Vreemdelingenrecht

Asiel- en Migratiebeheerverordening. Italië. De rechtbank is van oordeel dat de minister onvoldoende…

Rechtbank Den Haag, 12 november 2026

Zaakgegevens

Op 12 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Amsterdam
Datum uitspraak
12 november 2026
Datum publicatie
13 november 2026
Zaaknummer
NL26.49295 en NL26.49296
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33565
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Asiel- en Migratiebeheerverordening. Italië. De rechtbank is van oordeel dat de minister onvoldoende aannemelijk heeft gemaakt dat weer van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan. Beroep gegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Amsterdam

Bestuursrecht

Zaaknummers: NL26.49295 (beroep)

NL26.49296 (voorlopige voorziening)

V-nummer: [V nummer]

uitspraak van de enkelvoudige kamer en de voorzieningenrechter in de zaken tussen

[eiser] , geboren op [geboortedatum] 1996, van Jemenitische nationaliteit, eiser/verzoeker, hierna: eiser

(gemachtigde: mr. L. Sinoo),

en

de minister van Asiel en Migratie, verweerder, hierna de minister

(gemachtigde: mr. A. Hadfy-Kovacs).

Procesverloop

1. Eiser heeft op 7 juli 2026 een asielaanvraag ingediend. De minister heeft met het bestreden besluit van 21 augustus 2026 deze aanvraag niet in behandeling genomen omdat Italië verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.

1.1

Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. Ook heeft hij de voorzieningenrechter verzocht een voorlopige voorziening te treffen die inhoudt dat hij niet mag worden overgedragen totdat op het beroep is beslist.

1.2

De rechtbank/voorzieningenrechter (hierna: rechtbank) heeft het beroep en het verzoek om een voorlopige voorziening op 26 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en J. Alkinani als tolk in de Arabisch-Jemenitische taal. De minister heeft zich afgemeld voor de zitting.

Beoordeling door de rechtbank

2. De rechtbank beoordeelt het niet in behandeling nemen van de asielaanvraag van eiser. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van eiser.

3. Naar het oordeel van de rechtbank is het beroep gegrond en wordt het verzoek om een voorlopige voorziening afgewezen. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Totstandkoming van het besluit

4. Eiser is op 26 mei 2026 de Europese Unie binnengekomen via Italië en heeft op 7 juli 2026 een asielaanvraag ingediend in Nederland.

4.1

De Europese Unie heeft gezamenlijke regelgeving over het in behandeling nemen van asielaanvragen. Die staat sinds 12 juni 2026 in de Asiel- en migratiebeheerverordening (AMBV). Eiser heeft na deze datum zijn asielaanvraag gedaan, waardoor de AMBV op zijn aanvraag van toepassing is. Op grond van de AMBV neemt de minister een asielaanvraag niet in behandeling als is vastgesteld dat een andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.

4.2

De minister stelt zich op het standpunt dat Italië verantwoordelijk is voor de behandeling van de asielaanvraag van eiser. Op grond hiervan heeft Nederland bij Italië een overnameverzoek ingediend op 24 juli 2026. Nu de autoriteiten van Italië niet binnen de termijn van twee weken op het verzoek hebben gereageerd, staat daarmee de verantwoordelijkheid van Italië vast sinds 8 augustus 2026.

4.3

In het bestreden besluit stelt de minister zich op het standpunt dat hij ten aanzien van Italië (weer) van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan uitgaan. De 'circular letter' waarin de Italiaanse autoriteiten in 2022 hebben aangegeven overdrachten tijdelijk op te schorten, is niet langer van kracht. De situatie is namelijk wezenlijk veranderd. De Nederlandse minister voor Asiel en Migratie heeft een gesprek gehad met de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken, waarbij onder andere is besproken dat Italië medewerking gaat verlenen aan het Asiel- en Migratiepact. Ook heeft eiser volgens de minister niet aannemelijk gemaakt dat er in Italië structurele tekortkomingen zijn in de asielprocedure en opvang. Tot slot verandert de verklaring van eiser dat hij niet wil terugkeren vanwege de drugs en vele criminelen in Italië niets aan de verantwoordelijkheid van Italië en kan eiser bij problemen in Italië daar een klacht indienen bij de overheid.

