Vovo toegewezen. Afwijzing verblijven in NL onder RTB, leefgeld per direct stopgezet. Volgens minister valt…

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummers: Awb 26/18391

1. Deze uitspraak op het verzoek om een voorlopige voorziening gaat over de afwijzing van de aanvraag van verzoeker om in Nederland te mogen verblijven onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (de Richtlijn). Verzoeker is het niet eens met deze afwijzing. Hij heeft daarom een bezwaarschrift ingediend en verzoekt hangende de bezwaarprocedure om een voorlopige voorziening. Hij voert daartoe een aantal gronden aan. De voorzieningenrechter beoordeelt bij de vraag of zij een voorlopige voorziening zal treffen of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Dat kan een reden zijn om het in bezwaar bestreden besluit te schorsen.

De voorzieningenrechter wijst in deze uitspraak het verzoek toe. Hierna legt de voorzieningenrechter uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft. Het oordeel van de voorzieningenrechter heeft een voorlopig karakter en bindt de rechtbank in een (eventueel) bodemgeding niet.

2. Verzoeker heeft een aanvraag ingediend om in Nederland te verblijven onder de Richtlijn.

De minister heeft deze aanvraag met het besluit van 19 oktober 2026 afgewezen. Verzoeker heeft hiertegen bezwaar gemaakt en de voorzieningenrechter gevraagd om een voorlopige voorziening te treffen.

De voorzieningenrechter heeft het verzoek op 12 november 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: verzoeker en de gemachtigde van de minister.

Spoedeisend belang

3. De voorzieningenrechter beoordeelt bij een verzoek tot voorlopige voorziening hangende een bezwaarprocedure of het bezwaar een redelijke kans van slagen heeft. Voordat kan worden toegekomen aan een inhoudelijke beoordeling van het verzoek moet worden beoordeeld of verzoeker een spoedeisend belang heeft bij de gevraagde voorlopige voorziening.

De voorzieningenrechter is van oordeel dat sprake is van spoedeisend belang. Verzoeker heeft een brief van de gemeente Leeuwarden overgelegd waaruit volgt dat door het besluit van de minister verzoekers leefgeld per 1 november 2026 wordt beëindigd. Uit het besluit van de minister blijkt verder dat, nu verzoeker niet onder de Richtlijn valt, dit gevolgen kan hebben voor zijn recht op opvang. Naar het oordeel van de voorzieningenrechter is de vereiste onverwijlde spoed dan ook aanwezig. De voorzieningenrechter zal het verzoek om voorlopige voorziening daarom inhoudelijk beoordelen.
Het beleid

4. Uit het IB 2026/34 blijkt dat volgens de huidige Oekraïense regelgeving dienstplichtige mannen (25 tot 60 jaar) en mannen op de reservelijst (23-24 jaar) Oekraïne niet mogen verlaten vanwege hun militaire verplichtingen. Vanaf 5 augustus 2026 (peilmoment) zal alleen tijdelijke bescherming worden verleend aan personen in de leeftijdscategorie van de dienstplichtigen of reservisten, als zij aan hun militaire verplichtingen hebben voldaan of daarvan zijn vrijgesteld. Vervolgens is de datum van het besluit leidend bij de vraag of iemand gelet op zijn leeftijd militaire verplichtingen heeft. Een eventuele vrijstelling of ontheffing van de militaire verplichtingen moet geldig zijn op het moment van het besluit. De bewijslast om aan te tonen dat iemand heeft voldaan aan zijn militaire verplichtingen in Oekraïne of hiervan is vrijgesteld ligt bij de aanvrager.
Wat vindt verzoeker?

5. Verzoeker voert aan dat de minister ten onrechte stelt dat hij niet in aanmerking komt voor bescherming in Nederland op grond van de Richtlijn, omdat hij niet zou hebben aangetoond dat hij aan zij militaire verplichtingen heeft voldaan of is vrijgesteld van zijn militaire verplichtingen in Oekraïne. Verzoeker wijst erop dat hij bij binnenkomst in Nederland en ten tijde van zijn BRP-inschrijving nog 22 jaar was. Inmiddels is verzoeker
23 jaar geworden en valt hij dus onder de dienstplichtige leeftijd, en zijn militaire document zegt ‘prizovnyk’. Het militaire document vermeldt echter geen militaire rang of militair specialisatienummer en bevat bij de velden voor uitstel en medische keuring geen ingevulde beslissing. Volgens verzoeker mag een leeg veld voor uitstel niet zonder meer worden aangemerkt als bewijs dat een concrete oproepingsplicht is geschonden. Nu geen concrete oproep kan worden vastgesteld, hoeft verzoeker ook niet aan te tonen dat hij van zijn militaire verplichting is vrijgesteld. Daarnaast voert eiser aan dat hij een relatie heeft met een persoon die tijdelijke bescherming heeft in Nederland.

