Vreemdelingenrecht

Verweerder heeft de problemen van eiser met Al-Shabaab in Marka en Mogadishu geloofwaardig geacht. Naar het…

Rechtbank Den Haag, 4 november 2026

Zaakgegevens

Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Rotterdam
Datum uitspraak
4 november 2026
Datum publicatie
5 november 2026
Zaaknummer
NL23.36319
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:32490
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Verweerder heeft de problemen van eiser met Al-Shabaab in Marka en Mogadishu geloofwaardig geacht. Naar het oordeel van de rechtbank heeft verweerder ondeugdelijk gemotiveerd dat eiser van Mogadishu naar Marka kan reizen zonder reëel risico op ernstige schade door Al-Shabaab te lopen. Verweerder heeft ook niet deugdelijk gemotiveerd dat Mogadishu voor eiser als binnenlands beschermingsalternatief kan worden aangemerkt. Beroep gegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Rotterdam

Bestuursrecht

zaaknummer: NL23.36319


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen


[eiser] , V-nummer: [v-nummer] , eiser

(gemachtigde: mr. H.C. van Asperen),

en

de minister van Asiel en Migratie, verweerder

(gemachtigde: mr. R.E. Thijssen).

Inleiding

Bij besluit van 27 oktober 2023 (het bestreden besluit) heeft verweerder de aanvraag van eiser tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd (asielaanvraag) afgewezen als ongegrond.

Eiser heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.

Verweerder heeft op 22 augustus 2024 een verweerschrift ingediend.

Op 19 december 2025 heeft verweerder een aanvullend besluit (het aanvullend besluit) genomen. Het beroep van eiser heeft op grond van artikel 6:19, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) mede betrekking op het aanvullend besluit.

Op 7 mei 2026 heeft eiser beroepsgronden ingediend tegen het aanvullend besluit.

Verweerder heeft op 19 mei 2026 een tweede verweerschrift ingediend.

De rechtbank heeft het beroep op 28 mei 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, [persoon A] als tolk en – via een beeldverbinding – de gemachtigde van verweerder.

Overwegingen

De asielaanvraag

1.1.

Eiser heeft de Somalische nationaliteit en is geboren op [geboortedatum] 1992. Hij heeft op 24 oktober 2021 een asielaanvraag in Nederland ingediend.

1.2.

Eiser heeft aan zijn asielaanvraag – samengevat weergegeven – het volgende ten grondslag gelegd. Eiser had in Marka een kapsalon en restaurant. Met de komst van Al-Shabaab in 2016 moest eiser zijn zaak om 17.00 uur sluiten. Hij maakte hierdoor veel verlies en ging uiteindelijk failliet. In 2016 heeft eiser Marka verlaten. Tussen 2016 en 2018 heeft eiser in Mogadishu verbleven. Hij werkte hier als kok op een militaire kazerne van de Verenigde Arabische Emiraten. In Mogadishu is eiser twee keer (één keer in 2017 en één keer in 2018) door Al-Shabaab bedreigd vanwege zijn werk. Zij eisten dat eiser zou stoppen met zijn werkzaamheden. Na de laatste bedreiging is eiser niet meer teruggegaan naar zijn werk. Hij is langs Marka geweest om afscheid te nemen van zijn familie en een maand na de laatste bedreiging heeft hij Somalië verlaten. Bij terugkeer naar Somalië vreest eiser dat hij zal worden vermoord door Al-Shabaab.

Het bestreden besluit

2.1.

Het asielrelaas van eiser bevat volgens verweerder de volgende asielmotieven:

  • Identiteit, nationaliteit en herkomst;

  • Problemen met Al-Shabaab in Marka;

  • Problemen met Al-Shabaab in Mogadishu.

2.2.

Verweerder heeft de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiser geloofwaardig geacht. Ook eisers problemen met Al-Shabaab in Marka en Mogadishu heeft verweerder geloofwaardig geacht. De geloofwaardig geachte asielmotieven leveren volgens verweerder evenwel geen asielgrond op als bedoeld in artikel 29, eerste lid, aanhef en onder a of b, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw), omdat op grond daarvan niet aannemelijk is dat eiser een gegronde vrees voor vervolging heeft als bedoeld in het Vluchtelingenverdrag of bij terugkeer naar Somalië een reëel risico loopt op ernstige schade in de zin van artikel 3 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Verweerder heeft de asielaanvraag van eiser daarom afgewezen als ongegrond op grond van artikel 31, eerste lid, van de Vw.

