Bestuursrecht overig
Wht, UHT. Integrale herbeoordeling. De Dienst mocht verwijzen naar het advies van de BAC. Eiser had…
Rechtbank Midden-Nederland, 29 oktober 2026
ECLI:NL:RBMNE:2026:7685 · Rechtbank Midden-Nederland · 29 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-midden-nederland/bestuursrecht/bestuursrecht-overig/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbmne-2026-7685
Zaakgegevens
Op 29 oktober 2026 heeft de Rechtbank Midden-Nederland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.
- Instantie
- Rechtbank Midden-NederlandRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Utrecht
- Datum uitspraak
- 29 oktober 2026
- Datum publicatie
- 30 oktober 2026
- Zaaknummer
- UTR 25/2052
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Bestuursrecht overig
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBMNE:2026:7685
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Wht, UHT. Integrale herbeoordeling. De Dienst mocht verwijzen naar het advies van de BAC. Eiser had beschikking over alle stukken. De Dienst heeft alle omstandigheden in samenhang voldoende meegewogen. Beroep ogg
Uitspraak
RECHTBANK MIDDEN-NEDERLAND
Zittingsplaats Utrecht
Bestuursrecht
zaaknummer: UTR 26/1415
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 29 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiser] , uit [plaats] (Verenigd Koninkrijk), eiser,
(gemachtigde: mr. J. Ruijs),
en
Dienst Toeslagen, kantoor Utrecht, verweerder,
(gemachtigde: mr. [gemachtigde] ).
Inleiding
1. Eiser heeft op 9 augustus 2021 verzocht om een herbeoordeling van de kinderopvangtoeslag (KOT). De Dienst heeft de jaren 2008 tot en met 2011 opnieuw bekeken. Met het besluit van 2 april 2024 (het primaire besluit) heeft de Dienst aan eiser laten weten dat hij geen recht heeft op een vergoeding. De Dienst heeft hieraan het advies van de onafhankelijke Commissie van Wijzen ten grondslag gelegd. Eiser heeft bezwaar gemaakt tegen het primaire besluit.
Met het besluit van 13 januari 2026 (het bestreden besluit) is het bezwaar van eiser, onder verwijzing naar het advies van de bezwaarschriftenadviescommissie, ongegrond verklaard.
Eiser heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit en hij heeft zijn beroepsgronden aangevuld. De Dienst heeft gereageerd met een verweerschrift.
Met toepassing van artikel 8:57, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is een nader onderzoek ter zitting achterwege gebleven, waarna de rechtbank het onderzoek met toepassing van artikel 8:57, derde lid, van de Awb heeft gesloten.
Beoordeling door de rechtbank
De hersteloperatie toeslagen
2. Vanwege de toeslagenaffaire zijn verschillende herstelregelingen tot stand gekomen om gedupeerde ouders te compenseren voor fouten die zijn gemaakt bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag. De compensatie en tegemoetkoming worden door de Dienst toegekend. Het herstelproces wordt uitgevoerd door de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT), namens de Dienst.
De procedure bij de herstelregelingen houdt in dat een gedupeerde ouder zich meldt bij de UHT en vraagt om de kinderopvangtoeslag opnieuw te laten bekijken, de integrale beoordeling. Er wordt dan gekeken of iemand recht heeft op een vergoeding. Als ouders vinden dat hun schade met de uitkomst van de integrale beoordeling niet volledig is vergoed, dan kunnen zij nog een verzoek om aanvullende compensatie voor werkelijk geleden schade doen.
Het bestreden besluit
3. Volgens de Dienst heeft eiser geen recht op compensatie, omdat eiser niet gedupeerd is door vooringenomen handelen of hardheid bij de toepassing van het wettelijk systeem. Er zijn geen aanwijzingen dat voor de toeslagjaren 2008, 2009 en 2010 te weinig kinderopvangtoeslag is toegekend of dat de Dienst voor die jaren institutioneel vooringenomen heeft gehandeld. Ook zijn er voor die jaren geen aanwijzingen dat zich onbillijkheden als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onderdeel b, van de Wht hebben voorgedaan. Het voorschot is in de toeslagjaren 2008 en 2009 gewijzigd op basis van de door eiser doorgegeven veranderingen in de gebruikte opvang en eiser heeft per 1 januari 2010 de kinderopvangtoeslag zelf stopgezet.
Het toetsingskader
4. Op grond van de Wht kent de Dienst op aanvraag compensatie toe aan een aanvrager van kinderopvangtoeslag die schade heeft geleden, doordat ten aanzien van hem bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag sprake is geweest van institutionele vooringenomenheid van de Dienst of doordat de toepassing van wettelijke regelingen heeft geleid tot onbillijkheden van overwegende aard als gevolg van de hardheid waarmee het wettelijke systeem werd toegepast. De bewijslast voor het recht op compensatie ligt bij de aanvrager. De compensatie wordt niet toegekend indien de door de aanvrager van een kinderopvangtoeslag geleden schade is te wijten aan ernstige onregelmatigheden die aan hem toerekenbaar zijn.
