Socialezekerheidsrecht
Herziening en terugvordering bijstand. 3 ondernemingen. Werkzaamheden als zelfstandige. Stortingen en…
Rechtbank Den Haag, 30 oktober 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:31201 · Rechtbank Den Haag · 30 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/socialezekerheidsrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-31201
Zaakgegevens
Op 30 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over socialezekerheidsrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 30 oktober 2026
- Datum publicatie
- 23 oktober 2026
- Zaaknummer
- SGR 24/8543
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Socialezekerheidsrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:31201
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Herziening en terugvordering bijstand. 3 ondernemingen. Werkzaamheden als zelfstandige. Stortingen en bijschrijvingen op bankrekeningen. Schending inlichtingenverplichting. Recht op bijstand kan niet schattenderwijs worden vastgesteld. Terecht niet afgezien van terugvordering. Herziening en terugvordering blijven in stand. Beroep ongegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Bestuursrecht
zaaknummer: SGR 24/8543
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 30 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiser] , uit [woonplaats], eiser
(gemachtigde: mr. J.P.C.M. van Es),
en
het college van burgemeester en wethouders van Den Haag
(gemachtigde: mr. E.H. Buizert).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over het besluit van het college om eisers recht op bijstand op grond van de Participatiewet (Pw) te herzien en de als gevolg daarvan te veel verstrekte bijstand van hem terug te vorderen. Eiser is het met dat besluit niet eens. Hij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de herziening en terugvordering.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. In het besluit van 13 januari 2022 heeft het college het recht op bijstand van eiser herzien over de periode van 1 september 2015 tot en met 13 december 2021 en de als gevolg daarvan volgens het college ten onrechte betaalde bijstand van € 73.460,06 van eiser teruggevorderd.
In het besluit van 7 februari 2022 heeft het college het van eiser teruggevorderde bedrag verhoogd tot een bedrag van € 94.915,06 vanwege de over de afgelopen kalenderjaren afgedragen loonheffing en premies.
Met het bestreden besluit van 16 september 2024 op het bezwaar van eiser is het college bij de besluiten gebleven.
Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
Het college heeft een verweerschrift ingediend.
De rechtbank heeft het beroep op 7 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser en zijn gemachtigde, en de gemachtigde van het college.
Beoordeling door de rechtbank
Waar gaat de zaak over?
3. Eiser ontving vanaf 6 mei 2012 een bijstandsuitkering, naar de norm voor een alleenstaande. Op 9 april 2019 is bij de dienst SZW van de gemeente Den Haag de melding binnengekomen dat er in een onderneming illegaal werd gegokt en dat eiser de eigenaar is van de onderneming.
In het besluit van 15 december 2021 heeft het college op eisers verzoek zijn bijstandsuitkering per 14 december 2021 beëindigd.
De sociale recherche van de gemeente Den Haag heeft onderzoek gedaan naar de rechtmatigheid van de verstrekte bijstand. Er is dossieronderzoek verricht. Ook is informatie opgevraagd uit de BRP, Suwinet en Suwinet Bedrijvenregister, en van de RDW, Kamer van Koophandel (KvK), Belastingdienst en de gemeente [plaats]. Verder zijn politiegegevens geraadpleegd en zijn bankgegevens van eiser opgevraagd. Op diverse locaties hebben observaties plaatsgevonden. Twee sociaal rechercheurs hebben op 13 december 2021 eiser verhoord. De resultaten van het onderzoek zijn neergelegd in de rapportage van 17 januari 2022.
Uit dat rapport van 17 januari 2022 komt het volgende over de periode van
1 september 2015 tot en met 13 december 2021 naar voren. Eiser staat vanaf 1 september 2015 ingeschreven bij de KvK als eigenaar van [bedrijfsnaam 1] (voorheen [bedrijfsnaam 2]), in [plaats]. Hij had in die periode twee nevenvestigingen in [plaats] op zijn naam, namelijk [bedrijfsnaam 3] van 1 september 2015 tot 31 oktober 2018 en [bedrijfsnaam 4] van 1 februari 2018 tot 31 oktober 2018. Eiser heeft tijdens het verhoor erkend dat hij eigenaar is van de drie bedrijven. Eiser heeft personeel gehad. Uit bankrekeningen blijkt van huurbetalingen voor [bedrijfsnaam 3]. Ook is geconstateerd dat eiser loon betaalde aan personeel, dat er afschrijvingen naar derden en bijschrijvingen van derden werden gedaan en dat op de bankrekeningen met regelmaat contante bedragen werden gestort, van in totaal aanzienlijke omvang. Verder is sprake van illegale gokactiviteiten in de bedrijven van eiser, waaruit eiser inkomen heeft verkregen, en heeft eiser een aantal voertuigen op zijn naam staan.
