Grootschalige oplichting door dakdekker. Gevangenisstraf van 12 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk…

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De officier van justitie vindt bewezen dat verdachte zich schuldig heeft gemaakt aan het oplichten van 61 klanten, het eenvoudig witwassen van € 253.230,29 en valsheid in geschrifte.

Standpunt van de verdediging

De verdediging stelt dat geen sprake is van oplichting, zodat verdachte daarvan moet worden vrijgesproken. Gelet daarop is ook niet bewezen dat verdachte zich heeft schuldig gemaakt aan witwassen. Maar ook als de rechtbank oplichting wel bewezen acht, kan witwassen niet worden bewezen omdat verdachte ten tijde van de in de tenlastelegging, onder feit 2, genoemde gedragingen nog niet wist dat hij de toegezegde werkzaamheden niet zou uitvoeren.

Ten aanzien van feit 3 heeft de verdediging geen verweer gevoerd.

Overwegingen

De eis van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd dat verdachte voor de door haar bewezen geachte feiten zal worden veroordeeld tot een gevangenisstraf van 180 dagen, met aftrek van voorarrest, waarvan 137 dagen voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaren, en met de bijzondere voorwaarden die door de reclassering worden geadviseerd, een taakstraf van 240 uren, met bevel, voor het geval dat verdachte de taakstraf niet naar behoren verricht, dat vervangende hechtenis zal worden toegepast van 120 dagen.

Daarnaast vordert de officier van justitie dat verdachte voor 5 jaar wordt ontzet uit het recht een bouw- en dakdekkersonderneming te mogen besturen en dat het vonnis openbaar wordt gemaakt door toezending aan de Kamer van Koophandel, ter effectuering van het bestuursverbod.

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft verzocht geen grotere onvoorwaardelijke gevangenisstraf op te leggen dan de tijd die verdachte in voorarrest heeft gezeten (43 dagen). De op te leggen straf zou aangevuld kunnen worden met een voorwaardelijke gevangenisstraf en/of een taakstraf.

Oordeel van de rechtbank

De rechtbank legt aan verdachte een gevangenisstraf op van 12 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk, met een proeftijd van drie jaar en met de bijzondere voorwaarden zoals die door de reclassering zijn geadviseerd. Daarnaast zal de rechtbank een bestuursverbod van 5 jaar opleggen en het vonnis openbaar laten maken door het aan de Kamer van Koophandel toe te sturen. Hiervoor vindt de rechtbank het volgende van belang.

Verdachte heeft in een periode van ongeveer een half jaar 61 klanten opgelicht door hen aanbetalingen te laten verrichten voor werkzaamheden die hij nooit zou gaan (laten) uitvoeren. Als gevolg van zijn handelen heeft verdachte € 278.096,72 aan betalingen opgestreken. Verdachte heeft misbruik gemaakt van het vertrouwen dat hij als – ogenschijnlijk – betrouwbare en kundige dakdekker had opgewekt bij klanten. Daarnaast heeft verdachte de ontvangen geldbedragen witgewassen, met als gevolg dat er weinig meer over is van het geld. Kort na het moment dat aangevers geen contact meer kunnen krijgen over de opdrachten die verdachte uitvoeren zou, heeft hij zich met behulp van een valse huurovereenkomst ingeschreven op een adres waar hij niet woonde, waardoor hij uit zicht van de aangevers kon blijven.

Uit het dossier komt dan ook het beeld naar voren dat verdachte weloverwogen en calculerend te werk is gegaan, zonder zich op één moment te bekommeren om de gevolgen van zijn handelen voor anderen. Hij had alleen oog voor zijn eigen (financiële) positie en heeft zijn klanten ernstig financieel benadeeld. Dit beeld wordt ook versterkt doordat het dossier aanwijzingen bevat dat verdachte ook op andere wijze zijn eigen financiële belang ten koste van anderen vooropstelt. Zo is vanaf begin 2022 door de onderneming van verdachte geen aangifte omzetbelasting ingediend, terwijl wel btw-facturen zijn verstuurd en geïncasseerd. Verdachte heeft geen enkel inzicht getoond in het laakbare van zijn handelen. Integendeel; hij heeft zich als slachtoffer van omstandigheden gepresenteerd. Dit baart de rechtbank zorgen.

Bij het bepalen van de hoogte van de straf kijkt de rechtbank ook naar straffen die in soortgelijke zaken worden opgelegd. Daarvoor kijkt de rechtbank naar de oriëntatiepunten van het LOVS. Die noemen als vertrekpunt bij een zaak met een benadelingsbedrag tussen de 250.000 en de 500.000 euro een gevangenisstraf van 12 tot 18 maanden. Het benadelingsbedrag in deze zaak ligt aan de onderkant van deze categorie, zodat de rechtbank een gevangenisstraf van 12 maanden als vertrekpunt neemt.

