Vreemdelingenrecht

Bewaring; artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw; geen piketmelding; voorkeursadvocaat; geen…

Rechtbank Den Haag, 28 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 28 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Zwolle
Datum uitspraak
28 oktober 2026
Datum publicatie
29 oktober 2026
Zaaknummer
NL26.61985
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:31790
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring; artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw; geen piketmelding; voorkeursadvocaat; geen sprake van een gebrek ten aanzien van het gehoor; schending van de verplichting een raadsman toe te voegen zodra eiser de vrijheid was ontnomen, gebrek; belangenafweging valt in het nadeel van eiser uit; proceskostenvergoeding; ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Zwolle

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.61985


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser], V-nummer: [V-nummer], eiser

(gemachtigde: mr. W.M. Blaauw),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. J. Kaikai).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een beroepsgrond aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgrond beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. Er is wel een gebrek geconstateerd. Het gebrek leidt niet tot onrechtmatigheid van de maatregel, maar wel tot een veroordeling van de minister in de door eiser gemaakte proceskosten. De maatregel van vreemdelingenbewaring voldoet verder aan de voorwaarden. De minister hoefde niet te kiezen voor een lichter middel. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met het nemen van het bestreden besluit van 14 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en bij bericht van 14 oktober 2026 om 15.05 uur de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 22 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen. De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen.

Piketmelding

4. Eiser voert - samengevat - aan dat de minister heeft nagelaten een piketmelding te doen en dit wel had gemoeten ondanks dat eiser een voorkeursadvocaat heeft. In het
proces-verbaal van gehoor (M110) staat dat een kantoorgenoot van de voorkeursadvocaat op de hoogte is gesteld, maar dit kan niet gebeurd zijn aangezien de voorkeursadvocaat geen kantoorgenoot heeft. De voorkeursadvocaat was dan ook niet op de hoogte van de nieuwe maatregel. Eiser heeft zich hierdoor niet kunnen laten bijstaand door de advocaat die alles van hem weet en is in zijn belangen geschaad.

4.1.

De rechtbank volgt eiser daarin niet en overweegt daartoe het volgende. Uit paragraaf A5/6.6 van de Vc volgt dat als de vreemdeling een advocaat bij het gehoor wenst en een voorkeursadvocaat heeft, de voorkeursadvocaat wordt bericht over de voorgenomen inbewaringstelling. Als de voorkeursadvocaat niet bereikbaar is, wordt de piketcentrale bericht over de voorgenomen inbewaringstelling. Bij een hernieuwde inbewaringstelling (als bedoeld in paragraaf A5/6.8 van de Vc) kan dit bericht verzonden worden naar de advocaat die de vreemdeling in de eerdere bewaringsprocedure al bijstond. Er kan met het gehoor worden begonnen als de vreemdeling geen advocaat bij het gehoor wenst, als hij wel een advocaat bij het gehoor wenst maar de advocaat heeft aangegeven niet bij het gehoor aanwezig te kunnen of willen zijn, of als hij wel een advocaat bij het gehoor wenst en er binnen twee uur na de verzending van het bericht over de voorgenomen inbewaringstelling nog geen advocaat aanwezig is. Naar het oordeel van de rechtbank is dit beleid niet onredelijk.

4.2.

De rechtbank stelt vast dat in het proces-verbaal van gehoor van 14 oktober 2026 niet staat vermeld of eiser zijn voorkeursadvocaat bij het gehoor aanwezig wenste. Aangezien eiser bij de ophouding en het vorige gehoor van 24 september 2026 wel te kennen gaf dat hij een advocaat bij het gehoor wenste waarop een piketmelding is verzonden aan de voorkeursadvocaat en de minister bij het huidige gehoor ook contact heeft gezocht met de voorkeursadvocaat en aanleiding heeft gezien te wachten op een reactie, gaat de rechtbank ervan uit dat eiser wel zijn voorkeursadvocaat bij het gehoor wenste. In het proces-verbaal van gehoor staat dat een kantoorgenoot op de hoogte is gesteld van het voorgenomen gehoor. De rechtbank begrijpt uit de toelichting ter zitting dat dit een medewerker van de telefooncentrale van het kantoor van de voorkeursadvocaat moet zijn geweest. Op advies van deze persoon is de voorkeursadvocaat tevens op 14 oktober 2026 om 08.49 uur per mail hiervan op de hoogte gesteld. De rechtbank ziet geen aanleiding om aan de informatie in het op ambtsbelofte opgemaakte proces-verbaal te twijfelen. De minister heeft daarmee conform het beleid gehandeld dat bij een hernieuwde inbewaringstelling een bericht is verzonden aan de advocaat die eiser in de eerdere bewaringsprocedure al bijstond, zijnde de voorkeursadvocaat. De rechtbank is van oordeel dat de minister daarmee voldoende heeft gedaan om de wachttijd te laten aanvangen en vervolgens terecht twee uren heeft gewacht om te zien of de voorkeursadvocaat zich zou melden voor het gehoor. Na het verstrijken van die wachttijd, mocht de minister het gehoor starten. Daarbij merkt de rechtbank op dat eiser ook heeft ingestemd met het starten van het gehoor omdat de voorkeursadvocaat niet bereikt kon worden. Er is naar het oordeel van de rechtbank daarom geen sprake van een gebrek ten aanzien van het gehoor.

4.3.

