De rechtbank komt tot het oordeel dat is bewezen dat de verdachte schuldig is aan feit 1, 2 en 4 subsidiair…

In juli 2023 heeft [aangever 1] aangifte gedaan van jarenlange belaging door het ‘ [onlinegroep] ’. Het [onlinegroep] is een onlinegroep die in eerste instantie is opgericht met het doel om [aangever 1] , iemand die zijn dagelijkse leven streamde op YouTube, te pesten en te belagen. Het pesten bestond er onder andere uit dat [aangever 1] tijdens zijn livestreams vaak ongewenst werd gebeld. Ook plaatsten de leden van het [onlinegroep] op naam van [aangever 1] advertenties op Marktplaats met gratis spullen, waarna er geïnteresseerden tevergeefs aan zijn deur stonden om deze goederen op te halen.

Sinds april 2020 wordt ook [benadeelde 2] lastiggevallen door de leden van het [onlinegroep] . Net als [aangever 1] is ook [benadeelde 2] een Youtuber. De leiders van het [onlinegroep] verspreidden de leugen dat [benadeelde 2] een pedofiel zou zijn, waarna er ‘pedojagers’ op hem af zijn gestuurd, die naar zijn woning kwamen en tegen zijn deur trapten. Ook is er graffiti op zijn woning gespoten, zijn de ramen van zijn woning en auto ingegooid, werd hij bedreigd, werden er ongewenst spullen op zijn naam besteld, die vervolgens bij hem thuis werden bezorgd, en werd zijn internetverbinding platgelegd. Ook de familieleden van [benadeelde 2] zijn het doelwit geworden van langdurige bedreigingen en vernielingen van het [onlinegroep] .

De leden van het [onlinegroep] communiceerden vooral met elkaar via de berichtenapps Telegram en Discord. Door de jaren heen zijn door het [onlinegroep] verschillende groepen en kanalen op deze apps aangemaakt. In 2022 had één van de groepen ruim 9.000 leden. De groepen werden aangestuurd door een aantal beheerders. Zij konden leden verwijderen of blokkeren, berichten wissen of extra rechten aan andere leden geven. De beheerders waren ook degenen die de leden opriepen en aanstuurden om de strafbare acties bij de slachtoffers te plegen. Zo blijkt uit het dossier dat er geld beloofd aan degenen die bereid waren om de ramen van de woning van [benadeelde 2] in te gooien. Ook gaven zij praktische tips over bijvoorbeeld de locatie van de camera’s die rondom de woning van [benadeelde 2] stonden opgesteld.

De beheerders en leden van het [onlinegroep] handelden in principe anoniem. Zij maakten allen gebruik van een gebruikersnaam. De groep van beheerders en belangrijke leden werd gevormd door onder andere personen achter de gebruikersnamen [gebruikersnaam] , [gebruikersnaam] , [gebruikersnaam] en [gebruikersnaam] . Na onderzoek door de politie ontstond de verdenking dat het de verdachte was die de naam [gebruikersnaam] gebruikte. De verdachte is vervolgens op 20 november 2022 aangehouden, waarna de officier van justitie vervolging tegen hem heeft ingesteld.

De officier van justitie beschuldigt de verdachte ervan dat hij, samengevat:

feit 1: in de periode van 1 april 2020 tot en met 20 november 2022 als oprichter, leider en/of bestuurder heeft deelgenomen aan een organisatie die tot oogmerk had het plegen van de misdrijven opruiing, bedreiging, belaging en vernieling;

feit 2: in de periode van 31 oktober 2021 tot en met 21 oktober 2022 samen met anderen [aangever 1] heeft belaagd;

feit 3: in de periode van 1 januari 2022 tot en met 2 maart 2022 heeft uitgelokt dat ruiten, een deurbel en de woning van [benadeelde 2] op 2 maart 2022 werden vernield (door een fiets klaar te zetten en een geldbedrag uit te loven wanneer de ruiten vernield zouden worden);

feit 4: primair: in de periode van 1 januari 2022 tot en met 7 augustus 2022 opzettelijk heeft uitgelokt dat een ruit en/of de woning van [benadeelde 2] werden vernield (door € 20,00 uit te loven wanneer de ruiten vernield zouden worden);

subsidiair: in de periode van 1 januari 2022 tot en met 7 augustus 2022 in opzettelijk een poging tot vernieling van een ruit en/of de woning van [benadeelde 2] heeft uitgelokt (door € 20,00 uit te loven wanneer de ruiten vernield zouden worden).

De volledige tekst van de beschuldiging staat in bijlage I bij dit vonnis.

De rechtbank komt hierna tot het oordeel dat is bewezen dat de verdachte schuldig is aan feit 1, 2 en 4 subsidiair. Aan de verdachte zal een gevangenisstraf van 20 maanden (met aftrek van het voorarrest) en een maatregel worden opgelegd, die een contactverbod met de slachtoffers inhoudt. Ook moet de verdachte een schadevergoeding aan [benadeelde 2] en zijn nicht [benadeelde 1] betalen. Voordat de rechtbank toelicht hoe zij tot dit oordeel is gekomen, wordt hierna eerst uitgelegd dat de officier van justitie de verdachte mocht vervolgen voor alle feiten. De verdediging heeft daarover namelijk verweer gevoerd.

De verdachte wordt (onder andere) beschuldigd van belaging van [aangever 1] . In artikel 285b lid 2 van het Wetboek van Strafrecht (hierna: Sr) staat dat belaging een klachtdelict is. Dat betekent dat de officier van justitie de verdachte alleen kan vervolgen als het slachtoffer een klacht heeft ingediend tegen de verdachte. Een klacht houdt in een verzoek tot het instellen van vervolging. Door deze eis in de wet wordt aan het slachtoffer de mogelijkheid gegeven om zelf de afweging maken of hij wil dat de verdachte wordt vervolgd en dat daarmee (mogelijk) bepaalde persoonlijke omstandigheden of details naar buiten komen.

De verdediging heeft aangevoerd dat de officier van justitie niet-ontvankelijk in de vervolging moet worden verklaard voor feit 2 (de belaging van [aangever 1] ), omdat in het dossier geen klacht is opgenomen. Ook uit andere omstandigheden blijkt niet dat het de wens van [aangever 1] was dat vervolging werd ingesteld.

