Vreemdelingenrecht

Bewaring – Ambv – Duitsland – psychische gesteldheid – gescheiden van gezin – refoulement – risico op…

Rechtbank Den Haag, 5 november 2026

Zaakgegevens

Op 5 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Zwolle
Datum uitspraak
5 november 2026
Datum publicatie
6 november 2026
Zaaknummer
NL26.64673
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:32720
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring – Ambv – Duitsland – psychische gesteldheid – gescheiden van gezin – refoulement – risico op onderduiken en de gronden – lichter middel.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Zwolle

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.64673


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser], V-nummer: [V-nummer], eiser,

(gemachtigde: mr. A. Dogan),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. A.N. Sap).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vw. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. De maatregel van vreemdelingenbewaring voldoet aan de voorwaarden. De minister hoefde niet te kiezen voor een lichter middel. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.


Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 26 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

Partijen hebben ingestemd met een schriftelijke behandeling. Eiser heeft zijn gronden van beroep ingediend. De minister heeft een verweerschrift ingediend. De rechtbank heeft vervolgens het onderzoek op 3 november 2026 om 17.01 uur gesloten.

Beoordeling door de rechtbank

Verblijf in detentiecentrum Rotterdam

3. Eiser verblijft gescheiden van zijn partner en zijn minderjarige kind. Hij verblijft in het detentiecentrum in Rotterdam en zijn echtgenote en hun minderjarige kind in de gesloten gezinsvoorziening in Zeist. Voorafgaand aan de inbewaringstelling is volgens eiser echter toegezegd dat hij en zijn gezin gezamenlijk zouden worden ondergebracht. Dat hij desondanks gescheiden van zijn gezin verblijft is voor hem moeilijk te begrijpen en heeft zijn medische klachten verergerd. Gelet op de jonge leeftijd van het kind en de psychische toestand van eiser had de minister het gezinsleven uitdrukkelijk moeten betrekken bij de beoordeling. Voor zover de minister meent dat de scheiding van het gezin verband houdt met veiligheidsrisico's, dient te worden toegelicht welke concrete omstandigheden daaraan ten grondslag liggen, of die omstandigheden nog steeds bestaan en waarom niet met minder ingrijpende maatregelen kan worden volstaan. Zonder die toelichting kan niet worden vastgesteld dat de huidige situatie evenredig is.
3.1. De rechtbank verwijst naar het verweerschrift van de minister waarin is toegelicht waarom eiser gescheiden van zijn gezin in vreemdelingenbewaring heeft verbleven tot aan de overdracht op 3 november 2026 aan de Duitse autoriteiten. Tijdens deze overdracht zijn eiser, zijn echtgenote en hun minderjarige kind herenigd. In het verweerschrift is verwezen naar het proces-verbaal van gehoor voorafgaand aan het opleggen van de maatregel van bewaring. In dat proces-verbaal is opgenomen dat eiser na de staandehouding gescheiden van zijn gezin naar de gesloten gezinsvoorziening in Zeist is vervoerd, omdat hij zwaar verzet had gepleegd en verklaard had zichzelf te willen beschadigen. Hoewel het uitgangspunt is dat gezinnen samen worden geplaatst, heeft de directie van de gesloten gezinsvoorziening in Zeist vanwege het gedrag van eiser besloten dat het voor de veiligheid beter was om eiser over te plaatsen naar het detentiecentrum in Rotterdam. In wat eiser aanvoert ziet de rechtbank geen aanleiding voor het oordeel dat bij deze beslissing door de directie niet alle belangen zijn betrokken, waaronder ook het belang van eisers minderjarige kind. De rechtbank acht de toelichting in het verweerschrift voldoende. Van strijd met de door eiser aangehaalde verdragen is dan ook geen sprake. De rechtbank merkt nog op dat, ook al is naar het oordeel van de rechtbank de scheiding van eiser en zijn gezin te wijten aan zijn eigen gedrag, zij kan begrijpen dat het vervelend voor eiser is geweest dat hij (een korte periode) alleen in vreemdelingenbewaring heeft verbleven. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.
Vrees voor uitzetting door Duitsland naar Turkije

4. De minister heeft de verklaringen van eiser over zijn weigering om naar Duitsland terug te keren niet voldoende in de context beoordeeld. Eiser vreest immers om te worden uitgezet door Duitsland naar Turkije, omdat zijn asielprocedure in Duitsland negatief is geëindigd. Eiser wordt in Turkije gezocht en is daar niet veilig.
Zijn angst voor terugkeer is dan ook van invloed op zijn psychische toestand. De minister heeft deze verklaringen voornamelijk betrokken bij de vaststelling dat eiser niet bereid is vrijwillig mee te werken aan zijn overdracht. Daarmee wordt onvoldoende recht gedaan aan de reden voor die weigering. Eiser heeft niet verklaard dat hij wil onderduiken. Hij heeft verklaard dat hij bang is voor de gevolgen van een overdracht aan Duitsland.
4.1. De rechtbank overweegt ten aanzien van de door eiser gestelde vrees om door Duitsland te worden uitgezet naar Turkije dat deze vrees is beoordeeld in de asielprocedure. In de uitspraak van de rechtbank op het beroep is geoordeeld dat ten aanzien van Duitsland mag worden uitgegaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel en dat eiser met zijn gezin kan worden overgedragen aan de Duitse autoriteiten. Gelet daarop heeft de minister eiser dan ook in bewaring kunnen stellen met het doel om deze overdracht daadwerkelijk te realiseren. In wat eiser thans heeft aangevoerd, ziet de rechtbank geen aanleiding voor een ander oordeel. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.
Psychische gesteldheid van eiser

