Vreemdelingenrecht

Bewaring 59b. Gronden. Geen beoordeling risico refoulement. Lichter middel. Ongegrond.

Rechtbank Den Haag, 20 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 20 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
20 oktober 2026
Datum publicatie
3 november 2026
Zaaknummer
NL26.59631
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:32292
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring 59b. Gronden. Geen beoordeling risico refoulement. Lichter middel. Ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.59631


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 20 oktober 2026 in de zaak tussen

[eiser] , v-nummer: [x] , eiser

(gemachtigde: mr. M.O. Wattilete),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. A.N. Sap).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b en e, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 6 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 13 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister heeft ter zitting de grondslag van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder e, van de Vw 2000 laten vallen. Het gaat dus alleen nog om de grondslag van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vw 2000.

3.1.

De minister kan in vreemdelingenbewaring stellen de vreemdeling die rechtmatig verblijf heeft op grond van artikel 8, aanhef en onder f, subonderdeel 2° of onder h, subonderdeel 2° van de Vw 2000 voor zover dit betrekking heeft op een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel. De vreemdelingenbewaring moet noodzakelijk zijn voor het vaststellen van de gegevens die ten grondslag liggen aan de asielaanvraag. Het gaat om gegevens die niet kunnen worden verkregen als de vreemdeling niet in bewaring wordt gehouden. Dit kan met name het geval zijn als sprake is van een onderduikrisico. Daarnaast moeten ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000) zich voordoen.

3.2.

De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. In het besluit tot vreemdelingenbewaring vermeldt de minister de feitelijke en juridische gronden waarop de vreemdelingenbewaring is gebaseerd en de reden dat geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

4. De minister acht de maatregel van vreemdelingenbewaring noodzakelijk met het oog op het verkrijgen van gegevens die noodzakelijk zijn voor beoordeling van eisers asielaanvraag.

4.1.

In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
h. heeft te kennen gegeven dat hij geen gevolg zal geven aan de verplichting tot terugkeer;
j. een aanvraag voor het verlenen van een verblijfsvergunning asiel heeft ingediend die niet-ontvankelijk is verklaard of is afgewezen als kennelijk ongegrond;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb 2000 heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

Bekendmaking terugkeerbesluit

5. Eiser voert aan dat het besluit van 31 augustus 2026 waarbij zijn asielaanvraag buiten behandeling is gesteld en waarin de terugkeerverplichting besloten ligt, niet op de juiste wijze bekend is gemaakt. Zoals ook ter zitting besproken, is een terugkeerbesluit geen voorwaarde voor een maatregel op grond van artikel 59b van de Vw 2000. Voor zover eiser met zijn betoog doelt op de gronden die aan de maatregel ten grondslag zijn gelegd, wordt dit hierna besproken.

Kunnen de door de minister vermelde gronden de maatregel dragen?

6. Eiser heeft alle gronden die ten grondslag liggen aan de maatregel betwist. Voor zover hier van belang heeft hij ten aanzien van grond a aangevoerd dat hij visumvrij is ingereisd met een geldig paspoort en dat geen vertrekplicht oplevert. Er is niet aangetoond dat eiser op onjuiste wijze is ingereisd. Ten aanzien van de gronden r en s voert eiser aan dat daarvoor een nadere toelichting is vereist die niet in de maatregel is terug te lezen. Er wordt alleen een standaardoverweging genoemd. Ten aanzien van grond r geldt nog dat deze grond niet houdbaar is als iemand in een azc zit.

6.1.

