Vreemdelingenrecht

vreemdelingenbewaring; artikel 59a, eerste lid, van de Vw 2000; onverwijlde kennisgeving; voortraject…

Rechtbank Den Haag, 29 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 29 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
29 oktober 2026
Datum publicatie
10 november 2026
Zaaknummer
NL26.62645
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33110
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

vreemdelingenbewaring; artikel 59a, eerste lid, van de Vw 2000; onverwijlde kennisgeving; voortraject; detentiegeschikt; lichter middel; ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.62645


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 29 oktober 2026 in de zaak tussen

[eiseres] , v-nummer: [x] , eiseres

(gemachtigde: mr. N. van Bremen),

en

de minister van Asiel en Migratie

(gemachtigde: mr. P.A.L.A. van Ittersum).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiseres is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiseres is het niet eens met die maatregel. Zij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiseres een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 15 oktober 2026 heeft de minister aan eiseres de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiseres ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 23 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, mr. I. Semlali, als waarnemer van de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan de vreemdeling op wie de Asiel- en migratiebeheerverordening (Amb-verordening) van toepassing is, met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat, in vreemdelingenbewaring stellen met inachtneming van artikel 44 van de Amb-verordening. In de Amb-verordening staat dat de lidstaten, wanneer er een onderduikrisico bestaat of indien dat noodzakelijk is met het oog op de bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde, de betrokken persoon in vreemdelingenbewaring kunnen houden om overdrachtsprocedures overeenkomstig deze verordening veilig te stellen, op basis van een individuele beoordeling van de situatie van de betrokken persoon en enkel voor zover vreemdelingenbewaring evenredig is en andere, minder dwingende alternatieve maatregelen niet effectief kunnen worden toegepast.

Is de kennisgeving onverwijld aan de rechtbank verzonden?

4. Ambtshalve is de rechtbank gebleken dat de vrijheidsontnemende maatregel op 15 oktober 2026 om 13:10 aan eiseres is opgelegd. De rechtbank heeft de kennisgeving op 15 oktober 2026 om 21:16 uur van het Centraal Inschrijfbureau Vreemdelingenzaken ontvangen. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) heeft in de uitspraak van 17 september 2026 geoordeeld dat een kennisgeving alleen als ‘onverwijld’ kan worden aangemerkt, als deze direct na het opleggen van de maatregel aan de rechtspraak wordt verstuurd, of in ieder geval zo kort daarna dat dit redelijkerwijs nog als gelijktijdig kan worden aangemerkt. Daarvan is sprake als de kennisgeving binnen zes uur na oplegging van de vrijheidsontnemende maatregel naar de rechtbank is verstuurd. De kennisgeving is in dit geval niet onverwijld, te weten binnen de vereiste zes uur, ontvangen door de rechtbank.

4.1.

Uit de Afdelingsuitspraak van 17 september 2026 volgt verder dat als een kennisgeving niet onverwijld is verstuurd, dit een maatregel op zichzelf nog niet onrechtmatig maakt. Dit is alleen het geval als de maatregel, gelet op de ernst van het gebrek en bij afweging van alle daarbij betrokken belangen, niet meer gerechtvaardigd is. Bij die belangenafweging is in het bijzonder van belang in hoeverre eiseres door de gang van zaken is geschaad in haar verdediging. Naar het oordeel van de rechtbank wegen de belangen van de minister bij voortzetting van de maatregel zwaarder dan de belangen van eiseres bij opheffing van de maatregel. De rechtbank acht hierbij met name van belang dat zij nog binnen de wettelijke termijn van vijftien dagen na oplegging van de maatregel uitspraak kan doen op het beroep van eiseres. Eiseres krijgt dus tijdig een oordeel over de rechtmatigheid van de aan haar opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring en daarom valt niet in te zien dat zij door het niet onverwijld versturen van de kennisgeving in haar verdediging is geschaad.

Is er sprake van een gebrek in het voortraject?

5. Eiseres betoogt dat haar ten onrechte handboeien zijn aangelegd tijdens de overbrenging naar een plaats bestemd voor verhoor. Zij betwist dat zij zichzelf op dat moment met een telefoonkabel iets wilde aandoen.

5.1.

