren in zijn vordering ten aanzien van gederfd levensonderhoud en
- ten behoeve van [benadeelde 2] een schadevergoedingsmaatregel voor een bedrag van € 20.000,-, vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 januari 2023, voor gederfd levensonderhoud opleggen.”
Het middel klaagt over de schatting van het hof van de schade wegens gederfd levensonderhoud van de benadeelde partijen [benadeelde 1] en [benadeelde 2] en de motivering daarvan. Daartoe wordt allereerst aangevoerd dat de vorderingen door de verdediging uitvoerig en specifiek zijn besproken en dat is betoogd dat de daaraan ten grondslag gelegde uitgangspunten vanuit verdedigingsperspectief een nader onderzoek vergen waarvoor de strafrechtelijke procedure niet geëigend is, terwijl het hof aangesloten heeft bij de aan de vordering ten grondslag liggende schadeberekening en niet nader heeft gemotiveerd waarom het die uitgangspunten desalniettemin valide acht en de verdediging voldoende mate in de gelegenheid is geweest haar standpunten naar voren te brengen en te onderbouwen. Verder wordt aangevoerd dat een motivering ontbreekt waaruit kan worden opgemaakt aan de hand van welke vaststaande, door de verdediging niet betwiste, feiten het hof de (hoogte van) de schatting heeft vastgesteld en dat evenmin blijkt bij welke feiten het hof voor de bepaling daarvan aansluiting heeft gezocht.
In de onderhavige zaak heeft het hof de schade van de benadeelde partijen wegens gederfd levensonderhoud geschat. Dit heeft het hof gedaan tegen de achtergrond van de uitvoerige betwisting van de schade namens de verdachte. Schatting van de schade is de aangewezen methode van schadebegroting indien de schade niet nauwkeurig kan worden vastgesteld. Als het gaat om het vaststellen van toekomstige schade ligt het dus in de rede om gebruik te maken van deze bevoegdheid, nu bij de begroting daarvan goede en kwade kansen omtrent toekomstige gebeurtenissen tegen elkaar moeten worden afgewogen en in zoverre de schade nooit geheel nauwkeurig kan worden vastgesteld. Het is wel zo dat ook bij toepassing van de schattingsbevoegdheid het grondbeginsel van een behoorlijke rechtspleging “dat elke rechterlijke beslissing ten minste zodanig moet worden gemotiveerd dat zij voldoende inzicht geeft in de daaraan ten grondslag liggende gedachtegang om de beslissing zowel voor partijen als voor derden – in geval van openstaan van hogere voorzieningen: de hogere rechter daaronder begrepen – controleerbaar en aanvaardbaar te maken” moet worden geëerbiedigd.
Naar het oordeel van het hof is een aantal belangrijke door [A] gehanteerde uitgangspunten, zoals het inkomen van [slachtoffer] in de situatie zonder overlijden, het hanteren van de peildatum van 1 januari 2023 als kapitalisatiedatum en het inkomen van [benadeelde 1] zonder en met overlijden (uitgaande van de peildatum 1 januari 2023), niet onredelijk en heeft een eventuele onjuistheid in die uitgangspunten slechts in beperkte mate effect voor de berekening van de schade.
Het hof heeft verder in ogenschouw genomen dat de verdediging ten aanzien van het rapport van [A] verweer heeft gevoerd en dat de uitgangspunten die ten grondslag liggen aan het rapport een nadere onderbouwing dan wel nader onderzoek verdienen. Dit geldt ten aanzien van de eventuele noodzaak om de uitkomsten van GITHA (Gestandaardiseerde Inventarisatie van Taken bij Huishoudelijke Arbeid) door een arbeidsdeskundige te laten aanpassen, de vraag of de eindleeftijd van 75 jaar voor zelfredzaamheid reëel is, de vraag of de verwachting dat [benadeelde 2] gaat studeren reëel is, de vraag of [slachtoffer] en [benadeelde 1] in de situatie zonder overlijden ook aan het levensonderhoud van hun studerende kinderen zouden hebben bijgedragen nadat deze de 21-jarige leeftijd hadden bereikt en de vraag of het reëel is te verwachten dat [slachtoffer] als hij was blijven leven, zou zijn blijven werken, nadat hij de 63jarige leeftijd had bereikt. Vandaar dat het hof het derde scenario, het meest gunstige voor de verdachte, als aanknopingspunt heeft genomen, aangezien daar de looptijd van het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] is beperkt tot het moment dat zij de 21-jarige leeftijd zullen bereiken, zodat een deel van de betwisting door de verdediging daarmee alvast is afgedekt. Verder heeft het hof – gezien de betwisting van de kosten voor huishoudelijke hulp – met deze kosten geen rekening gehouden.
