De rechtbank veroordeelt een 28-jarige man tot een taakstraf van 90 uren en een gevangenisstraf van 120…

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat het primair ten laste gelegde wettig en overtuigend bewezen kan worden.

De raadsman heeft vrijspraak bepleit, omdat de ongeloofwaardige aangifte volledig op zichzelf staat en niet wordt ondersteund door andere bewijsmiddelen. Bovendien is het de vraag of de situatie waarover aangever heeft verklaard objectief bezien bedreigend was.

Vaststelling van de feiten en omstandigheden

De rechtbank stelt op grond van de inhoud van het dossier en het behandelde ter terechtzitting de volgende feiten en omstandigheden vast.

Medeverdachte [medeverdachte 1] (hierna: [medeverdachte 1]) heeft [slachtoffer] (hierna: [slachtoffer]) benaderd via een Snapchat-account onder de valse naam ‘[bijnaam 1] ’. Zij heeft een afspraak met hem gemaakt om elkaar op zaterdag 14 september 2024 in [plaats] bij het station te ontmoeten. Een dag voor de ontmoeting, op 13 september 2024, heeft verdachte berichten gestuurd naar [medeverdachte 2] (hierna: [medeverdachte 2]) met de woorden "ik ga straks nog em na die [slachtoffer]" en "haha em hem pakken". De volgende ochtend zei verdachte dat hij [slachtoffer] in een ‘setup’ wilde gooien. Later die dag heeft [medeverdachte 1] [slachtoffer] opgepikt en meegenomen naar een schoolgebouw aan de [adres 2], waar verdachte en [medeverdachte 2] ook bleken te zijn. Ondertussen werden vanaf het telefoontoestel van verdachte berichten gestuurd naar de telefoon van [medeverdachte 1] met de teksten: "Schatje loop zo deze kant beetje op oke ik en broer wachten hier.", “Kom hier." "Nu.", "Wij wachter achter die school.", "Kom hier heen want dan kan die sws ni weg.”, "Top." "Waar ben je nu.". Bij het schoolgebouw kwamen verdachte en [medeverdachte 2] direct naar [slachtoffer] toe en vroegen zij om geld. Verdachte had een (soort) priem bij zich en liet die aan [slachtoffer] zien. Verdachte en [medeverdachte 2] hebben onder meer tegen [slachtoffer] gezegd dat zij niet alleen waren, dat zij mensen in [plaats] kennen, dat zij een mes en een pistool op zak hadden. Ook hebben zij in de buiktas van [slachtoffer] gekeken. [slachtoffer] heeft daarop, uit angst en onder dreiging van geweld, zijn shag, wiet en vloei aan verdachte en [medeverdachte 2] gegeven. [medeverdachte 1] heeft ook in de buiktas van [slachtoffer] gekeken en zij zei dat zij de Clipper aansteker uit die tas wilde hebben. Hierop heeft [slachtoffer], nog altijd onder invloed van de dreigende setting, zijn aansteker aan haar gegeven. Verdachte, [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] zijn na het incident samen weggegaan en [medeverdachte 2] heeft de priem verstopt. Kort na het incident werden verdachte, [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] door de politie aangehouden. Bij verdachte werden de wiet en shag van [slachtoffer] aangetroffen. [medeverdachte 1] was in het bezit van de aansteker van [slachtoffer].

Bewijsoverwegingen en conclusie

De rechtbank heeft geen enkele reden te twijfelen aan de juistheid van de verklaring van [slachtoffer]. De verklaring is vrijwel direct na de gebeurtenissen afgelegd, waarbij ook de emoties die het voorval bij [slachtoffer] teweeg hebben gebracht duidelijk zijn waargenomen. Bovendien vindt de aangifte van [slachtoffer] ten aanzien van de handelingen die zijn gepleegd, de daarbij gebruikte bewoordingen, de betrokkenheid van verdachte en het feit dat [slachtoffer] goederen heeft afgegeven, steun in de verklaringen van [medeverdachte 1].

De rechtbank overweegt daarbij dat er weliswaar verschillen zijn in de verklaringen die [medeverdachte 1] heeft afgelegd, maar in de kern ondersteunen die verklaringen op cruciale onderdelen de verklaring van [slachtoffer] over de feitelijke gang van zaken en in zoverre ook de geloofwaardigheid daarvan. De rechtbank zal die verklaringen dan ook voor het bewijs gebruiken.

