Vreemdelingenrecht

Bewaring – artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 – voortraject – grond a en r betwist –…

Rechtbank Den Haag, 4 november 2026

Zaakgegevens

Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
4 november 2026
Datum publicatie
12 november 2026
Zaaknummer
NL26.64452
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33417
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring – artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000 – voortraject – grond a en r betwist – voortvarendheid - beroep ongegrond

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.64452


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 4 november 2026 in de zaak tussen

[eiser] , v-nummer: [x] , eiser

(gemachtigde: mr. M.B.J. Strooij),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. P. Loijenga).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. De maatregel voldoet aan de voorwaarden. De minister hoefde niet te kiezen voor een lichter middel. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. De minister wordt wel veroordeeld in de proceskosten omdat in het proces-verbaal van ophouding en onderzoek (M105-A) een onjuiste grondslag voor de ophouding staat vermeld. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 24 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 30 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen. De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 zich voordoen.

Voortraject

4. Eiser voert aan dat sprake is van een gebrek in het voortraject, omdat hij op een onjuiste grondslag is opgehouden. Eiser is opgehouden op grond van artikel 50, derde lid, van de Vw 2000. Volgens eiser had dit artikel 50, tweede lid, onder b, van de Vw 2000 moeten zijn. Er is daardoor sprake van een ongeldige titel voor de ophouding, aldus eiser.

4.1.

De rechtbank volgt eiser in zijn stelling dat hij op een onjuiste grondslag is opgehouden en komt daarom tot het oordeel dat er sprake is van een gebrek in het voortraject. Uit het M105-A-formulier volgt dat eiser is opgehouden op grond van artikel 50, derde lid, van de Vw 2000. Op de zitting heeft de minister aangegeven dat nog gebruik is gemaakt van een oud formulier, waarin de verkeerde grondslag is genoemd. De rechtbank is het met partijen eens dat, vanwege de wijziging van de Vw 2000 per 16 oktober 2026, de minister eiser had moeten ophouden op grond van het (huidige) artikel 50, tweede lid, onder b van de Vw 2000. Dit gebrek leidt echter niet zonder meer tot onrechtmatigheid van de maatregel. Een gebrek in het voortraject maakt de bewaring pas onrechtmatig als de daarmee gediende belangen niet in redelijke verhouding staan tot de ernst van dat gebrek en de daardoor geschonden belangen. De rechtbank is van oordeel dat de ernst van dit gebrek niet opweegt tegen de belangen die met de maatregel van bewaring zijn gediend. De ernst van het gebrek in de ophouding is namelijk gering, omdat partijen het erover eens zijn dat met artikel 50, tweede lid, onder b, van de Vw 2000 een correcte wettelijke grondslag voor de ophouding voorhanden was. Verder volgt uit wat hierna wordt overwogen dat de bewaring zelf rechtmatig is. Daaruit volgt dat er risico bestaat op onderduiken. Ook acht de rechtbank van belang dat eiser door de onjuiste vermelding van de grondslag van de ophouding geen materieel nadeel heeft ondervonden. Eiser heeft niet gesteld en het is de rechtbank ook niet gebleken dat hij door dit gebrek in zijn belangen is geschaad. Het gebrek in het voortraject leidt daarom niet tot onrechtmatigheid van de maatregel van bewaring. De rechtbank zal de minister vanwege dit gebrek wel veroordelen in de proceskosten.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

5. In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb 2000 heeft gehouden;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

5.1.

De rechtbank stelt vast dat eiser de gronden a en r betwist. Ten aanzien van grond a voert eiser aan dat hij met een geldig paspoort als EU-onderdaan Nederland is ingereisd. Dat zijn verblijfsrecht eerder is beëindigd, betekent volgens eiser niet dat hij niet op de voorgeschreven wijze Nederland is ingereisd. Ten aanzien van grond r voert eiser aan dat hij een postadres had en daarmee traceerbaar dan wel bereikbaar is voor de autoriteiten. Dat hij een adres heeft, volgt volgens eiser ook uit de in het dossier aanwezige schermafdruk van het systeem INDiGO van de minister.

5.2.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister de gronden a en r terecht aan de maatregel van bewaring ten grondslag gelegd. Grond a is feitelijk juist, omdat het EU-verblijfsrecht van eiser bij besluit van 17 augustus 2022 is beëindigd. Eiser had ten tijde van zijn inreis daarom geen rechtmatig verblijf in Nederland. Dat eiser met een geldig paspoort Nederland is ingereisd, maakt dat niet anders. De omstandigheid dat eiser over een geldig reisdocument beschikte, betekent immers niet dat hij daarmee ook op de voorgeschreven wijze Nederland is ingereisd nu eisers verblijfsrecht op 17 augustus 2022 is beëindigd. Daar komt bij dat eiser zich niet heeft gemeld bij de korpschef en zich daarmee gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken. Ook grond r is feitelijk juist en voldoende gemotiveerd. Uit de beschikbare gegevens en de verklaring van eiser tijdens de zitting blijkt dat eiser kennelijk op enig moment op een adres in Nederland ingeschreven heeft gestaan met een postadres. Van een daadwerkelijk woonadres of verblijfplaats is dus geen sprake. Daarbij komt dat eiser tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling heeft verklaard dat hij niet op een adres ingeschreven staat en op straat woont. De enkele omstandigheid dat eiser ergens met een postadres geregistreerd heeft gestaan, maakt niet dat hij over een vaste woon- of verblijfplaats beschikt. De overige aan de maatregel ten grondslag gelegde gronden heeft eiser niet betwist. Deze gronden zijn in onderlinge samenhang bezien naar het oordeel van de rechtbank voldoende om de maatregel van bewaring te dragen. Gelet op het voorgaande heeft de minister zich terecht op het standpunt gesteld dat sprake is van een onderduikrisico en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De beroepsgrond slaagt niet.

Handelt de minister voldoende voortvarend?

6. Voor zover eiser betoogt dat de minister onvoldoende voortvarend handelt, dan wel dat van de minister extra voortvarendheid mag worden verwacht omdat eiser beschikt over een geldig paspoort, overweegt de rechtbank als volgt. De rechtbank stelt vast dat de minister op 26 oktober 2026, twee dagen na de inbewaringstelling van eiser, een vertrekgesprek met eiser heeft gevoerd. Daarnaast heeft de minister op de zitting toegelicht dat op dezelfde dag een vluchtaanvraag is verzonden en dat eiser op 4 november 2026 naar Polen zal worden uitgezet. Gelet op deze handelingen is de rechtbank van oordeel dat de minister voldoende voortvarend aan de uitzetting van eiser werkt.

Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?

7. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

8. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen.

8.1.

Gelet op hetgeen de rechtbank onder 4.1 heeft overwogen krijgt eiser een vergoeding van zijn proceskosten. De minister moet deze vergoeding betalen. Deze vergoeding bedraagt € 1.868,- omdat de gemachtigde van eiser geacht wordt beroep te hebben ingesteld en aan de zitting heeft deelgenomen. Verder zijn er geen kosten gemaakt die vergoed kunnen worden.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af;

- veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 1.868,-.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J.M. Hollebrandse, rechter, in aanwezigheid van mr. B. Göbel, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Op grond van artikel 106, eerste lid, van de Vw 2000 kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel tot vreemdelingenbewaring beveelt, aan eiser een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 59c van de Vw 2000. Dit volgt uit artikel 5.5 van het Vb 2000. Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb 2000. Staatsblad 2026, 314, p. 33 (artikel 99, onderdeel D), en Staatsblad 2026, 320. Vergelijk HvJ EU 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858 en 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647.