5. Eiser stelt dat de minister heeft onvoldoende rekening gehouden met zijn psychische toestand. Uit de maatregel van bewaring blijkt dat eiser in augustus 2026 een suïcidepoging heeft gedaan. Volgens de partner van eiser was dit niet zijn eerste poging. Verder blijkt dat eiser vanwege zijn psychische klachten onder behandeling heeft gestaan. Niettemin wordt in de maatregel van bewaring geconcludeerd dat eiser niet als kwetsbare persoon kan worden aangemerkt en dat er geen medische omstandigheden aan een inbewaringstelling in de weg staan. Eiser vindt deze conclusie onvoldoende gemotiveerd. De aanwezigheid van een sociaal verpleegkundige tijdens de staandehouding en de beschikbaarheid van medische voorzieningen binnen de detentielocatie zeggen op zichzelf niets over de vraag of bewaring, gelet op de psychische toestand van eiser, verantwoord is. Uit de stukken blijkt niet dat voorafgaand aan de inbewaringstelling een individuele medische beoordeling heeft plaatsgevonden waarbij ook de gevolgen van detentie voor zijn suïcidaliteit zijn betrokken.

5.1.

De rechtbank volgt eiser hierin niet en verwijst naar wat de minister heeft overwogen onder het kopje ‘Medisch’ in de maatregel van bewaring. De minister heeft, in tegenstelling tot wat eiser stelt, uitvoerig gemotiveerd waarom de medische (psychische) situatie van eiser niet aan een inbewaringstelling in de weg staat. Uit de stukken blijkt dat voorafgaand aan de inbewaringstelling de situatie van eiser bij de minister bekend was en daar in het voortraject, op het moment van en na de inbewaringstelling naar is gehandeld. Zo is bij de staandehouding, overbrenging en het gehoor uit voorzorg en zorgvuldigheid een sociaal verpleegkundige aanwezig geweest en is eiser voor de veiligheid uiteindelijk overgebracht naar het detentiecentrum te Rotterdam. In de maatregel van bewaring is de minister expliciet ingegaan op de door eiser gedane suïcidepoging en zijn suïcidale uitingen. Zoals de minister terecht is opgemerkt in het verweerschrift is van detentieongeschiktheid pas sprake als vaststaat dat de in detentie geboden medische zorg niet toereikend is, of de vreemdeling niet in staat is de inbewaringstelling op een verantwoorde wijze te ondergaan, dan wel dat de psychische omstandigheden in detentie door een gebrek aan medische zorg zullen verslechteren.

Naar het oordeel van de rechtbank is daarvan niet gebleken en is er terecht door de minister geconcludeerd dat de situatie van eiser geen aanleiding vormt om van inbewaringstelling af te zien. Indien eiser meent dat hij desondanks detentieongeschikt is, dan ligt het op zijn weg om die ongeschiktheid (door middel van medische documenten) aan te tonen. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.

Gronden en het onderduikrisico
6. De minister heeft aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd. In deze maatregel staat dat de maatregel nodig is, omdat een concreet aanknopingspunt bestaat voor een overdracht als bedoeld in de Asiel- en migratiebeheerverordening en een onderduikrisico bestaat.

6.1.

In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
k. een overdrachtsbesluit heeft ontvangen en geen medewerking verleent aan de overdracht aan de lidstaat die verantwoordelijk is op grond van de Asiel- en migratiebeheerverordening;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

6.2.

Eiser stelt dat de minister onvoldoende heeft gemotiveerd dat sprake is van een significant risico op onderduiken. Aan de maatregel is onder meer ten grondslag gelegd dat eiser niet wil meewerken aan zijn overdracht aan Duitsland. Dat eiser niet wil terugkeren, houdt dit verband met zijn vrees voor uitzetting door Duitsland naar Turkije. Uit die weigering volgt niet zonder meer dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekken. Eiser verbleef sinds zijn asielaanvraag met zijn gezin in een asielzoekerscentrum. Zijn verblijfplaats was bekend. Uit de overgelegde stukken blijkt niet dat eiser na het overdrachtsbesluit de opvang heeft verlaten, zich schuil heeft gehouden of anderszins heeft geprobeerd buiten het bereik van de autoriteiten te blijven.