Volgens scenario 3 bedraagt het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 1] 228.728 euro en voor [benadeelde 2] 41.393 euro. Het hof heeft de schade die naar het oordeel van het hof in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt, vervolgens begroot op respectievelijk 125.000 en 20.000 euro, waaruit volgt dat het rekening heeft gehouden met het (verdere) verweer van de verdediging.
Het argument van de steller van het middel dat het hof naast de looptijd van het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 2] en de berekening omtrent de huishoudelijke taken, de andere uitgangspunten die aan de berekening in het rapport ten grondslag liggen, heeft gebruikt bij de vaststelling van de hoogte van het gederfd levensonderhoud berust naar mijn mening op een onjuiste lezing van het arrest. Het hof heeft overwogen dat in scenario 3 de looptijd van het gederfd levensonderhoud voor [benadeelde 3] , [benadeelde 4] en [benadeelde 2] is en dat daarmee in dat scenario een deel van de uitgangspunten die nadere onderbouwing en/of nader onderzoek behoeven buiten beschouwing is gelaten en dat het voor zijn schatting van het gederfd levensonderhoud dat in ieder geval voor vergoeding in aanmerking komt daarom zal aanknopen bij dit scenario, waarbij het heeft opgemerkt dat dit scenario ook uitgaat van (beperkte) kosten voor huishoudelijke hulp en het – gezien de betwisting van deze kosten – hiermee geen rekening zal houden. In deze overweging ligt niet besloten dat het hof de andere uitgangspunten in het rapport zonder meer heeft overgenomen. Als dit wel het geval was geweest dan had het hof het volledige bedrag dat is berekend in het kader van scenario 3, minus de in dit scenario beperkte gevorderde huishoudelijke kosten, toegewezen. Het hof heeft de schade echter geschat op ongeveer de helft van het in scenario 3 gevorderde bedrag, waarin besloten ligt dat het ook de andere uitgangspunten in het rapport die zijn betwist (de kwestie van de GITHA, de vraag of de eindleeftijd van 75 jaar voor zelfredzaamheid reëel is, de vraag of de verwachting dat [benadeelde 2] gaat studeren reëel is en de vraag of het reëel is te verwachten dat [slachtoffer] was blijven werken na zijn 63e), niet tot de zijne heeft gemaakt, en de schatting dientengevolge naar beneden heeft bijgesteld.
Het lijkt mij dat het hof – gelet op hetgeen onder randnummer 3.4-3.8 is opgemerkt – voldoende duidelijk heeft gemaakt op welke wijze het bij de schatting aansluiting heeft gezocht bij aannames die worden genoemd in het rapport van [A] , dat zich bij de stukken bevindt. Hiermee heeft het hof voldaan aan de motiveringseisen die de Hoge Raad stelt aan zo’n schatting. Ik vind deze schatting noch onbegrijpelijk noch ontoereikend gemotiveerd. Ik wijs er in dit verband nog op dat het slachtoffer de enige kostwinner was in een gezin van vijf personen en dat het evident is dat de verdachte met zijn handelen schade heeft veroorzaakt. Verder neem ik in beschouwing dat de [benadeelde 1] ten tijde van het overlijden van haar partner nog meer dan 20 jaar was verwijderd van de pensioengerechtigde leeftijd en dat het voor [benadeelde 2] ging om een periode van ongeveer veertien jaar tot het moment dat hij de 21-jarige leeftijd bereikt (hij was slechts zeven ten tijde van de moord op zijn vader).
Het middel faalt.
4 Slotsom
De middelen falen en het tweede middel kan worden afgedaan met de aan art. 81 lid 1 RO ontleende motivering. Omdat het eerste middel klaagt over de bewezenverklaring van een feit waarvan de verdachte in eerste aanleg is vrijgesproken, ligt afdoening op de voet van art. 81 lid 1 RO niet voor de hand.
Ambtshalve merk ik op dat nu de Hoge Raad uitspraak zal doen ná 15 november 2026, dit betekent dat dan meer dan 16 maanden zijn verstreken na het instellen van het cassatieberoep, terwijl de verdachte zich ten tijde van de betekening van de aanzegging in cassatie in detentie bevond uit hoofde van de onderhavige zaak. Als de overschrijding niet beperkt kan worden tot één maand zal dit aanleiding dienen te geven tot strafvermindering. Voor het overige heb ik geen grond aangetroffen die tot vernietiging van de uitspraak van het hof aanleiding behoort te geven.
Deze conclusie strekt tot eventuele vernietiging van de duur van de opgelegde gevangenisstraf en vermindering daarvan wegens overschrijding van redelijke termijn in de cassatiefase en tot verwerping van het beroep voor het overige.
De procureur-generaal
bij de Hoge Raad der Nederlanden
AG