Vreemdelingenrecht
Asiel. Irak. KAR. Jezidi. Duhok. Verweerder heeft de vrees voor vervolging onvoldoende onderzocht. Beroep gegrond.
Rechtbank Den Haag, 10 november 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:33186 · Rechtbank Den Haag · 10 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-33186
Zaakgegevens
Op 10 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Middelburg
- Datum uitspraak
- 10 november 2026
- Datum publicatie
- 11 november 2026
- Zaaknummer
- NL25.34542
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:33186
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Asiel. Irak. KAR. Jezidi. Duhok. Verweerder heeft de vrees voor vervolging onvoldoende onderzocht. Beroep gegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Middelburg
Bestuursrecht
zaaknummer: NL25.34542
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[eiser] , eiser,
V-nummer: [V-nummer]
(gemachtigde: mr. H.M.A. Breuls),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder
(gemachtigde: mr. W.M.A. van Hoof).
Procesverloop
Eiser heeft beroep ingesteld tegen het niet tijdig nemen van een besluit op zijn asielaanvraag.
Bij besluit van 9 oktober 2025 (het bestreden besluit) heeft verweerder de asielaanvraag van eiser in de verlengde procedure afgewezen als ongegrond.
Eiser heeft aanvullende beroepsgronden ingediend.
Verweerder heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 21 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, [tolk] als tolk en de gemachtigde van verweerder.
Ter zitting is de zaak aangehouden om verweerder in de gelegenheid te stellen zijn briefverweer aan te vullen. Op 21 oktober 2026 heeft verweerder een aanvullend verweerschrift aan het digitale dossier toegevoegd. De rechtbank heeft eiser op 22 oktober 2026 de gelegenheid geboden daarop te regeren. Eiser heeft daarvan gebruik gemaakt bij brief van 23 oktober 2026, waarna de rechtbank het onderzoek heeft gesloten.
Overwegingen
Feiten en standpunten
1. Eiser is geboren op [geboortedag] 1987 en heeft de Iraakse nationaliteit. Op 1 juni 2023 heeft hij een asielaanvraag ingediend in Nederland.
Asielaanvraag
2. Aan deze asielaanvraag heeft eiser het volgende ten grondslag gelegd. Eiser is etnisch en religieus Jezidi. Tot de genocide door IS van Jezidi’s op 3 augustus 2014, woonde eiser in het Sinjar district in Irak. Na zijn vlucht is hij in een ontheemdenkamp in Duhok terecht gekomen, waar hij tot zijn vertrek in augustus 2022 heeft gewoond. Eiser stelt dat hij in Irak wordt gediscrimineerd waardoor het onmogelijk is om daar te leven. De woning van eiser in Sinjar, die in 2014 verwoest is en later door een hulporganisatie weer is opgebouwd, is in 2025 opnieuw vernield. Eiser vreest bij terugkeer voor de autoriteiten en voor de moslims. In het ontheemdenkamp waar eiser met zijn gezin woonde zijn de omstandigheden heel slecht; ze leefden sinds 2014 in een plastic tent, er is voedselonzekerheid, brandgevaar en er zijn beperkte medische voorzieningen. Nadat de tent van eiser in 2022 is afgebrand is hij vertrokken om elders bescherming te vinden.
Standpunt verweerder
3. Verweerder heeft met het bestreden besluit de asielaanvraag van eiser afgewezen. Hij heeft de identiteit, nationaliteit en herkomst van eiser geloofwaardig geacht. Ook heeft hij de discriminatie op basis van de geloofsovertuiging van eiser geloofwaardig geacht. Deze geloofwaardig geachte elementen maken volgens verweerder echter niet dat eiser bij terugkeer een gegronde vrees voor vervolging heeft of een reëel risico loopt op ernstige schade. Op basis van het Algemeen Ambtsbericht (AAB) Irak 2023 worden Jezidi’s niet langer aangemerkt als risicoprofiel. Eiser is er niet in geslaagd om op individuele gronden aannemelijk te maken dat hij gegronde vrees heeft om slachtoffer te worden vanwege zijn geloof. Verweerder is bij deze beoordeling uitgegaan van het ontheemdenkamp in Duhok (Shariya) als normale woon- of verblijfplaats. De discriminatie die eiser heeft ervaren is niet zo ernstig dat hij is bedreigd in zijn bestaansmogelijkheden. De informatie die verweerder bij de Griekse autoriteiten heeft verkregen vanwege de in dat land verleende asielvergunning heeft niet tot een ander oordeel geleid.
