Omgevingsrecht
Deze uitspraak gaat over de hoogte van de aan eiser toegekende tegemoetkoming in planschade als gevolg van…
Rechtbank Noord-Nederland, 27 oktober 2026
ECLI:NL:RBNNE:2026:4710 · Rechtbank Noord-Nederland · 27 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-noord-nederland/bestuursrecht/omgevingsrecht/eerste-aanleg-meervoudig/ecli-nl-rbnne-2026-4710
Zaakgegevens
Op 27 oktober 2026 heeft de Rechtbank Noord-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over omgevingsrecht.
- Instantie
- Rechtbank Noord-NederlandRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Groningen
- Datum uitspraak
- 27 oktober 2026
- Datum publicatie
- 4 november 2026
- Zaaknummer
- LEE 25/2293
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Omgevingsrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - meervoudigMeervoudige kamerDe zaak is behandeld door drie rechters samen, meestal omdat zij ingewikkeld of zwaar is.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBNNE:2026:4710
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Deze uitspraak gaat over de hoogte van de aan eiser toegekende tegemoetkoming in planschade als gevolg van vaststelling van het inpassingsplan “Windpark De Drentse Monden en Oostermoer”. De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de tegemoetkoming die de minister heeft toegekend juist is. De rechtbank beoordeelt onder meer diverse schadefactoren en of is voldaan aan de vergewisplicht. Beroep ongegrond verklaard.
Uitspraak
RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
Zittingsplaats Groningen
Bestuursrecht
zaaknummer: LEE 25/2293
uitspraak van de meervoudige kamer van 27 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiser], uit [plaats], eiser
(gemachtigde: mr. E.G.J.M. Meijer),
en
de minister van Klimaat en Groene Groei, de minister
(gemachtigde: mr. R.H.M. Sipman).
Als derde-partijen nemen aan de zaak deel: Windpark Oostermoer Exploitatie B.V. uit Eexterveen, Duurzame Energieproductie Exloërmond B.V. uit 1e Exloërmond en Raedthuys DDM B.V. uit Enschede (de derde-partijen)
(gemachtigde: mr. D. Sietses).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de hoogte van de aan eiser toegekende tegemoetkoming in planschade. Eiser is het niet eens met de toegekende tegemoetkoming van € 4.180,-, te vermeerderen met de wettelijke rente en het drempelbedrag. Hij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de hoogte van die tegemoetkoming.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de tegemoetkoming die minister heeft toegekend juist is. Eiser krijgt geen gelijk en het beroep is dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop en relevante feiten en omstandigheden
2. Eiser is eigenaar van de woning op het perceel aan [perceel] in [plaats].
3. Op 22 september 2016 is het inpassingsplan “Windpark De Drentse Monden en Oostermoer” vastgesteld. Op 21 februari 2018 is het inpassingsplan onherroepelijk geworden. Dit plan maakt de aanleg van een windpark bestaande uit 45 windturbines inclusief netaansluiting en bijbehorende (nuts)voorzieningen planologisch mogelijk binnen het grondgebied van de gemeenten Aa en Hunze, Borger-Odoorn, Stadskanaal en Vlagtwedde.
4. Op 20 februari 2023 heeft eiser een verzoek om tegemoetkoming in planschade ingediend.
5. Op verzoek van de minister heeft Thorbecke B.V. (Thorbecke) op 12 december 2024 een advies uitgebracht over het planschadeverzoek. Voorafgaand aan die advisering heeft Thorbecke eiser telefonisch gehoord en heeft eiser een zienswijze bij Thorbecke ingediend. Het taxatierapport van taxateur H.J. den Boef van 1 oktober 2024 (het taxatierapport van Den Boef) is als bijlage bij het adviesrapport gevoegd.
6. In het besluit van 17 december 2024 heeft de minister aan eiser een tegemoetkoming van € 4.966,- toegekend (inclusief wettelijke rente en retour van het door eiser betaalde drempelbedrag). Eiser heeft hiertegen bezwaar gemaakt.
7. In het bestreden besluit van 19 mei 2025 heeft de minister de bezwaren van eiser ongegrond verklaard en het besluit van 17 december 2024 gehandhaafd.
8. Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit. De minister heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
9. De rechtbank heeft het beroep op 26 mei 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, de gemachtigde van de minister, T.J. de Ruijter als adviseur van Thorbecke B.V., [persoon] namens Raedthuys DDM B.V. en de gemachtigde van de derde-partijen. Het onderzoek is ter zitting gesloten.
10. Op 8 juni 2026 heeft eiser een wrakingsverzoek ingediend. Op 24 juni 2026 heeft de wrakingskamer van deze rechtbank eiser niet-ontvankelijk verklaard in zijn wrakingsverzoek.
Beoordeling door de rechtbank
Toetsingskader
11. Op 1 januari 2024 is de Wet ruimtelijke ordening (Wro) ingetrokken en is de Omgevingswet in werking getreden.
In artikel 4.19 van de Invoeringswet Omgevingswet heeft de wetgever regels van overgangsrecht gegeven voor een verzoek om vergoeding van schade die is geleden door de inwerkingtreding van een besluit als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder a, b, e of f, van de Wro. In het derde lid is bepaald dat het oude recht van toepassing blijft op het verzoek om schadevergoeding tot het besluit op dat verzoek onherroepelijk wordt en, bij toewijzing van het verzoek, de toegewezen schadevergoeding volledig is betaald.
Het inpassingsplan is een besluit als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder a, van de Wro. Dat betekent dat in dit geval de Wro zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.
Ingetrokken beroepsgrond
12. Eiser heeft op de zitting de beroepsgrond ingetrokken over het ontbreken van het verslag van de hoorzitting van de bezwarencommissie. De rechtbank laat die grond daarom verder buiten beschouwing.
Omgevingsvergunningen
12. Eiser betoogt dat de minister onvolledige inzage heeft gegeven in de omgevingsvergunningen die van toepassing zijn op de windturbines in de directe omgeving van zijn woning. Volgens eiser verwijst de minister slechts naar een hyperlink en levert de minister ten onrechte geen feitelijke vergunningen. Artikel 6.1 van de Wro en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) vereisen inzage in alle relevante vergunningen, plus voorwaarden inzake verlichting, bouwhoogte en situering, om planologische sleutelfactoren te beoordelen, aldus eiser.
De minister stelt zich op het standpunt dat in het bestreden besluit is toegelicht dat de omgevingsvergunningen onverplicht zijn toegezonden. De omgevingsvergunningen vormen de uitvoering van het inpassingsplan en zijn daarom niet relevant voor de schade als gevolg van dat plan. De Wro en de Wabo bevatten niet een dergelijke verplichting, aldus de minister.
14. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In zijn aanvraag heeft eiser aangegeven dat hij schade lijdt door het inpassingsplan. De minister is daarom terecht van die schadeoorzaak uitgegaan bij de beoordeling van de aanvraag. De omgevingsvergunningen die eiser noemt, zijn bovendien geen schadeoorzaak als bedoeld in artikel 6.1, tweede lid, aanhef en onder c, van de Wro, zodat geen tegemoetkoming in planschade kan worden gevraagd voor schade geleden door deze besluiten. De vergunningen gaan namelijk alleen over de activiteit ‘bouwen van een bouwwerk’ als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a, van de Wabo. De minister was daarom niet gehouden tot een dakpansgewijze vergelijking zoals gesteld door eiser.
Vergewisplicht
14. Eiser betoogt dat de heer Van der Lee van de Stichting Advisering Onroerende Zaken (SAOZ) tijdens de hoorzitting heeft aangegeven dat hij het rapport van Thorbecke inhoudelijk anders zou hebben samengesteld. Indien die opmerking erop wijst dat Thorbecke het advies onzorgvuldig heeft opgesteld, kan dit aanleiding zijn tot een hogere vaststelling van de planschade, aldus eiser.
De minister voert aan dat Van der Lee bij de hoorzitting aanwezig was namens de derde-partijen. De minister acht de door eiser genoemde opmerkingen onvoldoende om te twijfelen aan de deskundigheid van Thorbecke of aan het door Thorbecke opgestelde advies. Die opmerking is niet alleen te onbepaald maar ook is door Van der Lee niet gezegd dat hij tot een andere conclusie zou zijn gekomen, aldus de minister
16. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. Uitgangspunt is dat de minister op het advies van een deskundige mag afgaan, nadat hij is nagegaan of dit advies op zorgvuldige wijze tot stand is gekomen, de redenering daarin begrijpelijk is en de getrokken conclusies daarop aansluiten. Dat is alleen anders als er concrete aanknopingspunten zijn voor twijfel aan de juistheid of volledigheid ervan. Vast staat dat eiser geen tegenadvies heeft overgelegd.