In het besluit van 13 januari 2022 heeft het college eisers uitkering over de periode van 1 september 2015 tot en met 13 december 2021 herzien en de als gevolg daarvan te veel genoten bijstand van € 73.460,06 van hem teruggevorderd.
In het besluit van 7 februari 2022 heeft het college de vordering wegens te veel genoten bijstand gebruteerd tot een bedrag van € 94.915,06.
In het bestreden besluit heeft het college de herziening en gebruteerde terugvordering van de bijstand gehandhaafd. Het college heeft zich daarbij gebaseerd op het rapport van 17 januari 2022 van de sociale recherche. Het college stelt zich op het volgende standpunt. Eiser heeft slechts gemeld dat per 1 september 2015 een onderneming op zijn naam stond. Hij heeft geen melding gemaakt van de twee nevenvestigingen. Ook heeft hij nooit melding gemaakt van zijn maandelijkse inkomsten uit onderneming, van zijn diverse bankrekeningen en de vele overschrijvingen en stortingen daarop van aanzienlijke omvang, van de illegale gokactiviteiten in zijn bedrijven, en van de voertuigen die op zijn naam stonden. Ook in de bezwaarfase heeft eiser geen verklaring gegeven voor de vele stortingen op zijn bankrekening. Eiser is in de gelegenheid gesteld de boekhouding van zijn drie ondernemingen over de jaren 2015 tot en met 2021 te overleggen dan wel op een andere manier een verklaring over die stortingen te geven. Eiser heeft wel de jaarrekening van [bedrijfsnaam 1] overgelegd, maar niet de boekhouding of jaarrekening van [bedrijfsnaam 3] en [bedrijfsnaam 4]. Eiser stelde dat hij een kasboek had bijgehouden, maar hij heeft dat niet overgelegd. De overgelegde jaarrekening van [bedrijfsnaam 1] heeft geen duidelijkheid verschaft over de vele stortingen en bijschrijvingen op zijn bankrekeningen. Ook in de bezwaarfase is niet duidelijk geworden wat zijn inkomsten uit de drie ondernemingen in de betreffende periode waren. Het had eiser redelijkerwijs duidelijk moeten zijn dat deze gegevens voor de verlening van de bijstand van belang konden zijn. Door deze gegevens niet te melden bij de dienst SZW heeft eiser de inlichtingenverplichting van artikel 17, eerste lid, van de Pw geschonden. Omdat eiser de betreffende gegevens niet heeft verstrekt, kan het recht op bijstand, zo hij wel aan de inlichtingenverplichting zou hebben voldaan, niet worden vastgesteld. De te veel verstrekte bijstand over de betreffende periode is daarom teruggevorderd. Niet is gebleken van dringende redenen om van terugvordering af te zien.
Wat vindt eiser in beroep?
4. Eiser voert aan dat zijn uitkering ten onrechte is herzien en teruggevorderd, en dat ten onrechte is gesteld dat het recht op bijstand over de betreffende periode niet kan worden vastgesteld. Hij heeft de inlichtingenplicht niet geschonden. Eiser heeft het zelfstandigenloket van de dienst SZW vanaf het begin op de hoogte gehouden van zijn werkzaamheden als zelfstandige. Het zelfstandigenloket heeft bij hem de indruk gewekt dat het verstrekken van gegevens over zijn onderneming aan het college niet nodig was zolang hij met zijn onderneming geen winst zou maken. Hij heeft niet drie afzonderlijke ondernemingen gehad, maar één onderneming met twee nevenvestigingen. Eiser heeft in de bezwaarprocedure over de gehele periode jaarcijfers en overzichten ingediend, waaruit blijkt dat hij voor aanvullende bijstand in aanmerking komt. Van de illegale gokactiviteiten in zijn bedrijven was eiser niet op de hoogte, zodat hij daarvan geen melding kon maken. Omdat eisers bijstand op 13 december 2021 beëindigd is, ziet het opvragen van gegevens in de bezwaarfase niet op de inlichtingenverplichting maar op de medewerkingsplicht. Ten slotte zijn, gelet op eisers financiële omstandigheden en de moeilijke tijd die hij achter de rug heeft, dringende redenen aanwezig om van terugvordering af te zien.
