Vreemdelingenrecht
AMBV Italië, interstatelijk vertrouwensbeginsel, beroep gegrond.
Rechtbank Den Haag, 9 november 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:33149 · Rechtbank Den Haag · 9 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-33149
Zaakgegevens
Op 9 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Roermond
- Datum uitspraak
- 9 november 2026
- Datum publicatie
- 11 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.46993
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:33149
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
AMBV Italië, interstatelijk vertrouwensbeginsel, beroep gegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Roermond
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.46993
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser] , V-nummer: [V-nummer] , eiser
(gemachtigde: mr. P.J.T. de Kan),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder
(gemachtigde: mr. E.M.G. Walraven).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over het niet in behandeling nemen van de asielaanvraag van eiser. De minister heeft deze aanvraag niet in behandeling genomen omdat Italië verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.
2. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep gegrond is. Dat betekent dat eiser gelijk krijgt en het niet in behandeling nemen van zijn aanvraag wordt vernietigd. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
3. Eiser heeft op 13 juni 2026 een asielaanvraag als bedoeld in artikel 28 van de Vreemdelingenwet ingediend. Eiser heeft de Sierra Leoonse nationaliteit en is geboren op
[geboortedatum] 1990. Bij besluit van 10 augustus 2026 heeft de minister de aanvraag van eiser niet in behandeling genomen op de grond dat Italië verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.
Eiser heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld (zaaknummer: NL26.46993). Daarnaast heeft hij een verzoek om een voorlopige voorziening ingediend (zaaknummer: NL26.46994).
De minister heeft op 16 oktober 2026 op het beroep met een verweerschrift gereageerd. De minister heeft dit verweerschrift op 21 oktober 2026 aangevuld.
De rechtbank heeft het beroep, samen met het verzoek om een voorlopige voorziening, op 22 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister.
Beoordeling door de rechtbank
Toepasselijk recht en totstandkoming van het besluit
4. De Europese Unie heeft gezamenlijke regelgeving over het in behandeling nemen van asielaanvragen. Die staat in verordening 2024/1351 (Asiel- en Migratiebeheerverordening, hierna: AMBV). Op grond van de AMBV neemt de minister een asielaanvraag niet in behandeling als is vastgesteld dat een andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.
Uit EU-Vis is gebleken dat eiser op 26 mei 2026 een Schengenvisum van Italië met een geldigheid van 30 mei 2026 tot 23 juni 2026 toegewezen heeft gekregen. Om die reden heeft Nederland op 13 juli 2026 bij Italië op grond van artikel 39, eerste lid, van de AMBV een verzoek om overname gedaan. Italië heeft dit verzoek op 28 juli 2026 op grond van artikel 40, eerste lid, van de AMBV aanvaard.
Beroepsgronden
5. Eiser stelt zich (samengevat) op het standpunt dat ten aanzien van Italië (nog steeds niet) van het interstatelijk vertrouwensbeginsel uit kan worden gegaan. Eiser heeft ter zitting aangegeven dat sinds de uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) van 26 april 2023 aan de situatie in Italië voor Dublin- dan wel AMBV-terugkeerders (hierna: terugkeerders) niets is veranderd. Dat betekent dat er nog steeds sprake is van systeemfouten in de opvang van terugkeerders. De minister heeft onvoldoende gemotiveerd waarom ten aanzien van Italië weer van het interstatelijk vertrouwensbeginsel uit kan worden gegaan. De stukken die daartoe zijn ingediend, gaan over opvang in het algemeen. Eiser verwijst naar het rapport van Asylum Information Database (hierna: AIDA) van juli 2026. Hierin staat vermeld dat de Italiaanse autoriteiten in april 2026 expliciet hebben bevestigd dat er voor Dublin-terugkeerders geen plaatsen in het opvangsysteem zijn gereserveerd. De opvangcapaciteit in Italië wordt zwaar belast en bijna 70% van de asielzoekers verbleef in de buitengewone opvang, niet in de reguliere structuur. Eiser heeft ter onderbouwing van zijn standpunt verwezen naar de uitspraken van rechtbank Den Haag, zittingsplaatsen Middelburg van 1 september 2026, 6 oktober 2026 en
13 oktober 2026, ’s-Hertogenbosch van 4 september 2026, Utrecht van
21 september 2026 en Arnhem van 12 oktober 2026.
