Vreemdelingenrecht
Bewaring ex artikel 59a, eerste lid, Vw.
Rechtbank Den Haag, 4 november 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:32390 · Rechtbank Den Haag · 4 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-32390
Zaakgegevens
Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Groningen
- Datum uitspraak
- 4 november 2026
- Datum publicatie
- 4 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.64220
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:32390
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Bewaring ex artikel 59a, eerste lid, Vw.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Groningen
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.64220
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[naam], eiser,
V-nummer: [v-nummer:],
(gemachtigde: mr. U.H. Hansma),
en
de minister van Asiel en Migratie, de minister,
(gemachtigde: mr. L. Ploeger).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vw. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van bewaring is niet onrechtmatig. De maatregel van bewaring voldoet aan de voorwaarden. De minister hoefde niet te kiezen voor een lichter middel. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.
Procesverloop
2. De minister heeft eiser op 23 oktober 2026 op grond van artikel 59a, eerste lid, Vw in bewaring gesteld en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.
Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Dit beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 30 oktober 2026 op zitting behandeld. De gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister zijn verschenen. Eiser is niet verschenen. Hij heeft voorafgaand aan de zitting een afstandsverklaring ondertekend en daarmee afstand gedaan van zijn recht om te worden gehoord. De rechtbank heeft het onderzoek op de zitting gesloten.
Beoordeling door de rechtbank
Toetsingskader
3. De minister kan de vreemdeling op wie de AMBV van toepassing is, met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat, in bewaring stellen. Bewaring is alleen aan de orde als er een onderduikrisico bestaat of als dat noodzakelijk is ter bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, als ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen. Er moet een individuele beoordeling plaatsvinden van de situatie van de betrokken persoon. De bewaring moet evenredig zijn en er moeten geen andere, minder dwingende alternatieve maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast. De bewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, als deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de bewaring.
De aan eiser opgelegde maatregel van bewaring
4. De minister heeft aan eiser de maatregel van bewaring opgelegd. In deze maatregel staat dat de maatregel nodig is, omdat een concreet aanknopingspunt bestaat voor een overdracht als bedoeld in de AMBV en er een onderduikrisico bestaat.
In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:
a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
k. een overdrachtsbesluit heeft ontvangen en geen medewerking verleent aan de overdracht aan de lidstaat die verantwoordelijk is op grond van de Asiel- en migratiebeheerverordening;
o. niet langer beschikbaar is door te verzuimen melding te doen van afwezigheid in een bepaald opvangcentrum of aangewezen gebied van verblijf;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.
De minister heeft de gronden in de maatregel nader gemotiveerd. Verder heeft de minister gemotiveerd waarom een minder dwingende maatregel (lichter middel) niet doeltreffend kan worden toegepast.
Wat vindt eiser?
5. Eiser voert kort samengevat aan dat de maatregel van bewaring onrechtmatig is. Het risico op onderduiking is volgens hem niet deugdelijk onderbouwd. Eiser heeft ernstige psychische klachten, waaronder PTSS, psychotische kenmerken en hallucinaties, en heeft meerdere suïcidepogingen gedaan. Volgens eiser heeft de minister deze klachten niet kenbaar meegewogen. Dat eiser tijdelijk niet vindbaar was, wijst volgens hem op een slechte psychische toestand en niet op een welbewuste onttrekking aan het toezicht. Eiser betwist ook dat de melding van 23 januari 2026 dat hij met onbekende bestemming was vertrokken (de MOB-melding) terecht is. Zijn gemachtigde had op dat moment geen contact met hem, maar uit navraag bij de Raad voor Rechtsbijstand bleek dat eiser aan de Kabelweg in Amsterdam verbleef en dus in beeld was. De minister had daarom moeten twijfelen aan de MOB-melding, die ten grondslag ligt aan het overdrachtsbesluit van 11 februari 2026 en de verlenging van de overdrachtstermijn van 12 februari 2026. Verder is volgens eiser zijn wens om asiel aan te vragen, uit angst voor terugzending naar Duitsland, ten onrechte niet geregistreerd, terwijl de minister dat op grond van de overwegingen 27 en 28 van de Procedurerichtlijn had moeten doen. Als dat wel was gebeurd, was de belangenafweging anders uitgevallen. Tot slot raken de medische stukken volgens eiser aan artikel 3 van het EVRM en artikel 4 van het Handvest, zodat de minister in het licht van het arrest C.K. e.a. tegen Slovenië nader onderzoek had moeten doen en dit had moeten motiveren.
