Vreemdelingenrecht
Derdelander Oekraïne; beroep tegen informatiebrief niet-ontvankelijk; beroep tegen terugkeerbesluit ongegrond.
Rechtbank Den Haag, 23 oktober 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:32768 · Rechtbank Den Haag · 23 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-32768
Zaakgegevens
Op 23 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 23 oktober 2026
- Datum publicatie
- 6 november 2026
- Zaaknummer
- NL24.9516
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:32768
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Derdelander Oekraïne; beroep tegen informatiebrief niet-ontvankelijk; beroep tegen terugkeerbesluit ongegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: NL24.9516
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 23 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiser] , v-nummer: [x] , eiser
(gemachtigde: mr. E.J.L. van de Glind),
en
de minister van Asiel en Migratie
(gemachtigde: mr. R.S. Helmus).
Procesverloop
1. De minister heeft eiser bij brief van 24 januari 2024 gewezen op de beëindiging van de aan eiser toegekende tijdelijke bescherming van rechtswege op 4 maart 2024. In die brief wordt aangekondigd dat eiser een nieuw terugkeerbesluit opgelegd zal krijgen. Op 6 maart 2024 heeft eiser beroep ingesteld tegen deze brief en de voorzieningenrechter gevraagd een voorlopige voorziening te treffen.
Bij uitspraak van 3 april 2024 heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank en zittingsplaats het verzoek om een voorlopige voorziening toegewezen en bepaald dat eiser moet worden behandeld alsof het recht op tijdelijke bescherming op hem van toepassing is, tot uitspraak is gedaan op het beroep.
Op 12 augustus 2025 heeft de minister aan eiser een terugkeerbesluit opgelegd. Eiser heeft daartegen op 1 september 2025 aanvullende gronden ingediend.
De rechtbank heeft het beroep op 28 augustus 2026 op zitting behandeld. Eiser en zijn gemachtigde zijn niet verschenen. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
Beoordeling door de rechtbank
Feiten en inleidende opmerkingen
2. Eiser komt uit Marokko. Hij had in Oekraïne een tijdelijk verblijfsrecht op het moment dat de Russische strijdkrachten op 24 februari 2022 begonnen met een grootschalige invasie van Oekraïne. Eiser is vanuit Oekraïne naar Nederland gekomen en heeft hier als zogeheten derdelander facultatieve tijdelijke bescherming verkregen op grond van de Richtlijn tijdelijke bescherming (Richtlijn) en het daarop gebaseerde Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van 4 maart 2022 (Uitvoeringsbesluit). Ook heeft hij, om deze tijdelijke bescherming te kunnen krijgen, een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Deze aanvraag is op 28 augustus 2023 buiten behandeling gesteld. Eiser heeft daartegen geen beroep ingesteld.
De minister heeft aanvankelijk bepaald dat de facultatieve tijdelijke bescherming met ingang van 4 september 2023 eindigt. Dit heeft de minister aan eiser bij besluit van
28 augustus 2023 bekendgemaakt. Met dit besluit is aan eiser ook een terugkeerbesluit opgelegd. Hiertegen heeft eiser beroep ingesteld. Dit besluit heeft de minister ingetrokken nadat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) bij uitspraak van 17 januari 2024 had bepaald dat het recht op tijdelijke bescherming van derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning van rechtswege niet op deze datum kon eindigen, maar van rechtswege zou eindigen op 4 maart 2024. Eiser heeft het beroep tegen dat terugkeerbesluit op 27 augustus 2026 ingetrokken.
De minister heeft eiser vervolgens de onder 1.1. vermelde brief gezonden, waartegen eiser dit beroep heeft ingesteld.
Deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam, en de Afdeling hebben op 29 maart 2024 en 25 april 2024 prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie over de uitleg van de Richtlijn. De minister heeft vanwege deze prejudiciële vragen de bevriezingsmaatregel genomen. Deze vragen zijn beantwoord in een arrest van 19 december 2024 (arrest Kaduna). Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat het Unierecht het een lidstaat toestaat om de verleende facultatieve tijdelijke bescherming op een eerder tijdstip in te trekken dan dat waarop de verplichte tijdelijke bescherming geen rechtsgevolgen meer heeft. Ook heeft het Hof van Justitie geoordeeld dat het lidstaten niet is toegestaan een terugkeerbesluit te nemen voordat de tijdelijke bescherming is beëindigd.
