Bestuursrecht overig
Wet hersteloperatie toeslagen.
Rechtbank Zeeland-West-Brabant, 16 oktober 2026
ECLI:NL:RBZWB:2026:9965 · Rechtbank Zeeland-West-Brabant · 16 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-zeeland-west-brabant/bestuursrecht/bestuursrecht-overig/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbzwb-2026-9965
Zaakgegevens
Op 16 oktober 2026 heeft de Rechtbank Zeeland-West-Brabant in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.
- Instantie
- Rechtbank Zeeland-West-BrabantRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Breda
- Datum uitspraak
- 16 oktober 2026
- Datum publicatie
- 14 oktober 2026
- Zaaknummer
- BRE 25/4392
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Bestuursrecht overig
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBZWB:2026:9965
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Wet hersteloperatie toeslagen.
Uitspraak
RECHTBANK ZEELAND-WEST-BRABANT
Zittingsplaats Breda
Bestuursrecht
zaaknummer: BRE 25/4392 KINDER
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 16 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiseres] , uit [plaats] , eiseres,
(gemachtigde: mr. N. Kose-Albayrak),
en
Dienst Toeslagen (voorheen Belastingdienst/Toeslagen), verweerder.
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de afwijzing van de aanvraag van eiseres om compensatie op grond van de Wet hersteloperatie toeslagen (Wht). Eiseres is het niet eens met de afwijzing van de aanvraag. Zij voert daartoe een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de afwijzing van de aanvraag.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat de Dienst Toeslagen terecht de aanvraag van eiseres om compensatie op grond van de Wht heeft afgewezen. Eiseres krijgt geen gelijk en het beroep is dus ongegrond. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit oordeel heeft.
Procesverloop
2. Eiseres heeft een aanvraag ingediend voor compensatie op grond van de Wht. De Dienst Toeslagen heeft deze aanvraag met het besluit van 14 maart 2023 (primair besluit) afgewezen. Hiertegen heeft eiseres bezwaar gemaakt. Met het bestreden besluit van 31 juli 2025 op het bezwaar van eiseres heeft de Dienst Toeslagen de afwijzing van de aanvraag gehandhaafd.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
De Dienst Toeslagen heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift.
De rechtbank heeft het beroep op 7 oktober 2026 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiseres, de gemachtigde van eiseres en mr. [vertegenwoordiger] namens de Dienst Toeslagen.
Totstandkoming van het bestreden besluit
3. Op 10 februari 2022 heeft eiseres zich bij de Dienst Toeslagen gemeld voor een herbeoordeling van het recht op kinderopvangtoeslag.
Met het besluit van 5 augustus 2022 heeft de Dienst Toeslagen geweigerd aan eiseres een bedrag van € 30.000,- toe te kennen op basis van de Catshuisregeling.
De Dienst Toeslagen heeft op grond van de aanvraag de jaren van 2005 tot en met 2019 bekeken.
Op 23 februari 2023 heeft de Dienst Toeslagen een vooraankondiging verstuurd. Daarin is overwogen dat eiseres niet in aanmerking komt voor een herstelregeling, omdat zij nooit kinderopvangtoeslag heeft aangevraagd.
Eiseres heeft geen gebruik gemaakt van de gelegenheid om hiertegen haar zienswijze kenbaar te maken.
Met het primaire besluit heeft de Dienst Toeslagen overwogen dat eiseres geen recht heeft op compensatie vanwege vooringenomen handelen en omdat in haar geval geen sprake is geweest van hardheid bij de toepassing van het toenmalige wettelijke systeem. Ook is geen sprake van de kwalificatie opzet/grove schuld (O/GS). Eiseres heeft hiertegen op 7 maart 2024 bezwaar gemaakt.
Bestreden besluit
Met het bestreden besluit heeft de Dienst Toeslagen het bezwaar van eiseres kennelijk ongegrond verklaard. Op grond van artikel 2.1 van de Wht komt alleen een aanvrager van kinderopvangtoeslag in aanmerking voor compensatie. Uit de systemen van de Dienst Toeslagen blijkt dat eiseres nooit kinderopvangtoeslag heeft aangevraagd en dat er derhalve nooit terugvorderingen ten aanzien van kinderopvangtoeslag hebben plaatsgevonden. Naar aanleiding van de stelling van eiseres dat haar kind van 2003 tot en met 2010 naar de kinderopvang is geweest, overweegt de Dienst Toeslagen dat uit de beschikbare gegevens blijkt dat eiseres geen kinderopvangtoeslag heeft aangevraagd of ontvangen.
