Vreemdelingenrecht

Bewaring – artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 – voortraject – EU-verblijfsrecht…

Rechtbank Den Haag, 4 november 2026

Zaakgegevens

Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
4 november 2026
Datum publicatie
12 november 2026
Zaaknummer
NL26.64460
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33416
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring – artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 – voortraject – EU-verblijfsrecht daadwerkelijk en effectief beëindigd – grond a betwist – voortvarendheid - beroep ongegrond

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.64460


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 4 november 2026 in de zaak tussen

[eiser] , v-nummer: [x] , eiser

(gemachtigde: mr. M.B.J. Strooij),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. P. Loijenga).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. De maatregel voldoet aan de voorwaarden. De minister hoefde niet te kiezen voor een lichter middel. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. De minister wordt wel veroordeeld in de proceskosten omdat in het proces-verbaal van ophouding en onderzoek (M105-A) een onjuiste grondslag voor de ophouding staat vermeld. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 24 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 30 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen. De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000) zich voordoen.

Voortraject

4. Eiser voert aan dat sprake is van een gebrek in het voortraject, omdat hij op een onjuiste grondslag is opgehouden. Eiser is opgehouden op grond van artikel 50, derde lid, van de Vw 2000. Volgens eiser had dit artikel 50, tweede lid, onder b, van de Vw 2000 moeten zijn. Er is daardoor sprake van een ongeldige titel voor de ophouding, aldus eiser.

4.1.

De rechtbank volgt eiser in zijn stelling dat hij op een onjuiste grondslag is opgehouden en komt daarom tot het oordeel dat er sprake is van een gebrek in het voortraject. Uit het M105-A-formulier volgt dat eiser is opgehouden op grond van artikel 50, derde lid, van de Vw 2000. Op de zitting heeft de minister aangegeven dat nog gebruik is gemaakt van een oud formulier, waarin de verkeerde grondslag is genoemd. De rechtbank is het met partijen eens dat, vanwege de wijziging van de Vw 2000 per 16 oktober 2026, de minister eiser had moeten ophouden op grond van het (huidige) artikel 50, tweede lid, onder b van de Vw 2000. Dit gebrek leidt echter niet zonder meer tot onrechtmatigheid van de maatregel. Een gebrek in het voortraject maakt de bewaring pas onrechtmatig als de daarmee gediende belangen niet in redelijke verhouding staan tot de ernst van dat gebrek en de daardoor geschonden belangen. De rechtbank is van oordeel dat de ernst van dit gebrek niet opweegt tegen de belangen die met de maatregel van bewaring zijn gediend. De ernst van het gebrek in de ophouding is namelijk gering, omdat partijen het erover eens zijn dat met artikel 50, tweede lid, onder b, van de Vw 2000 een correcte wettelijke grondslag voor de ophouding voorhanden was. Verder volgt uit wat hierna wordt overwogen dat de bewaring zelf rechtmatig is. Daaruit volgt dat er risico bestaat op onderduiken. Ook acht de rechtbank van belang dat eiser door de onjuiste vermelding van de grondslag geen materieel nadeel heeft ondervonden. Eiser heeft niet gesteld en het is de rechtbank ook niet gebleken dat hij door dit gebrek in zijn belangen is geschaad. Het gebrek in het voortraject leidt daarom niet tot onrechtmatigheid van de maatregel van bewaring. De rechtbank zal de minister vanwege dit gebrek wel veroordelen in de proceskosten.

Heeft eiser zijn verblijf in Nederland daadwerkelijk en effectief beëindigd?

5. Eiser betoogt dat de minister onvoldoende heeft gemotiveerd waarom hij zijn verblijf in Nederland niet daadwerkelijk en effectief heeft beëindigd. Eiser heeft namelijk een nieuw bestaan opgebouwd in Roemenië. Eiser is op 18 maart 2026 teruggekeerd naar Roemenië en hij was ten tijde van zijn staandehouding slechts twee weken in Nederland voor controle in het ziekenhuis. Ter onderbouwing van zijn stelling dat hij zijn verblijf heeft verplaatst naar Roemenië heeft eiser een aantal documenten overgelegd, te weten een e-mail van zijn zus van 29 oktober 2026, een document van een Roemeens ziekenhuis van 6 mei 2026 over de uitslag van bloedonderzoek, een bewijs van zijn reisverzekering van 17 maart 2026, een vliegticket voor de reis van Brussel naar [woonplaats] van 18 maart 2026, een laissez-passer van 17 maart 2026, medische stukken van zijn ziekenhuisopname in Nederland van 11 maart 2026, stukken met betrekking tot eisers eigendom in Roemenië van 10 maart 2022 en een brief van de gemeente [woonplaats] over lokale belastingen van 10 maart 2026.

5.1.

