Vreemdelingenrecht

vreemdelingenbewaring; artikel 59a, eerste lid, van de Vw 2000; lichter middel; ongegrond.

Rechtbank Den Haag, 29 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 29 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
29 oktober 2026
Datum publicatie
11 november 2026
Zaaknummer
NL26.62749 en NL26.62724
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33216
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

vreemdelingenbewaring; artikel 59a, eerste lid, van de Vw 2000; lichter middel; ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummers: NL26.62749 en NL26.62724


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 29 oktober 2026 in de zaak tussen

[eiseres 1] , v-nummer: [x] , eiseres 1

[eiseres 2] , v-nummer: [x] , eiseres 2

eiseressen

(gemachtigde: mr. F.W. Verweij),

en

de minister van Asiel en Migratie

(gemachtigde: mr. P.A.L.A. van Ittersum).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregelen van vreemdelingenbewaring die aan moeder (eiseres 1) en haar minderjarige dochter (eiseres 2) zijn opgelegd. Deze maatregelen zijn opgelegd op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiseressen zijn het niet eens met die maatregelen. Zij voeren daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van de maatregelen en de vraag of een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

Omdat de vreemdelingenbewaring is opgeheven, beperkt de beoordeling van de maatregelen van vreemdelingenbewaring zich in deze zaak tot de vraag of aan eiseressen schadevergoeding moet worden toegekend. In dit verband beoordeelt de rechtbank onder meer aan de hand van de beroepsgronden of de tenuitvoerlegging van de maatregelen van vreemdelingenbewaring op enig moment voorafgaande aan de opheffing daarvan onrechtmatig is geweest.

1.2.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de beroepen ongegrond zijn. De oplegging van de maatregelen van vreemdelingenbewaring was niet onrechtmatig. Er is dus geen reden voor het toekennen van schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met de bestreden besluiten van 16 oktober 2026 heeft de minister aan eiseressen de maatregelen van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgevingen worden gelijkgesteld met een ingesteld beroep. De beroepen worden ook aangemerkt als verzoeken om schadevergoeding.

2.2.

De minister heeft op 20 oktober 2026 de maatregelen van vreemdelingenbewaring opgeheven, omdat eiseressen op die dag zijn overgedragen aan de Duitse autoriteiten.

2.3.

De rechtbank heeft de beroepen op 23 oktober 2026 op zitting behandeld. De gemachtigde van eiseressen is, met bericht van verhindering, niet verschenen. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan de vreemdeling op wie de Asiel- en migratiebeheerverordening (Amb-verordening) van toepassing is, met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat, in vreemdelingenbewaring stellen met inachtneming van artikel 44 van de Amb-verordening. In de Amb-verordening staat dat de lidstaten, wanneer er een onderduikrisico bestaat of indien dat noodzakelijk is met het oog op de bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde, de betrokken persoon in vreemdelingenbewaring kunnen houden om overdrachtsprocedures overeenkomstig deze verordening veilig te stellen, op basis van een individuele beoordeling van de situatie van de betrokken persoon en enkel voor zover vreemdelingenbewaring evenredig is en andere, minder dwingende alternatieve maatregelen niet effectief kunnen worden toegepast.

Had de minister moeten volstaan met een lichter middel?

4. Eiseressen voeren aan dat de minister had moeten volstaan met een lichter middel. Volgens hen moet de minister bij minderjarigen zeer terughoudend omgaan met een maatregel van vrijheidsontneming en nadrukkelijk onderzoeken of met een minder ingrijpende maatregel kan worden volstaan. Daarbij moet rekening worden gehouden met de individuele omstandigheden van het geval, waaronder de achtergrond, de leeftijd van de kinderen en de samenstelling van het gezin. Eiseressen verwijzen in dit verband naar een uitspraak van deze rechtbank. Volgens eiseressen wordt in de maatregel van eiseres 2 uitsluitend verwezen naar de maartregel van eiseres 1, zonder dat de belangen van eiseres 2 kenbaar in de beoordeling zijn betrokken. Alleen al om die reden is volgens eiseressen sprake van een motiveringsgebrek. Verder voeren eiseressen aan dat eiseres 2 vrijwel blind is en tijdens de staandehouding in de vroege ochtend uit haar vertrouwde omgeving in het asielzoekerscentrum is weggehaald. Ook wijzen eiseressen erop dat de overdrachtstermijn nog niet in zicht is en dat een landoverdracht in Heerlen relatief eenvoudig kan worden uitgevoerd. Dat een eerdere overdracht geen doorgang heeft gevonden, maakt dit volgens eiseressen niet anders. Die overdracht kon namelijk niet plaatsvinden vanwege een noodzakelijke medische operatie aan het rechteroog van eiseres 2.