Redelijke kans van slagen

6. De voorzieningenrechter ziet zich voor de vraag gesteld of het beleid van de minister overeenkomt met wat in het Uitvoeringsbesluit staat. Uit punt 17 van het Uitvoeringsbesluit blijkt dat de bewijslast bij de aanvrager ligt om aan te tonen dat hij zijn militaire verplichtingen nakomt. Vervolgens blijkt uit punt 18 dat de autoriteiten dit gemakkelijk moeten kunnen vaststellen, hetzij door de legale overschrijding van de Oekraïense grens, hetzij een uitreisstempel in het paspoort. Wanneer het legale vertrek niet bevestigd kan worden, dan moet uit een gemakkelijk verifieerbaar document blijken of vrijstelling dan wel de naleving van de militaire verplichtingen wordt bevestigd. In het beleid van de minister staat dat iemand kan aantonen dat hij aan zijn militaire verplichtingen heeft voldaan door een uitreisstempel in het paspoort of een ander document waaruit blijkt dat de militaire verplichtingen zijn nageleefd of dat diegene daarvan is vrijgesteld. Hieruit blijkt niet dat het nakomen van de militaire verplichtingen ook kan worden aangetoond met de legale uitreis, terwijl dit wel in het Uitvoeringsbesluit staat.

Op de zitting heeft de gemachtigde van de minister toegelicht dat het gaat om de vraag of iemand onder de RTB valt. Of iemand aan de voorwaarden voldoet voor bescherming onder de Richtlijn, moet getoetst worden op het moment dat iemand zich meldt bij het loket. Verzoeker was toen inmiddels 23 jaar geworden en stond vanaf dat moment op de reservistenlijst. De minister stelt dat eiser niet heeft aangetoond dat hij heeft voldaan aan zijn militaire verplichtingen of dat hij daarvan is vrijgesteld. De minister stelt dat de eventuele legale uitreis van verzoeker dit niet anders maakt, omdat er gekeken moet worden naar wat de doelstelling van de Europese lidstaten is in het Uitvoeringsbesluit. De doelstelling is dat Oekraïne moet kunnen beschikken over de Oekraïense mannen in de dienstplichtige leeftijd. Dit betekent dat verzoeker niet onder de RTB valt.

De rechtbank stelt vast dat verzoeker ten tijde van zijn uitreis uit Oekraïne 22 jaar was. De voorzieningenrechter stelt verder vast dat uit het dossier blijkt dat verzoeker op 15 september 2026 bij de BRP is ingeschreven. Op dat moment was verzoeker nog 22 jaar. Het besluit van de minister is van 19 oktober 2026. Verzoeker was toen 23 jaar geworden.

De voorzieningenrechter overweegt als volgt. Uit het beleid van de minister volgt dat volgens de huidige Oekraïense regelgeving dienstplichtige mannen, en mannen op de reservistenlijst, Oekraïne niet mogen verlaten vanwege hun militaire verplichtingen. Verzoeker had Oekraïne al verlaten toen hij nog 22 jaar was en dus nog niet op de reservistenlijst stond. Op dat moment heeft verzoeker Oekraïne dus legaal kunnen uitreizen. Uit punt 18 van het Uitvoeringsbesluit blijkt dat iemand onder andere kan aantonen dat hij zijn militaire verplichtingen nakomt door legale uitreis. Dat in het beleid van de minister niet gesproken wordt van deze mogelijkheid, wekt het vermoeden dat de minister een strenger beleid hanteert dan wat in het Uitvoeringsbesluit staat. Bovendien heeft de minister ter zitting niet de vraag kunnen beantwoorden of er op dit moment sprake is van militaire verplichtingen waaraan verzoeker niet voldoet, nu hij enkel op de reservistenlijst staat en nog geen oproep heeft ontvangen.

Gelet op het voorgaande heeft het bezwaar naar het oordeel van de voorzieningenrechter een redelijke kans van slagen. De voorzieningenrechter zal daarom het verzoek toewijzen. De andere gronden die verzoeker heeft aangedragen behoeven gelet op het voorgaande geen beoordeling.
Conclusie en gevolgen

- wijst het verzoek om voorlopige voorziening toe, in die zin dat de minister verzoeker moet behandelen alsof hij onder de werking van de Richtlijn 2001/55/EG valt, tot vier weken na de dag dat het besluit op bezwaar bekendgemaakt wordt.

Deze uitspraak is gedaan op 12 november 2026 door mr. L.J. van der Veen, voorzieningenrechter, in aanwezigheid van mr. M. Veenstra - van der Veen, griffier, en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.

griffier rechter

Openbaar gemaakt en bekendgemaakt op:

Tegen deze uitspraak staat geen hoger beroep of verzet open.