De rechtbank stelt vast dat op grond van artikel 22 van de Ambtsinstructie de ambtenaar een persoon die rechtens van zijn vrijheid is beroofd ten behoeve van het vervoer of een verplaatsing handboeien kan aanleggen. Dit kan de ambtenaar doen indien op grond van de feiten of omstandigheden redelijkerwijs gevaar valt te vrezen voor ontvluchting dan wel voor de veiligheid van de persoon die rechtens van zijn vrijheid is beroofd, van de ambtenaar of van derden.

5.2.

De rechtbank is van oordeel dat uit het proces-verbaal van staandehouding, overbrenging en ophouding voldoende blijkt dat sprake was van feiten en omstandigheden zoals bedoeld in artikel 22 van de Ambtsinstructie. Daarin staat dat eiseres zichzelf met een telefoonkabel iets wilde aandoen en niet tot bedaren kwam. Daarnaast bleek uit de infoset van de Dienst Terugkeer en Vertrek dat eiseres bij een eerdere overdracht een suïcidepoging heeft gedaan door een grote hoeveelheid medicijnen te slikken. Hoewel eiseres betwist dat zij zichzelf op dat moment met een telefoonkabel iets wilde aandoen, heeft zij de eerdere suïcidepoging niet betwist. Gelet op de in het proces-verbaal beschreven situatie en de informatie over die eerdere poging, konden de verbalisanten redelijkerwijs vrezen voor de veiligheid van eiseres zelf. De rechtbank is daarom van oordeel dat het aanleggen van de handboeien op grond van artikel 22 van de Ambtsinstructie gerechtvaardigd was. De beroepsgrond slaagt niet.

Heeft de minister voldoende gemotiveerd dat eiseres detentiegeschikt is?

6. Eiseres voert aan dat haar medische en psychische kwetsbaarheid voorafgaand aan het opleggen van de maatregel onvoldoende zijn onderzocht. Zij heeft tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling verklaard dat zij paniekaanvallen heeft, stemmen in haar hoofd hoort en tijdens die aanvallen zichzelf iets kan aandoen. Ook heeft zij verklaard dat zij onder behandeling staat van een psychiater en wijst zij op de medicatie die zij gebruikt. Bovendien was de minister volgens eiseres bekend met haar eerdere suïcidale gedrag. Eiseres voert aan dat de maatregel geen actuele medische risico-inschatting of beoordeling van het suïcide-risico bevat en de minister daarom onvoldoende heeft onderzocht of de vreemdelingenbewaring haar geestelijke gezondheid in gevaar brengt of dat de benodigde zorg in detentie kan worden geboden. Een enkele verwijzing naar de aanwezigheid van medische zorg in het detentiecentrum is daarvoor onvoldoende. Zij verwijst in dit verband naar een uitspraak van deze rechtbank en verzoekt de minister de stukken over de medische beoordeling, de intake en de zorg in het detentiecentrum te overleggen.

6.1.

De rechtbank stelt allereerst vast dat uit rechtspraak van de Afdeling volgt dat het aan de vreemdeling is om aannemelijk te maken dat hij detentieongeschikt is, en niet aan de minister om het tegendeel te bewijzen. Van detentieongeschiktheid is volgens de Afdeling pas sprake als vaststaat dat de detentie beschikbare zorg niet toereikend is, of de vreemdeling niet in staat is de inbewaringstelling op verantwoorde wijze te ondergaan, dan wel wanneer zijn psychische omstandigheden in detentie door een gebrek aan medische zorg zullen verslechteren.

6.2.

De rechtbank stelt vervolgens vast dat de minister in de maatregel heeft gewezen op de mogelijkheden voor (psychiatrische) zorg in het detentiecentrum. Daarbij mag de rechtbank ervan uitgaan dat de medische zorgverlening binnen de detentie- en uitzetcentra gelijkwaardig is aan de gezondheidszorg in de vrije maatschappij. Indien eiseres meent dat de medische zorg voor haar niet toereikend is, zal zij dat, gelet op het hiervoor genoemde toetsingskader, nader moeten onderbouwen. Eiseres heeft op de zitting bevestigd dat zij dezelfde medicatie krijgt als vóór haar inbewaringstelling. Dat dit niet uit de stukken blijkt, is op zichzelf onvoldoende om aan haar verklaring te twijfelen. Daarnaast blijkt uit de maatregel dat de minister aanleiding heeft gezien om tijdens de staandehouding en het gehoor een psychiatrisch verpleegkundige in te schakelen. Tussen partijen is niet in geschil dat eiseres psychische klachten heeft en dat zij eerder suïcidaal gedrag heeft vertoond, maar deze omstandigheden zijn volgens de rechtbank onvoldoende om vast te stellen dat zij de inbewaringstelling niet op verantwoorde wijze kan ondergaan of dat de benodigde zorg in detentie ontoereikend is. Eiseres heeft niet onderbouwd dat de zorg die haar in detentie wordt geboden ontoereikend is of dat haar psychische toestand daardoor zal verslechteren. Dat er geen medische stukken zijn om haar diagnose te onderbouwen maakt dat niet anders. Dergelijke documentatie is volgens de rechtbank ook niet nodig om de geschiktheid van de zorg vast te stellen. De rechtbank ziet geen aanleiding om aan te nemen dat eiseres detentieongeschikt is.