De rechtbank is van oordeel dat in dit geval wel sprake is van schending van de verplichting een raadsman toe te voegen zodra eiser de vrijheid was ontnomen. Met het telefonische contact met de telefooncentrale van het kantoor van de voorkeursadvocaat en een e-mail heeft de minister onvoldoende inspanningen verricht om eiser van de gevraagde rechtsbijstand tijdens de rest van de procedure te voorzien. In het voornoemde beleid van de minister staat dat bij geen reactie van de voorkeursadvocaat, een piketmelding naar de piketcentrale moet worden verzonden. In dit geval is het contact met de telefooncentrale kennelijk ook door de minister niet opgevat als acceptatie van de vertegenwoordiging door de voorkeursadvocaat, aangezien de voorkeursadvocaat niet is gekoppeld in het digitale systeem. Het was voor de voorkeursadvocaat ook niet mogelijk zich zelf te stellen, als zij niet op de hoogte is van de gewijzigde maatregel. Nu het gaat om zoiets zwaarwegends als vrijheidsontneming, is de rechtbank van oordeel dat de minister de voorkeursadvocaat had moeten koppelen of bij het ontbreken van een reactie van de voorkeursadvocaat alsnog een piketmelding aan de piketcentrale had moeten verzenden. Nu dat niet is gedaan, is sprake van een gebrek.

4.4.

Op grond van vaste rechtspraak moet een dergelijk gebrek alleen tot opheffing leiden als de met de bewaring gediende belangen niet in redelijke verhouding staan tot de ernst van het gebrek en de daardoor geschonden belangen. De rechtbank is van oordeel dat een belangenafweging in het nadeel van eiser uitvalt. Daarbij weegt de rechtbank mee dat de voorkeursadvocaat eiser bij de vorige inbewaringstelling bijstond en daarmee op de hoogte was van het feit dat eiser in bewaring was gesteld. Ook staat de voorkeursadvocaat eiser bij in de asielprocedure, waardoor zij op de hoogte kon zijn van de afwijzende asielbeschikking van 12 oktober 2026. Het was daarom voorzienbaar dat de grondslag van de maatregel binnen twee dagen zou worden gewijzigd. Ook stond het eiser vrij om zelf contact op te nemen met zijn voorkeursadvocaat in de dagen daarna. Dat de voorkeursadvocaat er niet eerder dan op 21 oktober 2026 van op de hoogte raakte, valt daarom niet alleen toe te rekenen aan de minister. De rechtbank stelt verder vast dat eiser op 14 oktober 2026 om 11:24 uur in bewaring is gesteld en dat er op 14 oktober 2026 om 15:04 uur een kennisgeving naar het CIV is gestuurd. Door het CIV is geen advocaat gekoppeld aan de zaak, maar de rechtbank heeft op 15 oktober 2026 mr. Blaauw benaderd met de vraag om eiser bij te staan, die daarmee heeft ingestemd. Eiser is daardoor slechts één dag verstoken gebleven van rechtsbijstand. De rechtbank overweegt dat de zittingsdatum dezelfde zou zijn gebleven en dat eiser hiermee ruim voor de zitting professionele rechtsbijstand had. Daarbij stond het de voorkeursadvocaat vrij om mr. Blaauw in te lichten over aanvullende gronden van het beroep. Dat contact is er een dag voor de zitting wel geweest, maar er zijn geen aanvullingen kenbaar gemaakt. Zoals hierna wordt overwogen, zijn door eiser geen overige onrechtmatigheden naar voren gebracht en deze zijn de rechtbank ook ambtshalve niet gebleken. Een belangenafweging valt daarom in het nadeel van eiser uit.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

5. De minister heeft aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd. In deze maatregel staat dat de openbare orde de maatregel vordert, omdat het onderduikrisico bestaat en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert.

5.1.

In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
h. heeft te kennen gegeven dat hij geen gevolg zal geven aan de verplichting tot terugkeer;
j. een aanvraag voor het verlenen van een verblijfsvergunning asiel heeft ingediend die
niet-ontvankelijk is verklaard of is afgewezen als kennelijk ongegrond;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;
q. meerdere aanvragen tot het verlenen van een verblijfsvergunning heeft ingediend die niet tot verlening van een verblijfsvergunning hebben geleid;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

5.2.

De rechtbank stelt vast dat eiser de gronden die door de minister in de maatregel van vreemdelingenbewaring zijn opgenomen, inhoudelijk niet betwist. De gronden zijn, in onderlinge samenhang bezien met de daarbij gegeven motivering, naar het oordeel van de rechtbank voldoende om de maatregel te dragen. Daarom kan worden aangenomen dat er sprake is van een onderduikrisico en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert.

Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?

6. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

7. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Nu er wel een gebrek is geconstateerd, ziet de rechtbank aanleiding om de minister te veroordelen in de proceskosten die door eiser zijn gemaakt.

7.1.

De rechtbank veroordeelt de minister in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,00 (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af;

- veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,-.

Deze uitspraak is gedaan door mr. H.W.H. Oude Aarninkhof, rechter, in aanwezigheid van C. Holmond, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Vreemdelingenwet 2000 (Vw). Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59c van de Vw. Dit volgt uit artikel 5.5 van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb). Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb. Vreemdelingencirculaire 2000. Zie artikel 100, eerste lid, van de Vw. Zie bijvoorbeeld de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 1 april 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1016, en 23 juli 2018, ECLI:NL:RVS:2018:2483. Zie de arresten van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858, 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647 en 5 maart 2026, ECLI:EU:C:2026:148.