Omwonenden hebben niet aannemelijk gemaakt dat Fabel Friet ontoelaatbare overlast veroorzaakt. De rechtbank…

zaaknummer: AMS 24/3717

en

Als derde-partij heeft aan het geding deelgenomen: Fabel Friet [vestigingsplaats] B.V., te Amsterdam (hierna: Fabel Friet)

(gemachtigde: mr. G.L.M. Teeuwen).

Met het besluit van 20 september 2023 (het primaire besluit) heeft verweerder aan Fabel Friet een exploitatievergunning alcoholvrij horecabedrijf met terras verleend voor de duur van drie jaar, geldig tot 1 januari 2026.

Met het besluit van 4 april 2024 (het bestreden besluit) heeft verweerder het bezwaar van eisers ontvankelijk verklaard, de exploitatievergunning aangepast en de bezwaren voor het overige ongegrond verklaard.

Eisers hebben tegen het bestreden besluit beroep ingesteld. Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

Het onderzoek ter zitting heeft plaatsgevonden op 29 september 2026. Hieraan hebben deelgenomen: eisers, de gemachtigden van eisers, de gemachtigde van verweerder,
[naam 1] gebiedsmakelaar, [naam 2] en [naam 3] (eigenaren van Fabel Friet) en de gemachtigde van Fabel Friet. De rechtbank heeft het beroep van eisers met zaaknummer AMS 24/3717 en het beroep van Fabel Friet met zaaknummer AMS 24/2154 gelijktijdig, maar niet gevoegd, op zitting behandeld. Fabel Friet heeft het beroep met zaaknummer AMS 24/2154 op de zitting ingetrokken.

Wat is er aan de procedure voorafgegaan?

Zijn eisers belanghebbenden?

De rechtbank ziet zich – gelet op de discussie hierover op de zitting – allereerst voor de vraag gesteld of het beroep voor zover dat is ingesteld door de bewoners die niet woonachtig zijn in de [vestigingsplaats] , ontvankelijk is.

In artikel 1:2, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is bepaald dat onder belanghebbende wordt verstaan degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. De zaak spitst zich toe op overlast in de [vestigingsplaats] die uitwaaiert naar de omliggende straten. Dat betekent dat het besluit ook de belangen van bewoners van omliggende straten raakt, zodat ook de eisers die niet woonachtig zijn in de [vestigingsplaats] voldoen aan dit criterium en allen dus aangemerkt kunnen worden als belanghebbende in de zin van artikel 1:2, eerste lid, van de Awb.

De rechtbank ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of eisers belang hebben bij de beoordeling van hun beroep, omdat de verleende exploitatievergunning geldig was tot
1 januari 2026. Procesbelang is het belang dat een belanghebbende heeft bij de uitkomst van een procedure. Daarbij gaat het erom of het doel dat de belanghebbende voor ogen staat, met het rechtsmiddel kan worden bereikt en voor de belanghebbende van feitelijke betekenis is. In beginsel heeft een belanghebbende die opkomt tegen een besluit, belang bij een beoordeling van zijn bezwaar of beroep, tenzij vast komt te staan dat ieder belang bij de procedure ontbreekt of is komen te vervallen.

Op 13 april 2026 heeft verweerder aan Fabel Friet opnieuw de exploitatievergunning verleend voor de duur van drie jaar. Tegen dit besluit hebben eisers eveneens bezwaar gemaakt. Uit de stukken in het dossier blijkt dat aan deze exploitatievergunning grotendeels dezelfde voorschriften zijn verbonden als aan de exploitatievergunning die in deze procedure ter beoordeling voorligt. Dit zo zijnde is de rechtbank van oordeel dat eisers een belang hebben bij een inhoudelijke beoordeling van het beroep. De uitkomst van deze procedure is namelijk van belang voor toekomstige besluiten van verweerder over het verlenen van een exploitatievergunning aan Fabel Friet.

6. Eisers voeren aan dat verweerder de exploitatievergunning op grond van artikel 3:11, tweede lid, van de Algemene Plaatselijke Verordening 2008 (APV) had moeten weigeren. Eisers voeren aan dat de overlast ondraaglijk is voor bewoners en passanten en zeer nadelig is voor het woon- en leefklimaat. Eisers stellen dat de exploitatie van Fabel Friet weliswaar binnen het geldende omgevingsplan past, maar niet bij het karakter van de straat en wijk. De smalle, drukke en toeristische straten waar al meerdere ondernemingen zijn gevestigd die een grote toeloop van klanten hebben, maken volgens eisers dat er geen plek is voor een extra onderneming die gericht is op toeristen. Volgens eisers wist verweerder ten tijde van de aanvraag dat Fabel Friet veel klanten trekt en overlast veroorzaakt. Eisers stellen – naast hetgeen onder 2. is weergegeven – dat er gevaarlijke verkeerssituaties ontstaan, omdat er op de trottoirs onvoldoende ruimte is voor wachtende klanten. Ook treedt verweerder volgens eisers onvoldoende op tegen de veroorzaakte overlast.

7. De rechtbank beoordeelt of verweerder ten tijde van het bestreden besluit op rechtmatige wijze een exploitatievergunning aan Fabel Friet heeft verleend. Zij doet dit aan de hand van de beroepsgronden van eisers. Hierbij is relevant of de situatie ten tijde van het bestreden besluit, dus op 4 april 2024, ontoelaatbaar was. De rechtbank beoordeelt nadrukkelijk niet de exploitatievergunning die op 13 april 2026 aan Fabel Friet is verleend. Dit betekent bijvoorbeeld ook dat de rechtbank de overlastmeldingen die bij de gemeente gedaan zijn na 4 april 2024, en de foto’s van na die datum, niet betrekt bij de beoordeling.

