Vreemdelingenrecht
Bewaring 59 lid 1 onder a. Gronden. Lichter middel. ZOU en voldoende voortvarend. Risico op refoulement…
Rechtbank Den Haag, 20 oktober 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:32289 · Rechtbank Den Haag · 20 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-32289
Zaakgegevens
Op 20 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 20 oktober 2026
- Datum publicatie
- 3 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.59249
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:32289
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Bewaring 59 lid 1 onder a. Gronden. Lichter middel. ZOU en voldoende voortvarend. Risico op refoulement. Evenredige belangenafweging. Ongegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.59249
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 20 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiser] , v-nummer: [x] , eiser
(gemachtigde: mr. I. Özkara),
en
de minister van Asiel en Migratie,
(gemachtigde: mr. A.N. Sap).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 5 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.
Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 13 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser en de gemachtigde van de minister. De gemachtigde van eiser is, met bericht van afwezigheid, niet verschenen.
Beoordeling door de rechtbank
Toetsingskader
3. De minister kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen. De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit (Vb) 2000 zich voordoen.
De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring
4. In de maatregel staat dat de openbare orde de maatregel vordert, omdat het onderduikrisico bestaat en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert.
In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:
a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
c. niet dan wel niet voldoende meewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit;
e. zich zonder noodzaak heeft ontdaan van zijn reis- of identiteitsdocumenten;
j. een aanvraag voor het verlenen van een verblijfsvergunning asiel heeft ingediend die niet-ontvankelijk is verklaard of is afgewezen als kennelijk ongegrond;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb 2000 heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.
Kunnen de door de minister vermelde gronden de maatregel dragen?
5. Eiser betwist de gronden c en r die aan de maatregel van vreemdelingenbewaring ten grondslag zijn gelegd. Volgens eiser heeft de minister onvoldoende gemotiveerd waarom de aan de maatregel ten grondslag gelegde omstandigheden in zijn situatie noodzakelijkerwijs tot vrijheidsontneming moeten leiden. Daarbij is van belang dat een groot deel van de gronden al aan de eerdere maatregel ten grondslag zijn gelegd.
Deze beroepsgrond slaagt niet. De feitelijke juistheid van de gronden a en b is door eiser niet betwist en de gronden zijn reeds voldoende om de maatregel te dragen. Daarom kan worden aangenomen dat een onderduikrisico bestaat. Dat die gronden ook aan de eerdere maatregel op grond van artikel 59b van de Vw 2000 ten grondslag zijn gelegd, doet aan het voorgaande niet af.
Had de minister moeten volstaan met een lichter middel?
6. Eiser voert aan dat de minister onvoldoende heeft onderzocht en gemotiveerd waarom niet met een lichter middel had kunnen worden volstaan. De minister heeft voornamelijk verwezen naar de eerdere vertrekplicht van eiser en dat hij met onbekende bestemming uit de opvang is vertrokken, geen zelfstandige bestaansmiddelen heeft en geen vaste woon- of verblijfplaats heeft. Maar eiser heeft verklaard dat hij bij een instelling in Rotterdam verbleef. De minister heeft niet kenbaar onderzocht of die verblijfplaats of een andere vorm van opvang of begeleiding mogelijkheden bood om eiser beschikbaar te houden voor de autoriteiten. Dat eiser eerder uit de opvang is vertrokken en geen gevolg heeft gegeven aan zijn vertrekplicht, ontslaat de minister niet van de verplichting om een actuele en individuele beoordeling van mogelijke alternatieven te verrichten.
De minister stelt zich terecht op het standpunt dat in dit geval geen andere afdoende, maar minder dwingende maatregelen dan de inbewaringstelling doeltreffend konden worden toegepast. Daartoe heeft de minister kunnen verwijzen naar de gronden die aan de maatregel ten grondslag zijn gelegd, waaruit een onderduikrisico volgt. Ook heeft de minister terecht gewezen op de omstandigheden dat eiser na een eerder terugkeerbesluit niet naar Marokko is vertrokken en, hangende beroep, met onbekende bestemming is vertrokken en vervolgens in verschillende Europese landen is aangetroffen. Verder heeft de minister er terecht op gewezen dat eiser zelf heeft verklaard dat hij al vijf jaar in de Europese Unie verblijft, dat eiser zich nooit heeft gemeld bij de autoriteiten, een eerder paspoort heeft verbrand en een tweede naar eigen zeggen is kwijtgeraakt en daar nooit aangifte van heeft gedaan. Dat eiser heeft verklaard eerder bij een instelling in Rotterdam te hebben verbleven (op de zitting heeft eiser genoemd dat het gaat om de [verblijfplaats] ) heeft de minister onvoldoende mogen vinden om aan te nemen dat eiser ook daarvandaan aan zijn vertrek zal meewerken. Gelet op het voorgaande heeft de minister, anders dan eiser stelt, voldoende gemotiveerd waarom in het concrete geval van eiser niet met een lichter middel kon worden volstaan. De beroepsgrond slaagt niet.
