Bestuursrecht overig
Verboden gezondheidsclaim. Hoger beroep en incidenteel hoger beroep. Ten onrechte matiging omzetgerelateerde…
College van Beroep voor het bedrijfsleven, 17 november 2026
ECLI:NL:CBB:2026:531 · College van Beroep voor het bedrijfsleven · 17 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/college-van-beroep-voor-het-bedrijfsleven/bestuursrecht/bestuursrecht-overig/hoger-beroep/ecli-nl-cbb-2026-531
Zaakgegevens
Op 17 november 2026 heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.
- Instantie
- College van Beroep voor het bedrijfslevenCollege van Beroep voor het bedrijfslevenDe hoogste bestuursrechter voor economisch bestuursrecht, zoals mededinging, telecom, energie en landbouw.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 17 november 2026
- Datum publicatie
- 13 november 2026
- Zaaknummer
- 24/611 en 24/909
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Bestuursrecht overig
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:CBB:2026:531
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Verboden gezondheidsclaim. Hoger beroep en incidenteel hoger beroep. Ten onrechte matiging omzetgerelateerde boete vanwege beperkte financiële draagkracht van de onderneming.
Uitspraak
uitspraak
COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN
zaaknummers: 24/611 en 24/909
uitspraak van de meervoudige kamer van 17 november 2026 op de hoger beroepen van
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
(gemachtigde: mr. I.C.M. Nijland)
en
mr. J.M. van der Wulp, in zijn hoedanigheid van curator in het faillissement van [naam 1] B.V. (onderneming)
(gemachtigde: mr. A.I. Tsheichvili)
tegen de uitspraak van de rechtbank Rotterdam van 6 juni 2024, kenmerk 23/3574, in het geding tussen:
de minister
en
de onderneming.
Procesverloop in hoger beroep
De minister heeft hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Rotterdam van 6 juni 2024 (ECLI:NL:RBROT:2024:14156).
De onderneming heeft incidenteel hoger beroep ingesteld.
Partijen hebben schriftelijke reacties op elkaars hogerberoepschriften ingediend.
De zitting was op 9 september 2026. Aan de zitting hebben deelgenomen: de gemachtigden van partijen.
Waar gaat deze zaak over?
Voor een uitgebreide weergave van het verloop van de procedure en de in dit geding van belang zijnde feiten en omstandigheden wordt verwezen naar de uitspraak van de rechtbank. Het College volstaat met het volgende.
De onderneming verkocht via haar webshop www. [naam 2] .nl meer dan 70.000 artikelen, waaronder het product Biotics Chondro Plus Tabletten. Naar aanleiding van een inspectie op 7 juli 2021 stelde de minister vast dat de onderneming met betrekking tot dit product een verboden gezondheidsclaim had gebruikt. De onderneming handelde daardoor in strijd met artikel 10, eerste lid, van Verordening (EG) nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen (Verordening 1924/2006). Omdat de onderneming daarmee artikel 2, vierde lid, van het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen had overtreden, besloot de minister met het besluit van 21 januari 2022 een omzetgerelateerde boete van € 73.835,- aan de onderneming op te leggen.
De minister heeft vervolgens met het besluit van 7 april 2023 het bezwaar van de onderneming tegen het boetebesluit ongegrond verklaard. De onderneming is hiertegen in beroep gekomen bij de rechtbank.
Uitspraak van de rechtbank
In beroep heeft de rechtbank geoordeeld dat de onderneming de overtreding heeft begaan en daarvoor terecht is beboet. Wel heeft de rechtbank geoordeeld dat de boete vanwege de beperkte financiële draagkracht van de onderneming gematigd had moeten worden. De rechtbank heeft zelf in de zaak voorzien en de hoogte van de boete vastgesteld op € 5.000,-. Voor zover relevant voor dit hoger beroep, heeft de rechtbank (samengevat) het volgende overwogen.
Volgens de rechtbank kan door de indeling van het product op de website onder ‘spieren en pezen’ > ‘inwendige spierverzorging’ ‘bij de normaal geïnformeerde en de redelijke oplettende en bedachtzame consument de indruk worden gewekt dat er een verband bestaat tussen het levensmiddel en de gezondheid, althans de fysieke conditie.’ Die indruk wordt versterkt doordat het product onder de categorie ‘gezondheidsproducten’ is geplaatst. De rechtbank oordeelt daarom dat de onderneming een gezondheidsclaim gebruikt. Omdat in beroep niet in geschil was dat deze claim niet voorkomt in de lijst van toegestane claims, oordeelt de rechtbank dat de overtreding vaststaat en dat de minister bevoegd was tot het opleggen van een boete.