Voortraject
6. De rechtbank stelt vast dat eiser de vreemdelingrechtelijke procedure voorafgaand aan de inbewaringstelling niet heeft bestreden. De bewaring is niet op die grond onrechtmatig.
Grondslag
7. De rechtbank is van oordeel dat eiser valt onder de in artikel 59a van de Vw genoemde categorie vreemdelingen. Er bestaat een concreet aanknopingspunt voor een overdracht zoals bedoeld in de AMbV. Uit onderzoek in Eurodac is gebleken dat eiser op 28 augustus 2023 asiel heeft aangevraagd in Duitsland. Op 4 december 2025 is een claim uit aan Duitsland gezonden. Op 8 december 2025 is deze door de Duitse autoriteiten geaccepteerd. Vervolgens heeft eiser 11 februari 2026 een overdrachtsbesluit ontvangen. De overdrachtstermijn is op 12 februari 2026 verlengd tot 18 maanden omdat eiser met onbekende bestemming was vertrokken. De maatregel is op de juiste grondslag gelegd.
Gronden
8. De rechtbank is van oordeel dat de gronden a, k, o, p, r en s terecht aan de maatregel ten grondslag zijn gelegd. Voor de gronden a en k is voldoende dat zij feitelijk juist zijn.
Ten aanzien van grond a is feitelijk juist dat eiser Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen en zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie heeft bewogen. Eiser heeft verklaard dat hij niet beschikt over identiteitsdocumenten en dat hij bij zijn inreis in Nederland niet in het bezit was van een daarvoor bestemd geldig visum of een andere verblijfsvergunning. Dat geldt ook voor de andere Europese landen waar hij asiel heeft aangevraagd, waaronder Slovenië, Oostenrijk, Zwitserland, Zweden, Denemarken en Duitsland. Ook grond k is feitelijk juist. Eiser heeft een overdrachtsbesluit ontvangen en verleent geen medewerking aan de overdracht. Hij heeft tijdens meerdere vertrekgesprekken aangegeven niet mee te willen werken aan de overdracht naar Duitsland, is bij meerdere vertrekgesprekken zonder opgaaf van reden niet verschenen en is op 23 januari 2026 met onbekende bestemming vertrokken. Dat eiser zich in deze periode volgens zijn gemachtigde op het azc aan de Kabelweg in Amsterdam bevond, doet niet af aan de feitelijke juistheid dat hij met onbekende bestemming is vertrokken. Van eiser mag worden verwacht dat hij bereikbaar en beschikbaar blijft voor de autoriteiten. Hij heeft niet gemeld dat hij de opvang had verlaten en waar hij verbleef. De minister heeft de MOB-melding hem daarom mogen tegenwerpen, ook als later blijkt dat hij zich (in elk geval vanaf een week na zijn vertrek) aan de Kabelweg bevond.
Ook de gronden o, p, r en s zijn feitelijk juist en het risico op onderduiken is in de maatregel voldoende gemotiveerd. Zoals hiervoor overwogen heeft de minister het vertrek van eiser terecht aangemerkt als vertrek met onbekende bestemming. Eiser heeft daarmee nagelaten melding te doen van zijn afwezigheid op het azc (grond o). Daarnaast beschikt eiser niet over een document zoals bedoeld in artikel 4.21 van het Vb (grond p). Verder staat eiser niet ingeschreven in de BRP, heeft hij niet anderszins aangetoond te beschikken over een vaste woon- of verblijfplaats en beschikt hij niet over voldoende middelen van bestaan (gronden r en s). Enkel het gegeven dat hij zich op het azc aan de Kabelweg bevond, betekent niet dat dit moet worden aangemerkt als een vaste woon- of verblijfplaats.
De rechtbank concludeert dat alle gronden aan de maatregel ten grondslag kunnen worden gelegd en dat deze, in samenhang gezien, voldoende zijn om de maatregel van bewaring te dragen. Er bestaat voldoende grond voor het standpunt van de minister dat sprake is van een onderduikrisico.