Op grond van de vastgestelde feiten en omstandigheden acht de rechtbank bewezen dat de in de tenlastelegging genoemde goederen door [slachtoffer] zijn afgegeven, dat daarbij de in de tenlastelegging genoemde woorden zijn gebruikt en dat ook de genoemde priem is gebruikt om dit mogelijk te maken. Uit de verklaring van [medeverdachte 1] dat dat verdachte [slachtoffer] wilde terugpakken (voor iets wat [slachtoffer] zou hebben gezegd) en sprake was van een ‘setup’, leidt de rechtbank af dat verdachte, [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] vooraf wisten dat mogelijk geweld zou worden gebruikt bij de ontmoeting. Ook had verdachte de dag daarvoor naar [medeverdachte 2] een bericht gestuurd met de strekking dat hij [slachtoffer] zou pakken. De ontkennende verklaring van verdachte met betrekking tot zijn betrokkenheid acht de rechtbank in het licht van het voorgaande niet geloofwaardig.

De rechtbank is van oordeel dat sprake is geweest van een gezamenlijk plan en een gezamenlijke uitvoering van de afpersing. Verdachte, [medeverdachte 2] en [medeverdachte 1] waren in elkaars nabijheid voorafgaand, gedurende en na het incident, in de volle wetenschap van wat hun bedoeling was, namelijk spullen afhandig maken van [slachtoffer]. Geen van hen heeft zich op enig moment gedistantieerd of geprobeerd de ander tegen te houden. Ook waren zij na het incident in het bezit van de buit. Door betrokken te zijn en te blijven, is naar het oordeel van de rechtbank de bijdrage van verdachte van voldoende gewicht geweest om te kunnen spreken van een nauwe en bewuste samenwerking en dus van medeplegen. Dat mogelijk niet alle afpersingshandelingen door verdachte zelf zijn begaan, is niet vereist om tot een bewezenverklaring te komen.

De rechtbank acht op grond van de in de bijlage opgenomen bewijsmiddelen waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het primair ten laste gelegde feit heeft begaan, met dien verstande dat:

primair

hij op of omstreeks 14 september 2024 te Enschede, althans in Nederland, tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen, met het oogmerk om zich en/of een ander wederrechtelijk te bevoordelen door bedreiging met geweld [slachtoffer] heeft gedwongen tot de afgifte van shag, wiet en vloei, in elk geval enig goed, die geheel of ten dele aan die [slachtoffer] en/of een derde toebehoorde(n) door
- tegen die [slachtoffer] te zeggen dat ze niet alleen zijn en/of dat ze mensen in [plaats] kennen en/of dat ze een mes en een pistool op zak hebben, althans woorden van soortgelijke aard en/of strekking en/of
- een mes en/of priem, althans een scherp en/of puntig voorwerp, aan die [slachtoffer] te tonen.

De rechtbank acht niet bewezen wat aan verdachte primair meer of anders is ten laste gelegd, zodat zij hem daarvan zal vrijspreken.

De in de tenlastelegging voorkomende taal- en/of schrijffouten zijn verbeterd in de bewezenverklaring. De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

De officier van justitie heeft gevorderd dat aan verdachte wordt opgelegd een gevangenisstraf voor de duur van 120 dagen, waarvan 102 dagen voorwaardelijk, met aftrek van het voorarrest, en een proeftijd van drie jaar. Verder heeft officier van justitie gevorderd dat aan verdachte wordt opgelegd een taakstraf voor de duur van 30 uur, bij niet naar behoren verrichten te vervangen door 15 dagen hechtenis.

De raadsman heeft aangevoerd dat bij een bewezenverklaring een voorwaardelijke gevangenisstraf en eventueel een taakstraf een passende straf is.

Bij de strafoplegging houdt de rechtbank rekening met de aard en de ernst van het gepleegde feit, de omstandigheden waaronder dit is begaan en de persoon van verdachte zoals die uit het dossier en tijdens de behandeling ter terechtzitting naar voren zijn gekomen. De rechtbank acht daarbij in het bijzonder het volgende van belang.