De officier van justitie vindt dat het Openbaar Ministerie wel ontvankelijk is in de vervolging. [aangever 1] heeft tijdens zijn aangifte aangegeven dat hij op de hoogte wil worden gehouden van de voortgang van het opsporingsonderzoek en dat hij zijn schade binnen het strafproces wil verhalen. Ook weegt de officier van justitie mee dat [aangever 1] zijn telefoon heeft afgestaan voor het verdere onderzoek.

Het klachtvereiste moet niet te strikt worden opgevat

In het dossier is geen klacht van [aangever 1] opgenomen in de vorm van een afzonderlijk proces-verbaal waarin wordt beschreven dat [aangever 1] ook verzoekt om strafvervolging in te stellen. Uit de rechtspraak van de Hoge Raad blijkt echter dat geen strikte eisen gesteld moeten worden aan de vorm waarin het verzoek om strafvervolging is gedaan. Het bestaan van een klacht kan ook worden aangenomen als is komen vast te staan dat de aangever tijdens het doen van de aangifte de bedoeling had dat een vervolging zou worden ingesteld.

De officier van justitie is ontvankelijk

De rechtbank oordeelt dat uit de aangifte kan worden afgeleid dat [aangever 1] tijdens het doen van de aangifte de wens tot strafvervolging had. Hij heeft in zijn aangifte namelijk niet alleen aangegeven dat hij geïnformeerd wil worden over de voortgang van het opsporingsonderzoek, maar ook dat hij zijn schade binnen het strafproces op de verdachte wil verhalen. Daaruit blijkt dat [aangever 1] wilde dat er een strafproces zou volgen. Gelet daarop verwerpt de rechtbank het verweer. De officier van justitie is ontvankelijk in de vervolging van de verdachte.

Standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie stelt zich op het standpunt dat de verdachte moet worden vrijgesproken van feit 4 primair (uitlokking van vernieling), omdat de vernieling niet is voltooid.

Wel vindt hij dat kan worden bewezen dat de verdachte feit 1, 2, 3 en 4 subsidiair heeft gepleegd.

Standpunt van de verdediging

De advocaat voert het volgende aan.

Feit 1 (deelname aan een criminele organisatie)

De advocaat verzoekt de verdachte gedeeltelijk vrij te spreken van het onderdeel leiderschap van de criminele organisatie en voor de deelneming aan de criminele organisatie in de periode van 1 april 2020 tot en met 8 februari 2022. Voor het overige van feit 1 voert zij geen verweer over het bewijs.

Feit 2 (belaging van [aangever 1] )

De advocaat verzoekt de verdachte gedeeltelijk vrij te spreken van feit 2, namelijk voor het benaderen van [aangever 1] via sociale mediakanalen en het plaatsen van marktplaatsadvertenties. Voor het overige voert de advocaat geen verweer.

Feit 3 en feit 4 (uitlokking van vernieling)

De advocaat voert geen verweer over het bewijs van feit 3 en feit 4.

Bewijsmiddelen feit 1, 2 en 4 subsidiair

Bewijsoverwegingen feit 1 (deelname criminele organisatie)

Bewijsoverwegingen feit 2 (belaging [aangever 1] )

Vrijspraak van feit 3 en feit 4 primair

Bewezenverklaring

De rechtbank verklaart bewezen dat de verdachte:

feit 1

in de periode van 1 april 2020 tot en met 20 november 2022 in Nederland, als leider heeft deelgenomen aan een organisatie, bestaande uit een samenwerkingsverband van natuurlijke personen, te weten [medeverdachte 2] , [medeverdachte 1] , [medeverdachte 3] , [medeverdachte 4] en tot nog toe onbekend gebleven personen, welke organisatie tot oogmerk had het plegen van misdrijven, te weten een of meer misdrijven omschreven in:

feit 2

in de periode van 31 oktober 2021 tot en met 21 oktober 2022, in Nederland, tezamen en in vereniging met anderen, wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk heeft gemaakt op eens anders persoonlijke levenssfeer, te weten die van [aangever 1] ,

feit 4 (subsidiair)

[aangever 3] op 6 augustus 2022 te Kortenhoef, gemeente Wijdemeren, ter uitvoering van het door [aangever 3] voorgenomen misdrijf om opzettelijk en wederrechtelijk een ruit en/of de woning die aan [benadeelde 2] toebehoorde, te vernielen,

vermomd met een bivakmuts en bril naar de woning van voornoemde [benadeelde 2] is gaan, terwijl de uitvoering van dit misdrijf niet is voltooid,

welk feit hij, verdachte, in de periode van 1 januari 2022 tot en met 7 augustus 2022 in Nederland, opzettelijk heeft uitgelokt door een geldbedrag uit te loven wanneer de woning van [benadeelde 2] vernield zou worden.

De rest van de tekst van de beschuldiging kan niet worden bewezen. De verdachte wordt daarvan vrijgesproken.

De taal- en/of schrijffouten die in de tekst van de beschuldiging voorkomen zijn in de bewezenverklaring verbeterd. Dit benadeelt de verdachte niet.

Kwalificatie

De bewezen feiten leveren de volgende strafbare feiten op:

feit 1:

als leider deelnemen aan een organisatie die tot oogmerk heeft het plegen van

misdrijven;

feit 2:

medeplegen van belaging;

feit 4 (subsidiair):

opzettelijke uitlokking van een poging tot opzettelijk en wederrechtelijk enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort, vernielen.

Strafbaarheid feiten en verdachte

De feiten en de verdachte zijn strafbaar.

Vordering van de officier van justitie

De officier van justitie eist dat de verdachte wordt veroordeeld tot:

Standpunt van de verdediging

De advocaat verzoekt de rechtbank rekening te houden met de overschrijding van de redelijke termijn en met de veranderingen in het leven van de verdachte sinds de gepleegde feiten. Hij ziet in wat zijn fouten zijn geweest en hoe hij dat in de toekomst anders moet doen. Hij heeft afstand genomen van het [onlinegroep] en ook geprobeerd in overleg met de politie de groep te stoppen. Daarnaast heeft de verdachte in de tussentijd een dochter gekregen. Bij de oplegging van een gevangenisstraf zou niet alleen de verdachte het moeilijk krijgen, maar ook zijn gezin. De advocaat verzoekt een gevangenisstraf op te leggen gelijk aan de duur van de voorlopige hechtenis, aangevuld met een (deels voorwaardelijke) taakstraf.