Het bestreden besluit omvat tevens een terugkeerbesluit met een vertrektermijn van 4 weken.

Het aanvullend besluit

3. In het aanvullend besluit heeft verweerder toegelicht dat eiser internationale bescherming heeft in Griekenland en dat daarom zijn Griekse asieldossier is opgevraagd. Hieruit is gebleken dat eiser in Griekenland subsidiaire bescherming heeft gekregen op grond van artikel 15c van de Kwalificatierichtlijn. Verweerder heeft zich in het aanvullend besluit op het standpunt gesteld dat dit zijn oordeel in het bestreden besluit niet anders maakt, nu verweerder eisers verklaringen niet volgt. Eiser kan daarom in Nederland geen rechten ontlenen aan zijn status in Griekenland, aldus verweerder.

De beroepsgronden

4. Eiser stelt dat verweerder ten onrechte heeft geconcludeerd dat zijn vrees voor vervolging en/of ernstige schade door Al-Shabaab in Marka en/of Mogadishu ongegrond is. Hij voert daartoe aan dat verweerder de landeninformatie onjuist dan wel selectief heeft betrokken bij de beoordeling van de veiligheidssituatie van Marka. Eiser wijst op het rapport van ACLED (‘Somalia Situation Update May 2023’). Het kaartje daarin, waarop het aantal aanslagen en gevechten is weergegeven, laat rond Marka één grote oranje/blauwe vlek zien, wat erop duidt dat de regering daar de grip op de situatie verliest. Daarnaast wijst eiser op een passage over Lower Shabelle in het rapport van EUAA (‘Country Guidance: Somalia, update augustus 2023’), waarin melding wordt gemaakt van vele incidenten met Al-Shabaab, met hoge aantallen dodelijke slachtoffers, ook in Marka. Eiser stelt verder dat verweerder een te beperkte uitleg geeft aan de begrippen ‘aan de macht zijn of het gebied controleren’ en aan de term ‘het gebied’. Marka ligt in Lower Shabelle, een gebied dat voor een groot deel wordt gecontroleerd door Al-Shabaab. Ook in Marka pleegt Al-Shabaab aanslagen, ondanks dat de SNL en de Afrikaanse Unie er officieel aan de macht zijn. Volgens eiser is er zowel in Lower Shabelle (Marka) als in Mogadishu sprake van een hoge mate van willekeurig geweld. Hij wijst daarbij op het rapport van EUAA (‘Country Guidance Somalia, oktober 2025’). Eiser voert verder aan hij niet veilig van Mogadishu naar Marka kan reizen. Dit kan niet over land, aangezien Marka geheel is omsloten door gebied waar Al-Shabaab aan de macht is. Inmiddels is Marka ook niet meer te bereiken per boot. Hij wijst daarbij op het algemeen Ambtsbericht Somalië van april 2025, paragraaf 2.3.6.

Eiser betoogt verder dat hij bij terugkeer naar Marka het risico loopt om (weer) te worden geconfronteerd met Al-Shabaab en wijst daarbij op de eerder plaatsgevonden en door verweerder geloofwaardig geachte confrontaties met Al-Shabaab. Al-Shabaab beschouwt hem als ‘werkend voor het leger/de overheid’ en als niet-moslim/kaffer, zakenman, die aanwijzingen en regels van Al-Shabaab negeert. Hierdoor loopt hij bij terugkeer naar Somalië individueel een reëel risico op ernstige schade.

Het oordeel van de rechtbank

Terugkeer naar Marka

5.1.

Verweerder heeft zich, zo is ter zitting duidelijk geworden, primair op het standpunt gesteld dat eiser terug kan keren naar Marka, de stad waarvan wordt aangenomen dat eiser daar zijn normale woon- en verblijfplaats had.

5.2.

De rechtbank zal eerst beoordelen of verweerder zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat eiser naar Marka kan reizen zonder daarbij een reëel risico te lopen op ernstige schade. Immers, als de reis daarnaartoe al een reëel risico op ernstige schade met zich brengt, en die reis daardoor niet aanvaardbaar wordt geacht, behoeft niet meer te worden beoordeeld of eiser in Marka een gegronde vrees heeft voor vervolging of een reëel risico loopt op ernstige schade.