Volgens de rechtbank was de minister in beginsel bevoegd om een omzetgerelateerde boete op te leggen. Artikel 2, eerste en tweede lid, van het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten bepaalt namelijk dat een omzetgerelateerde boete kan worden opgelegd als de gedraging met grove schuld is verricht. Het was sinds 2017 bij de onderneming bekend dat haar website niet in overeenstemming was met de geldende wet- en regelgeving. Ten tijde van het opleggen van de onderhavige boete, waren al zes boetes opgelegd aan de onderneming en had de onderneming nog (steeds) geen afdoende voorzorgsmaatregelen genomen. De minister is volgens de rechtbank terecht tot de conclusie gekomen dat sprake is van grove schuld en mocht daarom in beginsel een omzetgerelateerde boete opleggen.
Dit neemt volgens de rechtbank niet weg dat de minister bij het opleggen van die boete rekening had moeten houden met de financiële draagkracht van de onderneming. De financiële positie van de onderneming was voorafgaand aan het in beroep bestreden besluit (het besluit van 7 april 2023) bekend bij de minister, omdat het faillissement van de onderneming al eerder was uitgesproken, namelijk op 25 mei 2022. Dat de boete voorafgaand aan het faillissement was betaald, maakt niet dat de onderneming geen draagkrachtverweer meer toekomt. Zeker niet in een situatie waarin de betaling van diverse boetes heeft bijgedragen aan het faillissement. De rechtbank heeft de hoogte van de boete vastgesteld op € 5.000,-.
Wettelijk kader
3 Het toepasselijke wettelijke kader is opgenomen in een bijlage bij deze uitspraak.
Beoordeling van het hoger beroep
Leeswijzer en samenvatting oordeel
4 Het hoger beroep van de minister beperkt zich tot het oordeel van de rechtbank over de hoogte van de boete. Het incidenteel hoger beroep van de onderneming strekt verder en vecht ook het oordeel van de rechtbank aan over de grondslag voor de boete (geen overtreding) en de bevoegdheid tot het opleggen van een omzetgerelateerde boete (geen grove schuld). Daarom zal het College eerst de twee incidentele hogerberoepsgronden behandelen. Het College komt tot het oordeel dat beide gronden niet slagen. Het College beoordeelt vervolgens het hoger beroep van de minister. Het College oordeelt dat de hogerberoepsgrond van de minister wel slaagt en acht een boete van € 73.835,- in dit geval passend en geboden. Omdat sprake is van overschrijding van de redelijke termijn zal het College de boete matigen tot een bedrag van € 71.335,-. Hierna licht het College toe hoe het tot dit oordeel komt.
Is sprake van een verboden gezondheidsclaim?
Volgens de onderneming zegt een productcategorie in haar webshop (zoals ‘gezondheidsproducten’) niets over een verband tussen een levensmiddel en de gezondheid, waardoor geen sprake kan zijn van een gezondheidsclaim. Ook de aanduiding ‘spieren en pezen’ zegt niets over de gezondheid, maar duidt alleen een deel van het lichaam aan. De term ‘inwendige spierverzorging’ zegt volgens de onderneming hooguit iets over de verzorging van een lichaamsdeel (een spier). De term zegt niet dat dit bijvoorbeeld de werking van de spieren kan verbeteren.
Naar het oordeel van het College heeft de rechtbank terecht geoordeeld dat de onderneming met de rubricering (en de daarbij gehanteerde aanduidingen) een verboden gezondheidsclaim heeft gebruikt. De minister was daarom bevoegd tot het opleggen van een boete. Hieronder licht het College toe hoe het tot dit oordeel komt.