Oordeel van de rechtbank

Bij het bepalen van de straf en maatregel houdt de rechtbank rekening met de ernst van de gepleegde feiten en de omstandigheden waaronder de verdachte deze feiten heeft gepleegd. Ook weegt de rechtbank het strafblad van de verdachte en zijn persoonlijke omstandigheden mee.

Ernst en omstandigheden van de feiten

De verdachte is gedurende ruim drie jaar leider van een criminele organisatie geweest die als doel had om bedreigingen, vernielingen en belagingen te plegen. Met name de verdachte en de medeverdachte [medeverdachte 1] hebben een grote rol gehad in dit alles. Zij waren beheerders van Telegramgroepen van het [onlinegroep] en hebben daarbij de leden opgeroepen om strafbare handelingen te plegen tegen [aangever 1] , [benadeelde 2] , de ouders van [benadeelde 2] en [benadeelde 1] . Begin 2023 had één van deze groepen bijna 9.000 leden. De verdachte en zijn medeverdachten handelden vanuit de anonimiteit van hun online wereld en lieten risicovolle acties op straat door anderen doen. Ze boden een forum voor online haat waarin de kwaadaardige denkbeelden van de deelnemers elkaar over en weer versterkten. Beïnvloedbare personen werden aangezet tot fysiek geweld en gingen ook daadwerkelijk tot actie over. Op die manier hebben de verdachte en zijn medeverdachten de afgelopen jaren de levens van de slachtoffers op stelselmatige wijze verwoest.

Zo werd vanuit het kanaal van het [onlinegroep] geld beloofd als iemand bereid was om bijvoorbeeld de ramen bij [benadeelde 2] in te gooien of graffiti op zijn woning te spuiten. De ramen van de woning en de auto van [benadeelde 2] (en zijn familie) zijn ook daadwerkelijk meerdere keren vernield en beklad. Daarnaast zijn jarenlang doodsbedreigingen geuit, is meerdere keren tegen de voordeur getrapt, zijn veel (anonieme) telefoontjes gepleegd, valse marktplaatsadvertenties op naam van de slachtoffers gemaakt, veel bestellingen op naam van de slachtoffers geplaatst en is de internetverbinding van [benadeelde 2] meerdere keren platgelegd via DDOS-aanvallen. Nadat hij zich gedwongen had gezien om te verhuizen werden alle buren op het nieuwe adres aangeschreven om te zorgen dat zij zich tegen hem zouden keren. [benadeelde 2] en zijn familie zijn bij herhaling grof beledigd en vals beschuldigd in chats en op fora waar veel mensen toegang toe hadden. De familie werd ook thuis lastig gevallen. De ellende die de moeder van [benadeelde 2] en met name ook zijn nicht [benadeelde 1] en haar gezin over zich kregen uitgestort is ongekend. Ook is het graf van het overleden broertje van [benadeelde 2] vernield. Het is de vraag waar dit alles geëindigd was als de politie niet had ingegrepen.

[aangever 1] werd jarenlang telefonisch lastiggevallen, waaronder door de verdachte. Daarnaast werden er namens hem valse advertenties op Marktplaats gezet, waardoor hij steeds onbekenden aan de deur kreeg. Ook zijn er hakenkruizen op zijn woning gespoten, en is er een baksteen door zijn ramen gegooid. Door dit soort gedragingen van het [onlinegroep] heeft hij uiteindelijk één van zijn voormalige woonadressen noodgedwongen moeten verlaten.

De belaging was voor alle slachtoffers angstaanjagend. Zij hebben lange tijd niet geweten wie er achter het [onlinegroep] zaten en weten nog steeds niet waarom zij als doelwit van de vergaande pesterijen zijn uitgekozen. Uit de slachtofferverklaringen van [benadeelde 1] en [benadeelde 2] die op de zitting zijn voorgelezen is duidelijk naar voren gekomen dat de impact van dit alles enorm is geweest. [benadeelde 2] voelde zich zo angstig dat hij zijn huis niet meer uit durfde en 11 weken zijn bed niet meer uit kon komen. Hij kon niet meer werken of functioneren. Hij heeft drie keer moeten verhuizen en woont nu op een geheime locatie.

[benadeelde 1] heeft aangegeven dat zij slecht slaapt, zich steeds meer terugtrekt en dat zij bij het verlaten van haar woning continu om zich heen kijkt. Zelfs de kinderen van [benadeelde 1] werden onderweg naar school achtervolgd en bedreigd. Haar oudste dochter ging niet meer naar school en haar jongste dochter kon geen vriendinnen meer meenemen, omdat hun ouders bang waren voor gevaar. Haar zoon kreeg paniekaanvallen, waarvoor regelmatig de ambulance is gekomen en waarvoor hij nu onder controle bij een cardioloog staat.

[aangever 1] heeft geen slachtofferverklaring meer kunnen afleggen. Hij is voor de inhoudelijk behandeling van de zaak ter zitting overleden. Dat neemt niet weg dat uit zijn aangifte duidelijk volgt wat voor effect de gedragingen van het [onlinegroep] op hem hebben gehad.

De rechtbank rekent dit alles de verdachte aan.

Persoonlijke omstandigheden van de verdachte

Het strafblad

De rechtbank heeft gekeken naar het strafblad van de verdachte van 11 augustus 2026. Daaruit blijkt dat de verdachte in 2019 is veroordeeld voor het plegen van een bedreiging.

De reclasseringsadviezen

Ook heeft de rechtbank rekening gehouden met de rapporten van de reclassering van 22 november 2022, 3 februari 2025 en 17 september 2026. Uit het meest recente rapport blijkt dat de reclassering adviseert een straf zonder bijzondere voorwaarden op te leggen. De reclassering ziet geen noodzaak om in een forensisch kader aan gedragsverandering te werken, omdat de recidivekans wordt ingeschat op laag-matig. Wel adviseert de reclassering een 38v-maatregel op te leggen, die een gebieds- en een contactverbod met de slachtoffers inhoudt.

Strafkader

Oplegging gevangenisstraf van 20 maanden

De rechtbank legt aan de verdachte een straf op voor meerdere strafbare feiten. De rechtbank houdt er rekening mee dat deze strafbare feiten elkaar overlappen. De belaging van [aangever 1] heeft plaatsgevonden in het kader van de deelneming aan de criminele organisatie waar de verdachte leiding aan heeft gegeven. Ook houdt de rechtbank er rekening mee dat de criminele organisatie waaraan de verdachte leiding gaf zich heeft bezig gehouden met de belaging van [benadeelde 2] .