Van hardheid van het stelsel is sprake als de kinderopvangtoeslag op nihil is vastgesteld in plaats van naar rato van het bedrag van de kosten waarvan de aanvrager van een kinderopvangtoeslag heeft aangetoond dat deze tijdig zijn betaald aan de kinderopvangorganisatie. Ook is er sprake van hardheid van het stelsel bij de aanwezigheid van bijzondere omstandigheden waarbij de kinderopvangtoeslag in zijn geheel is teruggevorderd en deze terugvordering onevenredig was in verhouding tot de met die terugvordering te dienen doelen. Van bijzondere omstandigheden is bijvoorbeeld sprake als een derde identiteitsfraude pleegt en op naam en buiten medeweten van de belanghebbende de toeslag aanvraagt en de toeslag aantoonbaar – geheel of gedeeltelijk – niet ten goede komt aan de belanghebbende.
Een voorwaarde voor de toekenning van compensatie is dat de gedupeerde schade heeft geleden. Het kan hierbij zowel om materiële als om immateriële schade gaan. Als de institutionele vooringenomenheid of hardheid heeft geleid tot een terugvordering van kinderopvangtoeslag of tot stopzetting van de voorschotverlening van kinderopvangtoeslag, wordt aangenomen dat sprake is geweest van schade.
Verder is in de Wht bepaald dat de Dienst aan een aanvrager van een kinderopvangtoeslag op aanvraag een O/GS-tegemoetkoming toekent als de toepassing van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen, de daarop berustende bepalingen of de Wet kinderopvang bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag heeft geleid tot onbillijkheden van overwegende aard, omdat aan hem geen persoonlijke betalingsregeling is toegekend of een buitengerechtelijke schuldregeling is geweigerd vanwege de onterechte kwalificatie van opzet of grove schuld (OG/S-kwalificatie) van hemzelf of zijn partner ten aanzien van het ontstaan van de terugvordering van de kinderopvangtoeslag.
Beoordeling van de beroepsgronden van eiser
Is het besluit deugdelijk gemotiveerd?
5. Eiser voert aan dat sprake is van een ontoereikende motivering van het besluit, omdat wordt verwezen naar het advies van de Bezwaar Advies Commissie (BAC) en aanvullende beschouwing(en).
De rechtbank stelt vast dat de BAC in het advies is ingegaan op de afzonderlijke bezwaargronden die eiser heeft aangevoerd en het advies bevat de motivering. De Dienst mag het advies van de BAC opvolgen en hiernaar verwijzen in de beslissing op bezwaar. Dit volgt uit artikel 3:49 van de Awb. De beroepsgrond slaagt niet.
Had eiser beschikking over alle stukken?
6. Eiser voert aan dat sprake is van schending van het verdedigingsbeginsel en dat onvoldoende op de zaak betrekking hebbende stukken zijn verstrekt in het voortraject. Eiser wijst erop dat hij in bezwaar heeft verzocht om onder meer het Dagboek FSV, onderliggende FSV-informatie, onderliggende stukken over een O/GS-kwalificatie en de brongegevens waaruit moet blijken wie wijzigingen in 2009 en 2010 heeft doorgevoerd. Het oordeel dat geen sprake was van een O/GS-kwalificatie is onvoldoende controleerbaar en dus ondeugdelijk gemotiveerd.
De rechtbank stelt voorop dat uit vaste rechtspraak volgt dat de Dienst niet verplicht is om het volledige persoonlijke dossier te overleggen. Uit het onderzoek van het LIC volgt dat bij eiser geen sprake is van een onterechte O/GS kwalificatie. De Dienst mag volgens vaste rechtspraak afgaan op de uitkomsten van het onderzoek van het LIC. Het achterliggend onderzoek van het LIC is geen op de zaak betrekking hebbend stuk. Het is aan de ouder om een beroep op artikel 2.6 van de Wht met stukken nader te onderbouwen en dat heeft eiser niet gedaan. De rechtbank komt daarom tot het oordeel dat geen sprake is van schending van het verdedigingsbeginsel en dat eiser de op de zaak betrekking hebbende stukken heeft ontvangen. De beroepsgrond slaagt niet.
Heeft de Dienst alle omstandigheden in samenhang voldoende meegewogen?
7. Eiser voert aan dat de Dienst onvoldoende heeft onderzocht of de stopzetting en neerwaartse bijstelling in 2010 daadwerkelijk door hem zijn verricht. Eiser betwist dit namelijk. Hij verwijst naar de brief van 25 november 2009 aan Stichting [naam] , waarin eiser opkomt tegen de beëindiging van de opvang. Hij vraagt de stichting de beëindiging te heroverwegen en geeft aan dat hij financiële problemen heeft. Verder voert hij aan dat de definitieve beschikkingen over 2008 en 2009 erg lang op zich hebben laten wachten. Hierdoor zat hij jarenlang in onzekerheid, terwijl hij ook te maken had met financiële schulden, de taalbarrière, het overlijden van zijn zusje en de zorg voor haar kinderen. Volgens eiser moet deze samenloop van omstandigheden, in samenhang met het feit dat sprake was van een FSV registratie, worden betrokken in de beoordeling van vooringenomenheid en de hardheidsbeoordeling. De hardheidsbeoordeling was te abstract en onvoldoende geïndividualiseerd. Bovendien is de aannemelijkheid van het eigen verhaal van eiser onvoldoende kenbaar meegewogen en dit moest wel op grond van het Handboek 3.16.