De onderneming betwist dat sprake is van een gezondheidsclaim in de zin van artikel 2, tweede lid, onder 5, van Verordening 1924/2006. Op grond van deze laatste bepaling is een gezondheidsclaim een claim die stelt, de indruk wekt of impliceert dat er een verband bestaat tussen, voor zover hier relevant, een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid. De definitie geeft geen precisering hoe sterk dit verband moet zijn of hoe rechtstreeks of hoelang dit verband moet duren. Het Hof van Justitie van de Europese Unie (Hof) heeft daarom in zijn arrest van 6 september 2012, Deutsches Weintor, punt 34 (ECLI:EU:C:2012:526) geoordeeld dat het verband tussen een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid ruim moet worden opgevat. Verder blijkt uit het arrest van het Hof van 18 juli 2013, Green-Swan Pharmaceuticals, punt 24 (ECLI:EU:C:2013:501) dat het bij de woorden ‘de indruk wekt of impliceert’ niet nodig is dat de claim uitdrukkelijk het verband tussen het levensmiddel of het bestanddeel daarvan en de gezondheid vermeldt. Doorslaggevend is de indruk die bij de gemiddelde consument (de normaal geïnformeerde en redelijk oplettende en bedachtzame consument) kan worden gewekt. Het College heeft de lijn van het Hof gevolgd in zijn rechtspraak (zie bijvoorbeeld de uitspraak van 23 februari 2021 (ECLI:NL:CBB:2021:180)). Het College heeft daarin ook overwogen dat het gaat om het effect van de claim vanuit het gezichtspunt van de gemiddelde consument.
Voor het incidenteel hoger beroep van de onderneming betekent dit het volgende. Voor zover de onderneming betoogt dat er geen (uitdrukkelijk) verband tussen het levensmiddel en de gezondheid zou worden ‘gesteld’, bijvoorbeeld dat het de werking van spieren verbetert, wijst het College erop dat dit geen vereiste is. Het is voldoende als bij de gemiddelde consument de indruk wordt gewekt dat er een verband tussen beide is. Met de rechtbank is het College van oordeel dat in dit geval de rubricering en de daarbij gebruikte aanduidingen ‘gezondheidsproduct’ ˃ ‘pezen en spieren’ ˃ ‘inwendige spierverzorging’ bij de gemiddelde consument de indruk kunnen wekken dat er een verband bestaat tussen het levensmiddel of bestanddeel daarvan en de gezondheid. Dat de aanduiding ‘gezondheidsproducten’ een gelijke waarde zou hebben als, bijvoorbeeld, de aanduiding ‘lifestyle’, zoals de onderneming ter zitting heeft betoogd, volgt het College niet. De aanduiding ‘gezondheidsproducten’ legt letterlijk een verband tussen de daaronder gerubriceerde levensmiddelen of bestanddelen daarvan en de gezondheid.
Tussen partijen is niet in geschil dat deze claim niet is vermeld in de lijst van toegestane gezondheidsclaims genoemd in artikel 13, eerste lid, aanhef en onder a, van Verordening 1924/2006. De gezondheidsclaim is daarom verboden. De rechtbank heeft terecht geconstateerd dat sprake is van overtreding van artikel 2, vierde lid, van het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen. Op grond van artikel 32a van de Warenwet in verbinding met artikel 2, eerste lid, van het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten en de bijlage hierbij was de minister dus bevoegd om de onderneming een bestuurlijke boete op te leggen.
Volgens de onderneming heeft de rechtbank ten onrechte geoordeeld dat de minister in beginsel bevoegd was om voor de overtreding een omzetgerelateerde boete op te leggen omdat sprake was van grove schuld. De onderneming was juist druk bezig met het treffen van voorzorgsmaatregelen (het ontwikkelen van een nieuwe website). De onderneming had hier extra tijd voor nodig en heeft dit ook kenbaar gemaakt aan de minister.
Het College komt tot het oordeel dat de rechtbank terecht heeft geconcludeerd dat sprake is van grove schuld. Hierna licht het College toe hoe het tot dit oordeel komt.
