Asiel - problemen Al-Shabaab - gegrond

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummer: NL25.61041

geboren op [datum],

van Somalische nationaliteit,

V-nummer: [nummer],

(gemachtigde: mr. H. Meijerink),

en

1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de asielaanvraag van eiseres. Eiseres is het hier niet mee eens. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Mede aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de asielaanvraag.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de afwijzing van de asielaanvraag niet in stand kan blijven. Eiseres krijgt dus gelijk en het beroep is daarom gegrond.

2. Eiseres heeft een aanvraag om verlening van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. De minister heeft met het bestreden besluit van 19 november 2025 deze aanvraag in de verlengde procedure afgewezen als ongegrond. Ook heeft de minister een terugkeerbesluit aan eiseres uitgevaardigd, waarin staat dat zij Nederland binnen vier weken moet verlaten en moet terugkeren naar Somalië.

Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.

De minister heeft een verweerschrift ingediend.

De rechtbank heeft het beroep op 1 september 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben de gemachtigde van eiseres en de gemachtigde van de minister deelgenomen. De rechtbank heeft het onderzoek op de zitting gesloten.

Het asielrelaas

Het bestreden besluit

5. De enkele verwijzing naar de zienswijze en het verzoek om die als herhaald en ingelast te beschouwen is onvoldoende om te kunnen worden aangemerkt als een beroepsgrond waarop de rechtbank moet ingaan. De rechtbank stelt vast dat de minister hierop in het bestreden besluit een uitgebreide motivering heeft gegeven. Het is aan eiseres om in beroep concreet aan te geven waarom de reactie van de minister op de zienswijze volgens haar niet juist of niet toereikend is. De rechtbank zal zich dan ook richten op wat eiseres in de gronden van het beroep heeft aangevoerd.

6. Eiseres voert – samengevat – aan dat de minister de problemen met Al-Shabaab ten onrechte ongeloofwaardig heeft geacht.

7. De rechtbank stelt allereerst vast dat de minister voorafgaand aan en tijdens de zitting een aantal van de in het bestreden besluit aan eiseres tegengeworpen punten niet langer handhaaft. De minister werpt eiseres niet langer tegen dat zij zich niet over het lichaam van haar zoon heeft ontfermd en dat dit ongerijmd is. Ook de tegenwerping dat eiseres tegenstrijdig heeft verklaard over haar reisroute naar Dhuusamarreeb, heeft de minister niet langer gehandhaafd.

8. De rechtbank stelt verder vast dat de minister zijn motivering over de verklaringen van eiseres over haar echtgenoot in de loop van de procedure heeft gewijzigd. In het bestreden besluit heeft de minister eiseres met name tegengeworpen dat zij, hoewel zij bijna twintig jaar met haar echtgenoot is getrouwd en met hem een kind heeft, nauwelijks heeft kunnen verklaren hoe het kan dat zij geen contact meer met hem heeft. In het verweerschrift heeft de minister eiseres vervolgens tegengeworpen dat zij vaag heeft verklaard over de aanleiding voor de verdwijning van haar echtgenoot. Ter zitting heeft de minister de tegenwerping nader toegespitst op de omstandigheid dat eiseres weinig heeft kunnen verklaren over wat haar echtgenoot in Kenia deed in de periode waarin zij nog wel contact met hem had. De minister heeft tijdens de zitting verwezen naar hetgeen eiseres tijdens het nader gehoor heeft verklaard. Eiseres is tijdens het nader gehoor de vraag gesteld of haar man in Kenia werkte, waarop zij antwoordde: “Ik weet niet precies wat hij toen deed. Hij zei dat je niet zonder verblijfsvergunning kunt wonen in Kenia en dat er heel weinig werk was. hij zei toen dat hij van plan was om ergens anders naar toe te gaan.” Eiseres heeft verklaard dat hij vervolgens naar Zuid-Afrika is gegaan, maar onderweg is opgepakt.