Lichter middel
9. De rechtbank is van oordeel dat de minister terecht geen aanleiding heeft gezien om aan eiser een lichter middel dan de maatregel van bewaring op te leggen. In dit kader acht de rechtbank van belang dat, zoals hiervoor is overwogen, de gronden de maatregel van bewaring kunnen dragen en dat hiermee het onderduikrisico is gegeven. Dat eiser zich vanwege zijn psychische problematiek niet welbewust aan het toezicht zou hebben onttrokken, maakt niet dat het vastgestelde onderduikrisico niet bestaat of met een lichter middel kan worden ondervangen. Dit heeft de minister in de maatregel voldoende gemotiveerd.
Daarnaast stelt de rechtbank vast dat de medische en psychische omstandigheden van eiser kenbaar en voldoende zijn betrokken bij de oplegging van de maatregel. De minister heeft in de maatregel erop gewezen dat eiser tijdens de staandehouding en bij het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling uit voorzorg is bijgestaan door een medisch verpleegkundige. Verder heeft de minister erop gewezen dat in de detentie- en uitzetcentra gespecialiseerde zorg aanwezig is en dat, als deze zorg niet voldoende kan worden geboden, eiser kan worden overgeplaatst naar een regulier ziekenhuis, een penitentiair psychiatrisch centrum of een gesloten gezondheidsinstelling. Bij suïciderisico kan extra toezicht worden ingezet, zoals plaatsing in een time-outkamer of een observatiecel. Voorafgaand aan de overdracht kan bovendien een medische toets (fit to fly) plaatsvinden en kan eiser worden begeleid door een medisch escort.
Op de zitting heeft de minister aanvullend toegelicht dat de medische dienst is gevraagd eiser te beoordelen en of overdracht mogelijk is. Op 27 oktober 2026 heeft eiser een toestemmingsverklaring voor de overdracht van zijn medisch dossier aan het detentiecentrum Rotterdam ondertekend, nadat hij eerder had geweigerd dit te ondertekenen. Naar aanleiding daarvan is telefonisch contact opgenomen met de medische dienst, waaruit bleek dat er op dat moment geen bezwaren waren tegen de overdracht of de voortduring van de bewaring.
Gelet op het bovenstaande is de rechtbank van oordeel dat de medische en psychische omstandigheden van eiser voldoende zijn gewaarborgd. De rechtbank ziet verder in de door eiser overgelegde medische stukken geen aanleiding voor het oordeel dat de bewaring voor hem onevenredig bezwarend is, of dat de minister een lichter middel dan bewaring had moeten opleggen. Ook hetgeen eiser heeft aangevoerd over zijn wens om asiel aan te vragen en over de onjuiste registratie daarvan, geeft geen aanleiding voor een andere belangenafweging. De rechtbank merkt daarbij op dat eiser tijdens het laatste vertrekgesprek van 26 oktober 2026 desgevraagd heeft aangegeven geen asielaanvraag te willen indienen.
Voortvarendheid en zicht op overdracht
10. De rechtbank is van oordeel dat de minister voldoende voortvarend werkt aan de overdracht van eiser en dat er binnen een redelijke termijn zicht is op overdracht aan Duitsland. Op de vierde dag van de inbewaringstelling, op 26 oktober 2026, heeft de minister een vertrekgesprek met eiser gevoerd. Daarnaast heeft de minister op de zitting toegelicht dat op 27 oktober 2026 een landenoverdracht is aangevraagd en dat is verzocht om overdracht voor 5 november 2026.
Voor zover eiser met zijn beroep op het arrest C.K. e.a. tegen Slovenië bedoelt dat de overdracht vanwege zijn psychische toestand niet kan plaatsvinden, volgt de rechtbank hem daarin niet. Eiser heeft met de door hem overgelegde stukken niet aannemelijk gemaakt dat overdracht naar Duitsland op voorhand moet worden uitgesloten. Bovendien heeft de minister erop gewezen dat voorafgaand aan de overdracht kan worden beoordeeld of eiser medisch kan reizen en dat hij kan worden begeleid door een medisch escort. Er is daarom op dit moment geen reden om aan te nemen dat het zicht op overdracht aan Duitsland ontbreekt.
Conclusie en gevolgen
11. De rechtbank stelt ambtshalve vast dat eiser in totaal niet langer dan zes maanden in bewaring zit.
12. Het beroep is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen.
13. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep ongegrond;
- wijst het verzoek om schadevergoeding af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. S. Ketelaars - Mast, rechter, in aanwezigheid van
mr. S. Strating, griffier en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.
De uitspraak is openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.