Beroepsgronden
4. Eiser voert tegen het bestreden besluit het volgende aan. Het ontheemdenkamp waar eiser tot zijn vertrek uit Irak heeft verbleven kan niet worden aangemerkt als zijn normale woon- of verblijfplaats. Verweerder heeft onvoldoende gemotiveerd waarom hij in het nieuw geformuleerde beleid bij de bepaling van de normale woon- of verblijfplaats van een vreemdeling de humanitaire omstandigheden in die plaats niet betrekt.
5. Eiser voert verder aan dat hem ten onrechte geen asielstatus is verleend in Nederland. Hoewel het Jezidisme in Irak op papier als officiële godsdienst wordt erkend, is de praktijk een hele andere en worden Jezidi’s onverminderd gediscrimineerd en bedreigd. Verweerder heeft onvoldoende gemotiveerd waarom Jezidi’s niet langer als risicoprofiel worden aangemerkt. Een gegronde vrees voor vervolging kan ook gestoeld zijn op een cumulatie van ervaringen, zoals in geval van eiser het voortbestaan van discriminatie na de genocide uit 2014. Verweerder is onvoldoende ingegaan op de situatie in het ontheemdenkamp, op basis van recentere informatie dan blijkt uit het AAB Irak 2023, en waarnaar verwezen is in de zienswijze. Eiser heeft in dit verband brieven overgelegd van VluchtelingenWerk Nederland (VWN) over de situatie van Jezidi’s in Irak, en in het bijzonder over de situatie in de ontheemdenkampen.
6. Verder voert eiser aan dat aan eiser ten onrechte een terugkeerbesluit is opgelegd, nu verweerder heeft nagelaten de Griekse autoriteiten op de hoogte te stellen van de uitkomst van de in Nederland gevolgde asielprocedure en de omstandigheid dat de Griekse autoriteiten de verleende vluchtelingenstatus van eiser niet hebben ingetrokken.
7. Ten slotte voert eiser aan dat hij disproportioneel in zijn belangen is geschaad door de ruime overschrijding van de beslistermijn door verweerder. Onder het oude beleid zou eisers aanvraag zeker zijn ingewilligd en had hij kunnen starten met inburgeren en de gezinshereniging met zijn vrouw en kinderen in gang kunnen zetten.
De rechtbank oordeelt als volgt.
Beroep gericht tegen het niet tijdig beslissen
8. Op 16 december 2024 heeft deze rechtbank, zittingsplaats Groningen, het beroep van eiser tegen het niet tijdig nemen van een besluit op zijn asielaanvraag van 1 juni 2023 gegrond verklaard. Het tegen deze uitspraak ingestelde verzet is gegrond verklaard bij uitspraak van de zittingsplaats Groningen van 13 februari 2025. De rechtbank heeft verweerder daarbij opgedragen om voor 29 maart 2025 alsnog een besluit op de aanvraag bekend te maken, op straffe van een dwangsom van € 100,- per dag waarmee deze termijn wordt overschreden, met een maximum van € 7.500,-.
9. Bij brief van 13 februari 2025 en 19 februari 2025 heeft verweerder zich bij eiser verontschuldigd voor de vertraging. Gelet op de uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJEU) van 18 juni 2024 is verweerder gehouden om bij de Griekse autoriteiten het asieldossier van eiser op te vragen en te betrekken bij de beoordeling van de asielaanvraag. Deze extra stap in de procedure leidt tot verdere vertraging.
