Omgevingsrecht

Deze uitspraak gaat over de hoogte van de aan eiseres toegekende tegemoetkoming in planschade als gevolg van…

Rechtbank Noord-Nederland, 27 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 27 oktober 2026 heeft de Rechtbank Noord-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.

Instantie
Rechtbank Noord-Nederland
Zittingsplaats
Groningen
Datum uitspraak
27 oktober 2026
Datum publicatie
4 november 2026
Zaaknummer
LEE 25/2292
Procedure
Eerste aanleg - meervoudig
ECLI
ECLI:NL:RBNNE:2026:4709
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Deze uitspraak gaat over de hoogte van de aan eiseres toegekende tegemoetkoming in planschade als gevolg van vaststelling van het inpassingsplan “Windpark De Drentse Monden en Oostermoer”. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de tegemoetkoming die de minister heeft toegekend juist is. De rechtbank beoordeelt onder meer de planologische vergelijking en diverse schadefactoren. Beroep ongegrond verklaard.

Uitspraak

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummer: LEE 25/2292


uitspraak van de meervoudige kamer van 27 oktober 2026 in de zaak tussen

[eiseres], uit [plaats], eiseres

(gemachtigde: mr. E.G.J.M. Meijer),

en

de minister van Klimaat en Groene Groei, de minister

(gemachtigde: mr. R.H.M. Sipman).

Als derde-partijen nemen aan de zaak deel: Windpark Oostermoer Exploitatie B.V. uit Eexterveen, Duurzame Energieproductie Exloërmond B.V. uit 1e Exloërmond en Raedthuys DDM B.V. uit Enschede (de derde-partijen)

(gemachtigde: mr. D. Sietses).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de hoogte van de aan eiseres toegekende tegemoetkoming in planschade. Eiseres is het niet eens met de toegekende tegemoetkoming van € 3.200,-, te vermeerderen met de wettelijke rente en het drempelbedrag. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de hoogte van die tegemoetkoming.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de tegemoetkoming die de minister heeft toegekend juist is. Eiseres krijgt geen gelijk en het beroep is dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.

Procesverloop en relevante feiten en omstandigheden

2. Eiseres is eigenaar van de woning op het perceel aan [perceel] in [plaats].

3. Op 22 september 2016 is het inpassingsplan “Windpark De Drentse Monden en Oostermoer” vastgesteld. Op 21 februari 2018 is het inpassingsplan onherroepelijk geworden. Dit plan maakt de aanleg van een windpark bestaande uit 45 windturbines inclusief netaansluiting en bijbehorende (nuts)voorzieningen planologisch mogelijk binnen het grondgebied van de gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Stadskanaal en Vlagtwedde.

4. Op 20 februari 2023 heeft eiseres een verzoek om tegemoetkoming in planschade ingediend.

5. Op verzoek van de minister heeft Thorbecke B.V. (Thorbecke) op 12 december 2024 een advies uitgebracht over het planschadeverzoek. Voorafgaand aan die advisering heeft Thorbecke eiseres telefonisch gehoord en heeft eiseres een zienswijze bij Thorbecke ingediend. Het taxatierapport van taxateur W. de Jager van 24 september 2024 (het taxatierapport van De Jager) is als bijlage bij het adviesrapport gevoegd.

6. In het besluit van 17 december 2024 heeft de minister aan eiseres een tegemoetkoming in planschade van € 3.872,- toegekend (inclusief wettelijke rente en retour van het door eiseres betaalde drempelbedrag). Eiseres heeft hiertegen bezwaar gemaakt.

7. In het bestreden besluit van 19 mei 2025 heeft de minister de bezwaren van eiseres ongegrond verklaard en het besluit van 17 december 2024 gehandhaafd.

8. Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. De minister heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.

9. De rechtbank heeft het beroep op 26 mei 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigde van eiseres, de gemachtigde van de minister, T.J. de Ruijter als adviseur van Thorbecke B.V., [persoon] namens Raedthuys DDM B.V. en de gemachtigde van de derde-partijen. Het onderzoek is ter zitting gesloten.

10. Op 8 juni 2026 heeft eiseres een wrakingsverzoek ingediend. Op 24 juni 2026 heeft de wrakingskamer van deze rechtbank eiseres niet-ontvankelijk verklaard in haar wrakingsverzoek.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

11. Op 1 januari 2024 is de Wet ruimtelijke ordening (Wro) ingetrokken en is de Omgevingswet in werking getreden.

11.1.

