Vreemdelingenrecht

AMBV Italië, interstatelijk vertrouwensbeginsel, beroep gegrond.

Rechtbank Den Haag, 9 november 2026

Zaakgegevens

Op 9 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Roermond
Datum uitspraak
9 november 2026
Datum publicatie
11 november 2026
Zaaknummer
NL26.48729
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33165
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

AMBV Italië, interstatelijk vertrouwensbeginsel, beroep gegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Roermond

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.48729


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser] , V-nummer: [V-nummer] , eiser,

(gemachtigde: mr. A. Saakjan),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. P.M.W. Jans).

Procesverloop

1. Bij het bestreden besluit van 17 augustus 2026 heeft de minister de asielaanvraag van eiser tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd niet in behandeling genomen, op de grond dat Italië verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan, en bepaald dat eiser aan Italië zal worden overgedragen.

2. Eiser is het daar niet mee eens en heeft dan ook beroep ingesteld, de voorlopige voorzieningenrechter verzocht om een voorlopige voorziening te treffen en (beroeps)gronden aangevoerd. De minister heeft op het beroep van eiser gereageerd met een verweerschrift. Aan de hand van een en ander beoordeelt de rechtbank het beroep.

3. De rechtbank heeft het beroep, samen met het verzoek om een voorlopige voorziening te treffen, op 29 oktober 2026 op zitting behandeld. Eiser en zijn gemachtigde hebben zich voorafgaand aan de zitting afgemeld en zijn niet verschenen. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

Beoordeling door de rechtbank

4. De rechtbank verklaart het beroep gegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel is gekomen en welke gevolgen dit heeft.

Toepasselijk recht en totstandkoming van het bestreden besluit

5. De Europese Unie heeft gezamenlijke regelgeving over het in behandeling nemen van asielaanvragen. Die staat in verordening 2024/1351 (Asiel- en Migratiebeheerverordening, hierna: AMBV). Op grond van de AMBV neemt de minister een asielaanvraag niet in behandeling als is vastgesteld dat een andere lidstaat verantwoordelijk is voor de behandeling daarvan.

6. Eiser heeft in Nederland asiel aangevraagd op 15 juli 2026. Uit EU-VIS is vervolgens gebleken dat Italië aan eiser een visum heeft verleend met een geldigheidsduur van 22 juni 2026 tot en met 26 juli 2026. De minister heeft de Italiaanse autoriteiten daarom verzocht om eiser over te nemen. De Italiaanse autoriteiten hebben daarmee ingestemd op 5 augustus 2025. Per die datum staat de verantwoordelijkheid van Italië voor de asielaanvraag van eiser (in beginsel) dan ook vast. De minister heeft de asielaanvraag van eiser bij het bestreden besluit van 17 augustus 2026 daarom niet in behandeling genomen.

Beroepsgronden

7. Eiser heeft aangevoerd dat ten aanzien van Italië al niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan sinds de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 26 april 2023 en dat die rechtspraak nog onverkort van toepassing is. Er zijn immers geen concrete aanwijzingen dat de (algemene) situatie voor vreemdelingen in Italië inmiddels dusdanig is verbeterd, dat daarover thans anders geoordeeld moet worden. Daarnaast is van belang dat eiser afkomstig is uit Libië. Bij terugkeer naar Italië, zal eiser als gevolg daarvan te maken krijgen met wraakacties, discriminatie en potentieel dodelijke situaties van niet-Libiërs, zoals Egyptenaren die in Libië hebben verbleven en daar zelf onmenselijk behandeld zijn. Het overdragen van eiser aan Italië brengt, mede gelet op eisers persoonlijke omstandigheden, dan ook (nog steeds) een schending van artikel 3 van het EVRM en artikel 4 van het Handvest met zich. Ter onderbouwing van een en ander heeft eiser verwezen naar een artikel van Nieuwsuur van 25 juli 2026, ‘Asielsysteem Griekenland 'bevroren' sinds migratiepact, asielzoekers vastgezet’, onder ‘Ook Italië loopt vast: gebrek aan detentiecentra voor afgewezen asielzoekers’.