De rechtbank heeft in de eerste plaats gelet op de maximale straf die kan worden opgelegd voor belaging, een gevangenisstraf voor de duur van drie jaar. De criminele organisatie heeft zich bezig gehouden met een langdurige belaging waarbij een zeer ernstige inbreuk wordt gemaakt op de levenssfeer van de slachtoffers. Strafverhogend is dat de verdachte leiding gaf aan deze criminele organisatie. Strafverhogend is ook dat er meerdere personen werden belaagd en dat deze belaging ook ingrijpende gevolgen had voor familieleden.

De rechtbank ziet geen aanleiding om aan de verdachte een lagere straf op te leggen omdat hij eerder is aangehouden en in zijn zaak bij feit 1 (als leider deelnemen aan een criminele organisatie) een kortere periode bewezen is verklaard. De verdachte heeft namelijk gedurende lange tijd leiding gegeven aan deze groep die het specifieke doel had het leven van [benadeelde 2] en [aangever 1] ondraaglijk te maken (onder meer) door anderen op te roepen om hen te belagen, te pesten en vernielingen aan te richten. De gedragingen van de verdachte tijdens de bewezen verklaarde periode zijn een aanzet en stimulans geweest voor de belaging van [aangever 1] , [benadeelde 2] en familieleden van [benadeelde 2] . Deze belaging waartoe de verdachte anderen heeft aangezet, is doorgegaan nadat de verdachte was aangehouden. Dat de verdachte eerder is aangehouden, weegt daarom niet strafverlagend.

Onder al deze omstandigheden zijn de strafdoelen van speciale preventie (dat de verdachte doordrongen raakt van de strafwaardigheid en herhaling wordt voorkomen) en resocialisatie (dat de verdachte zijn leven weer kan oppakken) ondergeschikt aan de strafdoelen van vergelding (dat hem wordt vergolden wat hij anderen heeft aangedaan) en generale preventie (dat anderen in de maatschappij doordrongen raken van de strafwaardigheid van deze gedragingen). De bewezen feiten zijn zo ernstig dat de enige passende reactie daarop een onvoorwaardelijke gevangenisstraf is. Een gevangenisstraf gelijk aan de duur van het voorarrest, zoals bepleit door de verdediging, is niet op zijn plaats. Dit staat niet in verhouding tot de ernst van de feiten en de lange pleegperiode waarin de strafbare feiten hebben plaatsgevonden. De rechtbank oordeelt dat een gevangenisstraf van 24 maanden in principe passend is. De rechtbank ziet geen aanleiding om een deel van de gevangenisstraf voorwaardelijk op te leggen.

Wel zal de rechtbank de duur van de gevangenisstraf matigen, omdat de strafzaak niet binnen een redelijke termijn is afgerond. Het uitgangspunt in deze zaak is dat binnen twee jaar na aanvang van de redelijke termijn vonnis moet worden gewezen. In deze zaak gaat de rechtbank uit van het moment waarop de verdachte in verzekering is gesteld als het moment dat de redelijke termijn is aangevangen, namelijk op 20 november 2022. Tussen die datum en de datum van het vonnis – 3 november 2026 – ligt een periode die de redelijke termijn met bijna twee jaar overschrijdt. Dit tijdsverloop is niet aan de verdachte te wijten, terwijl hij de negatieve gevolgen daarvan wel heeft moeten ondervinden. Om die reden zal de rechtbank een strafvermindering van 4 maanden toepassen.

Het voorgaande betekent dat aan de verdachte een gevangenisstraf van 20 maanden zal worden opgelegd, met aftrek van de tijd die de verdachte in voorlopige hechtenis heeft doorgebracht.

Tenuitvoerlegging van de straf

De gevangenisstraf zal worden tenuitvoergelegd binnen de penitentiaire inrichting, totdat aan de verdachte voorwaardelijke invrijheidstelling wordt verleend.

Oplegging 38v-maatregel

Om te voorkomen dat de verdachte nieuwe strafbare feiten pleegt, zal de rechtbank de 38v-maatregel voor de duur van 2 jaar opleggen. De maatregel houdt in dat de verdachte geen contact opneemt met [benadeelde 2] , [aangever 2] en [benadeelde 1] . Voor het geval de verdachte zich niet aan de maatregel houdt, wordt hechtenis toegepast van ten hoogste 2 weken. Voor het gevraagde locatieverbod voor het woonadres van [benadeelde 2] en [aangever 2] ziet de rechtbank geen aanleiding.

Omdat er ernstig rekening mee moet worden gehouden dat de verdachte zich belastend zal gedragen tegenover de slachtoffers, zal de rechtbank de maatregel dadelijk uitvoerbaar verklaren. Dat betekent dat de maatregel direct na de uitspraak in gaat, ook als de verdachte hoger beroep instelt.

Conclusie

Gelet op dit alles legt de rechtbank aan de verdachte een gevangenisstraf van 20 maanden met aftrek van het voorarrest en een 38v-maatregel (inhoudende een contactverbod met [benadeelde 2] , [aangever 2] en [benadeelde 1] ) op.

Vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft geëist dat de in beslag genomen telefoon verbeurd wordt verklaard, omdat de telefoon is gebruikt bij het plegen van de feiten.

Standpunt van de verdediging

De verdediging heeft geen verweer gevoerd over het beslag.

Oordeel van de rechtbank

Verbeurdverklaring

De rechtbank zal de in beslag genomen telefoon verbeurd verklaren. Met behulp van de telefoon zijn de bewezen verklaarde feiten begaan.

[aangever 1] , [benadeelde 2] en [benadeelde 1] hebben zich gesteld als benadeelde partij.

[aangever 1] vordert een schadevergoeding van € 5.000,00 aan immateriële schade (smartengeld).

[benadeelde 2] vordert een schadevergoeding van € 10.000,00 aan immateriële schade (smartengeld).

[benadeelde 1] vordert een schadevergoeding van € 26.905,58 bestaande uit € 16.905,58 aan materiële schade en € 10.000,00 aan immateriële schade (smartengeld).