De Afdeling heeft in haar uitspraken van 23 april 2025 uitgelegd hoe het arrest van het Hof van Justitie dient te worden toegepast en heeft bevestigd dat de tijdelijke bescherming voor derdelanders op 4 maart 2024 is geëindigd. Bij brief van 3 juni 2025 heeft de minister meegedeeld dat hij heeft besloten om naar aanleiding van deze Afdelingsuitspraken de bevriezingsmaatregel per 4 september 2025 te beëindigen. Op 10 juli 2025 heeft deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam, naar aanleiding van het arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2024 einduitspraak gedaan.
De minister heeft eiser vervolgens op 12 augustus 2025 een terugkeerbesluit opgelegd, waarna eiser op 1 september 2025 aanvullende gronden van beroep heeft ingediend.
Op welke besluiten heeft dit beroep betrekking?
3. Eiser stelt dat zijn beroep betrekking heeft op de brief van 24 januari 2024, het daarin aangekondigde terugkeerbesluit en het nieuwe terugkeerbesluit van 12 augustus 2025.
De rechtbank volgt eiser daarin gedeeltelijk. Uit het dossier blijkt wel dat in de brief van 24 januari 2024 een terugkeerbesluit is aangekondigd, maar niet dat eerder dan op 12 augustus 2025 ook daadwerkelijk een terugkeerbesluit is genomen. Het beroep heeft daarom uitsluitend betrekking op de brief van 24 januari 2024 en (van rechtswege) op het terugkeerbesluit van 12 augustus 2025.
Is de brief van 24 januari 2024 aan te merken als een besluit in de zin van artikel 1:3, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb)?
4. De rechtbank ziet zich voor de vraag gesteld of eiser kan opkomen tegen de aan hem toegezonden brief van 24 januari 2024. Eiser betoogt dat deze brief kan worden aangemerkt als een besluit in de zin van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb.
De rechtbank stelt vast dat het terugkeerbesluit van 28 augustus 2023 en het daartegen ingestelde beroep zijn ingetrokken. De minister heeft begin 2024 naar aanleiding van de uitspraak van de Afdeling van 17 januari 2024 in veel zaken van derdelanders met facultatieve tijdelijke bescherming nieuwe terugkeerbesluiten genomen. Eiser heeft toen echter geen terugkeerbesluit gekregen. De minister heeft eiser enkel de hiervoor genoemde brief van 24 januari 2024 toegezonden.
De rechtbank stelt vast dat deze brief een algemene strekking heeft. De brief gaat over de beëindiging van de aan eiser toegekende tijdelijke bescherming, dus het stoppen van de aanspraak op rechten die horen bij deze tijdelijke bescherming.
Hoewel deze brief een algemeen informatief karakter heeft, is de rechtbank van oordeel dat deze in het geval van eiser is aan te merken als een besluit, bedoeld in artikel 1:3 van de Awb, waartegen een rechtsmiddel kan worden aangewend. Deze brief is het eerste moment dat eiser schriftelijk kenbaar is gemaakt dat zijn tijdelijke bescherming per 4 maart 2024 is beëindigd. Uit het arrest Kaduna en de uitspraken van de Afdeling van 23 april 2025 volgt dat de minister de tijdelijke bescherming per 4 maart 2024 kon beëindigen en uit de Kamerbrief van 24 januari 2024 volgt dat hij dat ook heeft gedaan. Uit de uitspraak van 23 april 2025 blijkt dat de minister de vreemdelingen in die procedure schriftelijk heeft geïnformeerd over de beëindiging.
Zoals hiervoor overwogen was de brief van 24 januari 2024 de eerste keer dat eiser schriftelijk is geïnformeerd over het beëindigen van zijn tijdelijke bescherming per 4 maart 2024. Ook voldoet de brief aan de andere voorwaarden van artikel 1:3, eerste lid, van de Awb om het als besluit aan te merken. Daarom kan eiser hiertegen opkomen.