De rechtbank heeft gekeken naar het strafblad van verdachte. Hieruit volgt dat geen sprake is van recente relevante eerdere veroordelingen. Het strafblad is dus geen reden om naar boven toe van het vertrekpunt af te wijken.

De rechtbank is van oordeel dat gelet op de ernst van de feiten, zoals dat ook tot uitdrukking komt in de hoogte van het vertrekpunt, niet kan worden volstaan met een onvoorwaardelijke gevangenisstraf die gelijk is aan de tijd die verdachte in voorlopige hechtenis heeft gezeten. Daarvoor zijn de feiten op zichzelf te ernstig en de rechtbank ziet in de persoon van verdachte of zijn proceshouding ook geen aanleiding om hier fors van af te wijken.

In het bijzonder maakt ook de omstandigheid dat verdachte als gevolg van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf tijdelijk niet in staat is om te werken (en dus ook tijdelijk geen geld kan verdienen om benadeelde partijen terug te betalen) niet dat afgezien moet worden van een onvoorwaardelijk strafdeel. Dat er nog schulden zijn die terugbetaald moeten worden is inherent aan fraudezaken waarbij benadelingsbedragen als de onderhavige aan de orde zijn. Dit gegeven is dan ook verdisconteerd in de oriëntatiepunten en op zichzelf geen reden om af te zien van een onvoorwaardelijke gevangenisstraf.

Met het opleggen van een straf wordt ook niet alleen het strafdoel van rechtsherstel gediend, maar daarnaast spelen ook strafdoelen als vergelding en (generale) preventie een rol.

De rechtbank ziet naast het opleggen van een onvoorwaardelijk strafdeel ook aanleiding om een voorwaardelijk strafdeel en een bestuursverbod op te leggen. De rechtbank is van oordeel dat sprake is van een groot herhalingsgevaar. Net als de reclassering betwijfelt de rechtbank of verdachte de ernst van zijn handelen inziet en de op te leggen betalingsverplichtingen zullen een forse financiële last op verdachte leggen. De wens van verdachte om in de toekomst wederom vanuit een eigen onderneming dakdekkerswerkzaamheden aan te bieden, baart de rechtbank in dit opzicht zorgen. Met het opleggen van een fors voorwaardelijk strafdeel met een lange proeftijd hoopt de rechtbank een extra drempel op te werpen om opnieuw strafbare feiten te plegen. Het op te leggen bestuursverbod zorgt ervoor dat verdachte niet in staat is om een rechtspersoon te misbruiken door schulden in het vermogen van de rechtspersoon te laten ontstaan. Tegelijkertijd wordt verdachte daardoor niet gehinderd om in loondienst werkzaamheden te verrichten. Voor een effectieve werking van het beroepsverbod zal de rechtbank ook gelasten dat het vonnis openbaar gemaakt zal worden door toezending daarvan aan de Kamer van Koophandel.

De rechtbank stelt tot slot vast dat de redelijke termijn van twee jaar is overschreden. Verdachte is op 12 maart 2024 in verzekering en de rechtbank doet uitspraak op 2 april2026. Gelet op deze beperkte overschrijding volstaat de rechtbank het de constatering ervan.

De vorderingen

In totaal hebben 62 benadeelde partijen een vordering ingediend om geleden schade vergoed te krijgen. Ten aanzien van alle 62 benadeelde partijen geldt dat zij de aanbetaling die zij aan [bedrijf 1] B.V. hebben betaald, terug willen hebben. Een deel van de benadeelde partijen heeft daarnaast een vergoeding voorandere materiële schade, immateriële schade en/of betaling van proceskosten gevorderd.

Een overzicht van alle vorderingen is als bijlage 3 aan dit vonnis gehecht.

Standpunt van het Openbaar Ministerie

De officier van justitie stelt dat de meeste vorderingen in zijn geheel toegewezen kunnen worden, vermeerderd met de wettelijke rente, en heeft gevorderd dat ten aanzien van deze vorderingen de schadevergoedingsmaatregel opgelegd wordt. Voor zover door een benadeelde partij ook al een deel van de wettelijke rente expliciet is gevorderd, dient de wettelijke rente op de gebruikelijke manier over het totaal toegewezen bedrag toegekend te worden.