Alle benadeelde partijen verzoeken de schadevergoeding te verhogen met de wettelijke rente. Daarnaast verzoeken zij om oplegging van de schadevergoedingsmaatregel en de hoofdelijke veroordeling van de verdachte en zijn medeverdachten.

De verdediging heeft voor het eerst op de zitting kennis gekregen van de vordering van [benadeelde 1] . De rechtbank heeft de verdediging in de gelegenheid gesteld om schriftelijk te reageren op de vordering, vervolgens de officier van justitie en de benadeelde partij om daarop te reageren en de verdediging als laatste. De rechtbank beschouwt deze schriftelijke standpunten, gehoord de officier van justitie, de verdediging en de benadeelde partij, als te zijn afgelegd tijdens het onderzoek op de zitting. De procesdeelnemers hebben daarmee ingestemd en per e-mail laten weten dat er geen behoefte bestaat aan een nadere zitting. Ook heeft de verdediging te kennen gegeven dat de verdachte geen behoefte heeft om nogmaals als laatste het woord te voeren. De rechtbank stelt daarmee vast dat de verdachte de gelegenheid heeft gehad om als laatste het woord te voeren. De rechtbank heeft de schriftelijke standpunten betrokken bij de beoordeling.

Ten aanzien van de door benadeelde partij [aangever 1] gevorderde immateriële schade stelt de officier van justitie zich op het standpunt dat [aangever 1] daarin niet-ontvankelijk moet worden verklaard. Hoewel het overlijden van de benadeelde partij niet aan toewijzing van een schadevergoeding in de weg staat, is de vordering tot schadevergoeding in dit geval onvoldoende onderbouwd.

Ten aanzien van de door benadeelde partij [benadeelde 2] gevorderde immateriële schade stelt de officier van justitie zich op het standpunt dat deze in zijn geheel kan worden toegewezen. De vordering tot schadevergoeding is voldoende onderbouwd.

Ten aanzien van de door benadeelde partij [benadeelde 1] gevorderde schadevergoeding heeft de officier van justitie zich op het standpunt gesteld dat zij het slachtoffer is geworden van een criminele organisatie waarvan de verdachte deel uitmaakte en dat het mogelijk is om schade te vorderen die ontstaan is door de onrechtmatige daden die zijn gepleegd vanuit de criminele organisatie. Daarbij is wel vereist dat de verdachte wist of behoorde te weten dat het groepsoptreden de kans schiep op de door elke benadeelde partij geleden schade.

Voor wat betreft de immateriële schadevergoeding heeft de officier van justitie zich op het standpunt gesteld dat die ten aanzien van alle verdachten voldoende onderbouwd en volledig toewijsbaar is.

Voor wat betreft de gevorderde materiële schade, die bestaat uit een verhuiskostenvergoeding en gederfde inkomsten heeft de officier van justitie zich voor wat de verhuiskostenvergoeding op het standpunt gesteld dat deze niet kan worden toegewezen ten aanzien van de verdachte. Voor wat betreft de gevorderde gederfde inkomsten heeft de officier van justitie zich op het standpunt gesteld dat deze in ieder geval gedeeltelijk kan worden toegewezen, waarbij rekening dient te worden gehouden met het aandeel van de verdachte in de verweten onrechtmatige gedragingen.

De officier van justitie heeft voorts gevorderd de toe te wijzen schadevergoeding te vermeerderen met de wettelijke rente, en daarbij ook de schadevergoedingsmaatregel op te leggen.

Ten aanzien van de door de benadeelde partij [aangever 1] gevorderde schade heeft de verdediging zich op het standpunt gesteld dat deze niet-ontvankelijk dient te worden verklaard omdat deze onvoldoende is onderbouwd.

Ten aanzien van de door de benadeelde partij [benadeelde 2] gevorderde schadevergoeding heeft de verdediging verzocht deze te matigen. Gelet op de Rotterdamse Schaal is een bedrag tussen de € 5.000,00 en € 8.000,00 op zijn plaats.

Ten aanzien van de door de benadeelde partij [benadeelde 1] gevorderde schadevergoeding heeft de verdediging zich voor wat betreft de post gederfde inkomsten geconformeerd aan het standpunt van de officier van justitie dat de helft van het in het requisitoir opgenomen bedrag toegewezen kan worden. De gevorderde verhuiskosten zijn niet toewijsbaar. Deze kosten zijn gemaakt ver nadat de verdachte uit het [onlinegroep] is gestapt. Voor wat betreft de gevorderde immateriële schade geldt dat deze slechts voor een gering gedeelte aan de verdachte is toe te rekenen. Indien van de meest ernstige categorie van de Rotterdamse Schaal wordt uitgegaan, dan gaat het alsnog om de ondergrens, wat leidt tot een bedrag van € 5.000,00. Dat bedrag dient dan ook nog verdeeld te worden onder de verschillende verdachten die op dat moment betrokken waren bij het [onlinegroep] .

Mocht de rechtbank tot een toekenning van een schadevergoeding komen, dan verzoekt de verdediging om de schadevergoeding niet hoofdelijk op te leggen maar voor gelijke delen. De verdachte en de medeverdachten kennen elkaar niet persoonlijk, maar vrijwel uitsluitend van online contact. Hoofdelijkheid is een dergelijk geval niet redelijk.

Vordering benadeelde partij [aangever 1]

De benadeelde partij heeft de vordering tot schadevergoeding niet onderbouwd. Het openbaar ministerie heeft de erfgenamen erop gewezen dat een onderbouwing ontbreekt en gevraagd om een nadere toelichting en onderbouwing met stukken. De erfgenamen hebben te kennen gegeven daarvan af te zien. De benadeelde partij krijgt nu niet alsnog een gelegenheid om de vordering alsnog verder te onderbouwen, omdat dat leidt tot een te grote belasting van deze strafprocedure. De rechtbank bepaalt daarom dat de benadeelde partij niet-ontvankelijk is in de vordering. De benadeelde partij kan de vordering aan de burgerlijke rechter voorleggen.

Bij vorderingen tot schadevergoeding is de hoofdregel dat de partij die ongelijk krijgt, de proceskosten van de andere partij moet vergoeden. De benadeelde partij wordt niet-ontvankelijk verklaard in de vordering, waardoor niet is komen vast te staan of en in hoeverre de vordering terecht is ingediend. De benadeelde partij moet daarom de kosten vergoeden die de verdachte heeft gemaakt om tegen deze vordering in te gaan.