Deze beroepsgrond slaagt niet. De minister heeft ter zitting de gronden h en j laten vallen. De minister mag grond a tegenwerpen omdat deze feitelijk juist is. De minister heeft er terecht op gewezen dat het ‘Nederland niet op de voorgeschreven wijze binnengekomen’ niet letterlijk moet worden gelezen, maar dat het erom gaat of de minister goed heeft vastgesteld dat eiser in Nederland geen rechtmatig verblijf had, omdat hij niet aan de voorwaarden daarvoor voldeed. Dat is hier het geval. In de maatregel staat immers gemotiveerd dat eiser niet voldeed aan de voorwaarden voor een visumvrije inreis, omdat hij niet binnen de vrije termijn van drie maanden het Schengengebied heeft verlaten en hij zich hierdoor heeft onttrokken aan het toezicht. Uit eisers verklaringen volgt ook niet dat hij van plan was binnen drie maanden weer te vertrekken. Eisers betoog dat hij wel rechtmatig is ingereisd, slaagt dus niet, omdat er geen sprake is van een recht op vrij verblijf als de vreemdeling zich niet aan de voorwaarden daarvoor houdt. Ook de gronden r en s mag de minister aan eiser tegenwerpen, omdat deze feitelijk juist zijn en de minister voldoende heeft gemotiveerd waarom hieruit een onttrekkingsrisico volgt. Ten aanzien van grond r geldt dat het vaste rechtspraak is dat een azc niet geldt als een vaste woon- of verblijfplaats. De feitelijke juistheid van grond s is niet betwist. Beide gronden zijn ook voldoende nader toegelicht. Dat de nadere toelichting algemeen is in die zin dat die bij (veel) andere vreemdelingen aan de orde kan zijn, betekent niet dat die niet individueel voldoende is toegelicht. De gronden a, r en s zijn voldoende om de maatregel te dragen. De overige door eiser betwiste gronden behoeven daarom geen bespreking.

Risico op refoulement

7. Eiser voert aan dat hij een risico loopt op refoulement. Dat risico moet beoordeeld worden.

7.1.

Deze beroepsgrond slaagt reeds niet, omdat het hier gaat om een maatregel op grond van artikel 59b van de Vw 2000. Deze maatregel is niet gericht op de uitzetting van eiser. Het risico op refoulement wordt beoordeeld in de asielprocedure.

Had de minister moeten volstaan met een lichter middel?

8. Eiser voert aan dat de minister onvoldoende heeft gemotiveerd waarom geen lichter middel is toegepast. Eiser heeft namelijk expliciet aangegeven dat hij asiel wil aanvragen. De maatregel bevat alleen een standaardformulering. Daaruit blijkt niet wat precies de weging is geweest.

8.1.

Deze beroepsgrond slaagt niet. De minister heeft in de maatregel voldoende gemotiveerd dat in dit geval geen andere afdoende, maar minder dwingende maatregelen dan de inbewaringstelling doeltreffend konden worden toegepast. Daartoe heeft de minister kunnen verwijzen naar de gronden die aan de maatregel ten grondslag zijn gelegd en waaruit een onderduikrisico volgt. Ook heeft de minister terecht gewezen op de omstandigheid dat eiser ook tijdens de behandeling van zijn eerdere asielaanvraag, toen hem een aanwijzing op grond van artikel 55, eerste lid, van de Vw 2000 is gegeven dat hij zich beschikbaar moest houden op Ter Apel, met onbekende bestemming is vertrokken. Eiser is later in Duitsland aangetroffen. Dat eiser geen treinkaartje naar Ter Apel zou hebben gekregen doet daar niet aan af nu hij wel in staat is geweest is om zich naar andere plaatsen en landen te begeven, zodat niet in te zien valt waarom hij dan niet naar Ter Apel kon. De minister heeft dus niet hoeven volstaan met oplegging van een lichter middel.

Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?

9. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

10. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Eiser krijgt geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. G.A. van der Straaten, rechter, in aanwezigheid van mr. N. ter Horst, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Het beroep tegen een maatregel van bewaring wordt ook aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding. Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 106, eerste lid, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 5.7, tweede lid, van het Vb 2000. Dit volgt uit artikel 59c van de Vw 2000. Zie de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 3 juni 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1307, ro. 5.1. Zie de uitspraak van de Afdeling van 25 maart 2020, ECLI:NL:RVS:2020:829, ro. 20. Vergelijk HvJEU 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858 en 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647.