Beroepsgronden
4. Eiseres verzoekt de rechtbank allereerst de Dienst Toeslagen op te dragen, op straffe van een dwangsom, om aan eiseres alsnog binnen 4 weken het persoonlijk dossier toe te sturen.
Eiseres heeft gesteld dat het College voor de Rechten van de Mens in recent vooronderzoek naar de werkwijzen van de Dienst Toeslagen binnen het toeslagenschandaal heeft gerapporteerd dat sprake is van discriminatie. Dit heeft volgens eiseres tot gevolg dat in individuele zaken van dit vermoeden mag worden uitgegaan en dat de bewijslast op de Dienst Toeslagen rust om aan te tonen dat niet in strijd met de gelijkebehandelingswetten is gehandeld. Eiseres stelt dat de Dienst Toeslagen haar heeft gediscrimineerd en ook haar schade uit deze onrechtmatige daad aan haar vergoed dient te worden.
Eiseres heeft verder aangevoerd dat zij het niet eens is met de berekende immateriële schadevergoeding. Door alles dat haar is overkomen, door alles dat zij heeft moeten ondergaan is haar immateriële schade veel groter. Aansluiting moet worden gezocht bij het strafrechtelijk normbedrag van € 130,- per dag aan immateriële schadevergoeding over de periode dat eiseres slachtoffer is geweest van het toeslagenschandaal.
Daarnaast heeft eiseres aangevoerd dat de Dienst Toeslagen de datakluis had moeten onderzoeken op elke verwijzing naar eiseres. Verder is niet duidelijk welke zoekslag de Dienst Toeslagen heeft verricht. De Dienst Toeslagen had onderzoek moeten doen naar en bij de kinderopvanginstellingen die eiseres heeft genoemd. Ook had de Dienst Toeslagen moeten onderzoeken of de kinderopvanginstelling een aanvraag voor eiseres heeft gedaan en of haar toenmalige partner een aanvraag heeft gedaan.
Eiseres heeft verder aangevoerd dat zij ten onrechte niet is gehoord in de bezwaarfase.
Verweerschrift
5. De Dienst Toeslagen heeft benadrukt dat eiseres niet valt onder de reikwijdte van de hersteloperatie omdat zij nimmer een aanvraag voor kinderopvangtoeslag heeft ingediend. Verder volgt uit de Memorie van Toelichting dat de bewijslast in beginsel
bij de ouder ligt. Dit is in de jurisprudentie meermaals bevestigd. Er bestaan geen aanknopingspunten dat eiseres in het verleden een aanvraag voor kinderopvang zou hebben. De enkele blote stelling van eiseres is daarvoor onvoldoende. Door de Dienst Toeslagen zijn, om aan de lastige bewijspositie van eiseres tegemoet te komen, diverse systemen geraadpleegd maar van aanvragen en beschikkingen omtrent kinderopvangtoeslag is geen sprake. Evenmin is gebleken dat eiseres schade heeft geleden. Verder is niet gebleken dat kwalificerende kinderopvang is genoten. De Dienst Toeslagen concludeert dat eiseres niet in aanmerking komt voor compensatie op grond van de herstelregeling. Daarbij voelt de Dienst Toeslagen zich onder andere gesterkt door de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) van 9 juli 2025.
In het kader van de bezwaarprocedure is aan eiseres het ouder/bezwaardossier ter
beschikking gesteld. Aan de rechtbank zijn ‘alle op de zaak betrekking hebbende stukken’ verstuurd. Eiseres en haar gemachtigde kunnen hier eveneens over beschikken. Hiermee is voldaan aan het bepaalde in de artikelen 7:4 en 8:42, eerste lid, van de Awb. De Dienst Toeslagen heeft dus aan zijn verplichtingen voldaan. Het persoonsdossier is niet gelijk te stellen met ‘alle op de zaak betrekking hebbende stukken. Gelet op de uitspraken van de Afdeling van 2 juli 2025 maakt het persoonlijk dossier geen deel uit van de onderhavige beroepsprocedure.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat de beslissing om het volledige persoonlijke dossier van eiseres wel of niet te verstrekken geen rechtsgevolg heeft. Een beslissing op het verzoek van eiseres leidt daarom niet tot een besluit in de zin van de Awb. Om die reden is de Dienst Toeslagen van mening dat de rechtbank niet bevoegd is om kennis te nemen van deze beroepsgrond.