17. De enkele mededeling van een deskundige van SAOZ dat hij een advies anders zou hebben geformuleerd dan de opsteller van dat advies, is onvoldoende om aan de juistheid, volledigheid en/of zorgvuldigheid van het advies van Thorbecke te twijfelen.
Schadefactoren
Gezondheidseffecten van laagfrequent geluid
18. Eiser betoogt dat het RIVM erkent dat windturbinegeluid kan leiden tot hinder, slaapverstoringen en stress. Het RIVM-rapport 2020-0214 toont aan dat laagfrequent geluid slaap- en psychosomatische klachten kan veroorzaken. Volgens eiser negeert Thorbecke deze ontwikkelingen en gebruikt Thorbecke verouderde aannames zonder tegenbewijs. De analyse uit de milieueffectrapportage (mer) is te algemeen en past niet op deze situatie, aldus eiser.
De minister stelt zich op het standpunt dat alleen de ten tijde van de inwerkintreding van de desbetreffende planologische maatregel objectief te verwachten gevolgen van het nieuwe planologische regime van belang zijn. Volgens de minister oordeelde de ABRvS in haar uitspraak over dit inpassingsplan dat er geen wetenschappelijk bewijs beschikbaar is dat de gestelde gezondheidsrisico’s van laagfrequent geluid en infrageluid van windturbines ondersteunt. In zijn algemeenheid komt aan wetenschappelijke informatie van na de peildatum, zoals het door eiser genoemde RIVM-rapport, geen betekenis toe, omdat een redelijk denkend en handelend koper geen rekening kan houden met eventuele latere kennis en informatie. Er is daarom geen reden om te twijfelen aan het advies van Thorbecke, aldus de minister. De minister verwijst in dit kader naar de uitspraak van de ABRvS van 27 maart 2024 (ECLI:NL:RVS:2024:1259).
19. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. Volgens vaste rechtspraak van de ABRvS zijn in de planvergelijking alleen de objectief te verwachten gevolgen van het nieuwe planologische regime van belang. Subjectieve elementen spelen daarbij geen rol. In de planologische vergelijking wordt alleen rekening gehouden met zorgen over gezondheidsrisico’s als gevolg van een planologische maatregel, indien voor die zorgen aanwijzingen zijn te vinden in wetenschappelijke informatie die op de peildatum beschikbaar was. De ABRvS heeft in haar uitspraak over dit inpassingsplan geoordeeld dat er geen wetenschappelijk bewijs beschikbaar is dat de gestelde gezondheidsrisico’s van laagfrequent geluid en infrageluid van windturbines ondersteunt. Het RIVM-rapport dat eiser noemt, is bovendien gepubliceerd op 20 april 2021, dus na de peildatum. Namens eiser is op de zitting ook erkend dat de wetenschap nog niet zover is dat dergelijke gevolgen kunnen worden vastgesteld.
Slagschaduw
20. Eiser betoogt dat er tijdens het horen een geweldige nadruk was op periodieke slagschaduw op zijn woning. Volgens eiser trekt Thorbecke conclusies zonder inhoudelijke toetsing van die concrete locaties en tijdschema’s.
De minister stelt zich op het standpunt dat onduidelijk is wat eiser met deze grond bedoelt. Thorbecke heeft in het advies gemotiveerd waarom de hinder gering wordt geacht. Ook heeft Thorbecke gereageerd op eisers zienswijze, aldus de minister.
21. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In het advies heeft Thorbecke geconcludeerd dat de toename van slagschaduwhinder als gering moet worden gekwalificeerd. Daarbij is acht geslagen op het slagschaduwonderzoek bij de mer. Geconstateerd is dat eisers onroerende zaak is gelegen tussen de 0 en 5 urencontour en dat hinder door slagschaduw mogelijk te dulden is. Hierbij wordt opgemerkt dat het eigendom meer bij de 0 uur contour dan bij de 5 uur contour is gelegen. De toename aan schaduwhinder wordt al met al als gering gekwalificeerd. Naar het oordeel van de rechtbank volgt hieruit dat Thorbecke inhoudelijk en concreet de invloeden van slagschaduw op eisers onroerende zaak heeft beoordeeld.