4.1.

De rechtbank stelt vast dat de gronden die aan de maatregelen van vreemdelingenbewaring ten grondslag zijn gelegd en het daaruit voorvloeiende onttrekkingsrisico niet worden betwist. Het geschil spitst zich daarom toe op de vraag of de minister had moeten volstaan met een lichter middel.

4.2.

De rechtbank merkt op dat de door eiseressen aangehaalde belangenafweging in de beroepsgronden afkomstig is uit de maatregel van eiseres 1. In de maatregel van eiseres 2 is een aanvullende belangenafweging opgenomen. Daarin staat dat de dochter zes en een half jaar oud is en dat haar situatie onlosmakelijk is verbonden met die van haar moeder. Ook staat daarin dat zij haar moeder volgt in haar beslissingen. De minister acht het daarom niet wenselijk om hen van elkaar te scheiden en heeft overwogen dat het in het belang van de minderjarige dochter is om bij haar moeder te blijven. Verder stelt de minister dat ten tijde van de oplegging van de maatregelen niet is gebleken dat de minderjarige dochter een met dat van haar moeder tegenstrijdig belang heeft. Ook heeft de minister betrokken dat eiseressen door het Centraal Orgaan asielzoekers en de Dienst Terugkeer & Vertrek altijd als een sociale eenheid zijn behandeld. Daarnaast gaat de minister in op de omstandigheid dat de vreemdelingenbewaring zo kort mogelijk zal duren, maar dat er ook voldoende voorbereidingstijd in acht zal worden genomen om de overdracht humaan en zorgvuldig te laten verlopen. Tot slot heeft de minister de medische omstandigheden van eiseres 2 kenbaar bij de belangenafweging betrokken. Eiseressen zijn er daarbij op gewezen dat in het detentiecentrum medische faciliteiten beschikbaar zijn en dat eiseres 2 bij aankomst een medische intake zal krijgen.

4.3.

De rechtbank is van oordeel dat de minister de belangen van eiseres 2 op deze wijze kenbaar bij de belangenafweging heeft betrokken en deze afweging toereikend heeft gemotiveerd. De uitspraak waar eiseressen naar verwijzen, leidt niet tot een ander oordeel omdat geen sprake is van een vergelijkbare zaak. In die zaak werd ten aanzien van de belangen van de kinderen uitsluitend verwezen naar de afhankelijkheid van de minderjarige van diens ouder. Dat is bij eiseres 2 niet het geval. De rechtbank ziet dan ook onvoldoende aanleiding om de aangehaalde uitspraak op deze zaak van toepassing te achten.

4.4.

Ook de overige gronden maken niet dat de minister had moeten volstaan met een lichter middel. Daarbij acht de rechtbank van belang dat, zoals de minister in de maatregelen terecht overweegt, tot op heden de wekelijkse meldplicht niet heeft geleid tot zelfstandig vertrek. Bovendien heeft eiseres 1 meermaals aangegeven niet te willen meewerken aan overdracht naar Duitsland en verloopt de overdrachtstermijn (al) op 20 november 2026. Alhoewel de rechtbank zich kan voorstellen dat het voor eiseressen stressvol is geweest om in de vroege ochtend staande te worden gehouden, maakt dit niet dat de minister had moeten afzien van het opleggen van de maatregelen. Daarbij acht de rechtbank van belang dat eiseressen gedurende het proces van staandehouding, overbrenging en het gehoor voorafgaand aan de bewaring zijn begeleid door een medisch deskundige. De beroepsgrond slaagt niet.

Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?

5. Los van de door eiseressen aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiseres verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregelen niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

6. De beroepen tegen de maatregelen van vreemdelingenbewaring zijn ongegrond. Daarom worden ook de verzoeken om schadevergoeding afgewezen. Eiseressen krijgen geen vergoeding van hun proceskosten.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart de beroepen ongegrond;

- wijst de verzoeken om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. A.S. Gaastra, rechter, in aanwezigheid van mr. I.S. Pruijn, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Op grond van artikel 106 van de Vw 2000 kan de rechtbank indien de vreemdelingenbewaring al is opgeheven vóór de behandeling van het verzoek om opheffing van de vreemdelingenbewaring aan eiseres een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 59a, eerste lid, van de Vw 2000. Dit staat in artikel 44, tweede lid, van de Amb-verordening. Zoals volgt uit paragraaf A5/2.4 van de Vreemdelingencirculaire 2000 (Vc 2000). Rechtbank Den Haag, zp. Groningen, 30 september 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:17990.