De rechtbank ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of eiser nog belang heeft bij een inhoudelijke beoordeling van dit besluit. De rechtbank is van oordeel dat dit niet het geval is. De minister heeft deze brief, als gevolg van het arrest Kaduna en de uitspraken van de Afdeling van 23 april 2025, vervangen door het terugkeerbesluit van 12 augustus 2025. Eiser heeft geen omstandigheden naar voren gebracht die meebrengen dat hij toch een belang heeft bij het tegen het besluit van 24 januari 2024 gerichte beroep. Daarom is het beroep in zoverre niet-ontvankelijk.
Beroep tegen het terugkeerbesluit van 12 augustus 2025
5. De rechtbank begrijpt het besluit van 12 augustus 2025 zo dat de minister hiermee de brief van 24 januari 2024 heeft willen intrekken en vervangen door het met dat besluit opgelegde terugkeerbesluit. De rechtbank zal dit besluit aanmerken als een besluit tot vervanging, als bedoeld in artikel 6:19 van de Awb, van die brief. De rechtbank zal hierna de tegen dit besluit aangevoerde beroepsgronden bespreken.
Had de minister een apart beëindigingsbesluit moeten nemen?
6. Eiser betoogt dat de minister een beslissing tot het eindigen van zijn rechtmatige verblijf had moeten nemen, voordat aan hem een terugkeerbesluit kon worden opgelegd. Daarmee is het terugkeerbesluit volgens eiser prematuur. Eiser wijst op het arrest Kaduna. Daardoor is eiser naar eigen zeggen ten onrechte niet in staat geweest om tegen het beëindigen een zienswijze in te dienen.
Het betoog slaagt niet. De Afdeling heeft in haar uitspraken van 23 april 2025 geoordeeld dat de minister de facultatieve tijdelijke bescherming van derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne mocht beëindigen op 4 maart 2024 en dat de betreffende vreemdelingen daarover zijn geïnformeerd. De rechtbank ziet, anders dan eiser, in de bewoordingen van punt 135 van het arrest Kaduna geen aanleiding voor het oordeel dat het rechtmatig verblijf op grond van de Richtlijn bij beschikking individueel had moeten worden beëindigd. Uit de uitspraak van de Afdeling van 17 januari 2024 volgt dat de tijdelijke bescherming van rechtswege afloopt op 4 maart 2024. Dat heeft als gevolg dat de minister geen nieuw besluit hoeft te nemen over het eindigen van de tijdelijke bescherming.
Had eiser nog rechtmatig verblijf ten tijde van de bevriezingsmaatregel?
7. Eiser betoogt dat de tijdelijke bescherming, en de daaraan verbonden rechten, tot 4 september 2025 voortduren vanwege de bevriezingsmaatregel en de toegekende voorlopige voorziening. Daarom was volgens eiser geen plaats voor het nemen van een terugkeerbesluit op 12 augustus 2025.
Het betoog slaagt niet. In de uitspraken van 23 april 2025 heeft de Afdeling bevestigd dat de tijdelijke bescherming (van rechtswege) op 4 maart 2024 is geëindigd. Dat eiser daarna nog gebruik heeft gemaakt van de rechten van de Richtlijn komt omdat de gevolgen van het stoppen van de tijdelijke bescherming zijn bevroren als gevolg van de gestelde prejudiciële vragen. Deze bevriezing houdt niet in dat de tijdelijke bescherming is verlengd, maar enkel dat eiser nog feitelijk gebruik mag maken van de rechten die hij vanwege de tijdelijke bescherming had. De Afdeling heeft bij uitspraak van 31 oktober 2025 bevestigd dat de bevriezingsmaatregel niet maakt dat de minister geen terugkeerbesluit kon nemen. Ook de bij uitspraak van de voorzieningenrechter van deze rechtbank van 4 april 2024 toegewezen verzoeken om het treffen van een voorlopige voorziening maken niet dat eiser rechtmatig verblijf heeft totdat op het beroep is beslist. De voorzieningenrechter heeft immers slechts bepaald dat de betreffende verzoekers (waaronder eiser) worden behandeld alsof het recht op tijdelijke bescherming bedoeld in de Richtlijn en de daarop gebaseerde Uitvoeringsbesluiten, op hen van toepassing is, tot uitspraak is gedaan op de beroepen. Zoals de minister terecht overweegt, staan de lopende beroepsprocedure en/of de toegewezen voorlopige voorzieningen niet in de weg aan het opleggen van een terugkeerbesluit. Eiser heeft procedureel rechtmatig verblijf om de uitkomst van zijn beroepsprocedure te kunnen afwachten. Het terugkeerbesluit is tijdelijk opgeschort. Dit doet niet af aan de vaststelling van illegaal verblijf en dus de bevoegdheid van de minister om een terugkeerbesluit uit te vaardigen.