De rechtbank is van oordeel dat op dit moment niet vast staat dat de verdachte daarvoor kosten heeft gemaakt en begroot de kosten daarom op nihil.

Vordering benadeelde partij [benadeelde 2]

De verdachte is veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie (feit 1). Uit een bewezen deelname aan een criminele organisatie als strafbaar gesteld in artikel 140 Sr volgt niet zonder meer dat ieder lid van die organisatie op grond van artikel 6:166 BW, (waarin groepsaansprakelijkheid is geregeld) aansprakelijk is voor alle misdrijven die door een of meer leden van die criminele organisatie zijn gepleegd. Voor aansprakelijkheid van een persoon op grond van artikel 6:166 BW is nodig dat de desbetreffende persoon een onrechtmatige bijdrage aan het schadeveroorzakende feit kan worden verweten. Vereist is dat de verdachte wist of behoorde te weten dat het groepsoptreden de kans schiep op de in het concrete geval geleden schade. De concrete omstandigheden van het geval zijn bepalend voor de vaststelling dat voldoende verband bestaat tussen het bewezenverklaarde handelen van de verdachte en de door de benadeelde geleden schade om te kunnen aannemen dat de benadeelde door dit handelen rechtstreeks schade heeft geleden.

Vergoeding van immateriële schade is op grond van artikel 6:106 sub b BW mogelijk als de benadeelde partij lichamelijk letsel heeft opgelopen, is aangetast in zijn eer en goede naam of ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast. De rechtbank begrijpt dat de vordering van de benadeelde partij in dit geval op deze laatste grondslag is gebaseerd.

Uit de rechtspraak van de Hoge Raad blijkt dat van aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ in ieder geval sprake is als het slachtoffer geestelijk letsel (psychische schade) heeft opgelopen. Het bestaan van geestelijk letsel moet naar objectieve maatstaven worden vastgesteld. Als geestelijk letsel niet kan worden vastgesteld, kan de aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ volgen uit de aard en de ernst van de normschending (het strafbare feit) en de gevolgen daarvan. De gevolgen moeten met concrete gegevens worden onderbouwd. In uitzonderlijke situaties kunnen de nadelige gevolgen voor het slachtoffer zó voor de hand liggen dat ook zonder nadere onderbouwing kan worden aangenomen dat sprake is van een aantasting in de persoon.

Gelet op de aard en ernst van de normschending en de gevolgen daarvan voor de benadeelde, is de rechtbank van oordeel dat hij door de strafbare feiten 1 en 4 op andere wijze in zijn persoon is aangetast. Uit het procesdossier in deze strafzaak volgende voldoende concrete gegevens waaruit de ernst van de gevolgen blijkt. De ernst van de gevolgen voor de benadeelde partij is daarnaast uitgebreid ter terechtzitting toegelicht door zijn advocaat.

Voor de vaststelling van de hoogte van de immateriële schadevergoeding zoekt de rechtbank aansluiting bij de zogenoemde ‘Rotterdamse schaal’. Dit betreft een ordening van smartengeldbedragen bij letsel en andere persoonsaantastingen en bevat indicaties voor het toekennen van een passende immateriële schadevergoeding.

De rechtbank hanteert de volgende uitgangspunten bij het gebruik van de Rotterdamse schaal voor de vaststelling van de immateriële schade. De Rotterdamse schaal wordt uitsluitend gebruikt als hulpmiddel. Daartoe kijkt de rechtbank naar de indicatieve smartengeldbedragen die worden genoemd bij de voor deze zaak toepasselijke categorie van de Rotterdamse schaal. Deze bedragen betrekt de rechtbank bij het begroten van de schade naar billijkheid.

In de onderhavige zaak valt het letsel van de benadeelde partij naar het oordeel van de rechtbank onder de categorie belaging van de Rotterdamse schaal. De rechtbank neemt het in die categorie genoemde bedrag van € 8.000,00 voor ‘meest ernstige belaging’ tot uitgangspunt. De rechtbank ziet aanleiding om dit bedrag naar boven bij te stellen, gelet op de intensieve jarenlange kwaadaardige stelselmatige belaging die de benadeelde partij heeft moeten ondergaan en de gevolgen die hij daarvan heeft ondervonden. De rechtbank acht het redelijk om het voornoemde bedrag met 25% te vermeerderen, zodat een totaalbedrag van € 10.000,00 zal worden toegewezen.

Wettelijke rente

Dit bedrag wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 2 februari 2022 tot de dag dat de verdachte het volledige bedrag heeft betaald.

Proceskosten

Bij vorderingen tot schadevergoeding is de hoofdregel dat de partij die ongelijk krijgt, de proceskosten van de andere partij moet vergoeden. Omdat de vordering tot schadevergoeding wordt toegewezen, moet de verdachte de kosten vergoeden die de benadeelde partij heeft gemaakt.

De rechtbank is van oordeel dat op dit moment niet vast staat dat de benadeelde partij kosten heeft gemaakt voor het indienen en toelichten van de vordering en begroot de kosten daarom op nihil.

Schadevergoedingsmaatregel

De rechtbank legt de schadevergoedingsmaatregel aan de verdachte op, zodat (kort gezegd) de benadeelde partij de schadevergoeding niet zelf bij de verdachte hoeft te incasseren, maar dat de Staat dit voor hem doet. De rechtbank bepaalt daarom dat de verdachte een bedrag van € 10.000,00 aan de Staat moet betalen.

Als de verdachte de schadevergoeding niet (volledig) betaalt, kan gijzeling (een vorm van vrijheidsbeneming van de verdachte) worden toegepast voor de duur van 75 dagen. De gijzeling komt niet in de plaats van de verplichting om te betalen. Ook als gijzeling wordt toegepast, blijft de verdachte dus verplicht om de schadevergoeding te betalen.

Hoofdelijkheid

Omdat de verdachte het strafbare feit waarvoor schadevergoeding wordt toegekend samen met mededaders heeft gepleegd, zijn zij daarvoor samen aansprakelijk (juridische term: hoofdelijk aansprakelijk). De rechtbank ziet in hetgeen door de verdediging op dit punt naar voren is gebracht geen aanleiding om van dit uitgangspunt af te wijken.

Voor zover een van de mededaders een bedrag aan de benadeelde partij of aan de Staat heeft betaald, hoeft de verdachte dat deel van de schadevergoeding niet meer aan de benadeelde partij of aan de Staat te betalen.

