Ingangsdatum van de uitwonendenbeurs. DUO heeft de uitwonendenbeurs terecht toegekend per 1 september 2025…

Bestuursrecht

zaaknummer: ARN 25/6115

in de zaak tussen

en

de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (DUO ), de minister

(gemachtigde: mr. M. Santing).

1. Deze uitspraak gaat over toekenning van studiefinanciering aan eiseres naar de norm voor een uitwonende student (uitwonendenbeurs) per 1 september 2025. Eiseres is het niet eens met de toekenningsdatum van de uitwonendenbeurs en is van mening dat zij daarvoor per een eerder gelegen datum, te weten 1 november 2024, in aanmerking komt. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank of de minister de uitwonendenbeurs terecht per 1 september 2025 heeft toegekend.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de beroepsgronden van eiseres niet slagen. Dat betekent dat eiseres geen gelijk krijgt en het beroep ongegrond is. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

2. Eiseres ontving vanaf 1 september 2022 een basisbeurs voor thuiswonenden voor haar opleiding HBO Rechten aan de Haagse Hogeschool. Eiseres was woonachtig op het adres van haar ouders.

Per 14 november 2024 heeft eiseres zich ingeschreven op het adres [adres] in Ede, niet zijnde het adres waar (één van) haar ouders in de Basisregistratie Personen (BRP) staat of staan ingeschreven.

Op 25 september 2025 heeft eiseres een uitwonendenbeurs aangevraagd.

Bij besluit van 25 september 2025 is aan eiseres een basisbeurs voor uitwonenden toegekend vanaf 1 september 2025. Met het bestreden besluit van 5 november 2025 op het bezwaar van eiseres, is de minister bij de toekenning van de uitwonendenbeurs per 1 september 2025 gebleven.

De rechtbank heeft het beroep behandeld op de zitting van 29 oktober 2026. Hieraan hebben eiseres en haar gemachtigde en, via een beeldbelverbinding, de gemachtigde van de minister deelgenomen.

Het bestreden besluit

Toetsingskader

Beoordeling beroepsgronden

Deze beroepsgrond slaagt niet. Nog daargelaten dat eiseres op de door haar gewenste ingangsdatum van de uitwonendenbeurs van 1 november 2024, feitelijk nog niet ingeschreven was op het adres niet zijnde het adres van (één van) haar ouders en zij op zijn vroegst per 1 december 2024 als uitwonend had kunnen worden aangemerkt, is, zoals de minister in het verweerschrift heeft benadrukt, in artikel 3.21, derde lid, van de WSF 2000 bepaald dat studiefinanciering of de verhoging daarvan niet wordt toegekend voor een periode voorafgaand aan het studiejaar waarin de aanvraag is ingediend. Eiseres heeft haar aanvraag van 25 september 2025 ingediend in het studiejaar 2025/2026, zodat enkel met ingang van dit studiejaar op 1 september 2025 de uitwonendenbeurs kan worden toegekend. Van strijd met het legaliteitsbeginsel is geen sprake.