5.3.

Uit het landenbeleid voor Somalië neergelegd in paragraaf C7/30.4.1.1 van de Vreemdelingencirculaire (Vc) – thans paragraaf C9/30.4.1.1 van de Vc – volgt dat een risico op ernstige schade wordt aangenomen voor vreemdelingen die afkomstig zijn uit een gebied waar Al-Shabaab niet aan de macht is of het gebied controleert, maar over land moeten reizen door een gebied waar Al-Shabaab wel de macht heeft of het gebied controleert.

5.4.

Om Marka te bereiken, moet eiser vanaf Mogadishu (waar hij naartoe kan vliegen) naar Marka reizen. Verweerder heeft zich in het bestreden besluit op het standpunt gesteld dat eiser per boot van Mogadishu naar Marka kan reizen. Daarbij heeft verweerder gewezen op het algemeen Ambtsbericht Somalië van juni 2023 (AA 2023), p. 48, waaruit volgt dat er tussen Mogadishu en Marka een dagelijkse bootverbinding is voor 15-20 passagiers, voor een bedrag van 30 Amerikaanse dollar per enkele reis. Op de mogelijkheid van een reis per boot gaat de rechtbank hierna, onder 5.6, nader in.

5.5.

In het bestreden besluit heeft verweerder zich niet op het standpunt gesteld dat eiser over land van Mogadishu naar Marka kan reizen. In het tweede verweerschrift heeft verweerder echter vermeld dat een reis over land van Mogadishu naar Marka wel mogelijk lijkt. Gevraagd naar wat nu precies het hierover standpunt is, heeft verweerder ter zitting te kennen gegeven dat niet kan worden uitgesloten dat eiser bij een reis over land naar Marka door Al-Shabaab-gebied moet reizen en dat daarom (toch) niet het standpunt wordt ingenomen dat eiser over land naar Marka kan reizen. De rechtbank onderschrijft dit standpunt en verwijst in dit verband naar het kaartje op pagina 24 van het rapport van het EUAA ‘Country Guidance: Somalia’ van oktober 2025, waarop te zien is dat grote delen van het gebied tussen Mogadishu en Marka rood gekleurd zijn, wat betekent: onder controle van Al-Shabaab. Weliswaar blijkt uit de door verweerder in het tweede verweerschrift aangehaalde informatie dat de plaats Awdhegle, gelegen tussen Mogadishu en Marka, begin 2026 is heroverd door regeringstroepen, maar daaruit kan niet worden afgeleid dat er nu sprake is van een ‘corridor’ tussen Mogadishu en Marka die in zijn geheel is bevrijd van de controle en macht van Al-Shabaab. Een reis over land van Mogadishu naar Marka wordt dan ook op dit moment, zo is dus ook het standpunt van verweerder, geen optie geacht.

5.6.

Over de mogelijkheid om per boot van Mogadishu naar Marka te reizen overweegt de rechtbank als volgt. Waar in AA 2023 nog melding werd gemaakt van een reguliere bootverbinding voor passagiers tussen Mogadishu en Marka, volgt uit het algemeen Ambtsbericht Somalië van april 2025 (AA 2025), p. 84, dat het bestaan van een publieke bootverbinding tussen Mogadishu en Marka niet kan worden bevestigd. Na dit aan verweerder te hebben voorgehouden, heeft verweerder ter zitting te kennen gegeven dat ervan wordt uitgegaan dat een ‘formele bootverbinding’ tussen Mogadishu en Marka – dat wil zeggen: de publieke bootverbinding waarvan in het AA 2023 melding werd gemaakt – niet meer bestaat, maar dat er wel ‘informele boten’ zijn die varen naar Marka en dat van eiser mag worden verwacht dat hij daarvan gebruik maakt. Met ‘informele boten’ doelt verweerder op (vissers)boten die tussen Mogadishu en Marka varen. Uit het AA 2025 blijkt inderdaad dat er in de verslagperiode (vissers)boten voeren tussen Mogadishu en Marka, maar daaruit volgt ook dat die onregelmatig voeren en dat op individuele basis moest worden onderhandeld om mee te kunnen. Dit kan naar het oordeel van de rechtbank echter, bij gebreke van een nadere motivering, niet worden aangemerkt als een reële reisoptie voor eiser. Als uitgangspunt geldt naar het oordeel van de rechtbank dat alleen ‘regulier vervoer’ (zoals een publieke boot- of busverbinding) kan worden aangemerkt als een reële reisoptie. Onder omstandigheden kan ook ‘irregulier vervoer’ (zoals een vissersboot) worden aangemerkt als een reële reisoptie, maar dan moet verweerder wel nader motiveren waarom dat zo is. Daarbij is relevant of dit vervoer in het desbetreffende gebied een gebruikelijke vorm van reizen is, of de vreemdeling eerder op deze wijze heeft gereisd en of deze vorm van reizen veilig is. Een dergelijke motivering ontbreekt. Weliswaar heeft verweerder gesteld dat eiser eerder per boot naar Marka is gereisd, maar dat was in 2018 en toen bestond de publieke bootverbinding nog, zodat aannemelijk is dat eiser daarvan gebruik heeft gemaakt. Niet is in ieder geval gebleken dat eiser eerder met een vissersboot naar Marka is gereisd.