Beoordeling van de herziening en terugvordering van de bijstand
5. Nu eiser geen afzonderlijke gronden tegen de brutering naar voren heeft gebracht, kan de brutering hier verder onbesproken blijven.
In geschil is of het college terecht het recht op bijstand over de betreffende periode heeft herzien en de te veel betaalde bijstand terecht heeft teruggevorderd. Daarover overweegt de rechtbank het volgende.
Besluiten tot herziening en terugvordering van bijstand zijn belastende besluiten. Het is daarom aan het college om de nodige kennis omtrent de relevante feiten te vergaren. Dat betekent dat de bewijslast in beginsel op het college rust en dat het in dit geval op de weg van het college ligt om aannemelijk te maken dat eiser de op hem rustende inlichtingenverplichting heeft geschonden.
Uit onderzoek van de sociale recherche volgt dat eiser in de te beoordelen periode eigenaar is geweest van drie ondernemingen. Dat het gaat om één hoofdvestiging met twee nevenvestigingen doet daarbij niet ter zake. Voor zover eiser stelt dat hij in ten minste een deel van die periode met zijn ondernemingen geen winst heeft gemaakt en deze activiteiten dus niet van belang zijn voor het recht op bijstand, treft dat betoog geen doel. De rechtbank overweegt dat uit de niet betwiste onderzoeksresultaten van de sociale recherche naar voren komt dat eiser de drie bedrijven in de betreffende periode als eigenaar heeft gerund. Gelet op de aard, omvang en duur van de door eiser verrichte werkzaamheden is sprake van op geld waardeerbare arbeid. Gelet op de omvang van de verrichte werkzaamheden moest het eiser bovendien duidelijk zijn dat het verrichten daarvan van belang kon zijn voor het recht op bijstand. Eiser diende al zijn werkzaamheden, ook over de periode waarover hij stelt geen winst te hebben gemaakt, door te geven aan de dienst SZW. Voor zover eiser stelt dat het zelfstandigenloket destijds bij hem de indruk heeft gewekt dat hij de inkomsten uit zijn ondernemingen niet hoefde te melden bij de dienst SZW zolang er geen winst werd gemaakt, heeft hij dat niet concreet genoeg gemaakt om daaraan vertrouwen te ontlenen.
Eiser heeft slechts gegevens van zijn onderneming [bedrijfsnaam 1] overlegd, namelijk de jaarrekening. Die jaarrekening is niet gecontroleerd door een accountant. Ook ontbreken meer financiële stukken van deze onderneming, zoals kasboek en administratie. Met alleen de jaarrekening is onvoldoende inzicht verschaft in de activiteiten van de onderneming. Van de andere twee ondernemingen heeft eiser geen gegevens verstrekt.
Verder heeft eiser niet betwist dat in de te beoordelen periode sprake was van het niet melden van diverse bankrekeningen op zijn naam en regelmatige bijschrijvingen en stortingen van aanzienlijke omvang.
Volgens vaste rechtspraak worden stortingen en bijschrijvingen op een bankrekening van een bijstandontvanger in beginsel als in aanmerking te nemen middelen in de zin van artikel 31, eerste lid, van de Pw beschouwd. Als deze betalingen een terugkerend of periodiek karakter hebben, door de betrokkene kunnen worden aangewend voor de algemeen noodzakelijke bestaanskosten en zien op een periode waarover een beroep op bijstand wordt gedaan, is voorts sprake van inkomen als bedoeld in artikel 32, eerste lid, van de Pw. Bij kasstortingen is voorts sprake van contante bedragen waarvan de herkomst en daarmee de inkomensbron in beginsel onduidelijk is. Indien het bedrag van de kasstorting kan worden aangewend voor de voorziening in het levensonderhoud, moet het bedrag daarom in beginsel worden aangemerkt als inkomen. Het ligt dan op de weg van de betrokkene om aannemelijk te maken dat geen sprake is van inkomen.