Naar het oordeel van de rechtbank kan dit laatste niet worden aangemerkt als een nadere toelichting op de in het bestreden besluit opgenomen tegenwerping. De tegenwerping in het bestreden besluit ziet immers op het ontbreken van contact met haar echtgenoot en de verklaring van eiseres voor het verbreken daarvan. De minister heeft eiseres in het bestreden besluit niet tegengeworpen dat zij onvoldoende heeft verklaard over de activiteiten van haar echtgenoot in Kenia in de periode waarin zij nog wel contact met hem had. De minister heeft daarmee ter zitting een nieuwe tegenwerping aan zijn geloofwaardigheidsbeoordeling ten grondslag gelegd. Dit betekent dat deze tegenwerping niet ten grondslag ligt aan de in het bestreden besluit gegeven motivering voor het ongeloofwaardig achten van de problemen van eiseres met Al-Shabaab.

Uit de verklaringen van eiseres blijkt verder dat zij de term ‘ver familielid’ als algemene aanduiding voor familieleden gebruikt. Zo heeft zij tijdens het aanmeldgehoor ook over een ander familie verklaard dat dit een ‘ver familielid’ is, waarna zij de familieband nader heeft omschreven als de dochter van haar nicht. Dat eiseres degene die voor haar pleegkinderen zorgt enerzijds aanduidt als een ver familielid en anderzijds specifieker als haar nicht, de dochter van haar oom, acht de rechtbank daarom niet tegenstrijdig.

De passage uit het nader gehoor waarnaar de minister in het verweerschrift verwijst, leidt niet tot een ander oordeel. Op de vraag waar haar zus woont, heeft eiseres geantwoord: “in Guriceel. Zij is nu de moeder van mijn pleegdochter”. Voor zover de minister hieruit afleidt dat eiseres heeft verklaard dat haar pleegdochter bij haar zus verblijft, volgt de rechtbank dit niet. Uit deze verklaring kan naar het oordeel van de rechtbank niet zonder meer worden afgeleid dat eiseres hiermee heeft verklaard over de verblijfplaats van haar pleegdochter of over wie op dat moment voor haar zorgde. De verklaring lijkt betrekking te hebben op de familieband tussen haar zus en haar pleegdochter. Ter zitting heeft eiseres verduidelijkt dat haar zussen de moeders van haar pleegkinderen zijn en dat de pleegkinderen bij een ver familielid verblijven. Deze toelichting ligt in lijn met haar eerdere verklaringen. Gelet hierop is naar het oordeel van de rechtbank geen sprake van tegenstrijdige verklaring over de verblijfplaats van de pleegkinderen en over wie de zorg voor hun op zich heeft genomen.

Verder heeft de minister ter zitting verduidelijkt dat hij geloofwaardig acht dat Al-Shabaab belangstelling had voor de zoon van eiseres, dat eiseres heeft geprobeerd dit tegen te werken en dat haar zoon vervolgens door Al-Shabaab is vermoord. Daarmee staat vast dat eiseres vanwege haar zoon daadwerkelijk met Al-Shabaab te maken heeft gehad. Ook heeft de minister tijdens de zitting bevestigd geloofwaardig te achten dat eiseres eerder door Al-Shabaab een dag en een nacht gevangen is gehouden. Verder is niet in geschil dat eiseres uit een gebied komt waar Al-Shabaab aan de macht is.

De rechtbank komt gelet op het bovenstaande tot de conclusie dat de minister niet deugdelijk heeft gemotiveerd dat de (toekomstige) problemen van eiseres met Al-Shabaab niet geloofwaardig zijn. Het bestreden besluit wordt daarom vernietigd.