Als sprake is van grove schuld kan de minister op grond van artikel 2, tweede lid, van het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten en de bijlage hierbij, in plaats van het gefixeerde boetebedrag, een omzetgerelateerde boete opleggen aan een onderneming. De nota van toelichting bij het Warenwetbesluit bestuurlijke boeten, dat de omzetgerelateerde boete introduceerde (Stb. 2016, 284), geeft geen specifieke beschrijving van wat onder ‘grove schuld’ moet worden verstaan. Wel vermeldt de nota van toelichting dat wanneer de overtreden bepaling stelt dat de overtreder redelijkerwijs moest vermoeden dat bepaalde gevolgen konden intreden, dat de invulling is van grove schuld. Maar artikel 2, vierde lid van het Warenwetbesluit informatie levensmiddelen en artikel 10, eerste lid van Verordening 1924/2006 bevatten niet een dergelijke nadere invulling van grove schuld. In algemene zin geldt dat onder grove schuld wordt verstaan ‘een aan opzet grenzende mate van laakbaarheid’. In de nota van toelichting is verder opgenomen dat wanneer een bedrijf gebrekkige voorzorgsmaatregelen treft, sprake kan zijn van grove schuld. Anders dan de onderneming in hoger beroep heeft aangevoerd, is ‘onwil’ geen vereiste voor het aannemen van grove schuld.
Het College stelt vast dat de minister in de besluitvorming, vanaf het voornemen tot boeteoplegging van 22 oktober 2021 tot en met de beslissing op bezwaar van 7 april 2023, steeds heeft gemotiveerd waarom volgens hem sprake is van grove schuld van de zijde van de onderneming. Kern hiervan is dat de onderneming, onvoldoende (voorzorgs)maatregelen heeft genomen om opnieuw een overtreding te voorkomen, ondanks het feit dat zij zich bewust was van de overtredingen die zij met haar website maakte op de wet- en regelgeving, daarvoor ook al herhaaldelijke was beboet en wist op welke punten zij niet voldeed aan de eisen die de wet- en regelgeving aan haar stelde. Eerder opgelegde boetes hadden volgens de minister onvoldoende afschrikwekkend effect.
Dat de onderneming zich hiervan bewust was en wist op welke punten zij niet voldeed, blijkt ook uit het verslag van het gesprek van 1 februari 2021 tussen de onderneming en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Daarin is de onderneming gewezen op het structurele tekortschieten van de onderneming in de op haar rustende verplichtingen om zorg te dragen voor correcte productinformatie op haar website. Tijdens dit gesprek zijn daarover nadere afspraken gemaakt. Eén van de afspraken hield in dat de onderneming een aantal medewerkers heeft die zich ‘specifiek bezig houden met het checken van uw website op de juiste informatie’. Daaronder, zo luidt de afspraak, valt het ‘nagaan dat alleen de voedings- en gezondheidsclaims gebruikt worden die zijn toegestaan; geen claims bij artikelen door middel van rubricering op de website […].’. Tussen partijen is niet in geschil dat dit gespreksverslag een juiste weergave is van de gemaakte afspraken. Naar het oordeel van het College was de onderneming zich er dus terdege van bewust dat zij verboden gezondheidsclaims gebruikte door middel van de rubricering van haar producten op de website. De onderneming wist ook wat zij – op korte termijn – kon doen om dit te verhelpen: het inzetten van medewerkers die de website checkten op verboden claims. Het College stelt ook vast dat de onderneming op geen enkel moment (gemotiveerd) heeft gesteld dat de toen voorgestelde maatregelen niet uitvoerbaar zouden zijn. Het College merkt hierbij op dat de onderneming ook al vóór het gesprek van 1 februari 2021 wist dat zij met haar website de geldende wet- en regelgeving overtrad, omdat haar daarvoor al vijf boetes waren opgelegd.
Het College constateert dat de onderneming voldoende tijd heeft gehad voor het kunnen uitvoeren van de door haar voorgestelde maatregelen. Uit het gespreksverslag blijkt dat is aangekondigd dat inspecteurs vanaf 15 februari 2021 herinspecties zullen uitvoeren. Vaststaat dat de eerste herinspectie plaatsvond op 24 maart 2021. Dit betekent dat de onderneming op dat moment bijna twee maanden de tijd had gehad om de website te checken op verboden claims en om daarop actie te ondernemen. Vaststaat ook dat tijdens deze eerste herinspectie bleek dat de website nog steeds een verboden gezondheidsclaim bevatte: zowel door middel van de rubricering als in de productinformatie. De minister heeft de onderneming voor deze overtreding een gefixeerde (niet omzetgerelateerde) boete opgelegd. Deze boete is zonder verdere inhoudelijke reactie door de onderneming betaald. De onderneming heeft niet aangevoerd dat zij daarna op een andere wijze is gaan handelen met betrekking tot de gezondheidsclaims op de website. De onderneming heeft ook niet gewezen op concrete acties met betrekking tot (het aanpassen van) de rubricering op de website die zij na deze overtreding heeft ondernomen om een nieuwe overtreding te voorkomen. Ruim drie maanden na de hiervoor genoemde overtreding, vond op 7 juli 2021 de tweede herinspectie plaats. Die herinspectie leidde tot het vaststellen van de overtreding die in dit hoger beroep centraal staat. Het ging opnieuw om een gezondheidsclaim die werd gedaan via de rubricering van het product op de website. De onderneming had op dat moment ruim vijf maanden de tijd gehad (sinds 1 februari 2021) om de website in overeenstemming te brengen met de geldende wet- en regelgeving. Naar het oordeel van het College was deze periode (ruim) voldoende voor de onderneming om de website via de zelf voorgestelde maatregelen te controleren. De onderneming heeft overigens niet aangevoerd dat deze periode hiervoor niet voldoende was.