10. Op 28 juli 2025 heeft eiser beroep ingesteld tegen het niet tijdig beslissen na een rechterlijke uitspraak. De door de rechtbank gestelde nadere beslistermijn is ruimschoots verlopen en de maximale dwangsom is inmiddels verbeurd. Op 9 oktober 2025 heeft verweerder alsnog een besluit bekendgemaakt. Hij heeft daarin vastgesteld dat hij in de gevoegde zaken van eiser en zijn gezinslid de maximale dwangsom à € 7.500,- verschuldigd is. Het beroep tegen het niet tijdig beslissen is van rechtswege gericht tegen het alsnog genomen besluit. Omdat inmiddels is beslist op de aanvraag verklaart de rechtbank het beroep niet-ontvankelijk voor zover het is gericht tegen het niet tijdig beslissen. Het beroep is wel terecht ingesteld; de verplichting voor verweerder om het Griekse dossier van eiser op te vragen was als sinds juni 2024 bekend en kon in maart 2025 geen reden zijn om niet alsnog tijdig te beslissen. Omdat het beroep wel terecht is ingesteld ontvangt eiser een vergoeding van zijn proceskosten.
Normale woon- of verblijfplaats
11. De Afdeling heeft bij uitspraak van 18 september 2012 geoordeeld dat bij de beoordeling of in het land, dan wel in voorkomend geval het gebied waaruit een vreemdeling afkomstig is, moet worden uitgegaan van het land dan wel het gebied waar de desbetreffende vreemdeling voorafgaand aan zijn vertrek zijn normale woon- of verblijfplaats had. Verder volgt uit die uitspraak dat bij beantwoording van de vraag of een plaats kan worden beschouwd als de plaats waar de vreemdeling zijn normale woon- of verblijfplaats had, onder meer van belang is hoe lang en onder welke omstandigheden de vreemdeling aldaar heeft verbleven. De omstandigheid dat de vreemdeling gevlucht is naar de plaats is niet van doorslaggevende betekenis.
12. Verweerder heeft terecht overwogen dat de Koerdische Autonome Regio (KAR) kan worden aangemerkt als de normale woon- of verblijfplaats van eiser. Daarbij heeft verweerder terecht van belang geacht dat eiser de acht jaren voorafgaand aan zijn vertrek in het ontheemdenkamp Shariya in de KAR heeft verbleven. De echtgenote en kinderen van eiser verblijven hier nog steeds. Verweerder heeft zich terecht op het standpunt gesteld dat uit de rechtspraak van de Afdeling, noch uit andere bronnen, zoals een door verweerder genoemde rapportage van EUAA, volgt dat humanitaire omstandigheden een relevant criterium zijn bij het bepalen van de normale woon- of verblijfplaats. Verweerder heeft de humanitaire situatie in het ontheemdenkamp in de KAR dan ook niet hoeven betrekken bij de beantwoording van de vraag wat de normale woon- of verblijfplaats van eiser is. Uit het gegeven dat verweerder tot 13 juni 2024 onverplicht een ruimhartiger beleid voerde voor Jezidi’s in de ontheemdenkampen in de KAR betekent naar het oordeel van de rechtbank niet dat hij gehouden is de afwijking van het eerder gevoerde beleid nader te onderbouwen.
Vrees voor vervolging
13. De rechtbank stelt vast dat tussen partijen de etniciteit en het geloof van eiser niet ter discussie staan. Ook staat vast dat eiser in augustus 2014 uit de regio Sinjar is moeten vluchten vanwege de genocide op Jezidi’s door IS, en dat hij sindsdien in een ontheemdenkamp verblijft in de KAR.