Standpunt van de minister

8. De minister heeft zich op het standpunt gesteld dat ten aanzien van Italië wel (weer) van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan. De minister vindt daarvoor van belang dat de situatie in Italië inmiddels wezenlijk is veranderd ten opzichte van de situatie die aan de uitspraak van de Afdeling van 26 april 2023 ten grondslag lag. De Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken heeft namelijk aangegeven dat Italië medewerking gaat verlenen aan het Asiel-en Migratiepact. De ‘circular letter’ van december 2022 is daarmee niet langer van kracht. In de praktijk wordt daarnaar door de Italiaanse autoriteiten ook niet meer verwezen. Uit het rapport van de Europese Commissie van 15 juli 2026 blijkt (ook) dat het nationale opvangsysteem toereikend is om de personen die op grond van de AMBV worden overgedragen onder te brengen in het landelijke netwerk voor opvangvoorzieningen. Daarnaast heeft de minister verwezen naar de informatie van de EUAA over de opvangfaciliteiten in Italië in 2025, het (meest) recente rapport van EMN van juli 2026, “Asylum and Migration Overview 2025” en de wekelijkse (openbare) rapporten van het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Daaruit blijkt volgens de minister (ook) niet van structurele tekortkomingen, dat eiser na overdracht geen opvang zal krijgen en/of van problemen of misstanden anderszins. Dat de Italiaanse autoriteiten enkele overdrachten feitelijk geweigerd hebben, om voor de minister onbekende redenen, doet daaraan niet af.

Toetsingskader

9. Een reëel risico op onmenselijke of vernederende behandeling zoals bedoeld in artikel 4 van het Handvest is één van de aspecten waarop het beroep, gelet op artikel 43, eerste lid, van de AMBV, betrekking kan hebben.

10. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft in het arrest van 19 maart 2019 geoordeeld dat van een dergelijk risico sprake is als, buiten de wil en verdere keuzes van de betrokken vreemdeling om, overdracht een zeer verregaande materiële deprivatie meebrengt die hem niet in staat stelt om te voorzien in zijn meest elementaire behoeften, zoals eten, stromend water en woonruimte, en negatieve gevolgen zou hebben voor zijn fysieke of mentale gezondheid of hem in een toestand van achterstelling zou brengen die onverenigbaar is met de menselijke waardigheid en waartegenover de autoriteiten onverschillig staan.

11. Volgens vaste rechtspraak van de Afdeling is het aan de vreemdeling om feiten en omstandigheden aan te voeren waaruit zou kunnen worden afgeleid dat niet mag worden uitgegaan van het vermoeden dat de behandeling van de betreffende vreemdeling in de aangezochte lidstaat in overeenstemming is met de bepalingen van het Handvest, het zogenoemde interstatelijk vertrouwensbeginsel. Als de vreemdeling onder verwijzing naar objectieve informatie betoogt dat de minister niet meer van het vermoeden kan uitgaan dat de aangezochte lidstaat aan zijn internationale verplichtingen zal voldoen, is het aan de minister om te motiveren dat hij (desondanks) nog altijd van dat vermoeden mag uitgaan.

Beoordeling van de rechtbank

12. Eind 2022 hebben de Italiaanse autoriteiten een zogenoemde 'circular letter' aan de EU-lidstaten gestuurd, waarin werd verzocht overdrachten aan Italië tijdelijk op te schorten vanwege het gebrek aan opvangfaciliteiten. Vervolgens heeft de Afdeling in de uitspraken van

26 april 2023 geoordeeld dat de minister ten aanzien van Italië niet langer uit mocht gaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel, omdat vreemdelingen, vanwege het gebrek aan opvangfaciliteiten, bij overdracht een reëel risico lopen op een behandeling in strijd met artikel 4 van het Handvest. Sinds deze Afdelingsuitspraken is het oordeel dat ten aanzien van Italië niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel mocht worden uitgegaan niet gewijzigd. De minister heeft sindsdien ook geen vreemdelingen meer overgedragen aan Italië.