Nachtelijke verlichting
22. Eiser betoogt dat de nachtelijke rode gloed een heldere sterrenhemel heeft vervangen. Dit vormt een significant verlies van omgevingskwaliteit. Thorbecke negeert deze zelfstandige schadecomponent, aldus eiser.
De minister stelt zich op het standpunt dat Thorbecke in het advies heeft geconcludeerd dat er een geringe toename van lichthinder is te verwachten, met name in de nacht door het knipperen van de waarschuwingslampen. Dit nadeel is als beperkt gewaardeerd. In reactie op eisers zienswijze is ook op dit punt ingegaan. Anders dan eiser stelt, is dit nadeel meegenomen in het advies, aldus de minister.
23. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In het advies van Thorbecke is toegelicht dat sprake is van een beperkte toename van lichthinder. Daarbij is, anders dan eiser stelt, rekening gehouden met de nachtelijke verlichting van de windturbines.
Uitzicht
24. Eiser betoogt dat windturbines van 180 meter tiphoogte op 1.200-1.500 meter afstand visuele dominantie veroorzaken. Het oordeel van Thorbecke daarover tart de norm van de referentieafstand van meer dan 1.800 meter, aldus eiser.
De minister stelt zich op het standpunt dat door Thorbecke is geconcludeerd dat sprake is van middelzwaar planologisch nadeel veroorzaakt door onder meer uitzichthinder. Er is vanuit eisers onroerende zaak zicht op de eerste zuidelijke lijnopstelling vanaf ongeveer 900 meter en op de tweede zuidelijke lijnopstelling op 1,9 kilometer waarbij vanwege de maximale invulling van de tussengelegen bebouwing ten dele zicht is op bepaalde windturbines.
25. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. Uit het advies van Thorbecke volgt dat bij de beoordeling van eisers aanvraag rekening is gehouden met de bouw- en gebruiksmogelijkheden die de oude en nieuwe planologische regimes bieden. Thorbecke heeft onder meer aandacht besteed aan de maximaal toegestane hoogte van bouwwerken in het gebied. De maximale ashoogte, de maximale rotordiameter en de tiphoogte van de windturbines zijn betrokken en gewogen in de schadeanalyse. Daarbij is ook ingegaan op de afstand tussen eisers onroerende zaak en verschillende windturbines. Geconcludeerd is dat sprake is van middelzwaar planologisch nadeel veroorzaakt door onder meer uitzichthinder. Eisers enkele stelling over de referentieafstand leidt niet tot een ander oordeel, omdat eiser niet heeft geconcretiseerd waarop die afstandsnorm is gebaseerd.
Cumulatie van schadefactoren
26. Eiser betoogt dat Thorbecke de cumulatieve hinder (visueel/lawaai/licht) niet in kaart heeft gebracht.
De minister stelt zich op het standpunt dat in het advies van Thorbecke een zeer uitvoerige vergelijking is gemaakt. Door Thorbecke is geconcludeerd dat sprake is van middelzwaar planologisch nadeel veroorzaakt door uitzichthinder, een geringe toename aan slagschaduwhinder, een beperkte toename aan geluid- en lichthinder en een verminderde situeringswaarde. Door Thorbecke zijn deze schadefactoren cumulatief beoordeeld. Door eiser is geen contra-expertise overgelegd, wat gronden zou kunnen opleveren om te twijfelen aan het advies van Thorbecke, aldus de minister.
27. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. In het advies heeft Thorbecke per schadefactor een analyse gemaakt. Op basis van die analyse is een gecombineerde conclusie getrokken over het planologisch nadeel dat eiser vanwege het inpassingsplan ondervindt. Thorbecke heeft daarbij de door eiser genoemde schadefactoren cumulatief betrokken. Eiser heeft niet toegelicht waarom die cumulatieve beoordeling niet volstaat, zodat het betoog reeds hierom niet slaagt. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister zich op het advies van Thorbecke mogen baseren.