Eiser stelt ook zelf kwetsbaar te zijn en in Nederland mishandeld en verkracht te zijn. Hij heeft ernstige psychische problemen. In Italië zou hij hier geen adequate zorg voor kunnen krijgen, gelet op de opvangproblematiek aldaar. Gelet hierop is een overdracht aan Italië in strijd met artikel 3 van het EVRM en artikel 4 van het Handvest.
Standpunt van de minister
6. De minister stelt zich (samengevat) op het standpunt dat hij ten aanzien van Italië (weer) van het interstatelijk beginsel uit mag gaan. De minister mag ervan uitgaan dat Italië eisers asielaanvraag zorgvuldig en volgens de daarvoor geldende Europese regels zal behandelen en heeft hiertoe voldoende onderzoek gedaan. In dit kader stelt de minister dat de situatie in Italië ten opzichte van de situatie die aan de uitspraken van de Afdeling van
26 april 2023 ten grondslag lag wezenlijk is veranderd. De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken heeft aangegeven dat medewerking verleend zal worden aan het Asiel- en Migratiepact. Er is volgens de minister niet gebleken dat in Italië sprake is van problemen met de opvang van (overgedragen) asielzoekers. Er is juist capaciteit, en deze neemt toe. Uit het rapport van de Europese Commissie (hierna: Commissie) volgt dat het nationale opvangsysteem toereikend lijkt om vreemdelingen, die op grond van de AMBV worden overgedragen, op te vangen.
De minister heeft verder zijn hoger-beroepschriften tegen een viertal uitspraken waar eiser naar heeft verwezen overlegd. Daarin stelt de minister dat de Afdeling in haar uitspraken van 26 april 2023 op basis van de eenzijdige opschorting door Italië tot schending van artikel 4 van het Handvest is gekomen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft in de arresten van 19 december 2024 en 5 maart 2026 echter geoordeeld dat een dergelijke eenzijdige opschorting onvoldoende is om daartoe te concluderen. Een rechterlijke instantie dient een analyse te maken van alle informatie die voorhanden is en kan niet op basis van afwezigheid van iets concluderen dat sprake is van structurele tekortkomingen.
Tot slot stelt de minister dat eiser geen reëel risico op een slechte behandeling in Italië aannemelijk heeft gemaakt. Eiser heeft onvoldoende bewezen kwetsbaar te zijn. Ook mag eiser verwachten dat zijn medische problematiek in Italië net zo goed als in Nederland behandeld kan worden.
Toetsingskader
7. Een reëel risico op onmenselijke of vernederende behandeling zoals bedoeld in artikel 4 van het Handvest is één van de aspecten waarop het beroep, gelet op artikel 43, eerste lid, van de AMBV, betrekking kan hebben.
Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft in het arrest van 19 maart 2019 geoordeeld dat van een dergelijk risico sprake is als, buiten de wil en verdere keuzes van de betrokken vreemdeling om, overdracht een zeer verregaande materiële deprivatie meebrengt die hem niet in staat stelt om te voorzien in zijn meest elementaire behoeften, zoals eten, stromend water en woonruimte, en negatieve gevolgen zou hebben voor zijn fysieke of mentale gezondheid of hem in een toestand van achterstelling zou brengen die onverenigbaar is met de menselijke waardigheid en waartegenover de autoriteiten onverschillig staan.
Volgens vaste rechtspraak van de Afdeling is het aan de vreemdeling om feiten en omstandigheden aan te voeren waaruit zou kunnen worden afgeleid dat niet mag worden uitgegaan van het vermoeden dat de behandeling van de betreffende vreemdeling in de aangezochte lidstaat in overeenstemming is met de bepalingen van het Handvest, het zogenoemde interstatelijk vertrouwensbeginsel. Als de vreemdeling onder verwijzing naar objectieve informatie betoogt dat de minister niet meer van het vermoeden kan uitgaan dat de aangezochte lidstaat aan zijn internationale verplichtingen zal voldoen, is het aan de minister om te motiveren dat hij (desondanks) nog altijd van dat vermoeden mag uitgaan.