Is er een redelijk vooruitzicht op uitzetting en handelt de minister voldoende voortvarend?
7. Eiser voert aan dat er geen redelijk vooruitzicht op uitzetting is en de minister onvoldoende voortvarend werkt aan zijn uitzetting, omdat niet blijkt dat daadwerkelijk een aanvraag voor een laissez-passer is ingediend of van andere uitzettingshandelingen. Daarbij moet worden betrokken dat eiser sinds 29 september 2026 in vreemdelingenbewaring zit.
Ook deze beroepsgronden slagen niet. In het algemeen ontbreekt zicht op uitzetting binnen een redelijke termijn ten aanzien van Marokko niet. Er is geen reden om aan te nemen dat dit in eisers geval anders is. Er is op 7 oktober 2026 een vertrekgesprek met eiser gehouden en de minister heeft ter zitting toegelicht dat op 8 oktober 2026 de aanvraag voor een laissez-passer is verstuurd naar de DIA en op 12 oktober 2026 naar de vertegenwoordiging van de Marokkaanse autoriteiten. Er is geen reden om aan te nemen dat die aanvraag niet in behandeling zal worden genomen. Gelet op deze handelingen werkt de minister voldoende voortvarend aan de uitzetting van eiser. Dat geldt ook als daarbij rekening wordt gehouden met het feit dat eiser sinds 29 september 2026 in vreemdelingenbewaring zit. De eerdere maatregel betrof namelijk een maatregel op grond van artikel 59b van de Vw 2000. Tijdens een dergelijke vreemdelingenbewaring is de minister niet gehouden om voortvarend te werken aan de uitzetting van eiser.
Beoordeling risico op refoulement
8. Eiser voert aan dat uit de maatregel niet duidelijk blijkt of er een afzonderlijke actuele beoordeling van het beginsel van non-refoulement heeft plaatsgevonden en zo ja, hoe die beoordeling is verricht en welke omstandigheden daarbij zijn betrokken.
Deze beroepsgrond slaagt niet. Uit de maatregel volgt dat de minister het risico op refoulement heeft beoordeeld. Daarbij heeft de minister gewezen op het afwijzend asielbesluit van 19 januari 2026 waaruit volgt dat eisers asielrelaas niet leidt tot de conclusie dat sprake is van een risico op refoulement bij terugkeer naar Marokko. Eiser heeft in de huidige procedure alleen verklaard dat hij eerst zijn schulden moet oplossen en anders in Marokko in de gevangenis terechtkomt, ‘wat je aan je vijanden nog niet toewenst’. Een verplichting om schulden te voldoen is echter geen asielgerelateerde omstandigheid en de minister heeft gemotiveerd dat eiser niet kan aantonen dat er een reëel risico is dat hij aan de doodstraf, folteringen of onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen zal worden onderworpen als hij terugkeert naar zijn land van herkomst. Daarmee heeft een actuele beoordeling van dat risico plaatsgevonden.
Evenredige belangenafweging
9. Eiser voert aan dat de voortzetting van de vreemdelingenbewaring onvoldoende evenredig is gemotiveerd. Eiser zit sinds 29 september 2026 in vreemdelingenbewaring. De minister had in de maatregel aandacht moeten besteden aan de vraag of het voortduren van de vreemdelingenbewaring nog steeds noodzakelijk en evenredig is en daarbij de duur, de persoonlijke omstandigheden van eiser, de mogelijkheden tot het opleggen van een lichter middel en de concrete voortgang van de terugkeerprocedure in onderlinge samenhang moeten beoordelen. Deze afweging blijkt onvoldoende uit de maatregel.
Deze beroepsgrond slaagt niet. Eiser zat op het moment van het opleggen van de onderhavige maatregel nog maar kort in vreemdelingenbewaring. Volgens vaste rechtspraak komt gedurende de eerste zes maanden van de vreemdelingenbewaring in beginsel meer gewicht toe aan de belangen van de minister bij voortduring van de vreemdelingenbewaring dan aan de belangen van eiser bij zijn invrijheidstelling. Wel kunnen bijzondere omstandigheden ertoe leiden dat aan de belangen van de vreemdeling, ook al is de zes maandentermijn nog niet verstreken, een groter gewicht toekomt dan aan de belangen van de minister. Gelet op wat hiervoor onder 5.1, 6.1, 7.1 en 8.1 is overwogen, is van dergelijke bijzondere omstandigheden geen sprake.
Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?
10. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.
Conclusie en gevolgen
11. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Eiser krijgt geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep ongegrond;
- wijst het verzoek om schadevergoeding af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.A. van der Straaten, rechter, in aanwezigheid van mr. N. ter Horst, griffier.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.