Het College stelt vast dat de onderneming als verklaring voor de nieuwe overtredingen telkens de nadruk heeft gelegd op de complexe ontwikkeling van de nieuwe website, waarvoor (wel) meer tijd nodig zou zijn geweest. De onderneming heeft dit niet met concrete voorbeelden onderbouwd en evenmin heeft zij inzichtelijk gemaakt wat zij heeft gedaan om de op 1 februari 2021 afgesproken maatregelen na te komen. Ook op de zitting in hoger beroep heeft de onderneming hierover geen duidelijkheid kunnen geven. Zo kon de onderneming bijvoorbeeld niet benoemen hoeveel van de 70.000 producten die de onderneming op de website aanbood, waren gecontroleerd door de medewerkers, hoeveel medewerkers hierbij waren betrokken, in hoeveel gevallen de producten vanwege de rubricering een mogelijk verboden gezondheidsclaim zouden bevatten en in hoeverre het al dan niet mogelijk was om de rubricering te voorzien van andere aanduidingen. Uit niets blijkt dat de boete die voor de overtreding van 24 maart 2021 is opgelegd, bij de onderneming tot de urgentie heeft geleid om alsnog de nodige maatregelen te nemen. Wat hier overigens ook van zij, het College stelt voorop dat het de verantwoordelijkheid van de onderneming is om ervoor te zorgen dat (de productinformatie op) haar website in overeenstemming is met de geldende wet- en regelgeving. De onderneming wist al ruim vóór 1 februari 2021 dat de rubricering op haar website hier niet mee in overeenstemming was, zij had zelf maatregelen voorgesteld om toekomstige overtredingen op haar website te voorkomen en heeft ook tijd gekregen om die maatregelen te nemen. De onderneming heeft niet aangevoerd dat die maatregelen bij nader inzien niet haalbaar waren en heeft het College geen duidelijkheid kunnen verschaffen over de mate waarin die maatregelen al wel waren uitgevoerd. Vaststaat daarentegen dat de maatregelen – voor zover die zijn genomen – tot tweemaal toe gebrekkig waren. Naar het oordeel van het College is de handelwijze van de onderneming daarom zodanig laakbaar dat sprake is van grove schuld.
In het hoger beroep van de minister ligt uitsluitend de hoogte van de boete ter beoordeling voor, meer specifiek de vraag of de rechtbank deze terecht heeft gematigd tot
€ 5.000,-. Volgens de minister speelde de boete slechts een ondergeschikte rol in het faillissement en is de matiging tot € 5.000,- onvoldoende gemotiveerd. Een faillissement kan volgens de minister een reden tot matiging zijn ‘in het geval het faillissement een direct gevolg zou zijn van de opgelegde boete’. Daarvan is volgens de minister hier geen sprake. De minister stelt tot slot dat de onderneming ook geen andere bijzondere omstandigheden heeft aangevoerd die aanleiding zouden geven tot matiging van de boete.