5.7.

Gelet op het vorenstaande, waaruit volgt dat niet ter discussie staat dat eiser niet over land of met een ‘formele bootverbinding’ van Mogadishu naar Marka kan reizen en dat verweerder ondeugdelijk heeft gemotiveerd dat reizen per ‘informele boot’ kan worden aangemerkt als een reële reisoptie voor eiser, heeft verweerder zich ondeugdelijk gemotiveerd op het standpunt gesteld dat eiser van Mogadishu naar Marka kan reizen zonder een reëel risico te lopen op ernstige schade door Al-Shabaab. Het primaire standpunt van verweerder dat eiser kan terugkeren naar Marka is reeds hierom ondeugdelijk gemotiveerd. De hiertoe aangevoerde beroepsgrond slaagt. Gelet op overweging 5.2, hoeft niet (ook) te worden beoordeeld of eiser in Marka – als hij daar zou aankomen – een gegronde vrees heeft voor vervolging of een reëel risico loopt op ernstige schade door Al-Shabaab.

Vestiging in Mogadishu

6.1.

Verweerder heeft zich, zo is ter zitting gebleken, subsidiair op het standpunt gesteld dat eiser zich kan vestigen in Mogadishu, de stad waar eiser voorafgaand aan zijn vertrek uit Somalië enige tijd (tussen 2016 en 2018) heeft verbleven. Ter zitting heeft verweerder, desgevraagd, toegelicht dat dit subsidiaire standpunt inhoudt dat Mogadishu voor eiser wordt aangemerkt als binnenlands beschermingsalternatief.

6.2.

Volgens paragraaf C2/3.4 van de (Vc) neemt verweerder aan dat een ander gebied in het land van herkomst op grond van artikel 3.37d van het Voorschrift Vreemdelingen 2000 (VV) voldoet als vlucht- of vestigingsalternatief – tezamen aangeduid als: binnenlands beschermingsalternatief – als aan alle volgende voorwaarden is voldaan:

  1. het gaat om een gebied in het land van herkomst waar de vreemdeling geen risico loopt op vervolging als bedoeld in het Vluchtelingenverdrag of voor daden als bedoeld in artikel 29 eerste lid, aanhef en onder b Vw óf toegang heeft tot bescherming als bedoeld in artikel 3.37c VV;

  2. de vreemdeling kan op veilige en wettige wijze reizen naar en toegang verkrijgen tot dat gebied in het land van herkomst; en

  3. van de vreemdeling kan redelijkerwijs worden verwacht dat hij zich in dat deel van het land vestigt.

Onder sub c is toegelicht: Hierbij geldt de maatstaf dat de vreemdeling daar een leven kan leiden onder omstandigheden die, naar plaatselijke maatstaven gemeten, als normaal zijn aan te merken. De vreemdeling mag in het betreffende gebied niet achtergesteld worden in de uitoefening van essentiële rechten ten opzichte van de overige bevolking. Daarnaast mogen de levensomstandigheden in het betreffende gebied in zijn algemeenheid niet zodanig zijn dat dit op zichzelf al kan leiden tot een humanitaire noodsituatie.