Eiser heeft niet onderbouwd dat de bijschrijvingen en stortingen op zijn bankrekeningen niet als in aanmerking te nemen middelen moeten worden aangemerkt. Aard, herkomst en doel van de geldbedragen zijn onduidelijk gebleven. Het enkel overleggen van de jaarrekening van [bedrijfsnaam 1] zonder enige onderbouwing geeft geen verklaring voor de stortingen en bijschrijvingen. Het college heeft deze stortingen en bijschrijvingen dan ook terecht aangemerkt als inkomen en heeft zich terecht op het standpunt gesteld dat eiser daarvan melding had moeten maken bij de dienst SZW.
Hoewel het eiser redelijkerwijs duidelijk had moeten zijn dat de financiële gegevens van en inkomsten uit zijn ondernemingen, stortingen en bijschrijvingen op zijn bankrekeningen en het op zijn naam hebben staan van voertuigen van invloed kunnen zijn op het recht op bijstand, heeft hij daarvan geen melding gemaakt bij het college. Hij heeft daarmee de op hem rustende inlichtingenverplichting geschonden. Eisers stelling dat niet van schending van de inlichtingenplicht kan worden gesproken omdat die plicht alleen geldt gedurende de periode dat iemand bijstand ontvangt, en eiser om gegevens is gevraagd terwijl zijn bijstand al beëindigd was, slaagt niet. Eiser had gedurende de periode dat hij bijstand ontving alle gegevens die van belang zijn voor het recht op bijstand moeten melden aan het college. Eiser heeft dat ten onrechte niet gedaan en daarmee heeft hij de inlichtingenverplichting geschonden.
Een schending van de inlichtingenverplichting levert een rechtsgrond op voor intrekking van de bijstand indien als gevolg daarvan niet kan worden vastgesteld of, en zo ja in hoeverre, de betrokkene in de te beoordelen periode verkeerde in bijstandbehoevende omstandigheden. Het is dan aan de betrokkene om aannemelijk te maken dat hij, indien hij destijds wel aan de inlichtingenverplichting zou hebben voldaan, over de betreffende periode recht op volledige dan wel aanvullende bijstand zou hebben gehad.
Het schattenderwijs vaststellen van het recht op bijstand is afhankelijk van de omstandigheden van het geval en daartoe is in ieder geval vereist dat uit de door eisers overgelegde gegevens een zodanig betrouwbaar beeld is te krijgen van de omvang van de werkzaamheden dat het recht op bijstand schattenderwijs kan worden vastgesteld. In dit geval heeft eiser in de bezwaarfase, hoewel hij daartoe door het college ruimschoots in de gelegenheid is gesteld, geen gegevens ingeleverd op basis waarvan het recht op bijstand kan worden geschat.
Gelet op het voorgaande heeft het college zich terecht op het standpunt gesteld dat het recht op bijstand over de gehele periode niet kan worden vastgesteld. Het college was op grond van artikel 54, derde lid, en 58, eerste lid, van de Pw verplicht om het recht op bijstand over de te beoordelen periode te herzien en de betaalde bijstand van eiser terug te vorderen.
Is terecht niet afgezien van terugvordering?
6. Indien daarvoor dringende redenen aanwezig zijn, kan het college besluiten geheel of gedeeltelijk van terugvordering af te zien. Dat volgt uit artikel 58, achtste lid, van de Pw.
Wat eiser heeft aangevoerd geeft geen grond voor de conclusie dat sprake is van dringende redenen op grond waarvan het college in dit geval geheel of gedeeltelijk van terugvordering had moeten afzien. Er wordt weliswaar een behoorlijk bedrag teruggevorderd, maar eiser heeft op de zitting verklaard dat hij inmiddels een goed lopend bedrijf heeft en dat een beroep op de bijstand niet meer aan de orde is. Ten aanzien van eisers financiële situatie is bovendien van belang dat hij bij de invordering wordt beschermd door de regels over de beslagvrije voet.
Conclusie en gevolgen
7. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat de herziening en de terugvordering in stand blijven. Eiser krijgt daarom het griffierecht niet terug. Hij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. T.A. Oudenaarden, rechter, in aanwezigheid van
mr.I. Geerink-van Loon, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 30 oktober 2026.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Centrale Raad van Beroep waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.
Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van Beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht.
Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Centrale Raad van Beroep vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.