Kan ten aanzien van Italië (weer) worden uitgegaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel?

Standpunt eiser

5. Volgens eiser gaat de minister ten onrechte uit van het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten aanzien van Italië. Eiser beroept zich op uitspraken van deze rechtbank, zittingsplaatsen Middelburg, ’s-Hertogenbosch, Haarlem, Utrecht en Amsterdam waarin dit ook is geoordeeld. Door eiser wordt gesteld dat Italië tientallen claimverzoeken formeel aanvaard, maar dat er in geen van die gevallen daadwerkelijk een overdracht wordt uitgevoerd. De minister heeft dit gegeven volgens eiser niet bij het besluit betrokken en niet gemotiveerd waarom voor eiser een daadwerkelijke overdracht binnen zes maanden realistisch is. Ten slotte zijn volgens eiser zijn persoonlijke omstandigheden onvoldoende betrokken bij de besluitvorming. Zo zou er sprake zijn van slechte kampcondities, afwezigheid van Engelssprekenden, sociale vervreemding, met daarnaast drugsgebruik en criminaliteit in de opvang.

Standpunt verweerder

5.1

De minister stelt zich in verweerschrift op het standpunt dat hij inmiddels weer mag uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten aanzien van Italië. Volgens de minister zijn er geen concrete aanwijzingen die bevestigen dat het opvangstelsel in Italië daadwerkelijk onder druk staat en dat er sprake is van een met artikel 4 van het Handvest strijdige situatie na overdracht. De minister wijst in dat verband op een officieel jaarverslag van het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken over 2025 waarin de behaalde organisatorische en individuele resultaten worden verantwoord. Over de aanwezige opvangvoorzieningen in Italië wordt hierin aangegeven dat er een toename is van het totaal aantal opvangplekken in de jaren 2023, 2024 en 2025. Daarnaast verwijst de minister op recente cijfers van het United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR), waaruit blijkt dat er in vergelijking met 2025 op dit moment 9% minder vreemdelingen gebruik maken van de opvangvoorziening in Italië en dat het totaal aantal personen in de opvang 127.321 bedraagt. Verweerder is het niet eens met de aangehaalde uitspraken en heeft daartegen hoger beroep ingesteld.

Beoordeling van de rechtbank

5.2

Het uitgangspunt is dat de minister, gelet op het interstatelijk vertrouwensbeginsel, ervan uit mag gaan dat een andere lidstaat zijn internationale verplichtingen nakomt tegenover een vreemdeling die op grond van voorheen de Dublinverordening en nu de AMBV wordt overgedragen. Dit beginsel betekent dat lidstaten erop mogen vertrouwen dat de andere lidstaten de vreemdeling in overeenstemming met het EVRM, het Vluchtelingenverdrag en het Unierecht zullen behandelen.

5.3

De Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) heeft echter in de uitspraken van 26 april 2023 geoordeeld dat op basis van berichtgeving van de Italiaanse autoriteiten sprake is van objectieve informatie die aanknopingspunten biedt voor het oordeel dat de opvangvoorzieningen in Italië systeemfouten bevatten. Daarom heeft de Afdeling geoordeeld dat de minister, zonder nader onderzoek, ten aanzien van Italië niet langer mag uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. In geschil tussen partijen is of ten aanzien van Italië weer van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan.

5.4

De rechtbank is van oordeel dat niet is gebleken dat ten aanzien van Italië inmiddels weer kan worden uitgegaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. De minister heeft onvoldoende gemotiveerd dat de situatie in Italië dermate is veranderd dat weer wel van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan. De door de minister aangehaalde capaciteit-cijfers over de aanwezige opvangvoorzieningen uit het Italiaanse jaarverslag over 2025 laten zien dat er een toename is van opvangplekken in de jaren 2023, 2024 en 2025. Uit de cijfers van het UNHCR volgt dat minder vreemdelingen gebruik maken van de opvangplekken. Op basis van deze cijfers kan echter niet worden afgeleid hoe het gesteld is met de huidige opvang van terugkeerders in Italië. Hierdoor is het de rechtbank onduidelijk of de opvangvoorzieningen zodanig zijn verbeterd dat er geen sprake meer is van systeemfouten. Die cijfers kunnen over dat onderwerp ook geen informatie verschaffen, omdat Italië de afgelopen jaren geen vreemdelingen heeft teruggenomen.