Heeft de minister voldoende rekening gehouden met de beginselen van het Unierecht en met artikel 8 van het EVRM?
8. Eiser betoogt dat het beëindigen van zijn verblijfsrecht op grond van de Richtlijn in strijd is met het discriminatieverbod en dat het strijdig is met het nuttig effect van de Richtlijn nu asielachterstanden juist toenemen. In de beschikking is volgens eiser geen overweging opgenomen over de invloed van het beëindigen van de bescherming van Oekraïense derdelanders voor het nuttig effect van de Richtlijn. Volgens eiser kan de minister zich voor het beëindigen van de bescherming niet beroepen op rechtspraak van de Afdeling, maar had hij moeten ingaan op de argumenten van eiser in de zienswijze. Verder heeft de minister volgens eiser ten onrechte niet beoordeeld of eiser in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning op grond van arbeid of op grond van artikel 8 van het EVRM.
Het betoog slaagt niet. De rechtbank wijst met betrekking tot het betoog dat eiser niet heeft kunnen reageren met een zienswijze allereerst op het onder 6.1 overwogene. De rechtbank volgt eiser verder niet in zijn betoog dat het beëindigen van zijn tijdelijke bescherming in strijd is met het doel en nuttig effect van de Richtlijn. Uit het arrest Kaduna volgt dat de intrekking van de facultatieve tijdelijke bescherming geen afbreuk mag doen aan het doel en het nuttig effect van de Richtlijn en daarbij moeten de algemene beginselen van het Unierecht, waaronder het vertrouwensbeginsel, het rechtszekerheidsbeginsel en het anti-discriminatiebeginsel, in acht worden genomen. Met het besluit om terug te komen op de toepassing van de facultatieve bepaling voor derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne bestaat geen grondslag meer voor de toekenning en de voortzetting van tijdelijke bescherming aan deze groep. De minister heeft daarom terecht gesteld dat de op een betrokkene toegespitste beoordeling niet verder gaat dan de beoordeling of terecht is vastgesteld dat de tot dan toe genoten tijdelijke bescherming was gebaseerd op het gegeven dat de derdelander beschikte over een tijdelijke Oekraïense verblijfsvergunning en daarnaast niet op een andere grond aanspraak kan worden gemaakt op tijdelijke bescherming. De rechtbank verwijst ook naar de uitspraak van de Afdeling van 17 januari 2024 en de uitspraak van deze zittingsplaats van 28 maart 2024. Eiser heeft overigens niet geconcretiseerd waarom sprake zou zijn van schending van het anti-discriminatiebeginsel.