14. In het landenbeleid van 27 juni 2024 merkt verweerder Jezidi’s niet (meer) aan als risicoprofiel. Hij baseert zich voor het oordeel dat Jezidi’s omwille van hun geloof geen risico lopen om in algemene zin slachtoffer te worden van geweld of ernstige schade op het AAB Irak van 3 november 2023 en de nota Landenbeleid Irak van 27 mei 2024. Er is volgens verweerder evenmin sprake van vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag ten aanzien van Jezidi’s in Irak. Hij wijst in dit verband op het feit dat de Iraakse grondwet vrijheid van godsdienst garandeert, inclusief voor Jezidi’s. Daarnaast worden er vanuit de autoriteiten inspanningen gedaan om Jezidi’s te laten terugkeren naar hun oorspronkelijke leefgebied, en bestaan er initiatieven voor compensatie aan slachtoffers van IS. Uit het landenbeleid volgt bovendien dat de dreiging voor Jezidi’s om slachtoffer te worden van geweld sterk is afgenomen. Ten aanzien van de persoonlijke situatie van eiser stelt verweerder zich op het standpunt dat eiser in de afgelopen tien jaren geen persoonlijke problemen heeft ondervonden en dat de discriminatie waar eiser mee te maken heeft gekregen niet zo ernstig was dat hij daardoor zo ernstig in zijn bestaansmogelijkheden is beperkt dat hij onmogelijk op maatschappelijk en sociaal gebied heeft kunnen functioneren. Hij heeft immers een winkeltje gehad in het kamp, zijn kinderen hebben toegang (gehad) tot onderwijs en er was medische zorg. Verweerder heeft zich ten slotte in het verweerschrift op het standpunt gesteld dat ook niet gebleken is dat de cumulatie en het samenstel van factoren ertoe leidt dat sprake is van een dusdanige beperking dat sprake is van een daad van vervolging.
15. Bij zijn beoordeling van de algemene situatie van Jezidi’s in de ontheemdenkampen in de KAR en de specifieke situatie van eiser heeft verweerder naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende (kenbaar) rekening gehouden met de algemeen beschikbare informatie die na de publicatie van het AAB Irak 2023 en het landenbeleid uit mei 2024 bekend is geworden. Uit de door eiser overgelegde brieven van VWN, waarin nationale en internationale bronnen worden geciteerd, en het thematisch ambtsbericht van november 2025 komt een zorgwekkender beeld naar voren over Jezidi’s in Irak en de situatie in de ontheemdenkampen dan waar verweerder rekening mee heeft gehouden. De rechtbank wijst in dit verband in het bijzonder op de volgende informatie. De terugkeer vanuit de ontheemdenkampen is sinds augustus teruggelopen. De beloofde ondersteuning bij terugkeer wordt in de praktijk vaak niet verstrekt en er was onduidelijkheid en onzekerheid over het voortzetten van ondersteuningsprogramma’s door maatschappelijke organisaties. Het stoppen van USAID leidde tot slechte leefomstandigheden in de ontheemdenkampen, het ontbreken van bassivoorzieningen en medische zorg. In enkele ontheemdenkampen, waaronder in Shariya, verslechterde de algehele situatie. De onderkomens bestonden in deze kampen uit tenten die hun beoogde levensduur hadden overschreden, waardoor de kwetsbaarheid voor brand en extreme weersomstandigheden was toegenomen. De distributie van voedselhulp was inconsistent. In de ontheemdenkampen in Duhok was de voedselhulp sinds februari 2025 stopgezet, waardoor ontheemden voor hun basisbehoeften afhankelijk waren geworden van particuliere donateurs en liefdadigheidsorganisaties. In de beschikbare klinieken waren alleen verpleegkundigen, maar geen artsen meer werkzaam, en het gebrek aan ambulances maakte het moeilijk om te reageren op medische noodgevallen. De onderwijskwaliteit in alle ontheemdenkampen daalde en kinderen kregen slechts een paar uur per dag les. In september 2025 was drinkwater beschikbaar in het kamp Shariya, maar was de waterveiligheid niet consistent. Er werden gevallen van diarree, cholera en voedselvergiftiging gemeld.
16. Het beeld dat uit deze algemeen beschikbare informatie naar voren komt, sluit aan bij wat eiser hierover in zijn gehoren en ter zitting heeft verklaard. Zo heeft hij verklaard dat er soms nauwelijks genoeg eten was om zijn gezin te voeden. De kinderen van eiser gingen hoogstens een paar dagen per week naar school, afhankelijk van de beschikbaarheid van leraren. Als er school was zaten zij met alle leeftijden bij elkaar. Eiser had geen kachel in zijn tent omdat dat te gevaarlijk was, waardoor het in de winter erg koud was, terwijl het in de zomer heel heet was. Er is in het kamp slechts een paar uur per dag elektriciteit, en drinkwater wordt eens per week aangevoerd met een tankwagen. De tent van eiser is in brand gevlogen. Dat is voor hem de directe aanleiding geweest om het kamp te verlaten en elders een veilige plek voor hem en zijn gezin te zoeken.