In artikel 4.19 van de Invoeringswet Omgevingswet heeft de wetgever regels van overgangsrecht gegeven voor een verzoek om vergoeding van schade die is geleden door de inwerkingtreding van een besluit als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder a, b, e of f, van de Wro. In het derde lid is bepaald dat het oude recht van toepassing blijft op het verzoek om schadevergoeding tot het besluit op dat verzoek onherroepelijk wordt en, bij toewijzing van het verzoek, de toegewezen schadevergoeding volledig is betaald.

11.2.

Het inpassingsplan is een besluit als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder a, van de Wro. Dat betekent dat in dit geval de Wro zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.


Ingetrokken beroepsgrond

12. Eiseres heeft op de zitting de beroepsgrond ingetrokken over de onzorgvuldige bezwaarprocedure en ontbrekende advisering van een bezwarencommissie. De rechtbank laat die grond daarom verder buiten beschouwing.

Planologische vergelijking

13. Eiseres betoogt dat Thorbecke in de planologische vergelijking heeft onderschat wat de negatieve effecten van het nieuwe planologische regime zijn en voorbij is gegaan aan de planologische voordelen van de oude situatie. Daar komt bij dat de factoren geluidsoverlast, slagschaduw, lichtvervuiling en de enorme visuele impact in het vlakke landschap onvoldoende in de waardevermindering zijn verdisconteerd. Bovendien is sprake van de hoogste windturbines van Nederland, binnen een straal van twee kilometer van de woning van eiseres. Eiseres acht dit relevant voor de planschade.

13.1.

De minister stelt zich op het standpunt dat in het advies van Thorbecke een zeer uitgebreide vergelijking is gemaakt. Door eiseres is niet gesteld welke planologische voordelen van het oude regime niet beoordeeld zouden zijn door Thorbecke, aldus de minister.

14. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. Uit het advies van Thorbecke volgt dat bij de beoordeling van de aanvraag van eiseres rekening is gehouden met de bouw- en gebruiksmogelijkheden die de oude en nieuwe planologische regimes bieden. Thorbecke heeft onder meer aandacht besteed aan de maximaal toegestane hoogte van bouwwerken in het gebied. De maximale ashoogte, de maximale rotordiameter en de tiphoogte van de windturbines zijn betrokken en gewogen in de schadeanalyse. Ook heeft Thorbecke in de analyse uitgebreid stilgestaan bij geluidshinder, lichthinder, eventuele hinder door slagschaduw en eventuele zichthinder. Eiseres heeft niet geconcretiseerd welke planologische mogelijkheden niet of onvoldoende zouden zijn beoordeeld.

Omgevingsvergunningen

15. Eiseres betoogt dat de door de minister gedeelde link niet het volledige overzicht van alle omgevingsvergunningen bevat. Dit maakt een zorgvuldige planologische toetsing onmogelijk. Conform de rechtspraak moet bij de beoordeling van de voorzienbaarheid worden uitgegaan van de datum dat de vergunningen onherroepelijk zijn geworden, in het kader van de dakpansgewijze vergelijking, aldus eiseres.

15.1.

De minister stelt zich op het standpunt dat in het bestreden besluit is toegelicht dat de omgevingsvergunningen onverplicht zijn toegezonden. De omgevingsvergunningen vormen de uitvoering van het inpassingsplan en zijn daarom niet relevant voor de schade als gevolg van dat plan. De voorzienbaarheid is niet aan de orde in deze zaak, zodat niet duidelijk is wat eiseres beoogt te stellen met deze grond, aldus de minister.

16. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In haar aanvraag heeft eiseres aangegeven dat zij schade lijdt door het inpassingsplan. De minister is daarom terecht van die schadeoorzaak uitgegaan bij de beoordeling van de aanvraag. De omgevingsvergunningen die eiseres noemt, zijn bovendien geen schadeoorzaak als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder c, van de Wro, zodat geen tegemoetkoming in planschade kan worden gevraagd voor schade geleden door deze besluiten. De vergunningen gaan namelijk alleen over de activiteit ‘bouwen van een bouwwerk’ als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). De minister was daarom niet gehouden tot een dakpansgewijze vergelijking zoals gesteld door eiseres.