6.3.

Verder stelt de rechtbank vast dat eiseres op de zitting heeft verklaard dat zij zichzelf één keer volledig heeft moeten uitkleden ten overstaan van meerdere personen en dat ze dit als traumatiserend en vernederend heeft ervaren. Het is de rechtbank niet duidelijk geworden in welk kader dit is gebeurd en of dit te maken heeft met de medische zorgverlening. Ook de gemachtigde van eiseres heeft die duidelijkheid niet verschaft. Voor zover eiseres hiermee heeft willen betogen dat de aan haar verleende zorg ontoereikend is, heeft zij daarmee niet onderbouwd dat deze niet volstaat. De rechtbank wijst eiseres erop dat het mogelijk is een klacht in te dienen in het detentiecentrum om de door haar ervaren gang van zaken aan de orde te stellen. Ook de verwijzing naar de door eiseres aangehaalde uitspraak leidt niet tot een ander oordeel. In de maatregel van eiseres heeft de minister, anders dan in de aangehaalde zaak, zoals hiervoor overwogen wel gemotiveerd dat eiseres ondanks haar psychische en medische klachten in vreemdelingenbewaring kon worden gesteld. De beroepsgrond slaagt niet.

Had de minister moeten volstaan met een lichter middel?

7. Eiseres voert aan dat de minister had moeten volstaan met een lichter middel, zoals een meldplicht. Zij voert aan dat de detentie haar zwaar valt. Daarnaast zijn volgens eiseres haar eerdere geplande overdrachten door medische omstandigheden niet doorgegaan en kan haar daarom niet worden tegengeworpen dat zij daaraan niet heeft meegewerkt. Eiseres voert aan bereid te zijn mee te werken aan een overdracht.

7.1.

De rechtbank is van oordeel dat de minister in de maatregel van vreemdelingenbewaring voldoende heeft gemotiveerd waarom in dit geval niet met een lichter middel kon worden volstaan. Uit de gronden van de maatregel van en de motivering daarvan volgt dat het risico groot is dat eiseres zich aan het toezicht zal onttrekken. Eiseres heeft deze gronden en het onttrekkingsrisico dat daaruit volgt ook niet betwist. De rechtbank is verder van oordeel dat de minister mocht betrekken dat twee eerdere overdrachten van eiseres zijn mislukt. De stelling van eiseres dat deze overdrachten om medische redenen niet zijn doorgegaan en dat zij bereid is mee te werken aan een overdracht, maakt op zichzelf niet dat de minister had moeten volstaan met een lichter middel. Dat de detentie eiseres zwaar valt, maakt het voorgaande niet anders. De beroepsgrond slaagt niet.

Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?

8. Los van de door eiseres aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiseres verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

9. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Eiseres krijgt geen vergoeding van haar proceskosten.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. A.S. Gaastra, rechter, in aanwezigheid van mr. I.S. Pruijn, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 59a, eerste lid, van de Vw 2000. Dit staat in artikel 44, tweede lid, van de Amb-verordening. Zoals bedoeld in artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000. ECLI:NL:RVS:2026:5462. Rechtbank Den Haag, zp. Middelburg, 16 september 2026, ECLI:NL:RBDHA:2026:26979, r.o. 5. ABRvS 11 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1162, r.o. 3.2. en 17 juli 2023, ECLI:NL:RVS:2023:2666, r.o. 1. ABRvS 4 augustus 2023, ECLI:NL:RVS:2023:3003.