Ten aanzien van een deel van de vorderingen ligt het deels anders. De door [benadeelde partij 2] (vordering 1) gevorderde incassokosten hebben betrekking op een civiele procedure en volgen niet uit het plegen van het strafbare feit, zodat die moeten worden afgewezen. De door [benadeelde partij 12] (vordering 15) gevorderde immateriële schade moet worden afgewezen. De door [benadeelde partij 4] (vordering 27) gevorderde proceskosten zien op een faillissementsaanvraag en moeten daarom worden afgewezen. De door [benadeelde partij 13] (vordering 37) gevorderde immateriële schade dient te worden afgewezen. De gevorderde incassokosten komen wel voor toewijzing in aanmerking. De vordering van [benadeelde partij 14] (vordering 38) moet worden afgewezen, omdat deze benadeelde partij al een civiel vonnis en dus al over een executoriale titel beschikt. De vordering van [bedrijf 2] B.V./ [benadeelde partij 3] (vordering 39) kan worden toegewezen voor zover terugbetaling van de aanbetaling wordt gevorderd. Wat betreft de overige (im)materiële posten dient deze benadeelde partij niet-ontvankelijk verklaard te worden.

De aangifte van [benadeelde partij 15] is niet meegenomen in deze zaak en om die reden moet deze benadeelde partij niet-ontvankelijk worden verklaard.

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft een groot aantal van de vorderingen niet betwist, in het bijzonder waar het de gedane aanbetalingen betreft. Voor zover door benadeelde partijen apart wettelijke rente is gevorderd, dient de rechtbank die post af te wijzen en alleen de wettelijke rente over het toegewezen deel van de vordering toe te wijzen.

De door [benadeelde partij 2] (vordering 1) gevorderde incassokosten zien op een separate procedure en moeten worden afgewezen. De benadeelde partij [bedrijf 3] / [benadeelde partij 6] (vordering 14) moet niet-ontvankelijk worden verklaard omdat er geen machtiging is waaruit blijkt dat [benadeelde partij 6] de gemachtigde van de onderneming is die de overeenkomst is aangegaan. De door [benadeelde partij 12] (vordering 15) gevorderde immateriële schade moet worden afgewezen. Subsidiair moet worden aangesloten bij de Rotterdamse schaal. De door [benadeelde partij 4] (vordering 27) gevorderde juridische kosten hebben betrekking op een faillissementsaanvraag en moeten worden afgewezen. De door [benadeelde partij 13] (vordering 37) gevorderde incassokosten en immateriële schade moeten worden afgewezen. De vordering van [benadeelde partij 14] (vordering 38) moet worden afgewezen, omdat deze benadeelde partij al over een executoriale titel beschikt door een civiel vonnis. De vordering van [bedrijf 2] B.V./ [benadeelde partij 3] (vordering 39) kan alleen worden toegewezen voor wat betreft de gevorderde aanbetaling. Voor wat betreft de overige materiële kosten dient de benadeelde partij niet-ontvankelijk te worden verklaard. De gevorderde immateriële schade moet worden afgewezen. De benadeelde partij [bedrijf 5] B.V./ [benadeelde partij 16] (vordering 61) dient niet-ontvankelijk te worden verklaard, omdat er geen formele machtiging of uittreksel van de Kamer van Koophandel is waaruit blijkt dat [benadeelde partij 16] gemachtigd is de B.V. te vertegenwoordigen.

Tot slot moet de door benadeelde partij [benadeelde partij 15] gevorderde immateriële schade worden afgewezen.

Benadeelde partij [benadeelde partij 15]

De rechtbank zal de benadeelde partij [benadeelde partij 15] niet-ontvankelijk verklaren, omdat deze vordering niet ziet op een van de 61 aangiftes waarop de tenlastelegging en bewezenverklaring betrekking hebben.

Vorderingen van bedrijven

Ten aanzien van een drietal vorderingen is de aanbetaling betaald door een bedrijf. Het gaat om de vordering van [bedrijf 3] , ingediend door [benadeelde partij 6] (vordering 14), de vordering van [bedrijf 2] B.V., ingediend door [benadeelde partij 3] (vordering 39) en de vordering van [bedrijf 5] B.V., ingediend door [benadeelde partij 16] (vordering 61).

De rechtbank acht de natuurlijke personen bevoegd om namens deze ondernemingen een vordering in te dienen. [benadeelde partij 3] heeft ter terechtzitting uittreksels uit de Kamer van Koophandel overgelegd, waaruit genoegzaam is gebleken dat zij de B.V. mag vertegenwoordigen. [bedrijf 3] betreft een eenmanszaak en daarom acht de rechtbank eigenaar [benadeelde partij 6] bevoegd de vordering in te dienen.