Vordering benadeelde partij [benadeelde 1]

De rechtbank heeft hiervoor vastgesteld dat de verdachte is aan te merken als één van de leiders van het [onlinegroep] en dat hij zich langere tijd heeft beziggehouden met het belagen van [benadeelde 2] en dat hij daarvoor o.a. gebruik maakte van verschillende onlinekanalen waaronder Telegramgroepen waarin hij onder meer opruiende teksten schreef en opriep tot het plegen van geweld richting [benadeelde 2] . Uit het dossier volgt dat benadeelde partij uitsluitend het slachtoffer van het [onlinegroep] - de criminele organisatie - is geworden omdat zij de nicht is van [benadeelde 2] , wiens leven het [onlinegroep] kapot wilde maken. Dit blijkt onder meer uit verschillende aangiftes die de benadeelde partij heeft gedaan tegen het [onlinegroep] , te beginnen met haar aangifte van 16 november 2022 waaruit volgt dat ook de familie van [benadeelde 2] het moest (gaan) ontgelden. De benadeelde partij heeft de impact van het handelen van het [onlinegroep] tijdens de zitting op indrukwekkende wijze uiteengezet in haar mondeling verklaring.

Het [onlinegroep] had als doel om [benadeelde 2] op alle mogelijke manieren te treffen. Dat gebeurde onder meer door acties tegen zijn naaste familie. Het lag daarom zeer voor de hand dat die daardoor schade zouden lijden, zoals bij [benadeelde 1] vervolgens ook is gebeurd. De leiders van het [onlinegroep] hadden zich dat moeten realiseren en de activiteiten van de organisatie (ook) hierom achterwege moeten laten. De verdachte was één van die leiders. Of de verdachte zelf rechtstreeks betrokken was of daadwerkelijk weet had van een of meer acties tegen [benadeelde 1] is dan niet doorslaggevend.

De rechtbank is dan ook van oordeel dat schade die de benadeelde partij heeft geleden rechtstreeks volgt uit de activiteiten van het [onlinegroep] . Dat betekent dat er een direct causaal verband is tussen de geleden schade en de onrechtmatige gedragingen van de verdachte, die als leider van het [onlinegroep] een sturende rol in dit alles heeft gehad. Dat betekent dat de verdachte op die grond aansprakelijk is voor de door de benadeelde partij daardoor geleden schade.

De benadeelde partij heeft een materiële schadevergoeding gevorderd van € 16.905,58 en € 10.000,00 aan immateriële schade.

Materiële schadevergoeding

De door de benadeelde partij gevorderde materiële schadevergoeding bestaat uit een bedrag van € 8.979,58 aan gederfd inkomen en een bedrag van € 7.926,00 aan verhuiskosten.

De benadeelde partij heeft aangevoerd dat zij door toedoen van de gedragingen van het [onlinegroep] in de ziektewet is geraakt, waardoor zij vanaf augustus 2022 een uitkering heeft ontvangen op grond van de Ziektewet. Blijkens de door de benadeelde partij overgelegde berekening heeft zij hierdoor vanaf augustus 2022 tot en met 2024 een inkomensderving van € 8.979,58 gehad, omdat niet haar volledige inkomensval door de door haar ontvangen uitkering werd gecompenseerd. De benadeelde partij heeft ter onderbouwing van deze schadepost onder andere een bericht van haar huisarts, een verwijzing en een intake bij een ggz-instelling en overzichten van de verzekering overgelegd.

De rechtbank is van oordeel dat de benadeelde partij inkomstenderving heeft geleden. Op grond van het dossier en het onderzoek op de zitting kan worden vastgesteld dat deze schade in rechtstreeks verband staat met het onder feit 1 bewezen verklaarde feit. Omdat de precieze vaststelling van de schade als gevolg van het verlies van inkomen een te grote belasting van het strafproces zou opleveren, zal de rechtbank bij de vaststelling van de door de benadeelde partij gebruik maken van haar schattingsbevoegdheid. De rechtbank vindt het aannemelijk dat in ieder geval de helft van de geleden schade is toe te rekenen aan de gedragingen van de verdachte zoals bewezenverklaard onder feit 1. Dat betekent dat een bedrag van (€ 8.979,58 * 0,5 =) € 4.489,79 zal worden toegewezen.

De rechtbank verklaart de benadeelde partij ten aanzien van het overige gedeelte van de gevorderde gederfde inkomsten niet-ontvankelijk. De benadeelde partij krijgt geen gelegenheid om dit gedeelte van de vordering alsnog verder te onderbouwen, omdat dat leidt tot een te grote belasting van deze strafprocedure. De benadeelde partij kan dit deel van de vordering aan de burgerlijke rechter voorleggen.

De benadeelde partij heeft een bedrag van € 7.926,00 aan verhuiskosten gevorderd. Dit bedrag is gebaseerd op de forfaitaire vergoeding op grond van de Regeling minimumbijdrage verhuis- en inrichtingskosten bij renovatie. Het is ter zitting niet betwist dat de benadeelde partij als gevolg van de belaging door het [onlinegroep] genoodzaakt was te verhuizen.

Op grond van het dossier en het onderzoek op de zitting kan worden vastgesteld dat deze schade in rechtstreeks verband staat met de onder feit 1 bewezen verklaarde feit. De verhuizing van de benadeelde partij is immers rechtstreeks het gevolg van de indringende inmenging van het [onlinegroep] in het leven van de benadeelde partij, dat heeft plaatsgevonden in het kader van het onder feit 1 bewezen verklaarde feit. De benadeelde partij heeft geen stukken overgelegd waaruit de kosten van de verhuizing blijkt. Omdat naar oordeel van de rechtbank wel vaststaat dat de benadeelde partij vanwege de verhuizing kosten heeft gemaakt, zal de rechtbank gebruikmaken van haar schattingsbevoegdheid, en zoals door de benadeelde partij verzocht, aansluiten bij de Regeling minimumbijdrage verhuis- en inrichtingskosten bij renovatie. Dit betekent dat een bedrag van € 7.926,00 zal worden toegewezen aangezien dit door de wetgever een redelijk bedrag ter dekking van verhuiskosten wordt geacht.