13. De rechtbank is van oordeel dat het in deze situatie aan de minister is om aan te tonen dat eiser in Italië zal worden behandeld in overeenstemming met artikel 4 van het Handvest. Immers was het uitgangspunt dat ten opzichte van Italië niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kon worden uitgegaan. De enkele invoering van de AMBV heeft weliswaar een wijziging in de juridische situatie tot stand gebracht, maar de problemen met betrekking tot het gebrek aan opvangfaciliteiten zijn daarmee niet automatisch opgelost. In dit geval is het dus aan de minister om te motiveren dat de situatie wezenlijk is gewijzigd en dat (weer) aan het interstatelijk vertrouwensbeginsel is voldaan.

14. De rechtbank is van oordeel dat de minister daarin niet is geslaagd en heeft daartoe het volgende van belang geacht.

14.1.

Voor zover de minister zich op het standpunt heeft gesteld dat de gewijzigde situatie in Italië volgt uit de algemene mondelinge toezegging van de Italiaanse minister over het bieden van adequate opvang vindt de rechtbank dat onvoldoende. De stelling van de minister dat uit deze toezegging volgt dat de ‘circular letter’ uit 2022 die ten grondslag lag aan de Afdelingsuitspraken van 26 april 2023 niet meer van toepassing is, kan zonder nadere motivering namelijk niet worden gevolgd. Dat geldt te meer nu uit het door de minister aangehaalde (meest) recente rapport van de Commissie van 15 juli 2026, anders dan de minister heeft betoogd, niet kan worden afgeleid dat de situatie in Italië is gewijzigd. Uit dat rapport volgt aan de ene kant namelijk dat het opvangsysteem voor terugkeerders onder de AMBV toereikend lijkt, maar aan de andere kant staat in het rapport ook dat er geen indicaties zijn dat de situatie in Italië zoals die was onder de Dublinverordening, is gewijzigd. Aldus is geen sprake van een eenduidig beeld en is niet voldoende verzekerd dat vreemdelingen bij overdracht naar Italië ook van deze opvang gebruik kunnen maken.

14.2.

Uit de andere informatie waarnaar de minister (niet nader geconcretiseerd) heeft verwezen, kan de rechtbank ook niet afleiden dat Italië sinds de invoering van het Asiel- en Migratiepact wel voldoende opvangcapaciteit heeft en dat de situatie inmiddels dus wezenlijk is gewijzigd. De rapporten van het Asielagentschap van de Europese Unie en het Europees Migratienetwerk hebben namelijk niet concreet betrekking op de situatie van terugkeerders op grond van de AMBV, terwijl dat wel de situatie is die ter beoordeling voorligt.

14.3.

Verder kan op basis van de passages uit het AIDA-rapport en de mededeling van de Commissie waar eiser op heeft gewezen, juist worden betwijfeld of voor eiser opvang beschikbaar zal zijn. In het AIDA-rapport staat immers (onder meer) dat terugkeerders die al in opvangcentra hebben gewoond voordat zij Italië verlieten, de toegang tot het opvangsysteem kan worden geweigerd en dat de toegang tot de asielprocedure voor Dublin-terugkeerders ‘equally problematic’ is.

14.4.

De verwijzing naar de algemene capaciteit van het Italiaanse opvangsysteem acht de rechtbank (ook) onvoldoende motivering dat er wel voldoende opvangplekken in Italië voor terugkeerders beschikbaar zullen zijn. De minister heeft in het bestreden besluit niet nader geduid om hoeveel plekken het gaat, dat dit ook plekken voor AMBV-terugkeerders zijn en heeft dit verder ook niet betrokken in de besluitvorming.

14.5.

Daar komt bij dat de Italiaanse autoriteiten tussen 12 juni 2026 en 30 september 2026 drieëntwintig kennisgevingen tot terugname hebben geweigerd (niet bevestigd) en drie verzoeken tot overname, alsook negen overdrachten geannuleerd. Met de kennis van die informatie ligt het op de weg van de minister om nader onderzoek te doen naar de daadwerkelijke situatie in Italië en het bestreden besluit ter zake vervolgens ook nader te motiveren. Dat heeft de minister niet gedaan, althans daarvan is niet gebleken. De rechtbank acht daarbij ook de actuele nieuwsberichten over Italië, waaronder het door eiser overgelegde nieuwsbericht, van belang.