Het betoog van eiser dat de minister ten onrechte niet heeft beoordeeld of hij in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning op grond van arbeid of op grond van artikel 8 van het EVRM slaagt ook niet. Uit rechtspraak van het Hof van Justitie volgt dat de minister bij het opleggen van een terugkeerbesluit naar behoren rekening moet houden met onder meer het privéleven en het familie- en gezinsleven van de betrokken vreemdeling. Uit die rechtspraak volgt verder dat de minister, wanneer hij voornemens is een terugkeerbesluit uit te vaardigen, de vreemdeling de gelegenheid moet bieden alle relevante informatie naar voren te brengen die kan rechtvaardigen dat geen terugkeerbesluit wordt uitgevaardigd. In dit geval heeft de minister eiser de gelegenheid gegeven om in zijn zienswijze op het voornemen van 4 juni 2025 dergelijke omstandigheden naar voren te brengen. Eiser heeft echter geen concrete omstandigheden benoemd op grond waarvan hij meent (beschermenswaardig) privéleven of familie- of gezinsleven te hebben in Nederland, zodat het betoog alleen om die reden al niet slaagt. Bovendien overweegt de rechtbank dat de Terugkeerrichtlijn niet ziet op de verkrijging van een verblijfsrecht of andere toestemming van verblijf. De minister stelt dan ook terecht dat wanneer eiser meent dat hij een verblijfsrecht ontleent aan artikel 8 van het EVRM dan wel aan arbeid in loondienst of als zelfstandige, hij daartoe een aanvraag kan indienen.
Is de SIS-registratie voor eiser onevenredig bezwarend?
9. Eiser betoogt dat er een stigma kleeft aan de SIS-signalering en dat de SIS-signalering had moeten worden opgeschort tot op het moment van uitspraak op het beroep. Verder betoogt eiser dat de minister had moeten ingaan op zijn verzoek tot verwijderen van de signalering en dat eiser recht heeft op vergoeding van de geleden schade.
Het betoog slaagt niet. De rechtbank stelt vast dat artikel 3, eerste lid, van Verordening 2018/1860 dwingend voorschrijft dat de minister een signalering in het SIS invoert wanneer hij een terugkeerbesluit uitvaardigt.Daarmee bestaat, mede gezien het onder 7.1 overwogene geen grond voor het oordeel dat de minister de SIS-signalering van eiser gedurende de behandeling van het beroep had moeten opschorten op grond van de uitspraak van de voorzieningenrechter van 4 april 2024. Wat er verder ook zij van het betoog van eiser dat de minister desondanks ten onrechte niet heeft beoordeeld of de gevolgen van een SIS-signalering voor eiser onevenredig zijn, constateert de rechtbank dat eiser geen omstandigheden naar voren heeft gebracht waaruit moet worden afgeleid dat de SIS-signalering in zijn geval onevenredige gevolgen heeft (gehad). Eiser heeft niet concreet gemaakt dat hij daadwerkelijk naar een andere lidstaat wilde afreizen en van plan was zich daar te vestigen en dat de SIS-signalering daaraan in de weg heeft gestaan. Dat eiser op een andere wijze door de SIS-registratie zou zijn benadeeld, heeft hij eveneens niet onderbouwd.
Conclusie en gevolgen
10. Het beroep, voor zover gericht tegen de informatiebrief van 24 januari 2024, is niet-ontvankelijk. Het beroep, voor zover gericht tegen het terugkeerbesluit van 12 augustus 2025, is ongegrond. Dat betekent dat dat terugkeerbesluit in stand blijft.
Omdat de minister de informatiebrief van 24 januari 2024 heeft ingetrokken en vervangen door het terugkeerbesluit van 12 augustus 2025, heeft eiser wel recht op een proceskostenvergoeding. De rechtbank veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor een door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 934 bestaande uit een punt voor het beroepschrift, met een waarde per punt van € 934 en wegingsfactor 1.
Beslissing
De rechtbank:
-
verklaart het beroep tegen de informatiebrief van 24 januari 2024 niet-ontvankelijk;
-
verklaart het beroep tegen het terugkeerbesluit van 12 augustus 2025 ongegrond;
-
veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 934.
Deze uitspraak is gedaan door mr. G.W.B. Heijmans, rechter, in aanwezigheid van mr. I.S. Pruijn, griffier.
De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Bent u het niet eens met deze uitspraak?
Als u het niet eens bent met deze uitspraak, kunt u een brief sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin u uitlegt waarom u het er niet mee eens bent. Dit heet een beroepschrift. U moet dit beroepschrift indienen binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. U ziet deze datum hierboven.