Ook deze beroepsgrond van eiseres slaagt niet. De rechtbank verwijst allereerst naar hetgeen zij in dit verband heeft overwogen in overweging 6.1. Verder zijn de voorwaarden waaraan moet zijn voldaan opgenomen in artikel 1.5 van de WSF 2000. De student moet wonen op het adres waarop hij in de BRP is ingeschreven en het moet daarbij niet gaan om het adres waarop (één van) zijn ouders staat of staan ingeschreven. De situatie van eiseres kan onder dit artikel worden geschaard, in zoverre dat de omstandigheden dat eiseres gehuwd is en in een koophuis woont, gelet op dit artikel, niet zozeer ter zake doende zijn. Bij twijfel over de uitleg van artikel 1.5 van de WSF 2000, lag het op de weg van eiseres om zich tot DUO te wenden om daarover opheldering te verkrijgen. Dat die twijfel bij eiseres ‘pas’ tijdens (het begin van) het studiejaar 2025/2026 is ontstaan, naar aanleiding van gesprekken met één of meer andere studenten, moet voor rekening van eiseres blijven. Daarnaast geldt dat voor een geslaagd beroep op het vertrouwensbeginsel, er sprake moet zijn van een uitdrukkelijke, ondubbelzinnige en onvoorwaardelijke toezegging die bij de betrokkene een bepaalde gerechtvaardigde verwachting heeft kunnen wekken, meestal inhoudende dat deze ergens voor in aanmerking komt. Een dergelijke uitdrukkelijke, ondubbelzinnige en onvoorwaardelijke toezegging richting eiseres, die ziet op haar concrete situatie, is niet gesteld of gebleken uit hetgeen eiseres naar voren heeft gebracht. Voor zover eiseres zich beroept op het niet geven van voorlichting, oordeelt de rechtbank dat een rechtens relevante toezegging in beginsel niet kan voortvloeien uit een niet gedane mededeling.

Het beroep van eiseres op het gelijkheidsbeginsel slaagt evenmin. De situatie van eiseres verschilt van die van studenten die - in de bewoordingen van eiseres - “wel de knop in Mijn DUO hebben omgezet”, in die zin dat die betreffende studenten tijdens het lopende studiejaar, en daarmee tijdig, een aanvraag voor een uitwonendenbeurs hebben ingediend. Eiseres voldoet niet aan deze voorwaarde.

De rechtbank begrijpt het betoog van eiseres als een verzoek om artikel 3.21, derde lid, van de WSF 2000 in haar geval op grond van artikel 11.5 van de WSF 2000 buiten toepassing te laten en zal het verzoek als zodanig beoordelen. Deze beroepsgrond van eiseres slaagt niet.

In artikel 11.5 van de WSF 2000 is aan de minister de bevoegdheid verleend om deze wet in bepaalde gevallen buiten toepassing te laten of daarvan af te wijken voor zover toepassing, gelet op het belang dat deze wet beoogt te beschermen, zal leiden tot een onbillijkheid van overwegende aard.

Deze zogenoemde hardheidsclausule biedt niet de mogelijkheid om een uitzondering te maken op een in de WSF 2000 opgenomen wettelijke bepaling, indien de onverkorte toepassing van deze wettelijke bepaling in het concrete geval in overeenstemming is te achten met de bedoeling van de wetgever en de strekking van de wet.

Zoals de minister in het verweerschrift heeft overwogen, is de besluitvorming in de zaak van eiseres overeenkomstig de bedoeling van de wetgever. Er is in de zaak van eiseres geen sprake van een niet voorziene situatie of een onbedoeld effect van de wetgeving, waar de wetgever geen rekening mee heeft gehouden. De keuze van de wetgever voor de beperking tot het studiejaar waarin de aanvraag wordt ingediend, brengt immers als voorzienbaar gevolg met zich dat aanvragen die zien op een eerder studiejaar niet leiden tot toekenning, ook als het eerdere schooljaar in de beleving van de student nog maar korte tijd voorbij is en niet lang geleden is. Dit betekent dat het beroep van eiseres op de hardheidsclausule niet slaagt en artikel 3.21, derde lid, van de WSF 2000 niet buiten toepassing wordt gelaten.

10. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat eiseres geen gelijk krijgt en het bestreden besluit, waarmee per 1 september 2025 de toekenning van de studiefinanciering voor uitwonenden is gehandhaafd, stand houdt. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J. A. van Schagen, rechter, in aanwezigheid van

mr. B. de Vries, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 6 november 2026.

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan de Centrale Raad van Beroep, Postbus 16002, 3500 DA Utrecht.

Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Centrale Raad van Beroep vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Algemene wet bestuursrecht (Awb)

Wet studiefinanciering 2000 (WSF 2000)