Beoordeling van de rechtbank
8. Eind 2022 hebben de Italiaanse autoriteiten een zogenoemde ‘circular letter’ aan de EU-lidstaten gestuurd, waarin werd verzocht overdrachten aan Italië tijdelijk op te schorten vanwege het gebrek aan opvangfaciliteiten. Vervolgens heeft de Afdeling in de uitspraken van 26 april 2023 geoordeeld dat de minister ten aanzien van Italië niet langer uit mocht gaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel, omdat vreemdelingen, vanwege het gebrek aan opvangfaciliteiten, bij overdracht een reëel risico lopen op een behandeling in strijd met artikel 4 van het Handvest. Sinds deze Afdelingsuitspraak is het oordeel dat ten aanzien van Italië niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel mocht worden uitgegaan niet gewijzigd. De minister heeft sindsdien ook geen vreemdelingen meer overgedragen aan Italië.
De rechtbank is van oordeel dat het in deze situatie aan de minister is om aan te tonen dat eiser in Italië zal worden behandeld in overeenstemming met artikel 4 van het Handvest. Immers was het uitgangspunt dat ten opzichte van Italië niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kon worden uitgegaan. De enkele invoering van de AMBV heeft weliswaar een wijziging in de juridische situatie tot stand gebracht, maar de problemen met betrekking tot het gebrek aan opvangfaciliteiten zijn daarmee niet automatisch opgelost. In dit geval is het dus aan de minister om te motiveren dat de situatie wezenlijk is gewijzigd en dat (weer) aan het interstatelijk vertrouwensbeginsel is voldaan.
De rechtbank is van oordeel dat de minister daarin niet is geslaagd en heeft daartoe het volgende van belang geacht.
Voor zover de minister zich op het standpunt heeft gesteld dat de gewijzigde situatie in Italië volgt uit de algemene mondelinge toezegging van de Italiaanse minister over het bieden van adequate opvang vindt de rechtbank dat onvoldoende. De stelling van de minister dat uit deze toezegging volgt dat de ‘circular letter’ uit 2022 die ten grondslag lag aan de Afdelingsuitspraken van 26 april 2023 niet meer van toepassing is, kan zonder nadere motivering niet worden gevolgd. Dat geldt te meer nu uit het door de minister aangehaalde (meest) recente rapport van de Commissie van 15 juli 2026, anders dan de minister heeft betoogd, niet kan worden afgeleid dat de situatie in Italië is gewijzigd. Uit dat rapport volgt aan de ene kant namelijk dat het opvangsysteem voor terugkeerders onder de AMBV toereikend lijkt, maar aan de andere kant staat in het rapport ook dat er geen indicaties zijn dat de situatie in Italië, zoals die was onder de Dublinverordening, is gewijzigd. Aldus is geen sprake van een eenduidig beeld en is niet voldoende verzekerd dat eiser bij overdracht naar Italië ook van deze opvang gebruik kan maken.
Uit de andere informatie waarnaar de minister (niet nader geconcretiseerd) heeft verwezen, kan de rechtbank ook niet afleiden dat Italië sinds de invoering van het Asiel- en Migratiepact wel voldoende opvangcapaciteit heeft en dat de situatie dus inmiddels wezenlijk is gewijzigd. De rapporten van het Asielagentschap van de Europese Unie en het Europees Migratienetwerk hebben namelijk niet concreet betrekking op de situatie van terugkeerders op grond van de AMBV, terwijl dat wel de situatie is die ter beoordeling voorligt.
Verder kan op basis van de passages uit het AIDA-rapport en de mededeling van de Commissie waar eiser op heeft gewezen, juist worden betwijfeld of voor eiser opvang beschikbaar zal zijn. In het AIDA-rapport staat bovendien dat terugkeerders die al in opvangcentra hebben gewoond voordat zij Italië verlieten, de toegang tot het opvangsysteem kan worden geweigerd en dat de toegang tot de asielprocedure voor Dublin-terugkeerders ‘equally problematic’ is.
De verwijzing naar de algemene capaciteit van het Italiaanse opvangsysteem acht de rechtbank onvoldoende motivering dat er wel voldoende opvangplekken in Italië voor terugkeerders beschikbaar zullen zijn. Ook de door de minister overgelegde informatie het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen heeft niet concreet betrekking op de situatie van terugkeerders op grond van de AMBV, terwijl dat wel de situatie is die ter beoordeling voorligt. Bovendien, als de uitleg van de minister op die cijfers wordt gevolgd, zou Italië in 2023 voldoende opvangcapaciteit hebben gehad, terwijl vaststaat dat dit niet het geval was. Derhalve volgt de rechtbank, zonder verdere concrete toelichting en onderbouwing door de minister, de minister niet in zijn standpunt dat daaruit blijkt dat Italië over voldoende opvangcapaciteit beschikt. De minister heeft in het bestreden besluit verder niet nader geduid om hoeveel plekken het gaat, dat dit ook plekken voor AMBV-terugkeerders zijn en heeft dit verder ook niet betrokken in de besluitvorming.