De aan de onderneming opgelegde bestuurlijke boete is aan te merken als een bestraffende sanctie. Artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (EU Handvest) en artikel 6 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) brengen mee dat de rechter moet toetsen of een opgelegde boete in het concrete geval in redelijke verhouding staat tot de ernst en de verwijtbaarheid van de bewezen overtreding. Voor bij wettelijk voorschrift vastgestelde boetebedragen, zoals hier aan de orde, vormt artikel 5:46, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) het kader waarin de op artikel 47 van het EU Handvest en artikel 6 van het EVRM gestoelde evenredigheidstoets wordt uitgevoerd (zie ook de uitspraak van het College van 22 oktober 2024 (ECLI:NL:CBB:2024:728), onder 6.2). In het geval van bij wettelijk voorschrift vastgestelde boetebedragen, heeft de wetgever zelf de afweging gemaakt, welke boete voor een bepaalde overtreding als evenredig moet worden beschouwd (MvT, Kamerstukken II 2003/04, 29702, nr. 3, p. 142). In dit geval is dit gebeurd door uit te gaan van een omzetgerelateerd boetedrag ter hoogte van 0,5% van de jaaromzet in het boekjaar voorafgaande aan de overtreding. Artikel 5:46, derde lid, van de Awb voorziet in de mogelijkheid tot het opleggen van een lagere boete, wanneer een overtreder aannemelijk maakt dat de opgelegde boete wegens bijzondere omstandigheden te hoog is. Binnen dat kader kan en behoort te worden beoordeeld of de voorgeschreven boete in het concrete geval evenredig is aan met name de aard en de ernst van de geconstateerde overtreding, de mate waarin deze aan de overtreder kan worden verweten en, zo nodig, de omstandigheden waaronder de overtreding is begaan.
Uit de rechtspraak van het College (zie bijvoorbeeld de uitspraak van 20 februari 2024 (ECLI:NL:CBB:2024:114, in 8.9)) volgt dat een geringe financiële draagkracht kan worden aangemerkt als een bijzondere omstandigheid als bedoeld in het derde lid van artikel 5:46 van de Awb die aanleiding geeft om de boete te matigen. Daarbij gaat het om de financiële positie van de overtreder ten tijde van het besluit tot het opleggen van de boete (zie het arrest van de Hoge Raad van 28 maart 2014 (ECLI:NL:HR:2014:685)). Als de beslissing van een bestuursorgaan over de hoogte van een boete aan een rechter wordt voorgelegd, dan moet de rechter zijn oordeel daarover vormen op basis van de in de procedure aannemelijk geworden omstandigheden waarin de belanghebbende op dat moment verkeert, waaronder diens draagkracht (zie ook de uitspraak van het College van 23 november 2021 (ECLI:NL:CBB:2021:1016) en de hiervoor genoemde uitspraak van het College van 20 februari 2024). Vaststaat dat de onderhavige boete ten tijde van beroep volledig was betaald. Met de rechtbank is het College van oordeel dat een partij, ook nadat de boete volledig is betaald, een draagkrachtverweer toekomt. Het College is van oordeel dat de partij in kwestie, in het licht van de evenredigheidstoets van artikel 5:46, derde lid, van de Awb, dan wel zal moeten onderbouwen dat hij door de betaling van de boete in (extra) financiële problemen is gekomen. Om dit in de concrete omstandigheden van dit geval te beoordelen, zal het College de periode vanaf het voornemen tot boeteoplegging bij zijn oordeel betrekken.