Voor zover de minister eiseres tegenwerpt dat zij niet aannemelijk heeft gemaakt dat Al-Shabaab na het overlijden van haar zoon nog naar haar op zoek is, ziet dit bovendien op de vraag of eiseres bij terugkeer nog te vrezen heeft voor Al-Shabaab en niet zonder meer op de geloofwaardigheid van de door haar gestelde gebeurtenissen in het verleden. De rechtbank oordeelt dat de minister dit in acht moet nemen als opnieuw op de aanvraag wordt beslist.

De minister stelt zich op het standpunt dat eiseres niet als alleenstaande vrouw kan worden aangemerkt. Daarbij neemt de minister in aanmerking dat eiseres, zoals ze al eerder heeft gedaan, terecht kan bij haar oom in Mogadishu voor opvang en bescherming. En als eiseres niet bij haar oom terecht kan, is de minister van mening dat de andere leden van haar familie die haar zal kunnen helpen met opvang en bescherming. Immers zijn haar pleegkinderen ook opgevangen door familieleden. Daar komt ook bij dat eiseres bij de meerderheidsclan in Mogadishu behoort en dat zij de steun van haar clan zal kunnen krijgen.

De rechtbank overweegt als volgt. Bij de beoordeling of een vrouw in Somalië als alleenstaand wordt gezien, kijkt de minister in ieder geval of er familie aanwezig is, waar de vrouw, gelet op haar individuele omstandigheden, voor opvang en bescherming op terug kan vallen en eventueel een (plaatselijke) meerderheidsclan is waar de vrouw, gelet op haar individuele omstandigheden, voor opvang en bescherming op terug kan vallen. De minister verleent geen verblijfsvergunning asiel op grond van artikel 29, eerste lid, Vw aan een alleenstaande vrouw als op grond van haar individuele asielrelaas aannemelijk is dat zij geen bescherming op grond van haar alleenstaande status nodig heeft. Hierbij wordt onder andere meegewogen of, en hoe, zij zich in het verleden zelfstandig heeft kunnen handhaven in het dagelijks leven in Somalië.’

Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister voldoende gemotiveerd dat eiseres bij terugkeer naar Somalië niet als alleenstaande vrouw kan worden aangemerkt. Vaststaat dat eiseres geen echtgenoot in Somalië heeft op wie zij voor opvang en bescherming kan terugvallen. Eiseres heeft echter verklaard dat naast haar zus ook twee ooms in Somalië verblijven, waarvan één in Mogadishu. De minister heeft de verklaring van eiseres dat haar ooms haar niet wil helpen niet hoeven volgen, gelet op de financiële steun die zij eerder van één van hen heeft ontvangen. De minister heeft daarnaast betrokken dat eiseres in Somalië grootfamilie heeft op wie zij kan terugvallen en dat zij behoort tot een meerderheidsclan. Gelet op deze omstandigheden heeft de minister zich op het standpunt mogen stellen dat eiseres niet aannemelijk heeft gemaakt dat zij onder het beleid voor alleenstaande vrouwen in Somalië valt. De beroepsgrond slaagt niet.

Eiseres voert aan dat zij een gegronde vrees voor vervolging heeft, dan wel reëel risico loopt op ernstige schade. Al-Shabaab is naar haar op zoek, ze kan niet terugkeren naar Ris en Mogadishu kan niet gelden als binnenlands beschermingsalternatief. Hierbij wijst eiser erop dat uit het AAB 2023 en het EUAA-rapport 2025 volgt dat Mogadishu slechts in uitzonderlijke gevallen als binnenlands beschermingsalternatief kan gelden.

13. Het beroep is gegrond. De rechtbank vernietigt het bestreden besluit. Dat betekent dat eiseres gelijk krijgt. De minister zal opnieuw op de asielaanvraag van eiseres moeten beslissen met inachtneming van deze uitspraak.

14. De rechtbank veroordeelt de minister in de door eiseres gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1).

De rechtbank:

Deze uitspraak is gedaan door mr. A. Sibma, rechter, in aanwezigheid van A. Hoekstra - Verbeek, griffier, en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl

Openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.