Met betrekking tot [bedrijf 5] B.V. is geen uittreksel of machtiging beschikbaar waaruit rechtstreeks volgt dat [benadeelde partij 16] de B.V. mag vertegenwoordigen. Wel blijkt uit de aangifte dat [benadeelde partij 16] een onderneming genaamd [bedrijf 5] B.V. heeft, en dat hij de directeur is van [bedrijf 5] B.V. (wensenformulier). De verdediging heeft alleen opgemerkt dat er geen machtiging of uittreksel is, maar zij heeft geen concreet bezwaar aangevoerd tegen de vertegenwoordigingsbevoegdheid van [benadeelde partij 16] . Tegen deze achtergrond is onvoldoende betwist dat [benadeelde partij 16] [bedrijf 5] B.V. mag vertegenwoordigen, zodat de rechtbank hiervan uitgaat.

Benadeelde partij [benadeelde partij 14] (vordering 38)

Uit de stukken van de zaak blijkt dat een vordering tot terugbetaling van de benadeelde partij in een civiele zaak tegen [bedrijf 1] B.V. is toegewezen, omdat [bedrijf 1] B.V. de overeengekomen aannemingsovereenkomst niet is nagekomen en deze door de benadeelde partij is ontbonden. Naar het oordeel van de rechtbank staat dit civiele vonnis er echter niet aan in de weg dat de vordering van de benadeelde partij in de strafzaak wordt behandeld. Deze vordering is namelijk gericht tegen een andere partij (verdachte als natuurlijk persoon) en berust op een andere grondslag (onrechtmatige daad).

Hoewel sprake is van een verschillende schulden, is de geleden schade hetzelfde (het bedrag van de aanbetaling). Dit brengt mee dat wat op grond van de strafzaak aan de benadeelde partij wordt betaald, in mindering dient te komen op wat in de civiele zaak door de vennootschap betaald dient te worden en omgekeerd.

Aanbetalingen

Alle benadeelde partijen vorderen de gedane aanbetaling als materiële schade (voor zover die niet (deels) door een verzekering is vergoed). De schade vloeit voort uit de oplichting door verdachte, die daarmee onrechtmatig heeft gehandeld. De posten zijn niet betwist en zullen daarom worden toegewezen.

De rechtbank wijst de wettelijke rente over het toegewezen schadebedrag toe vanaf de dag waarop de aanbetaling is verricht. In die gevallen (vorderingen 14 en 49) waarin dit niet vastgesteld kan worden, zal de rechtbank de wettelijke rente vanaf de datum waarop de vordering is ingediend toewijzen.

Overige materiële schade en proceskosten

[bedrijf 2] B.V. (vordering 39) vordert vergoeding voor inkomstenverlies en huurkosten voor een opslag en een bedrijfsruimte. De benadeelde partij wordt voor dit deel van de vordering niet-ontvankelijk worden verklaard, omdat de behandeling hiervan een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. De vordering is onvoldoende onderbouwd en het toelaten van nadere bewijslevering zou betekenen dat de behandeling van de strafzaak moet worden aangehouden. De benadeelde partij kan dit deel van haar vordering bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Een aantal benadeelde partijen (vorderingen 1, 22, 27, en 37) vordert betaling van incasso- en/of proceskosten. Uit de toelichting volgt dat het niet gaat om gemaakte kosten in het kader van de onderhavige civiele vorderingen, zodat de benadeelde partijen voor dit deel van de vordering niet-ontvankelijk moeten worden verklaard. De benadeelde partijen kunnen dit deel van hun vordering bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Tot slot hebben enkele benadeelde partijen (vorderingen 1, 37 en 44) een concreet bedrag aan wettelijke rente gevorderd over een deel van de periode, naast de gebruikelijke wettelijke rente over de gehele vordering. De rechtbank zal het concrete bedrag afwijzen, omdat steeds onduidelijk is hoe dit bedrag is berekend. De wettelijke rente over het toegewezen bedrag zal de rechtbank wel steeds toewijzen.

Immateriële schade

Een aantal benadeelde partijen vordert vergoeding van immateriële schade (vorderingen 15, 37 en 39). Deze benadeelde partijen worden voor dit deel van de vordering niet-ontvankelijk verklaard omdat de behandeling hiervan een onevenredige belasting van het strafgeding oplevert. De vordering is onvoldoende onderbouwd en het toelaten van nadere bewijslevering zou betekenen dat de behandeling van de strafzaak moet worden aangehouden. De benadeelde partijen kunnen dit deel van hun vordering bij de burgerlijke rechter aanbrengen.

Schadevergoedingsmaatregel

In het belang van de benadeelde partijen wordt, als extra waarborg voor betaling aan laatstgenoemde, de maatregel van artikel 36f van het Wetboek van Strafrecht aan verdachte opgelegd. Het aantal dagen gijzeling dat op basis van de geldende LOVS-afspraken hoort bij de toegewezen bedragen overstijgt het wettelijke maximum van 365 dagen. De rechtbank zal het aantal dagen per vordering daarom evenredig matigen, zodat het totaal 365 dagen betreft.