5.5

Bovendien volgt uit het meest recente AIDA-rapport (juli 2026) dat de Italiaanse minister in april 2026 nog heeft aangegeven dat er geen plaatsen gereserveerd zijn voor AMBV-terugkeerders. Hoewel de Italiaanse minister in een gesprek met de Nederlandse minister heeft aangegeven dat Italië aan het Asiel- en Migratiepact zal voldoen en adequate opvang zal bieden, is die enkele toezegging naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende om aan te nemen dat de situatie wezenlijk is veranderd. Daarnaast blijkt uit dit AIDA-rapport ook dat de toegang tot de asielprocedure problematisch is voor AMBV-terugkeerders. Op basis van het hiervoor genoemde ligt het op de weg van de minister om nader onderzoek te doen naar de daadwerkelijke situatie in Italië voor terugkeerders onder de AMBV.

5.6

In het door de minister overgelegde hoger beroepschrift tegen de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Middelburg van 1 september 2026, ziet de rechtbank geen aanleiding voor een ander oordeel. De minister heeft met dat hoger beroepschrift geen andere informatie overgelegd waaruit blijkt dat de situatie in Italië inmiddels, dan wel sinds de inwerkingtreding van het Asiel- en Migratiepact wezenlijk is gewijzigd.

5.7

De rechtbank is daarom van oordeel dat de minister onvoldoende heeft gemotiveerd dat de situatie in Italië dermate is veranderd dat wel weer van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan. Eisers beroepsgrond slaagt.

Conclusie en gevolgen

6. Het beroep is gegrond omdat de minister onvoldoende gemotiveerd heeft dat weer uitgegaan kan worden van het interstatelijk vertrouwensbeginsel ten aanzien van Italië. Dit betekent dat eiser gelijk krijgt en de minister een nieuw besluit moet nemen op de asielaanvraag van eiser. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit. De rechtbank ziet geen reden om de rechtsgevolgen van het besluit in stand te laten of zelf in de zaak te voorzien.

7. De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Awb dat de minister een nieuw besluit moet nemen en daarbij rekening houdt met deze uitspraak. De rechtbank geeft de minister hiervoor zes weken.

8. Omdat op het beroep is beslist, bestaat er geen aanleiding om een voorlopige voorziening te treffen.

9. Omdat het beroep gegrond is krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten.

De minister moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 2.802,- omdat de gemachtigde van eiser een beroepschrift en verzoekschrift heeft ingediend en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.

Beslissing

De rechtbank, in de zaak met nummer NL26.49295:

- verklaart het beroep gegrond;

- vernietigt het bestreden besluit;

- draagt de minister op binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak.

De voorzieningenrechter, in de zaak met nummer NL26.49296:

- wijst het verzoek af.

De rechtbank/voorzieningenrechter, in alle zaken:

- veroordeelt de minister tot betaling van € 2.802,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan door mr. A.E.J.M. Gielen, (voorzieningen)rechter, in aanwezigheid van mr. B.C. Odedo, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen twee weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen. Tegen de uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening is geen hoger beroep of verzet mogelijk.

ECLI:NL:RBDHA:2026:25154, ECLI:NL:RBDHA:2026:29841, ECLI:NL:RBDHA:2026:30270, ECLI:NL:RBDHA:2026:29677. ECLI:NL:RBDHA:2026:25113, ECLI:NL:RBDHA:2026:25614. ECLI:NL:RBDHA:2026:26804, ECLI:NL:RBDHA:2026:30256. ECLI:NL:RBDHA:2026:27073, ECLI:NL:RBDHA:2026:27502, ECLI:NL:RBDHA:2026:30171. ECLI:NL:RBDHA:2026:27705. Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Verordening (EU) nr. 604/2013. Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden. Verdrag betreffende de status van vluchtelingen. ECLI:NL:RVS:2023:1654 en ECLI:NL:RVS:2023:1655. ECLI:NL:RBDHA:2026:25154. Algemene wet bestuursrecht.