De ernst van het feit

Verdachte heeft het initiatief genomen om [slachtoffer] naar het schoolplein te lokken. Hij heeft zich als mededader schuldig gemaakt aan afpersing waarbij het slachtoffer is misleid om naar een stille locatie te komen waar hij volledig was overgeleverd aan zijn berovers. Het slachtoffer zich niet bewust van deze ‘setup’. Onder dreiging van geweld heeft het slachtoffer spullen moeten afgeven, waarbij zelfs een priem werd getoond. Dit moet zeer beangstigend zijn geweest. Verdachte en ook zijn mededaders hebben geen respect getoond voor de geestelijke integriteit en het persoonlijke eigendom van het slachtoffer. Slachtoffers van feiten als deze gaan vaak nog lang gebukt onder de (psychische) gevolgen daarvan, wat in deze zaak ook blijkt uit de door het slachtoffer, een kwetsbare jongen, ter terechtzitting afgelegde verklaring en het verzoek tot schadevergoeding. De rechtbank rekent dit alles ook verdachte zwaar aan.

De persoon van verdachte

Uit het strafblad van verdachte van 21 juli 2026 blijkt dat hij vaker met politie en justitie in aanraking is gekomen, maar niet eerder voor een strafbaar feit is veroordeeld.

In het rapport van de reclassering “terugmelding schorsingstoezicht” van 7 april 2026 wordt onder meer beschreven, zakelijk weergegeven, dat de reclassering op 8 oktober 2025 heeft gerapporteerd ten behoeve van de inhoudelijke zitting, maar dat het advies (ambulant kader) tot op heden niet uitvoerbaar is gebleken. Uit verouderde diagnostiek is naar voren gekomen dat bij verdachte sprake is van een licht verstandelijke beperking (LVB), een autisme spectrumstoornis en traumagerelateerde klachten. Het schorsingstoezicht kent een moeizaam verloop en wordt gekenmerkt door het overtreden van de bijzondere voorwaarden, onrust, motivatieproblemen, conflicten en een gebrek aan betrouwbaarheid. De houding van verdachte en het gebrek aan betrouwbaarheid staan een constructieve samenwerking met zowel de betrokken hulpverlening als de reclassering in de weg. Er is door verschillende instanties veel geduld betracht en er zijn verschillende begeleidingsstijlen en benaderingswijzen ingezet om tot een werkalliantie te komen, maar dit heeft tot op heden niet tot gedragsverandering geleid. Verdachte heeft de behandeling bij Trajectum gefrustreerd en blijft soft drugs gebruiken. De recidiverisico’s worden ingeschat als gemiddeld tot hoog. Op alle leefgebieden worden risico’s waargenomen en eerdere beschermende factoren in de vorm van een beschermde woonplek, intensieve ambulante (woon)begeleiding, dagbesteding en enige mate van motivatie zijn alle komen te vervallen. Gelet op de huidige gang van zaken ziet de reclassering geen mogelijkheden om op de korte termijn met voorwaarden en/of toezicht de risico's te beperken.

In het e-mailbericht van de reclassering van 22 september 2026 wordt onder meer beschreven, zakelijk weergegeven, dat de reclassering geen bemoeienis meer heeft met verdachte omdat de casus onuitvoerbaar is gebleken. Naar aanleiding van het rapport van de reclassering “terugmelding schorsingstoezicht” heeft in april 2026 een corrigerend gesprek met de officier van justitie plaatsgevonden. Het gesprek heeft niet tot gedragsverandering geleid. In juli 2026 kreeg de reclassering het verzoek om de casus af te sluiten en is de toezichtopdracht beëindigd. Op 3 september 2026 heeft een eindgesprek met verdachte plaatsgevonden dat niet goed verliep.

De op te leggen straf of maatregel

De rechtbank heeft bij het bepalen van de strafmodaliteit en de hoogte daarvan rekening gehouden met het rapport van de reclassering. Tevens heeft de rechtbank acht geslagen op de oriëntatiepunten zoals vastgesteld door het Landelijk Overleg Vakinhoud Strafrecht (LOVS) en de straf die in soortgelijke zaken doorgaans wordt opgelegd. De rechtbank is van oordeel dat in beginsel oplegging van een forse onvoorwaardelijke gevangenisstraf passend en nodig is, gelet op de ernst van het feit.

