Militaire tuchtzaak. De meervoudige militaire kamer vernietigt de beslissing van de beklagmeerdere waartegen…

I. Bevoegdheid TSBM

Door gestrafte is – onder verwijzing naar artikel 49 WMT – betwist dat Luitenant-Kolonel [TSBM] de TSBM was.

De militaire kamer stelt vast dat Luitenant-Kolonel [TSBM] [functie 1] en tevens [functie 2] is op de KMA. Op grond van artikel 49 lid 1 sub b WMT jo artikel 4 lid 2 en artikel 2 lid 6, sub e, onder 6 van de Aanwijzingsregeling 2024 is de [functie 2] van de KMA aangewezen als TSBM. Gestrafte was werkzaam bij [afdeling] van de KMA, waardoor de Luitenant-Kolonel [TSBM] voor gestrafte de aangewezen TSBM was. Het verweer slaagt niet.

II. Geen stukken ontvangen bij aanvang van het tuchtproces

Gestrafte heeft gesteld dat hij bij aanvang van het tuchtproces geen stukken heeft ontvangen, met uitzondering van de beschuldiging in het straffenformulier 26/001.

Uit artikel 62 WMT volgt dat een beschuldigde en zijn vertrouwensman na de uitreiking van de beschuldiging de op de zaak betrekking hebbende stukken kunnen inzien, tenzij het belang van geheimhouding van gegevens of het belang van derden zich daartegen verzet. De militaire kamer is met de officier van justitie van oordeel dat uit het wetsartikel niet volgt dat de TSBM verplicht is deze stukken na uitreiking van de beschuldiging beschikbaar te stellen; het gaat in deze om een ‘kan-bepaling’. Daarnaast is de militaire kamer niet gebleken dat gestrafte en/of zijn vertrouwenspersoon op enig moment heeft verzocht om stukken in te zien. Het verweer slaagt niet.

III. Spreektijd vertrouwenspersoon

De gestrafte heeft in zijn beroepschrift aangevoerd dat zijn vertrouwenspersoon – alhoewel hem niet belemmerd is te spreken – tijdens de parade geen spreektijd heeft ontvangen.

Uit het straffenformulier en het verslag van de parade volgt dat de vertrouwenspersoon aanwezig was bij de parade. Blijkens artikel 68 lid 3 WMT moet de commandant de vertrouwenspersoon in de gelegenheid stellen om tijdens de parade het woord te voeren. Op basis van de verslaglegging van de parade kan de militaire kamer niet opmaken dat de vertrouwenspersoon expliciet hiertoe in de gelegenheid is gesteld, terwijl uit het formulier duidelijk blijkt dat gestrafte en de aanwezige getuige bijvoorbeeld wel uitdrukkelijk het woord hebben kunnen voeren. Er is aldus sprake van een vormverzuim. Gelet op vorenstaande is de militaire kamer van oordeel dat dit verweer slaagt.

IV. Persoonlijke omstandigheden

De gestrafte heeft zich op het standpunt gesteld dat geen tot onvoldoende rekening is gehouden met zijn persoonlijke omstandigheden. Daarnaast is hem tijdens het onderzoek niet gevraagd naar verzwarende of verzachtende omstandigheden.

Artikel 74 lid 3 WMT schrijft voor dat de commandant (in eerste aanleg) geen straf oplegt, indien hij dit in verband met de persoonlijke omstandigheden van de beschuldigde raadzaam acht. De militaire kamer maakt uit het verslag van de parade op dat gestrafte destijds in de gelegenheid is gesteld om zijn zienswijze te geven. Het had op zijn weg gelegen om hierbij de – in zijn ogen van belang zijnde – persoonlijke omstandigheden te benoemen. Uit de WMT volgt geen verplichting voor de commandant om expliciet naar de persoonlijke omstandigheden te vragen tijdens de parade, maar enkel om de persoonlijke omstandigheden die tijdens het onderzoek naar voren zijn gebracht mee te wegen. Het verweer slaagt niet.

V. Beslissing te laat

De gestrafte heeft gesteld dat hij de uitspraak in beroep pas op 19 mei 2026 heeft ontvangen, waarmee niet is voldaan aan de beslistermijn.

Artikel 76 WMT schrijft – kort gezegd – voor dat de commandant na de sluiting van het onderzoek uiterlijk de eerstvolgende werkdag beslist, die beslissing vastlegt in een schriftelijke uitspraak en die uitspraak onverwijld uitreikt aan de beschuldigde. De parade heeft plaatsgevonden op 12 mei 2026. Gestrafte heeft tijdens de parade ook het laatste woord gekregen.

Gelet op het bepaalde in artikel 69 WMT moet ervan uit worden gegaan dat daarmee het onderzoek ook op 12 mei 2026 is gesloten.