De rechtbank stelt vast dat uit de overgelegde brongegevens volgt dat bij de wijziging van de kinderopvangtoeslag over 2010 de codes “BXKO” en “BEKO” staan. De Dienst heeft toegelicht dat “BXKO staat voor “hulp bij aangifte” en “BEKO” staat voor “bezoek aan balie kantoor”. Volgens de Dienst zou er een user-id bij de broncode vermeld moeten staan als sprake is geweest van een wijziging op initiatief van de Dienst. In dit geval staat er geen user-id vermeld. Daarom zijn de wijzigingen in 2010 op verzoek van eiser doorgevoerd, aldus de Dienst. Eiser heeft hiertegen niets aangevoerd. Hij verwijst alleen naar de brief die hij eind 2009 aan Stichting [naam] , de kinderopvanginstelling, heeft verzonden. Maar uit deze brief volgt dat de kinderopvanginstelling de overeenkomst met eiser heeft beëindigd. Hieruit volgt dus niet dat de beëindiging van de kinderopvangtoeslag over 2010 op initiatief van de Dienst is geweest. Eiser heeft bovendien geen juridische stappen ondernomen tegen de stopzetting van de kinderopvangtoeslag over 2010. Gelet op het vorenstaande oordeelt de rechtbank dat de Dienst zich op het standpunt mocht stellen dat eiser de kinderopvangtoeslag over 2010 zelf heeft stopgezet en dat hier geen nader onderzoek naar verricht hoefde te worden.
De rechtbank kan eiser ook niet volgen voor zover hij heeft willen aanvoeren dat hij recht heeft op compensatie wegens vooringenomen handelen of hardheid, omdat hij de kinderopvangtoeslag in 2010 heeft moeten beëindigen vanwege de financiële problemen die zijn veroorzaakt door de late definitieve beschikkingen over 2008 en 2009 in combinatie met de lastige persoonlijke omstandigheden waarmee hij te maken had. Uit de memorie van toelichting bij de Wht volgt namelijk dat de bewijslast voor het recht op compensatie bij de aanvrager van de compensatie ligt. De rechtbank stelt vast dat eiser op het informatie en beoordelingsformulier heeft aangegeven dat hij de opvang in 2010 had stopgezet omdat hij de opvang niet meer kon betalen en de voogdij van de kinderen zou overgaan naar de vader van de kinderen. Bovendien heeft eiser niet gesteld dat hij over 2010 gebruik heeft gemaakt van kinderopvang. Uit het Handboek volgt dat de lange duur tot vaststelling van de definitieve beschikking op zichzelf onvoldoende is om te oordelen dat sprake is van vooringenomenheid.
De rechtbank overweegt dat het voorschot in 2008 is gewijzigd op basis van de door eiser zelf doorgegeven veranderingen in de gebruikte opvang. Over 2009 is geen kinderopvangtoeslag teruggevorderd en is er dus ook geen sprake van schade. Het bedrag aan kinderopvangtoeslag dat over 2010 is teruggevorderd, werd door de kinderopvanginstelling ontvangen en is door de kinderopvanginstelling teruggestort naar de Belastingdienst. Er zijn daarnaast ook geen aanwijzingen dat voor de toeslagjaren 2008, 2009 en 2010 te weinig kinderopvangtoeslag is toegekend. In het informatie en beoordelingsformulier zijn de persoonlijke omstandigheden van eiser kenbaar meegewogen en het ouderverhaal sluit aan bij de feiten. Ten slotte brengt het enkele gegeven dat sprake is van een FSV registratie nog geen vooringenomenheid mee. De FSV-registratie is in het geval van eiser niet van invloed geweest op de aanspraak van kinderopvangtoeslag. Er zijn ook verder geen aanwijzingen van vooringenomen handelen. Naar het oordeel van de rechtbank heeft de Dienst zich aldus terecht op het standpunt gesteld dat de persoonlijke omstandigheden van eiser niet leiden tot vooringenomen handelen of hardheid op grond van het wettelijke systeem. De beroepsgrond slaagt niet.
Conclusie en gevolgen
8. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat eiser geen recht heeft op compensatie. Eiser krijgt daarom het griffierecht niet terug. Hij krijgt ook geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. ing. A. Rademaker, rechter, in aanwezigheid van mr. R. van Manen, griffier. De uitspraak is uitgesproken in het openbaar op 29 oktober 2026.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.