6.3.

De rechtbank maakt uit eisers betoog op dat hij de gronden k en r betwist.

6.4.

De rechtbank is van oordeel dat de minister ten aanzien van gronden a en k kan volstaan met een feitelijke toelichting. Dit betekent dat als de gronden feitelijk juist zijn, het onderduikrisico in beginsel is gegeven.

De rechtbank stelt vast dat de minister de feitelijke juistheid van grond k in de maatregel van bewaring voldoende heeft toegelicht. Uit deze toelichting volgt dat de asielprocedure op 4 september 2026 is afgedaan door een uitspraak van de rechtbank op het beroep en het verzoek om een voorlopige voorziening.
Vervolgens is met eiser een vertrekgesprek gehouden op 14 september 2026. Tijdens dit gesprek heeft eiser meermalen te kennen gegeven niet terug te willen keren naar Duitsland, ook niet nadat hem was uitgelegd wat de consequentie van deze keuze zou zijn. Dit standpunt heeft eiser herhaald in het gehoor voorafgaand aan de maatregel van bewaring. Dat maakt deze grond feitelijk juist en daarom heeft de minister deze grond aan de maatregel van bewaring ten grondslag mogen leggen.

6.5.

Deze grond, tezamen met de niet bestreden genoegzaam gemotiveerde gronden a, p en s zijn voldoende om de maatregel van bewaring te dragen. Het onderduikrisico is daarmee in beginsel gegeven. De rechtbank beoordeelt daarom de betwisting van grond r niet.

Lichter middel

7. Eiser stelt dat de minister onvoldoende heeft gemotiveerd waarom niet met een lichter middel kon volstaan. Daarbij is met name van belang dat eiser ernstige psychische klachten heeft, eerder suïcidepogingen heeft ondernomen en inmiddels gescheiden van zijn gezin verblijft. Deze omstandigheden maken dat de bewaring voor hem bijzonder belastend is. Tijdens het gehoor heeft eiser verklaard dat hij liever bij een familielid zou verblijven om daar zijn verdere procedure af te wachten. Niet blijkt dat de minister heeft onderzocht of dit mogelijk was, eventueel in combinatie met een meldplicht of andere voorwaarden. De enkele verwijzing naar de eerdere weigering van eiser om vrijwillig naar Duitsland te vertrekken is volgens eiser onvoldoende. De minister stelt dat de eerder toegepaste meldplicht en de gevoerde vertrekgesprekken niet tot vrijwillig vertrek hebben geleid. Daarmee is echter nog niet gegeven dat een meldplicht of een andere vorm van toezicht onvoldoende zou zijn om eiser beschikbaar te houden voor een gedwongen overdracht.
7.1. De rechtbank is van oordeel dat de minister zich terecht en voldoende gemotiveerd op het standpunt heeft gesteld dat in dit geval geen andere afdoende, maar minder dwingende maatregel dan de inbewaringstelling doeltreffend konden worden toegepast. De minister heeft bij de beoordeling van het lichter middel, onder meer, de gronden en de daarop gegeven toelichting, het gedrag van eiser en de verklaring van eiser dat hij niet wil meewerken aan een overdracht aan Duitsland betrokken. Voorts is overwogen dat de opgelegde meldplicht en het voeren van een vertrekgesprek, niet heeft geleid tot het vertrek van eiser. Het enkele feit dat eiser psychische klachten heeft en (mede daarom) liever zou willen verblijven bij familie in afwachting van zijn overdracht, maakt niet dat daarom een lichter middel dient te worden opgelegd. Hiervoor is reeds geoordeeld dat niet gebleken is dat eiser detentieongeschikt is en ook is niet gebleken dat de maatregel van bewaring om die onevenredig bezwarend is voor eiser. De minister hoeft dan ook niet het risico te lopen dat eiser toch (weer) onderduikt en niet verschijnt op nog te maken afspraken voor overdracht aan Duitsland. Deze beroepsgrond slaagt daarom niet.
Ambtshalve toets

8. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.


Conclusie en gevolgen

9. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Eiser krijgt geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. R.P. van Eerde, rechter, in aanwezigheid van
D.K. Bloemers, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Vreemdelingenwet 2000 (Vw). Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel tot vreemdelingenbewaring beveelt, aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw. Eiser verwijst naar artikel 8 van het EVRM, artikel 7 van het Handvest en artikel 3 van het IVRK. Zie voor wat betreft het verzet het proces-verbaal van staandehouding (M105) onder punt 4. Zie de uitspraak van deze rechtbank, zittingsplaats Middelburg, van 3 september 2026, NL26.46093 en NL26.46095. Dit staat in artikel 5.6, derde lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 en volgt uit de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 25 maart 2020, ECLI:NL:RVS:2020:829 en de bevestiging van die uitspraak op 25 juli 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3442. Vergelijk HvJEU 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858 en 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647.