De door eiseres gestelde omkering van de bewijslast geldt niet ten aanzien van deze hersteloperatie. Uit het onderzoek is niet gebleken, zijn geen aanwijzingen aangetroffen, waaruit blijkt de Dienst Toeslagen heeft gediscrimineerd.
Voor wat betreft de stelling van eiseres dat zij aanspraak maakt op (aanvullende) forfaitaire compensatie vanwege discriminatie, wordt opgemerkt dat de wijze waarop de forfaitaire compensatie moet worden berekend dwingendrechtelijk is voorgeschreven in de wet. Dit geldt ook ten aanzien van de bepaling van de immateriële schadevergoeding bij de berekening van de forfaitaire compensatie. Mocht een ouder vinden dat de immateriële schade met de uitkomst van de integrale beoordeling niet volledig is vergoed, dan heeft de wetgever de mogelijkheid geboden om een verzoek om aanvullende compensatie te doen (bij de daartoe aangewezen instellingen). Echter, in dit geval is de ouder is niet aangemerkt als gedupeerde wegens het ontbreken van een aanvraag voor kinderopvangtoeslag. Van aanvullende compensatie is dan evenmin sprake.
Juridisch kader
6. De voor de beoordeling van het beroep belangrijke wet- en regelgeving is te vinden in de bijlage bij deze uitspraak.
Beoordeling door de rechtbank
De op de zaak betrekking hebbende stukken
7. Uit artikel 8:42 van de Awb volgt dat de Dienst Toeslagen, verplicht is om de op de zaak betrekking hebbende stukken over te leggen. De voorliggende procedure heeft betrekking op de vraag of compensatie dient te worden toegekend in het kader van de integrale beoordeling. De Dienst Toeslagen is gehouden om de stukken die van belang zijn voor de beoordeling van een geschil daarover aan de bestuursrechter over te leggen. Omdat het persoonlijk dossier ook bestaat uit documenten die niet relevant zijn voor de beoordeling van de compensatie, kan eiseres niet worden gevolgd in haar standpunt dat het persoonlijk dossier overgelegd moet worden op grond van artikel 8:42 van de Awb. Voor het overleggen van het persoonlijk dossier vormt dit artikel geen wettelijke grondslag. Naar het oordeel van de rechtbank zijn alle op deze zaak betrekking hebbende stukken door de Dienst Toeslagen aangeleverd. Het persoonsdossier van eiseres valt daar niet onder. De rechtbank ziet dan ook geen aanleiding om, zoals eiseres heeft verzocht, de Dienst Toeslagen op te dragen om aan haar alsnog het persoonlijk dossier toe te sturen.
Hoorplicht
8. Artikel 7:2, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) bepaalt dat voordat een bestuursorgaan op het bezwaar beslist, het belanghebbenden in de gelegenheid stelt te worden gehoord.
Artikel 7:3, aanhef en onder b, van de Awb bepaalt dat van het horen van een belanghebbende kan worden afgezien indien het bezwaar kennelijk ongegrond is.
Gelet op het primaire besluit en de daartegen door eiseres aangevoerde bezwaargronden, heeft de Dienst Toeslagen geen aanleiding hoeven zien eiseres in de gelegenheid te stellen om het bezwaar tijdens een hoorzitting toe te lichten. De rechtbank neemt daarbij in aanmerking dat eiseres in de bezwaargronden niet heeft gesteld en onderbouwd dat sprake was van een aanvraag kinderopvangtoeslag. De Dienst Toeslagen heeft daarom van het horen van eiseres mogen afzien.
Afwijzing van compensatie
9. De rechtbank beoordeelt of de Dienst Toeslagen terecht de aanvraag van eiseres voor compensatie heeft afgewezen. Zij doet dit aan de hand van de beroepsgronden van eiseres.
Op grond van artikel 2.1, eerste lid, aanhef en onder a en b, van de Wht kent de Dienst Toeslagen compensatie toe aan een aanvrager van kinderopvangtoeslag die schade heeft geleden doordat bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag sprake is geweest van institutionele vooringenomenheid van de Dienst Toeslagen en/of doordat de hardheid waarmee het wettelijk systeem bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag werd toegepast, heeft geleid tot onbillijkheden van overwegende aard.
De Dienst Toeslagen heeft aan het bestreden besluit ten grondslag gelegd dat eiseres niet is aan te merken als aanvrager van kinderopvangtoeslag als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, van de Wht.