De rechtbank overweegt als volgt. Uit het arrest F.S. volgt dat een Unieburger ten aanzien van wie een verwijderingsbesluit is genomen alleen opnieuw verblijfsrecht op het grondgebied van het gastland verkrijgt wanneer hij zijn verblijf op dat grondgebied daadwerkelijk en effectief heeft beëindigd. Het enkele fysieke vertrek volstaat niet. Hoe langer de afwezigheid van de Unieburger van het grondgebied van het gastland, hoe meer daaruit blijkt dat het verblijf daadwerkelijk en effectief is beëindigd. Daarnaast zijn alle elementen waaruit blijkt dat de Unieburger zijn banden met het gastland heeft verbroken van belang. Tot slot is van belang of een Unieburger bestendig heeft verbleven op het grondgebied van een andere lidstaat dan de gastlidstaat die het verwijderingsbesluit heeft genomen.

5.2.

Niet in geschil is dat bij besluit van 9 november 2023 is vastgesteld dat eiser in Nederland geen rechtmatig verblijf heeft op grond van het Unierecht en dat hij Nederland moet verlaten.

5.3.

De rechtbank is van oordeel dat eiser niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij zijn verblijf in Nederland daadwerkelijk en effectief heeft beëindigd nadat zijn rechtmatig verblijf op grond van het Unierecht bij besluit van 9 november 2023 was beëindigd. De rechtbank overweegt daartoe als volgt. De rechtbank acht het allereerst van belang dat eiser na beëindiging van zijn verblijfsrecht meerdere malen (driemaal in 2024 en eenmaal in 2025) is uitgezet naar Roemenië, maar telkens naar Nederland is teruggekeerd. Uit het uittreksel van de Justitiële Documentatie blijkt dat eiser in februari en maart 2026 in Nederland strafrechtelijk was gedetineerd. Op 18 maart 2026 is eiser per vliegtuig teruggekeerd naar Roemenië. Dat hij nadien in Roemenië heeft verbleven en daar zijn verblijf heeft gevestigd, heeft hij onvoldoende aannemelijk gemaakt. Eiser heeft namelijk niet met concrete gegevens onderbouwd waar hij na zijn terugkeer in maart 2026 heeft verbleven en gedurende welke perioden dat het geval is geweest. Eiser heeft zich na binnenkomst in Nederland niet gemeld, zodat niet duidelijk is hoe lang hij uit Nederland is weggeweest. Ook de door eiser overgelegde stukken bieden, ook in onderlinge samenhang bezien, onvoldoende aanknopingspunten voor de conclusie dat hij na het besluit van 9 november 2023 zijn verblijf in Nederland daadwerkelijk en effectief heeft beëindigd en een bestaan in Roemenië heeft opgebouwd. Dat eiser in 2022, naar aanleiding van het overlijden van zijn vader, een appartement in Roemenië heeft geërfd, is daarvoor onvoldoende. Deze erfenis dateert immers van vóór zijn verblijfsbeëindiging en zegt op zichzelf niets over de vraag of eiser daarna daadwerkelijk en langdurig in Roemenië heeft verbleven. Eiser heeft bijvoorbeeld geen stukken overgelegd waaruit blijkt dat hij gedurende langere periode in Roemenië leef- en verblijfkosten heeft gemaakt. Ook de brief van de gemeente [woonplaats] van 10 maart 2026 (gestempeld op 13 maart 2026) leidt niet tot een ander oordeel. Deze brief lijkt te gaan over heffing van lokale belastingen over bezittingen (zoals een appartement en een auto) van eiser en een aantal familieleden, maar daar blijkt niet uit dat eiser daadwerkelijk in Roemenië verbleef, temeer omdat eiser ten tijde van deze brief strafrechtelijk gedetineerd zat in Nederland. Ook de overgelegde laissez-passer met daarop een adres waar eiser stelt te wonen, leidt niet tot een ander oordeel. Eiser heeft op zitting gesteld dat hij daar alleen woont, maar uit de hiervoor genoemde brief van de gemeente [woonplaats] blijkt dat er ook andere familieleden op dat adres staan ingeschreven. Dat eiser een vliegticket heeft overgelegd van 18 maart 2026 naar Roemenië, maakt evenmin dat aannemelijk is geworden dat hij daar vervolgens gedurende langere tijd heeft verbleven.

5.4.