14.6.

Het beroep op de arresten RL en QS en Daraa tot slot, kan de minister evenmin baten. De rechtbank neemt namelijk – net als de Afdeling in haar uitspraken van

26 april 2023 – niet uitsluitend de eenzijdige opschorting door Italië tot uitgangspunt bij het oordeel dat thans (nog steeds) niet van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan. De rechtbank komt mede tot deze conclusie na de hiervoor weergegeven analyse van de beschikbare informatie ten aanzien van de (onduidelijkheid over de) opvangvoorzieningen in Italië voor terugkeerders.

14.7.

De rechtbank is, gelet op al het voorgaande, van oordeel dat de minister onvoldoende zorgvuldig onderzoek heeft gedaan en onvoldoende heeft gemotiveerd dat de situatie in Italië op dit moment zodanig is veranderd dat (weer) van het interstatelijk vertrouwensbeginsel kan worden uitgegaan en dat eiser daarnaar kan worden overgedragen. De beroepsgrond van eiser hierover slaagt. De overige beroepsgronden behoeven gelet hierop geen bespreking meer.

Conclusie en gevolgen

15. Het beroep is gegrond. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit. De rechtbank draagt de minister een nieuw besluit te nemen op de aanvraag van eiser met inachtneming van deze uitspraak. De rechtbank geeft de minister hiervoor zes weken de tijd.

16. Omdat het beroep gegrond is krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 934,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1). Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden, althans daarvan is niet gebleken.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- vernietigt het bestreden besluit van 17 augustus 2026;

- draagt de minister op om binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, rekening houdende met deze uitspraak;

- veroordeelt de minister tot betaling van € 934,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan door mr. G.J. Krens, rechter, in aanwezigheid van

mr. S.C. Mellendijk - Leinders, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op: 9 november 2026

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen twee weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

In de procedure met zaaknummer NL26.48730. Artikel 30, eerste lid, van de Vreemdelingenwet. ECLI:NL:RVS:2023:1654. Asielsysteem Griekenland 'bevroren' sinds migratiepact, asielzoekers vastgezet (https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2624360-asielsysteem-griekenland-bevroren-sinds-migratiepact-asielzoekers-vastgezet) ECLI:NL:RVS:2023:1655. ECLI:EU:C:2019:218 (Jawo). Zie hierover de uitspraken van de Afdeling van 4 september 2024, ECLI:NL:RVS:2024:3455 en
ECLI:NL:RVS:2024:3456.
Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 26 april 2023, ECLI:NL:RVS:2023:1655. ECLI:NL:RVS:2023:1654 en ECLI:NL:RVS:2023:1655. Rapport van de Commissie van 15 juli 2026, te raadplegen via: https://home-affairs.ec.europa.eu/document/download/47e97367-bb46-4485-9fee-012b5ac45396 Verordening (EU) nr. 604/2013. Brief aan de Tweede Kamer van 22 juni 2026, te raadplegen via: https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2026Z14086&did=2026D31590; - Rapport van het Asielagentschap van de Europese Unie van juni 2026, te raadplegen via: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/2026-06/2026_Asylum_Report_EN.pdf; - Rapport van het Europees Migratienetwerk van juli 2026, te raadplegen via: https://www.emnnetherlands.nl/sites/default/files/2026-07/2025_EMN_AMO.pdf; - Rapport van het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken van 31 juli 2026. AIDA-rapport, pagina 104. Zie hierover (nader) ook de uitspraak van deze rechtbank en zittingsplaats van 28 oktober 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:31671. Zoals ook de rechtbank Den Haag, zittingsplaatsen Middelburg (1 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:25154), ’s-Hertogenbosch (4 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:25614), Haarlem (10 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:26804), Utrecht (14 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:27073), Amsterdam (22 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:27705) en Arnhem (12 oktober 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:30341) al oordeelden.