Schadefactoren

Geluid

17. Eiseres betoogt dat Thorbecke geluidsoverlast (tot 109,9 dBLden) onvoldoende in de waardevermindering heeft verdisconteerd.

17. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. De rechtbank stelt voorop dat de minister zich op grond van vaste rechtspraak mag baseren op het advies van een deskundige, tenzij concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de juistheid of volledigheid ervan naar voren zijn gebracht. Vast staat dat eiseres geen tegenadvies heeft overgelegd.

19. Naar het oordeel van de rechtbank heeft Thorbecke in het advies voldoende inzichtelijk gemaakt hoe hij de geluidsbelasting op de woning van eiseres heeft betrokken bij het bepalen van de waardevermindering. De rechtbank overweegt dat Thorbecke in het advies de situering van de windturbines ten opzichte van de woning van eiseres als uitgangspunt heeft genomen alsmede de geluidsnormen die het Activiteitenbesluit stelt aan windturbinegeluid. Thorbecke heeft de geluidsbelasting op de woning van eiseres nader beschouwd in het licht van het geluidsonderzoek in het milieueffectrapport (mer). Geconcludeerd is dat sprake is van een geringe toename van geluidshinder. De enkele, niet onderbouwde, stelling van eiseres dat daarmee de geluidsoverlast onvoldoende is verdisconteerd, is onvoldoende voor het oordeel dat sprake is geweest van onvoldoende zorgvuldig onderzoek door Thorbecke. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister zich dus mogen baseren op het advies van Thorbecke.
Gezondheidseffecten van laagfrequent geluid

19. Eiseres betoogt dat er inmiddels wetenschappelijke onderbouwing is dat laagfrequent geluid ernstige gezondheidsproblemen kan veroorzaken, waaronder slaapverstoring en vibro-akoestisch syndroom. Ondanks dat het causaal verband nog onderwerp van onderzoek is, acht eiseres het aannemelijk en plausibel genoeg om als relevante schadefactor mee te wegen. De kritiek op het advies van Thorbecke is onbeantwoord gebleven. Dit terwijl de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) op 10 juni 2025 heeft aangegeven dat de geluidstoetsing door Thorbecke tekortschiet, aldus eiseres.

21. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. Volgens vaste rechtspraak van de ABRvS zijn in de planvergelijking alleen de objectief te verwachten gevolgen van het nieuwe planologische regime van belang. Subjectieve elementen spelen daarbij geen rol. In de planologische vergelijking wordt alleen rekening gehouden met zorgen over gezondheidsrisico’s als gevolg van een planologische maatregel, indien voor die zorgen aanwijzingen zijn te vinden in wetenschappelijke informatie die op de peildatum beschikbaar was. De ABRvS heeft in haar uitspraak over dit inpassingsplan geoordeeld dat er geen wetenschappelijk bewijs beschikbaar is dat de gestelde gezondheidsrisico’s van laagfrequent geluid en infrageluid van windturbines ondersteunt. De enkele stelling van eiseres dat die informatie er is, acht de rechtbank bovendien onvoldoende. Namens eiseres is op de zitting ook erkend dat de wetenschap nog niet zover is dat dergelijke gevolgen kunnen worden vastgesteld.
Omgevingsbeleving

22. Eiseres betoogt dat de plaatsing van de windturbines heeft geleid tot ernstige verstoringen in de landschappelijke en sociale omgeving. De openheid van het landschap is verdwenen en bewoners zijn verdeeld geraakt over het project. Dit is onvoldoende in de schadeanalyse betrokken, aldus eiseres.

22.1.

De minister stelt zich op het standpunt dat de aantasting van de situering als gering is beoordeeld, omdat de woning van eiseres is gelegen in een woonomgeving, omsloten door andere woningen, sport, bedrijvigheid, andere functies en ontsluitingswegen. Enkel in breder perspectief is sprake van enige, zij het geringe aantasting van de situering, omdat de woning van eiseres in de indirecte nabijheid van een windpark is komen te liggen, aldus de minister.

23. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In het advies van Thorbecke is ten aanzien van de omgevingsbeleving en uitzicht een uitgebreide toelichting gegeven. De realisatie van het windpark dat met het nieuwe regime mogelijk is geworden, zal volgens Thorbecke ontegenzeggelijk invloed hebben op de beleving van het landschap. De woning van eiseres was en blijft gelegen in een woonomgeving omsloten door andere woningen, sport, bedrijvigheid, andere functies en ontsluitingswegen. Er is wel sprake van enige, zij het geringe aantasting van de situering, aangezien de woning in de indirecte nabijheid van een windpark is komen te liggen. Deze aantasting van de situeringswaarde is door Thorbecke daarom als schadefactor aangenomen. Wat betreft het uitzicht is door Thorbecke toegelicht dat, op basis van de maximale planologische invulling, het zicht op de windturbines ten noorden en ten zuiden zowel vanuit de woning van eiseres als vanaf haar perceel geheel geblokkeerd is. Dit vanwege de oriëntatie van de woning en de maximale bebouwingsmogelijkheden op de tussenliggende gronden van de tussengelegen bestemmingen. Eiseres heeft niet toegelicht waarom de factoren uitzicht en omgevingsbeleving onvoldoende zouden zijn betrokken, zodat het betoog reeds hierom niet slaagt. Op dit punt heeft de minister zich naar het oordeel van de rechtbank op het advies van Thorbecke mogen baseren. De gestelde verstoring in de sociale omgeving is tot slot een subjectief element dat geen rol speelt in de planvergelijking.
Licht en slagschaduw

23. Eiseres betoogt dat Thorbecke lichtvervuiling en slagschaduw onvoldoende in de waardevermindering heeft verdisconteerd.

25. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In het advies is Thorbecke voldoende gemotiveerd ingegaan op de slagschaduw. Zo is onder meer ingegaan op de (juridische) borging van de uitschakeling van windturbines bij slagschaduw en is verwezen naar regels over automatische stilstandvoorzieningen bij windturbines zoals neergelegd in de Regeling algemene regels voor inrichtingen milieubeheer. Verder is geconcludeerd dat de mate van hinder van slagschaduw als niet aannemelijk dan wel verwaarloosbaar moet worden aangemerkt gelet op de ligging van de woning van eiseres. Daarnaast is in het advies van Thorbecke toegelicht dat geen sprake is van een toename van lichthinder, omdat eiseres planologisch gezien geen zicht op de windturbines heeft. De enkele, niet onderbouwde, stelling van eiseres dat de lichtvervuiling en de slagschaduw onvoldoende zijn verdisconteerd, is onvoldoende voor het oordeel dat sprake is geweest van onvoldoende zorgvuldig onderzoek door Thorbecke. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister zich dus mogen baseren op het advies van Thorbecke.

Cumulatie van schadefactoren

26. Eiseres betoogt dat de optelsom van geluid, slagschaduw, horizonvervuiling en verlichting leidt tot een substantieel verminderde belevingskwaliteit en een aantoonbare waardevermindering van het onroerend goed. Die effecten zijn niet cumulatief gewogen, wat wel is vereist in complexe milieusituaties, aldus eiseres.

26. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In het advies heeft Thorbecke geconcludeerd dat er sprake is van licht planologisch nadeel veroorzaakt door een geringe toename aan geluidhinder en een verminderde situeringswaarde. Ook heeft Thorbecke vastgesteld dat er zowel vanuit de woning van eiseres als vanaf haar perceel geen zicht is op de windturbines, dat er geen dan wel verwaarloosbaar slagschaduwhinder is en dat er geen lichthinder is. Uit het advies van Thorbecke volgt dat Thorbecke de schadefactoren cumulatief heeft betrokken. Eiseres heeft niet toegelicht waarom die cumulatieve beoordeling niet volstaat, zodat het betoog reeds hierom niet slaagt. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister zich op het advies van Thorbecke mogen baseren.
Taxatie en waarderingsmethode

26. Eiseres betoogt dat de taxatie en waarderingsmethode ondoorzichtig en onbetrouwbaar zijn. De waardering is gebaseerd op een niet controleerbare toepassing van de redelijk handelend koper methode. Volgens eiseres is er geen duidelijke weging van de invloed van de windturbines op de marktwaarde geweest. Ook acht eiseres de toegepaste referentieobjecten ondeugdelijk. Die objecten liggen zelf binnen het beïnvloedingsgebied en zijn mogelijk ook planschadegevoelig. Verder stelt eiseres dat de taxatie een onderbouwde opsomming van factoren en een cijfermatige weging per schade-aspect mist. Volgens het Calcasa-rapport, mede opgesteld door rentmeester Jalving, bedraagt de woningwaarde vóór wijziging € 374.000,- en ná wijziging € 290.000,-. Eiseres acht een tegemoetkoming in planschade van € 20.300,- daarom realistisch.