Verder volgt de rechtbank eiser evenmin in zijn stelling dat hij (enkel) naar Nederland is teruggekeerd vanwege een controleafspraak in het ziekenhuis. Daargelaten dat eiser niet heeft aangetoond dat hij naar aanleiding van zijn operatie in maart 2026 nu voor een controleafspraak in Nederland moest zijn, heeft hij tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling verklaard dat hij het ziekenhuis nog moest bellen om een afspraak te maken, terwijl hij naar eigen zeggen al twee weken in Nederland was. Bovendien blijkt uit het door eiser overgelegde stuk van 6 mei 2026 en de e-mail van zijn zus dat hij (kennelijk) voor medische zorg ook in het ziekenhuis in Roemenië terecht kan. Niet valt in te zien waarom hij voor de gestelde controle naar Nederland moest terugkeren. Uit het enkele feit dat hij op 6 mei 2026 bloedonderzoek heeft gehad in Roemenië is evenmin gebleken dat eiser zijn bestaan heeft verplaatst naar Roemenië. Daar komt bij dat eiser tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling heeft verklaard dat hij nog een heleboel persoonlijke spullen uit Nederland moest ophalen. Hieruit valt niet op te maken dat eiser zijn verblijf in Nederland daadwerkelijk en effectief had beëindigd. Indien eiser zich na het besluit van 9 november 2023 daadwerkelijk in Roemenië had gevestigd en daar langdurig had verbleven, had het in de rede gelegen dat hij zijn persoonlijke spullen al eerder had meegenomen of laten overkomen. Tot slot acht de rechtbank van belang dat de omstandigheden waaronder eiser opnieuw in Nederland is aangetroffen vergelijkbaar zijn met het eerdere verblijf van eiser in Nederland, namelijk geen werk, geen onderdak, geen financiële middelen, verblijf op straat en het veroorzaken van overlast. Eiser is namelijk slapend in een centrale hal van een gebouw aangetroffen. Er is dus geen sprake van een materiële wijziging van omstandigheden op grond waarvan het verwijderingsbesluit van 9 november 2023 niet meer van kracht zou zijn.

5.5.

Gelet op het voorgaande heeft eiser niet aannemelijk gemaakt dat hij zijn verblijf in Nederland daadwerkelijk en effectief heeft beëindigd en daarmee gevolg heeft gegeven aan het verwijderingsbesluit van 9 november 2023, zodat dat besluit niet is uitgewerkt. De maatregel van bewaring op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 is dus gebaseerd op de juiste grondslag. De beroepsgrond slaagt niet.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

6. In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb 2000 heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

6.1.

Eiser betwist grond a. Hij voert daartoe aan dat hij als EU-onderdaan met een geldig paspoort Nederland is ingereisd. Dat zijn verblijfsrecht eerder is beëindigd, betekent volgens eiser niet dat hij niet op de voorgeschreven wijze Nederland is ingereisd.

6.2.

Naar het oordeel van de rechtbank is de a-grond feitelijk juist en heeft de minister deze grond terecht aan de maatregel ten grondslag gelegd. Het EU-verblijfsrecht van eiser is bij besluit van 9 november 2023 beëindigd. Eiser had ten tijde van zijn inreis daarom geen rechtmatig verblijf in Nederland. Dat eiser met een geldig paspoort Nederland is ingereisd, maakt dat niet anders. Daar komt bij dat eiser, zoals eerder overwogen, zich niet heeft gemeld bij de korpschef en zich daarmee gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken. De overige aan de maatregel ten grondslag gelegde gronden heeft eiser niet betwist. Deze gronden zijn in onderlinge samenhang bezien naar het oordeel van de rechtbank voldoende om de maatregel van bewaring te dragen. Daarom heeft de minister zich terecht op het standpunt gesteld dat er sprake is van een onderduikrisico en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De beroepsgrond slaagt niet.

Handelt de minister voldoende voortvarend?

7. Voor zover eiser betoogt dat de minister onvoldoende voortvarend handelt, dan wel dat van de minister extra voortvarendheid mag worden verwacht omdat eiser beschikt over een geldig paspoort, overweegt de rechtbank als volgt. De rechtbank stelt vast dat de minister op 27 oktober 2026, drie dagen na de inbewaringstelling van eiser, een vertrekgesprek met eiser heeft gevoerd. Daarnaast heeft de minister op de zitting toegelicht dat op dezelfde dag een vluchtaanvraag is verzonden. Verder heeft de minister meegedeeld dat de vlucht op de dag van de zitting is bevestigd. Gelet op deze handelingen is de rechtbank van oordeel dat de minister voldoende voortvarend aan de uitzetting van eiser werkt.

Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?

8. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

9. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond.

Daarom wordt ook om schadevergoeding afgewezen.

9.1.

Gelet op hetgeen de rechtbank onder 4.1 heeft overwogen krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiser geacht wordt beroep te hebben ingesteld en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af;

- veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,-.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J.M. Hollebrandse, rechter, in aanwezigheid van mr. B. Göbel, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Op grond van artikel 106, eerste lid, van de Vw 2000 kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel tot vreemdelingenbewaring beveelt, aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 59c van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 5.5 van het Vb 2000. Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb 2000. Staatsblad 2026, 314, p. 33 (artikel 99, onderdeel D), en Staatsblad 2026, 320. Hof van Justitie van de Europese Unie van 22 juni 2021, ECLI:EU:CE:2021:506. Vergelijk HvJEU 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858 en 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647.