10. Uit de memorie van toelichting bij de Wht volgt dat de bewijslast voor het recht op compensatie bij de aanvrager van de compensatie ligt. Eiseres moet dus meer doen dan alleen zeggen dat kinderopvang is genoten en dat zij via een niet nader genoemde bemiddelaar een aanvraag om kinderopvangtoeslag heeft ingediend.
Voor zover eiseres stelt dat het aan de Dienst Toeslagen is om te bewijzen dat er niet gediscrimineerd is, slaagt dit niet. Nu eiseres op geen enkele wijze zelf aannemelijk gemaakt heeft dat zij een aanvraag heeft ingediend die ook door de Dienst Toeslagen is ontvangen, kan er ook geen aanknopingspunt zijn voor discriminatie door de Dienst Toeslagen.
11. De rechtbank overweegt dat eiseres geen begin van bewijs heeft geleverd dat zij wel een aanvraag voor kinderopvangtoeslag heeft gedaan. Daarnaast heeft de Dienst Toeslagen ter zitting toegelicht dat het ouderverhaal van eiseres inconsistenties bevat. Zo heeft eiseres tijdens het oorspronkelijke gesprek verklaard dat het gaat om de kinderopvangtoeslag voor 2010 en 2011, maar heeft zij in bezwaar aangegeven dat zij kinderopvangtoeslag heeft genoten van 2001 tot 2010. Vóór 2005 werd er echter geen uitvoering gegeven aan de kinderopvangtoeslag. Daarbij is het opvallend dat eiseres tien jaar lang niet aan de bel zou hebben getrokken. In de bezwaargronden wordt verder gesteld dat er in 2010 kinderopvang is afgenomen voor een kind dat in 2009 is overleden. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiseres dan ook niet aannemelijk gemaakt dat zij kinderopvangtoeslag heeft aangevraagd.
Daarnaast blijkt uit het door de Dienst Toeslagen verrichte onderzoek niet dat eiseres ooit kinderopvangtoeslag heeft aangevraagd. De Dienst Toeslagen heeft ter zitting toegelicht dat in het Digitaal Archief Systeem (DAS), Toeslagen Verstrekkingen Systeem (TVS) en in SAS is gezocht naar stukken betreffende de kinderopvangtoeslag van eiseres. De Dienst Toeslagen heeft in deze systemen gezocht aan de hand van het BSN-nummer van eiseres. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de Dienst Toeslagen hiermee een voldoende zorgvuldig onderzoek verricht.
De rechtbank concludeert dat het niet aannemelijk is dat eiseres kinderopvangtoeslag heeft aangevraagd en ontvangen. Gelet op de bewijslastverdeling en het reeds verrichte onderzoek door de Dienst Toeslagen, ziet de rechtbank geen aanleiding om, zoals eiseres heeft verzocht, de Dienst Toeslagen op te dragen nader onderzoek (onder andere in de datakluis) te doen. De Dienst Toeslagen heeft aan eiseres dan ook geen compensatie hoeven toekennen vanwege vooringenomen handelen door de Dienst Toeslagen of hardheid van het stelsel.
Gelet op het voorgaande ziet de rechtbank geen aanwijzingen dat sprake is geweest van discriminatie, zoals eiseres heeft gesteld. Dat aan haar schade uit een onrechtmatige daad dient te worden vergoed, volgt de rechtbank in het verlengde daarvan evenmin.
Aangezien aan eiseres geen immateriële schadevergoeding is toegekend, treffen de beroepsgronden over de hoogte van deze schadevergoeding geen doel. Anders dan eiseres stelt, zijn er geen aanwijzingen dat zij is bestempeld als fraudeur.
Conclusie en gevolgen
12. Het beroep is ongegrond. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep ongegrond;
- wijst het verzoek om schadevergoeding af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. R.P. Broeders, rechter, in aanwezigheid van C.M.A. Groenendaal, griffier, op 16 oktober 2026 en openbaar gemaakt door middel van geanonimiseerde publicatie op www.rechtspraak.nl.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving
Wet hersteloperatie toeslagen
Artikel 2.1
1. De Dienst Toeslagen kent op aanvraag compensatie toe aan een aanvrager van een kinderopvangtoeslag, die schade heeft geleden, doordat ten aanzien van hem:
a. voor 23 oktober 2019 bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag sprake is geweest van institutionele vooringenomenheid van de Dienst Toeslagen; of
b. de toepassing van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, de Wet kinderopvang of de op die wetten berustende bepalingen bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag heeft geleid tot onbillijkheden van overwegende aard die voortkomen uit de hardheid van de toepassing die voor 23 oktober 2019 werd gegeven aan het wettelijke systeem.
(…)