Taxatie en waardebepaling
27. Eiser betoogt dat verkeerde referentieobjecten zijn gebruikt. Rechtspraak schrijft voor dat referentieobjecten buiten het schadegebied moeten liggen en niet zelf door de veranderingen mogen zijn beïnvloed. Volgens eiser heeft Thorbecke een binnengebied-locatie gebruikt, zonder motivering. Dit terwijl in het bezwaarschrift alternatieven van buiten het invloedgebied zijn genoemd, aldus eiser.
De minister stelt zich op het standpunt dat in dit geval enkel een Calcasa-waardebepaling is overgelegd. Dit is een geautomatiseerde, modelmatige schatting van de woningwaarde door middel van algoritmes en marktgegevens, waarbij binnen minuten een rapport gegenereerd wordt. Volgens de minister gaan dergelijke rapporten niet over de maximale invulling van een planologische situatie en zijn daarom niet vergelijkbaar met een rapport van een deskundige zoals Thorbecke. Hier is geen taxateur aan te pas gekomen. Daarmee is geen sprake van een taxatierapport waarin aannemelijk is gemaakt dat de in het taxatierapport van Den Boef gehanteerde uitgangspunten niet juist zijn. Er is geen reden om te twijfelen aan het advies van Thorbecke, aldus de minister.
29. De rechtbank is van oordeel dat deze beroepsgrond niet slaagt. Voorop staat dat bij de bepaling van de waardevermindering van een onroerende zaak maatgevend is welke prijs een redelijk denkend en handelend koper voor die zaak zou hebben geboden onmiddellijk voor de inwerkingtreding van het nieuwe planologische regime en op het tijdstip direct daarna, uitgaande van de planologische mogelijkheden onder het oude en nieuwe regime.
Eisers betoog ziet op aspecten van de inhoud van het taxatierapport van Den Boef die gebaseerd zijn op de specifieke deskundigheid van die taxateur, namelijk de vergelijkingstransacties en hoe representatief die zijn. De juistheid van (die aspecten van) het taxatierapport kan in beginsel slechts met vrucht worden bestreden met een onderbouwd tegenrapport van een onafhankelijke taxateur, waaruit blijkt dat het taxatierapport onjuist is. Ter onderbouwing van een betoog dat een taxatierapport onjuist is, is het niet voldoende dat het tegenrapport uitsluitend een andere zelfstandige taxatie stelt tegenover de taxatie die is vervat in het aan het besluit van het bestuursorgaan ten grondslag gelegde taxatierapport. Uit een in een tegenrapport vervatte zelfstandige taxatie blijkt nog niet waarom de in het taxatierapport vervatte taxatie onjuist is. Ook onvoldoende is een - niet met een tegenrapport onderbouwd - betoog van de betrokkene of diens gemachtigde dat ziet op een aspect van de inhoud van het taxatierapport dat gebaseerd is op de specifieke deskundigheid van een taxateur. Eiser heeft geen onderbouwd tegenrapport van een onafhankelijk taxateur ingediend, waaruit blijkt dat het taxatierapport van Den Boef onjuist is. De Calcasa-waardebepaling is naar het oordeel van de rechtbank geen tegenrapport als hiervoor bedoeld. In die waardebepaling wordt namelijk geen vergelijking met het taxatierapport van Den Boef gemaakt en wordt ook niet aangegeven waaruit blijkt dat dat taxatierapport onjuist is. Eiser heeft daarmee naar het oordeel van de rechtbank geen concrete aanknopingspunten voor twijfel aan de juistheid of volledigheid van het taxatierapport van Den Boef gegeven. Naar het oordeel van de rechtbank mocht de minister zich derhalve baseren op het taxatierapport van Den Boef.
Conclusie en gevolgen
30. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat de hoogte van de toegekende tegemoetkoming in stand blijft. Eiser krijgt daarom het griffierecht niet terug. Hij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M. Lok, voorzitter, mr. S. Ketelaars-Mast en
mr. M.S. van den Berg, leden, in aanwezigheid van mr.R.A. Schaapsmeerders, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 27 oktober 2026.
|
griffier |
voorzitter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.