De rechtbank weegt bij het bepalen van de straf de rol van verdachte en de proceshouding van verdachte in strafverzwarende zin mee. Ondanks de ontkenning van zijn betrokkenheid bij het bewezenverklaarde feit, is de rechtbank van oordeel dat voldoende is gebleken dat het initiatief bij hem lag. Door te blijven ontkennen heeft hij geen verantwoordelijkheid genomen voor zijn handelen. Hierdoor is duidelijk dat verdachte het strafwaardige van zijn handelen niet inziet en daar ook geen afstand van wil nemen. De rechtbank vindt dit zorgelijk, maar realiseert zich dat de persoonlijke problematiek van verdachte daarin een rol kan spelen. Bij de bepaling van de straf houdt de rechtbank ook rekening met het aanzienlijke tijdsverloop sinds het begaan van het feit, waardoor verdachte lange tijd in onzekerheid heeft moeten verkeren over de afdoening van de strafzaak. Gelet op het rapport van de reclassering ziet de rechtbank geen mogelijkheden voor toezicht en/of begeleiding. Ter terechtzitting is gebleken dat verdachte thans in een begeleidingstraject zit van hulpverleningsorganisatie [instelling], waar hij een positieve ontwikkeling laat zien. Een (korte) onvoorwaardelijke gevangenisstraf zoals gevorderd door de officier van justitie acht de rechtbank niet passend.

Samengevat geldt dat de ernst van het feit en de proceshouding van verdachte een onvoorwaardelijke gevangenisstraf rechtvaardigen. Om strafbare feiten in de toekomst te voorkomen is van belang dat verdachte een positieve invulling geeft aan zijn leven. Weliswaar heeft hij tijdens de schorsing van de voorlopige hechtenis daarvan geen blijk gegeven, maar nu lijkt er enig zicht op positieve verandering door de inzet van [instelling]. De rechtbank geeft verdachte nog een kans om te laten zien dat hij geen strafbare feiten meer wil plegen. Een voorwaardelijke gevangenisstraf is daarvoor een goed hulpmiddel, omdat verdachte ter zitting heeft gezegd en getoond de gevangenis te vrezen. Dat betekent echter ook dat aan verdachte een taakstraf wordt opgelegd die fors hoger is dan die van zijn medeverdachte.

Alles afwegende acht de rechtbank een gevangenisstraf voor de duur van 120 dagen waarvan 116 dagen voorwaardelijk, met aftrek van het voorarrest, met een proeftijd van drie jaren passend en geboden. Daarnaast zal de rechtbank aan verdachte opleggen een taakstraf (werkstraf) voor de duur van 90 uur, bij niet naar behoren verrichten te vervangen door 45 dagen hechtenis.

[slachtoffer] heeft zich als benadeelde partij in dit strafproces gevoegd. Hij vordert verdachte te veroordelen om € 850,00 aan schadevergoeding te betalen. De schade bestaat uit immateriële schade (zoals pijn of verdriet), met daarbij de wettelijke rente vanaf het moment waarop de schade is ontstaan. Ook wil [slachtoffer] dat de schadevergoedingsmaatregel wordt opgelegd.

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de gevorderde immateriële schadevergoeding, kan worden toegewezen, vermeerderd met de wettelijke rente.

De raadsman heeft aangevoerd dat de benadeelde partij niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vordering wegens het ontbreken van een bijzondere en schriftelijke volmacht van de wettelijke vertegenwoordiger. De benadeelde partij in de gelegenheid stellen om dit gedeelte van de vordering alsnog verder te onderbouwen, leidt tot een te grote belasting van deze strafprocedure. De raadsman heeft zich daarnaast op het standpunt gesteld dat de grondslag waarop de gevorderde schade is gebaseerd onvoldoende is onderbouwd en de benadeelde partij daarom niet-ontvankelijk dient te worden verklaard in de vordering. De benadeelde partij in de gelegenheid stellen om dit gedeelte van de vordering alsnog verder te onderbouwen, leidt eveneens tot een te grote belasting van deze strafprocedure.