De beslissing door de commandant is pas op 18 mei 2026, dat wil zeggen op de zesde dag na het sluiten van het onderzoek, genomen en op 19 mei 2026 aan de gestrafte uitgereikt. De militaire kamer stelt op grond hiervan vast dat niet is voldaan aan de gestelde termijn in artikel 76 WMT en dat de beslissing te laat is genomen. De beslissing is vervolgens wel onverwijld aan gestrafte medegedeeld. Aldus is sprake van een vormverzuim. De militaire kamer is van oordeel dat het verweer slaagt.

VI. Procedure in eerste aanleg niet voltooid binnen 21 dagen

Door gestrafte is aangevoerd dat in zijn optiek niet is voldaan aan de gestelde 21 dagen voor het voltooien van de procedure.

Uit artikel 54 lid 1b WMT volgt dat het tuchtproces in eerste aanleg van rechtswege eindigt, indien er na 21 dagen sedert de aanvang geen beslissing is genomen als bedoeld in artikel 76 lid 1 WMT. De militaire kamer stelt vast dat deze situatie zich in deze zaak niet voordoet. Immers, aan gestrafte is op 7 mei 2026 om 15:30 uur een schriftelijke beschuldiging uitgereikt wegens schending van de gedragsregels als vermeld in artikel 7, artikel 8 en artikel 10 WMT, waarmee het tuchtproces in eerste aanleg is aangevangen (artikel 51 lid 2 WMT). Op 18 mei 2026, te weten 11 dagen later, heeft de commandant in eerste aanleg uitspraak gedaan en dus een beslissing genomen als bedoeld in artikel 76 lid 1 WMT. Deze datum ligt binnen de gestelde termijn van 21-dagen. Op grond van het vorenstaande komt de militaire kamer tot het oordeel dat geen sprake is van een termijnoverschrijding op grond waarvan het tuchtproces van rechtswege zou zijn geëindigd. Het verweer slaagt niet.

I. Beklagschrift retour wegens onjuiste beklagmeerdere

De gestrafte heeft beklag ingesteld, dat hij op 20 mei 2026 heeft verzonden aan de commandant van de NLDA, de in zijn optiek bevoegde beklagmeerdere. Gestrafte kreeg het beklagschrift terug, omdat het beklag gericht moest worden aan Kolonel [beklagmeerdere] , commandant van de KMA. Het beklagschrift is door de NLDA doorgezonden aan Kolonel [beklagmeerdere] , die het beklag op 25 mei 2026 heeft ontvangen.

Op grond van artikel 80a lid 1 WMT moet het beklagschrift binnen vijf dagen na uitreiking van de uitspraak in eerste aanleg worden ingediend. Het beklag wordt op grond van artikel 80b lid 1 WMT ingediend bij de commandant. In artikel 80c lid 1 WMT staat voorgeschreven dat de commandant het beklagschrift onverwijld dient door te zenden naar de beklagmeerdere.

In dit geval is het beklagschrift op 20 mei 2026 door gestrafte verzonden; echter vanwege het feit dat hij het in eerste instantie niet aan de juiste beklagmeerdere had verstuurd, is het pas op 25 mei 2026 door de juiste beklagmeerdere, Kolonel [beklagmeerdere] , ontvangen.

De militaire kamer is, evenals de officier van justitie, van oordeel dat niet ter zake doet of de gestrafte de juiste beklagmeerdere heeft geadresseerd. Het is aan de commandant om er zorg voor te dragen dat het beklagschrift naar de juiste beklagmeerdere wordt doorgezonden. De militaire kamer is daarom van oordeel dat gestrafte het beklag tijdig, namelijk binnen 5 dagen na de uitreiking van de uitspraak in eerste aanleg, heeft ingediend.

II. Vertrouwensman geweigerd

Het onderzoek op beklag zou worden gehouden op 15 juni 2026. Gestrafte is hier op 4 juni 2026 telefonisch van in kennis gesteld. Omdat gestrafte deze datum wilde verzetten vanwege studieverlof heeft op 11 juni 2026 een gesprek plaatsgevonden tussen [Kapitein] , gestrafte en de door hem meegebrachte geestelijk verzorger. In dit gesprek is door [Kapitein] medegedeeld dat de door gestrafte aangevraagde vertrouwensman niet mee mocht naar het onderzoek, omdat hij niet werkzaam was bij dezelfde eenheid. In de optiek van gestrafte is dit niet wat met de regelgeving, namelijk artikel 57 lid 1 WMT, wordt bedoeld.

Op basis van artikel 80e lid 1 WMT kan gestrafte zich in ieder stadium van de beklagprocedure doen bijstaan door een vertrouwensman. Artikel 80e lid 2 WMT verklaart onder andere artikel 57 van overeenkomstige toepassing. Uit artikel 57 lid 1 WMT volgt dat de gestrafte een vertrouwensman kan kiezen uit het militair- en burger personeel, in dienstbetrekking bij het departement van Defensie en gelegerd of tewerkgesteld op, in dit geval dezelfde inrichting of kazerne, dan wel op dezelfde basis of bij hetzelfde onderdeel als de gestrafte.