17. De rechtbank is van oordeel dat verweerder in het bestreden besluit onvoldoende heeft gemotiveerd hoe de individuele situatie van eiser, tegen de achtergrond van de zware en verslechterde situatie in de ontheemdenkampen in Duhok en de genocide op Jezidi’s in 2024, is meegewogen bij het oordeel dat eiser niet in aanmerking komt voor een vluchtelingenstatus. De rechtbank acht daarbij van belang dat eisers verblijf in het ontheemdenkamp in rechtstreeks verband staat met zijn Jezidi etniciteit en religie. Ook acht de rechtbank het van belang dat volgens het handboek van de UNHCR een opeenhoping of cumulatie van meerdere factoren, samengenomen, redelijkerwijs tot vervolging in de zin van het Vluchtelingenverdrag kan leiden.
Overige gronden
18. Omdat het beroep gelet op het voorgaande al gegrond is, komt de rechtbank niet toe aan bespreking van de overige beroepsgronden over de aanmerking van Jezidi’s als risicogroep, het risico op ernstige schade bij terugkeer en de gevolgen van de Griekse asielstatus.
Conclusie en gevolgen
19. Het beroep is gegrond omdat het bestreden besluit onvoldoende is gemotiveerd. De rechtbank vernietigt daarom het bestreden besluit. De rechtbank ziet geen reden om de rechtsgevolgen van het besluit in stand te laten of zelf een beslissing over de asielaanvraag te nemen. Een volledige ‘ex nunc’ beoordeling vergt een zorgvuldige afweging van de individuele situatie van eiser, tegen de achtergrond van een bijgewerkt en volledig beeld van de algemene situatie in kamp Shariya in Duhok, de gewone woon- of verblijfplaats van eiser. De rechtbank verwacht dat daarvoor nader onderzoek nodig zal zijn. Om die reden draagt de rechtbank verweerder ook niet op om het gebrek te herstellen met een betere motivering of een ander besluit (een zogenoemde bestuurlijke lus).
20. De rechtbank bepaalt met toepassing van artikel 8:72, vierde lid, van de Awb dat verweerder een nieuw besluit moet nemen en daarbij rekening houdt met deze uitspraak. De rechtbank geeft verweerder hiervoor zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak.
Proceskosten
21. Omdat het beroep gegrond is krijgt eiser een vergoeding van de proceskosten die hij redelijkerwijs heeft moeten maken. Deze vergoeding wordt op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht vastgesteld op € 2.335. Dit bedrag bestaat uit 1 punt (ter waarde van € 934) met wegingsfactor 0,5 voor het instellen van het beroep gericht tegen het niet tijdig nemen van een besluit, 1 punt met wegingsfactor 1 voor het inhoudelijke beroepschrift, en 1 punt met wegingsfactor 1 voor het deelnemen aan de zitting. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.
Beslissing
De rechtbank:
-
verklaart het beroep niet-ontvankelijk, voor zover het is gericht tegen het niet tijdig nemen van een besluit;
-
verklaart het beroep tegen het bestreden besluit gegrond;
-
vernietigt het bestreden besluit;
-
draagt verweerder op binnen zes weken na de dag van verzending van deze uitspraak een nieuw besluit te nemen op de aanvraag, waarbij rekening wordt gehouden met deze uitspraak;
-
veroordeelt verweerder tot betaling van € 2.335 (tweeduizenddriehonderdvijfendertig euro) aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan op 10 november 2026 door mr. S.S. van der Velde, rechter, in aanwezigheid van mr. A.S. Hamans, griffier, en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.
Deze uitspraak is bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.