De rechtbank is van oordeel dat de benadeelde partij ontvankelijk is in haar vordering. De raadsman heeft zich op het standpunt gesteld dat sprake is van schending van een formeel vereiste wegens het ontbreken van een bijzondere en schriftelijke volmacht van de wettelijke vertegenwoordiger, zijnde de bewindvoerder. De rechtbank volgt dit standpunt niet. Naar het oordeel van de rechtbank strekt dit vereiste niet tot bescherming van de verdachte. Dit betekent dat de verdachte zich niet op het ontbreken van een bijzondere en schriftelijke volmacht van de wettelijke vertegenwoordiger kan beroepen om de door hem veroorzaakte schade niet te hoeven vergoeden. De rechtbank verwerpt het verweer van de raadsman dat de benadeelde partij niet-ontvankelijk is in de vordering.

Vergoeding van immateriële schade is op grond van art. 6:106 sub b van het Burgerlijk Wetboek (BW) mogelijk als de benadeelde partij lichamelijk letsel heeft opgelopen, is aangetast in zijn eer en goede naam of ‘op andere wijze’ in zijn persoon is aangetast. De rechtbank begrijpt dat de vordering van de benadeelde partij in dit geval op deze laatste grondslag is gebaseerd.

Uit de rechtspraak van de Hoge Raad blijkt dat van aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ in ieder geval sprake is als het slachtoffer geestelijk letsel (psychische schade) heeft opgelopen. Het bestaan van geestelijk letsel moet naar objectieve maatstaven worden vastgesteld. Als geestelijk letsel niet kan worden vastgesteld, kan de aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ volgen uit de aard en de ernst van de normschending (het strafbare feit) en de gevolgen daarvan. De gevolgen moeten met concrete gegevens worden onderbouwd. In uitzonderlijke situaties kunnen de nadelige gevolgen voor het slachtoffer zó voor de hand liggen dat ook zonder nadere onderbouwing kan worden aangenomen dat sprake is van een aantasting in de persoon.

De rechtbank stelt voorop dat de benadeelde partij heeft gesteld dat de psychiater een lichte PTSS heeft vastgesteld, maar dat de benadeelde partij het medisch dossier niet wenst te delen. Het betreft in dit geval echter een ernstig feit, namelijk afpersing van een kwetsbaar slachtoffer, waarvan de kwetsbaarheid bekend is bij verdachten, en waarbij een priem als wapen is gebruikt en met de aanwezigheid van een pistool is gedreigd. Met name door de kwetsbaarheid van het slachtoffer is hij nog steeds doodsbang voor verdachten, gaat hij niet zorgeloos over straat en heeft hij ook ruim een jaar na de feiten nog steeds nachtmerries.

Gelet op de aard en ernst van de normschending en de gevolgen daarvan voor de benadeelde, is de rechtbank van oordeel dat hij door het strafbare feit op andere wijze in zijn persoon is aangetast. Gelet op bedragen die in soortgelijke zaken als schadevergoeding worden toegekend, is de rechtbank van oordeel dat de gevraagde vergoeding billijk is. De rechtbank wijst de vordering van de benadeelde partij daarom geheel toe.

Omdat de verdachte het strafbare feit waarvoor schadevergoeding wordt toegekend samen met mededaders heeft gepleegd, zijn zij daarvoor samen aansprakelijk (juridische term: hoofdelijk aansprakelijk). Voor zover een van de mededaders een bedrag aan de benadeelde partij heeft betaald, hoeft de verdachte dat deel van de schadevergoeding niet meer aan de benadeelde partij te betalen.

De benadeelde partij heeft verzocht en de officier van justitie heeft gevorderd de schadevergoedingsmaatregel op te leggen.

De rechtbank zal de maatregel als bedoeld in artikel 36f Sr opleggen, aangezien verdachte jegens de benadeelde partij naar burgerlijk recht (mede) aansprakelijk is voor de schade die door het feit is toegebracht.

Als door de verdachte niet volledig wordt betaald, kan deze verplichting worden aangevuld met 8 dagen gijzeling, waarbij toepassing van de gijzeling de betalingsverplichting niet opheft.