Op grond van artikel 57 lid 2 WMT kan de commandant in bijzondere gevallen ook andere personen als vertrouwensman toelaten. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn als het kleine zelfstandige eenheden betreft of dat het een bijzondere zaak betreft die zich leent voor bijstand door iemand buiten de eenheid. Uit het dossier is naar het oordeel van de militaire kamer niet gebleken dat hier van een degelijk bijzonder geval sprake was.

De militaire kamer acht – gelet op het voorgaande – de beslissing om geen vertrouwensman uit een andere eenheid toe te laten redelijk en niet onbegrijpelijk. Het verweer slaagt niet.

III. Geen extra tijd gekregen voor zoeken nieuwe vertrouwensman

Gestrafte stelt in zijn beroepsschrift dat hij de beklagmeerdere op 12 juni 2026 heeft verzocht om extra tijd om een vertrouwensman te zoeken die hem kon bijstaan tijdens het onderzoek in beklag op 15 juni 2026. Kolonel [beklagmeerdere] heeft hierop aangegeven dat hij gestrafte deze extra tijd niet wilde toekennen.

Op grond van artikel 80e lid 2 jo. 59 lid 2 WMT wordt de beschuldigde in geval van uitsluiting van zijn vertrouwensman op zijn verzoek door de beklagmeerdere in de gelegenheid gesteld om binnen 24 uur een nieuwe vertrouwensman te kiezen. Ter terechtzitting heeft gestrafte verklaard dat hij telefonisch- en mailcontact heeft gehad met Kolonel [beklagmeerdere] over het kiezen van een nieuwe vertrouwenspersoon toen bleek dat de eerder door hem gekozen vertrouwenspersoon niet werd toegelaten. Gestrafte heeft verklaard dat het voor het weekend was en dat hij 24 uur had gekregen om een nieuwe vertrouwenspersoon te regelen. Hij heeft Kolonel [beklagmeerdere] daarom gevraagd om extra tijd.

De militaire kamer begrijpt uit het beroepschrift en de verklaring van gestrafte ter terechtzitting dat gestrafte van de Kolonel [beklagmeerdere] de door de WMT wettelijk bepaalde 24 uur de tijd heeft gekregen voor het zoeken van een nieuwe vertrouwensman, maar dat gestrafte hiernaast nog extra tijd wilde. In de beklagfase is er, op grond van artikel 80e lid 2, echter geen wettelijke verplichting voor de beklagmeerdere om gestrafte buiten de reeds gegeven 24 uur nog extra tijd hiervoor toe te kennen. De militaire kamer is daarom van oordeel dat de weigering van de beklagmeerdere om hem nog extra tijd te geven voor het zoeken van een nieuwe vertrouwensman geen vormverzuim oplevert. Het verweer slaagt niet.

IV. Geen onderzoek op beklag

Aanvankelijk was het onderzoek op beklag gepland op 15 juni 2026. Gestrafte heeft verzocht om het onderzoek te verplaatsen, omdat dit zijn studiedag was en hij daarom verhinderd was. In het gesprek met Kolonel [beklagmeerdere] op 12 juni 2026 heeft de kolonel aan gestrafte medegedeeld dat hij voldoende informatie had voor de beklagprocedure, waardoor het onderzoek wat hem betreft niet verplaatst hoefde te worden en het onderzoek op 15 juni 2026 kon plaatsvinden zonder de aanwezigheid van gestrafte.

Op grond van artikel 80h lid 1 en artikel 80i lid 1 WMT moet de gestrafte door de beklagmeerdere schriftelijk worden opgeroepen voor het onderzoek op beklag en is de beklagmeerdere verplicht de gestrafte in persoon te horen tijdens het onderzoek op beklag. Hiervan kan alleen worden afgezien indien gestrafte in het vooronderzoek al in persoon is gehoord, hij te kennen heeft gegeven op het horen in persoon geen prijs te stellen en de beklagmeerdere het horen in persoon niet nodig oordeelt. De militaire kamer stelt op grond van het dossier vast dat gestrafte niet schriftelijk maar telefonisch is opgeroepen voor het onderzoek op beklag, namelijk op 4 juni 2026. Daarnaast is gestrafte niet in het vooronderzoek gehoord (dit heeft immers niet plaatsgevonden), noch heeft de gestrafte aangegeven dat hij niet gehoord wilde worden. Aldus is niet voldaan aan de verplichting om gestrafte schriftelijk op te roepen en tijdens het onderzoek op beklag in persoon te horen. Daarmee is sprake van een schending van deze artikelen hetgeen een vormverzuim oplevert. Het verweer slaagt.