Artikel 3.11 van de APV bepaalt in welke gevallen verweerder een exploitatievergunning kan weigeren. Artikel 3.11, tweede en derde lid, van de APV luidt:

3. Bij de toepassing van de in het vorige lid genoemde weigeringsgrond houdt de burgemeester rekening met:

a. het karakter van de straat en de wijk waarin het horecabedrijf is gelegen of zal zijn gelegen;

b. de aard van het horecabedrijf;

c. de spanning waaraan het woon- en leefklimaat ter plaatse reeds bloot staat;

d. de wijze van bedrijfsvoering door de exploitant of de leidinggevende en

e. het levensgedrag van de exploitant of leidinggevende.”

Uit deze bepalingen volgt dat verweerder bij het al dan niet toekennen van een exploitatievergunning, zowel beslissingsruimte als ook beoordelingsruimte heeft. De burgemeester kan (= beslissingsruimte, oftewel discretionaire bevoegdheid) een exploitatievergunning weigeren als naar zijn oordeel (= beoordelingsruimte) sprake is van nadelige beïnvloeding. Eenvoudiger gezegd: de burgemeester heeft bij het al dan niet toekennen van een exploitatievergunning de vrijheid om binnen de geldende regels naar eigen inzicht te beslissen. De rechtbank toetst het besluit van de burgemeester met respect voor deze ruimte, dat volgt nu eenmaal uit de scheiding der machten (trias politica). De rechtbank bekijkt hierbij wel indringend of verweerder bij het nemen van het besluit met alle relevante feiten en omstandigheden rekening heeft gehouden. Daarbij gaat het vooral om de omstandigheden die hierboven in artikel 3.11, derde lid, van de APV zijn genoemd. De uiteindelijk door de burgemeester gemaakte afweging van belangen toetst de rechtbank enigszins terughoudend vanwege de beslissings- en beoordelingsruimte van verweerder. Hieruit volgt in dit geval dat de rechtbank – kort gezegd – beoordeelt of Fabel Friet ontoelaatbare overlast veroorzaakt voor eisers op grond waarvan verweerder de exploitatievergunning had moeten weigeren.

De rechtbank overweegt dat verweerder in het bestreden besluit erkent dat sprake is van overlast voor eisers. Verweerder heeft geprobeerd de overlast die de exploitatie van Fabel Friet veroorzaakt te beperken door voorschriften te verbinden aan de exploitatievergunning. Zo kent de vergunning voorschriften over de inzet van “crowdmanagers”, het opruimen van afval en de plaats waar de wachtrijen zich moeten opstellen. De vraag of Fabel Friet zich aan de vergunningvoorschriften houdt, ligt in deze procedure niet voor. De vraag is of de overlast, ondanks de voorschriften die verweerder aan de exploitatievergunning heeft verbonden, en ondanks de inspanningen van Fabel Friet om de overlast te beperken, ontoelaatbaar is.

De rechtbank neemt op grond van de stukken en de toelichting op de zitting aan dat het druk is in de [vestigingsplaats] en omliggende straten, en dat de (vooral toeristische) toeloop van klanten naar Fabel Friet en de andere winkels in de [vestigingsplaats] gevaar kan opleveren voor de verkeersveiligheid. Ook neemt de rechtbank aan dat er veel afval ligt op straat. Bij de toets of de overlast ontoelaatbaar is weegt de rechtbank echter ook mee dat Fabel Friet is gevestigd in een deel van Amsterdam dat sowieso al veel bezoekers trekt. Verder is het volgende van belang. Ter onderbouwing van de gestelde overlast hebben eisers foto’s overgelegd, waarop onder andere wachtende mensen te zien zijn. Ook is afval te zien dat van Fabel Friet afkomstig is. Dit zijn echter ongedateerde foto’s die niet van tijdstippen zijn voorzien. Dat maakt dat niet duidelijk is welke (vorm van) overlast zich nu precies op welk moment voordoet. Het is de rechtbank bijvoorbeeld niet duidelijk geworden of de overlast gedurende de gehele dag plaatsvindt, of slechts een deel daarvan, en of er op alle dagen van de week of alleen op sommige dagen overlast wordt ervaren. In dat kader is ook relevant dat de wijkagent heeft verklaard dat ook andere horecazaken in de buurt veel bezoekers trekken en wachtrijen hebben. Verder heeft Stichting het Koffiehuis verklaard dat zij sinds april 2023 mensen inzet die meermalen per dag de [vestigingsplaats] en omgeving schoonmaken. Uit deze verklaring volgt dat veel afval niet afkomstig is van klanten van Fabel Friet, maar van anderen. Dit leidt tot de conclusie dat niet aannemelijk is geworden dat de overlast die eisers ervaren alleen of voornamelijk wordt veroorzaakt door klanten van Fabel Friet. De rechtbank is alles overziend van oordeel dat eisers onvoldoende hebben geconcretiseerd en onderbouwd dat de overlast die Fabel Friet veroorzaakt dusdanig ernstig en daarmee ontoelaatbaar is, dat verweerder de exploitatievergunning had moeten weigeren.

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. H.J.M. Baldinger, voorzitter en mrs. L. Dolfing en S.D. Arnold, leden, in aanwezigheid van mr. H. Belhadi, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 10 november 2026.

griffier rechter

Afschrift verzonden aan partijen op:

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop dit proces-verbaal is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.