Immateriële schade

Vergoeding van immateriële schade is op grond van artikel 6:106 sub b BW mogelijk als de benadeelde partij lichamelijk letsel heeft opgelopen, is aangetast in zijn eer en goede naam of ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast. De rechtbank begrijpt dat de vordering van de benadeelde partij in dit geval op deze laatste grondslag is gebaseerd.

Zoals hiervoor al is toegelicht, is van aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ in ieder geval sprake is als het slachtoffer geestelijk letsel (psychische schade) heeft opgelopen. Het bestaan van geestelijk letsel moet naar objectieve maatstaven worden vastgesteld. Als geestelijk letsel niet kan worden vastgesteld, kan de aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ volgen uit de aard en de ernst van de normschending (het strafbare feit) en de gevolgen daarvan. De gevolgen moeten met concrete gegevens worden onderbouwd. In uitzonderlijke situaties kunnen de nadelige gevolgen voor het slachtoffer zó voor de hand liggen dat ook zonder nadere onderbouwing kan worden aangenomen dat sprake is van een aantasting in de persoon.

Gelet op de aard en ernst van de normschending en de gevolgen daarvan voor de benadeelde, is de rechtbank van oordeel dat zij door het strafbare feit op andere wijze in haar persoon is aangetast. De benadeelde partij heeft voldoende concrete gegevens overgelegd waaruit de ernst van de gevolgen blijkt. Bovendien volgt dit uit het procesdossier en het feit dat bij de benadeelde partij een verwijzing naar de GGZ heeft plaatsgevonden.

De advocaat heeft aangevoerd dat de handelingen die hebben geleid tot de hoogte van de gevorderde immateriële schade, grotendeels hebben plaatsgevonden nadat de verdachte uit het [onlinegroep] was gestapt. Om die reden kan de schade volgens de verdediging niet worden gezien als het gevolg van feit 1 (als leider deelnemen aan een criminele organisatie). De rechtbank oordeelt anders. De verdachte heeft namelijk gedurende lange tijd leidinggegeven aan een groep die het specifieke doel had het leven van [benadeelde 2] en [aangever 1] ondraaglijk te maken (onder meer) door anderen op te roepen om hen te belagen, te pesten en vernielingen aan te richten. Met dat doel werden ook familieleden van [benadeelde 2] gestalkt, waaronder de benadeelde partij [benadeelde 1] . Dit vond ook al plaats voordat de verdachte werd aangehouden. Op 16 november 2022 doet [benadeelde 1] aangifte waarin zij verklaart dat in de telegramchat van het [onlinegroep] een bericht was geplaatst dat zij korte metten gingen maken met de familie [benadeelde 2] . Op het moment dat [benadeelde 1] aangifte deed, waren er al vele bedreigingen richting haar en haar kinderen geuit die betrekking hadden op vernielingen, doxing, geweld en verkrachting.

De rechtbank stelt dan ook vast dat de bewezen verklaarde gedragingen van de verdachte een aanzet en stimulans zijn geweest voor de belaging van de benadeelde partij. Daarbij komt dat de verdachte gedurende lange tijd bezig is geweest een groep te vormen die was gericht op specifieke personen. Onder al deze omstandigheden is de rechtbank van oordeel dat de schade die bij [benadeelde 1] in ontstaan ook worden toegerekend aan de bewezen verklaarde gedragingen van de verdachte. Dat de verdachte op enig moment is gestopt doordat hij werd aangehouden, maakt onder deze omstandigheden geen verschil.

Gelet op de bedragen die in soortgelijke zaken als schadevergoeding worden toegekend, is de rechtbank van oordeel dat de gevraagde vergoeding van € 10.000,00 billijk is. De rechtbank wijst dit deel van de vordering van de benadeelde partij daarom geheel toe.

Wettelijke rente

De vergoeding van de materiële schade wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf het moment dat de schade is ontstaan tot de dag dat de verdachte de schadevergoeding volledig heeft betaald.

De vergoeding van gederfde inkomsten wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 1 juli 2023, omdat vast is komen te staan dat de schade in ieder geval vanaf die datum is ontstaan. De vergoeding van de verhuiskosten wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 23 september 2026 omdat vast is komen te staan dat de schade in ieder geval vanaf die datum is ontstaan, tot de dag dat de verdachte de schadevergoeding volledig heeft betaald. De vergoeding van de immateriële schade wordt vermeerderd met de wettelijke rente vanaf 6 november 2022, omdat vast is komen te staan dat de immateriële schade (in ieder geval) vanaf die datum is ontstaan, tot de dag dat de verdachte de schadevergoeding volledig heeft betaald.

Proceskosten

Bij vorderingen tot schadevergoeding is de hoofdregel dat de partij die ongelijk krijgt, de proceskosten van de andere partij moet vergoeden. Omdat de vordering tot schadevergoeding wordt toegewezen, moet de verdachte de kosten vergoeden die de benadeelde partij heeft gemaakt.

De rechtbank is van oordeel dat op dit moment niet vast staat dat de benadeelde partij kosten heeft gemaakt voor het indienen en toelichten van de vordering en begroot de kosten daarom op nihil.

Schadevergoedingsmaatregel

De rechtbank legt de schadevergoedingsmaatregel aan de verdachte op, zodat (kort gezegd) de benadeelde partij de schadevergoeding niet zelf bij de verdachte hoeft te incasseren, maar dat de Staat dit voor hem doet. De rechtbank bepaalt daarom dat de verdachte een bedrag van € 22.415,79 aan de Staat moet betalen, vermeerderd met de gevorderde wettelijke rente:

Als de verdachte de schadevergoeding niet (volledig) betaalt, kan gijzeling (een vorm van vrijheidsbeneming van de verdachte) worden toegepast voor de duur van 133 dagen. De gijzeling komt niet in de plaats van de verplichting om te betalen. Ook als gijzeling wordt toegepast, blijft de verdachte dus verplicht om de schadevergoeding te betalen.

Hoofdelijkheid

Omdat de verdachte het strafbare feit waarvoor schadevergoeding wordt toegekend samen met mededaders heeft gepleegd, zijn zij daarvoor samen aansprakelijk (juridische term: hoofdelijk aansprakelijk). De rechtbank ziet in hetgeen door de verdediging op dit punt naar voren is gebracht geen aanleiding om van dit uitgangspunt af te wijken.

Voor zover een van de mededaders een bedrag aan de benadeelde partij heeft betaald, hoeft de verdachte dat deel van de schadevergoeding niet meer aan de benadeelde partij te betalen.