28.1.

De minister stelt zich op het standpunt dat in dit geval enkel een Calcasa-waardebepaling is overlegd. Dit is een geautomatiseerde, modelmatige schatting van de woningwaarde door middel van algoritmes en marktgegevens, waarbij binnen minuten een rapport gegenereerd wordt. Volgens de minister gaat een dergelijk rapport niet over de maximale invulling van een planologische situatie en is daarom niet vergelijkbaar met een rapport van een deskundige zoals Thorbecke. Hier is geen taxateur aan te pas gekomen. Daarmee is geen sprake van een taxatierapport waarin aannemelijk is gemaakt dat de in het taxatierapport van De Jager gehanteerde uitgangspunten niet juist zijn. Er is geen reden om te twijfelen aan het advies van Thorbecke, aldus de minister.

29. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. Voorop staat dat bij de bepaling van de waardevermindering van een onroerende zaak maatgevend is welke prijs een redelijk denkend en handelend koper voor die zaak zou hebben geboden onmiddellijk voor de inwerkingtreding van het nieuwe planologische regime en op het tijdstip direct daarna, uitgaande van de planologische mogelijkheden onder het oude en nieuwe regime.

29.1.

Het betoog van eiseres ziet op aspecten van de inhoud van het taxatierapport van De Jager die gebaseerd zijn op de specifieke deskundigheid van die taxateur, namelijk de vergelijkingstransacties, hoe representatief die zijn en de weging van schadefactoren. De juistheid van (die aspecten van) het taxatierapport kan in beginsel slechts met vrucht worden bestreden met een onderbouwd tegenrapport van een onafhankelijke taxateur, waaruit blijkt dat het taxatierapport onjuist is. Ter onderbouwing van een betoog dat een taxatierapport onjuist is, is het niet voldoende dat het tegenrapport uitsluitend een andere zelfstandige taxatie stelt tegenover de taxatie die is vervat in het aan het besluit van het bestuursorgaan ten grondslag gelegde taxatierapport. Uit een in een tegenrapport vervatte zelfstandige taxatie blijkt nog niet waarom de in het taxatierapport vervatte taxatie onjuist is. Ook onvoldoende is een - niet met een tegenrapport onderbouwd - betoog van de betrokkene of diens gemachtigde dat ziet op een aspect van de inhoud van het taxatierapport dat gebaseerd is op de specifieke deskundigheid van een taxateur. Eiseres heeft geen onderbouwd tegenrapport van een onafhankelijk taxateur ingediend, waaruit blijkt dat het taxatierapport van De Jager onjuist is. Eiseres heeft de door haar gestelde visie van rentmeester Jalving namelijk niet met een rapport gestaafd. De Calcasa-waardebepaling is naar het oordeel van de rechtbank geen tegenrapport als hiervoor bedoeld. In die waardebepaling wordt namelijk geen vergelijking met het taxatierapport van De Jager gemaakt en wordt ook niet aangegeven waaruit blijkt dat dat taxatierapport onjuist is. Eiseres heeft daarmee naar het oordeel van de rechtbank geen concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de juistheid of volledigheid van het taxatierapport van De Jager gegeven. Naar het oordeel van de rechtbank mocht de minister zich derhalve baseren op taxatierapport van De Jager.

Conclusie en gevolgen

30. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat de hoogte van de toegekende tegemoetkoming in stand blijft. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.

Beslissing

De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.

Deze uitspraak is gedaan door mr. M. Lok, voorzitter, mr. S. Ketelaars-Mast en
mr. M.S. van den Berg, leden, in aanwezigheid van mr.R.A. Schaapsmeerders, griffier.

Uitgesproken in het openbaar op 27 oktober 2026.

griffier

voorzitter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.

Zie de uitspraak van Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) van 21 februari 2018, ECLI:NL:RVS:2018:616. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de ABRvS van 6 augustus 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3690. Zie bijvoorbeeld de uitspraken van de ABRvS van 29 mei 2024, ECLI:NL:RVS:2024:2224 en 27 maart 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1259. Zie de reactie van Thorbecke op de zienswijze van eiser. Zie de uitspraak van de ABRvS van 6 augustus 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3690. Zie de uitspraak van de ABRvS van 6 augustus 2025, ECLI:NL:RVS:2025:3690.