6.3.

Paragraaf C7/30.5.2 van de Vc – thans paragraaf C9/30.5.2 van de Vc – voegt daar specifiek voor Somalië aan toe dat verweerder bij zijn beoordeling de volgende aanknopingspunten moet betrekken:

  • eerder verblijf in het gebied buiten het gebied van herkomst; en

  • de aanwezigheid van grootfamilie.

6.4.

Een motivering dat aan ‘voorwaarde c’ van paragraaf C2/3.4 van de Vc, waarbij de omstandigheden als genoemd onder 6.3. moeten worden betrokken, is voldaan, ontbreekt in het bestreden besluit echter in het geheel. Dit is door verweerder ter zitting ook erkend. Reeds gelet hierop heeft verweerder ondeugdelijk gemotiveerd dat Mogadishu voor eiser als binnenlands beschermingsalternatief kan worden aangemerkt.

Slotsom

7. Het vorenstaande, waaruit volgt dat verweerder ondeugdelijk heeft gemotiveerd dat eiser naar Marka kan reizen zonder een reëel risico te lopen op ernstig schade en dat Mogadishu voor eiser als binnenlands beschermingsalternatief kan worden aangemerkt, leidt tot de slotsom dat verweerder zich in het bestreden besluit ondeugdelijk gemotiveerd op het standpunt heeft gesteld dat eiser bij terugkeer naar Somalië geen gegronde vrees heeft voor vervolging en geen reëel risico loopt op ernstige schade door Al-Shabaab.

Conclusie en gevolgen

8. Het beroep is gezien het voorgaande gegrond. De rechtbank zal het bestreden besluit en ook het aanvullend besluit vernietigen wegens strijd met artikel 3:46 van de Awb. Gelet hierop en op wat er hierna is overwogen over de wijze van geschilbeslechting, laat de rechtbank de overige beroepsgronden van eiser – onder andere over de machtssituatie in Marka en omgeving, het risico om als gevolg van eerdere problemen opnieuw slachtoffer te worden van Al-Shabaab en de ‘15c-gradatie’ voor Marka en Mogadishu – in deze uitspraak inhoudelijk onbesproken.

9. De rechtbank ziet geen mogelijkheid om de rechtsgevolgen van het bestreden besluit en het aanvullend besluit in stand te laten, nu verweerder de hiervoor vermelde gebreken in het bestreden besluit niet in de beroepsfase heeft hersteld. De rechtbank zal ook niet zelf in de zaak voorzien, nu het aan verweerder is – de rechtbank is hiertoe op dit moment onvoldoende geëquipeerd – om een actuele risico-inschatting te maken en die deugdelijk te motiveren. Ook ziet de rechtbank geen aanleiding voor het toepassen van een bestuurlijke lus, omdat dit, gelet op de aard van de gebreken, naar het zich laat aanzien geen doelmatige en efficiënte afdoeningswijze zal inhouden. De rechtbank zal verweerder daarom opdragen om met inachtneming van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de asielaanvraag van eiser. Daarin dient verweerder – behoudens in geval hij overgaat tot inwilliging van de asielaanvraag – een actuele risico-inschatting te maken, waarbij hij onder meer moet ingaan op de huidige (machts)situatie in Marka, Mogadishu en het tussengelegen gebied en deugdelijk moet motiveren waarom hij, anders dan het EUAA in het ‘Country Guidance: Somalia’ van oktober 2025 (p. 86-91), uitgaat van een ‘lager niveau van willekeurig geweld’ in Marka en Mogadishu. De rechtbank stelt verweerder hiervoor, gelet op het feit dat de asielprocedure inmiddels al ruim vijf jaar loopt, een (relatief korte) termijn van zes weken.

10. Omdat het beroep gegrond is, krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten.

Verweerder moet deze vergoeding betalen. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting, met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep gegrond;

- vernietigt het bestreden besluit en het aanvullend besluit;

- draagt verweerder op binnen zes weken na de dag van bekendmaking van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de asielaanvraag van eiser, met inachtneming van deze uitspraak;

- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan door mr. F.A. Groeneveld, rechter, in aanwezigheid van mr. W. Roozeboom, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

De rechtbank gaat in deze uitspraak uit van de wet- en regelgeving zoals geldend tot 12 juni 2026.