Daar komt bij dat de Italiaanse autoriteiten tussen 12 juni 2026 en 30 september 2026 drieëntwintig kennisgevingen tot terugname hebben geweigerd (niet bevestigd) en drie verzoeken tot overname, alsook negen overdrachten, geannuleerd. Met de kennis van die informatie ligt het op de weg van de minister om nader onderzoek te doen naar de daadwerkelijke situatie in Italië en het bestreden besluit ter zake vervolgens ook nader te motiveren. Dat heeft de minister niet gedaan, althans daarvan is niet gebleken.
Het beroep op de arresten Tudmur en Daraa tot slot, kan de minister evenmin baten. De rechtbank neemt namelijk – net als de Afdeling in haar uitspraken van 26 april 2023 – niet uitsluitend de eenzijdige opschorting door Italië tot uitgangspunt bij het oordeel dat thans (nog steeds) niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan. De rechtbank komt mede tot deze conclusie na de hiervoor weergegeven analyse van de beschikbare informatie ten aanzien van de (onduidelijkheid over de) opvangvoorzieningen in Italië voor terugkeerders.
De rechtbank is, gelet op al het voorgaande, van oordeel dat de minister onvoldoende zorgvuldig onderzoek heeft gedaan en onvoldoende heeft gemotiveerd dat de situatie in Italië op dit moment zodanig is veranderd dat (weer) van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan en dat eiser daarnaar kan worden overgedragen. De beroepsgrond van eiser hierover slaagt. De overige beroepsgronden behoeven gelet hierop geen bespreking meer.
Conclusie en gevolgen
9. Het beroep is gegrond. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit. De rechtbank draagt de minister een nieuw besluit te nemen op de aanvraag van eiser met inachtneming van deze uitspraak. De rechtbank geeft de minister hiervoor zes weken de tijd.
Omdat het beroep gegrond is krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het deelnemen aan de zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1). Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden, althans daarvan is niet gebleken.
Beslissing
De rechtbank:
-
verklaart het beroep gegrond;
-
vernietigt het bestreden besluit van 10 augustus 2026;
-
draagt de minister op om binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit op de aanvraag te nemen, rekening houdend met deze uitspraak;
-
veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.J. Krens, rechter, in aanwezigheid van
mr. R.C. de Goede, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op: 9 november 2026
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen twee weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
ECLI:NL:RVS:2024:3456. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 26 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1655. ECLI:NL:RVS:2023:1654 en ECLI:NL:RVS:2023:1655. Rapport van de Commissie van 15 juli 2026, te raadplegen via: https://home-affairs.ec.europa.eu/document/download/47e97367-bb46-4485-9fee-012b5ac45396. Verordening (EU) 604/2013. Brief aan de Tweede Kamer van 22 juni 2026, te raadplegen via: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z14086&did=2026D31590; - Rapport van het Asielagentschap van de Europese Unie van juni 2026, te raadplegen via: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/2026-06/2026_Asylum_Report_EN.pdf; - Informatie van het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen, te raadplegen via: https://www.unhcr.org/europe/search?search=italy&sm_site_name%5b%5d=Europe%20site; - Rapport van het Europees Migratienetwerk van juli 2026, te raadplegen via: https://www.emnnetherlands.nl/sites/default/files/2026-07/2025_EMN_AMO.pdf; - Rapport van het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken van 30 september 2026, te raadplegen via: https://www.interno.gov.it/sites/default/files/2026-09/cruscotto_statistico_giornaliero_30-09-2026.pdf; - Jaarverslag van het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken van 2025, te raadplegen via: https://www.istat.it/wp-content/uploads/2026/07/Relazione-sulla-performance-2025.pdf; - Cijferaanlevering van het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen van 17 september 2026. AIDA-rapport, pagina 104. Zie hierover (nader) ook de uitspraak van deze rechtbank en zittingsplaats van 28 oktober 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:31671. Zoals ook de rechtbank Den Haag, zittingsplaatsen Middelburg (1 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:25154), ’s-Hertogenbosch (4 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:25614), Haarlem (10 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:26804), Utrecht (14 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:27073), Amsterdam (22 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:27705) en Arnhem (12 oktober 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:30341) al oordeelden.