Het College stelt vast dat er in ieder geval (voldoende) draagkracht was om de boete te voldoen in 2020 en in 2021. De onderneming is op 25 mei 2022 failliet verklaard. Uit het dossier leidt het College af dat de netto-omzet in 2020 meer dan € 14.000.000,- bedroeg. Het voornemen tot de oplegging van de boete is van 22 oktober 2021. In de zienswijze hierop is geen draagkrachtverweer gevoerd. De boete is vervolgens begin 2022 opgelegd en is door de onderneming voldaan. Ook toen is er geen beroep op beperkte financiële draagkracht gedaan, noch naar aanleiding van het boetevoornemen, noch in bezwaar. Aanvankelijk is ook in beroep geen draagkrachtverweer gevoerd. Voor zover destijds een beroep is gedaan op matiging, betrof dit een beroep op verminderde verwijtbaarheid en beperkte ernst van de overtreding op grond van artikel 5:46, derde lid, van de Awb. Pas bij nader stuk heeft de onderneming een draagkrachtverweer gevoerd, inhoudende dat de minister haar in korte tijd (2021) verschillende hoge boetes heeft opgelegd (in totaal zou dit gaan om een bedrag van
€ 300.000,-) en dat deze boetes hebben bijgedragen aan het faillissement. Het College stelt vast dat niet in geschil is dat de specifieke boete waar het hoger beroep op ziet, niet tot het faillissement van de onderneming heeft geleid. Dit is tijdens de zitting in hoger beroep nogmaals bevestigd door de onderneming. Daarbij neemt het College in aanmerking dat in het faillissementsjaarverslag vijf oorzaken van het faillissement worden genoemd, waaronder (als vijfde) de door de minister in 2021 opgelegde boetes. De andere oorzaken zijn: de kleine marges binnen de webwinkelmarkt, de hogere kosten van Google Ads, de noodzakelijke vernieuwing van de website vanwege verouderde software en de Coronapandemie. In het licht van de boedelschuld van enkele miljoenen euro’s speelt de boete van € 73.835,- een (heel) beperkte rol in het faillissement. Naar het oordeel van het College heeft de betaling van de onderhavige boete in dit concrete geval dus niet een dusdanige rol bij het faillissement gespeeld dat sprake is van onevenredige gevolgen door het opleggen van de boete. Dat het faillissement is opgetreden na betaling van de boete, maakt op zichzelf niet dat de onderneming door die boete onevenredig is getroffen. Ook in de huidige financiële situatie van de onderneming ziet het College geen aanleiding om de boete te matigen, omdat in het licht van de boedelschuld geen sprake is van een onevenredige financiële impact ervan. Of de boete in het kader van de invordering moet worden gematigd vanwege beperkte financiële draagkracht van de onderneming, is een andere vraag dan die in het kader van artikel 5:46, derde lid, van de Awb voorligt. Kortom, het College ziet geen aanleiding voor matiging op grond van artikel 5:46, derde lid, van de Awb, omdat de hoogte van de boete vanwege de beperkte financiële draagkracht van de onderneming onevenredig zou zijn.
De hogerberoepsgrond van de minister slaagt. Het College zal de uitspraak van de rechtbank daarom vernietigen voor zover de rechtbank de boete heeft gematigd tot een bedrag van € 5.000,-. Dit betekent dat in beginsel uitgegaan moet worden van een omzetgerelateerde boete ter hoogte van € 73.835,-. Het College zal hierna beoordelen of deze boete passend en geboden is, in het licht van het beroep van de onderneming op matiging vanwege verminderde verwijtbaarheid en beperkte ernst (van de gevolgen) van de overtreding. De onderneming heeft namelijk aangevoerd dat daarom matiging tot nihil op zijn plaats is.
Het College oordeelt dat er geen aanleiding is om de boete te matigen vanwege verminderde verwijtbaarheid. Het College heeft in 6.7 al geoordeeld dat sprake is van grove schuld aan de zijde van de onderneming. De onderneming heeft geen andere concrete omstandigheden aangevoerd als reden waarom sprake zou zijn van verminderde verwijtbaarheid. Naar het oordeel van het College is geen sprake van beperkte ernst van de overtreding. De onderneming heeft aangevoerd dat het aanbieden van het product niet tot gevaar voor de volksgezondheid heeft geleid, omdat het gaat om een voedingssupplement waarbij er vanuit gegaan mag worden dat normaal gebruik hiervan in beginsel geen ernstige schade oplevert. Naar het oordeel van het College is echter niet relevant of het normale gebruik van het product gezondheidsschade oplevert. Het gaat hier om de vraag of de onderneming een verboden gezondheidsclaim heeft gedaan, waardoor een gemiddelde consument op het verkeerde been kan worden gezet en daardoor keuzes maakt die wel gevolgen (kunnen) hebben voor zijn of haar gezondheid. Onder verwijzing naar hetgeen het College in 5.4 en 5.5 heeft overwogen, is dit het geval. Het College ziet daarom geen aanleiding voor matiging van de boete in het licht van artikel 5:46, derde lid, van de Awb.
Tussenconclusie
Het hoger beroep van de minister slaagt. Het incidenteel hoger beroep van de onderneming slaagt niet. De minister heeft met het in beroep bestreden besluit van 7 april 2023 in zoverre terecht de opgelegde boete ter hoogte van € 73.835,- gehandhaafd.
Redelijke termijn
Het College beoordeelt in boetezaken ambtshalve of de redelijke termijn, als bedoeld in artikel 6 van het EVRM, is overschreden.
In bestraffende zaken geldt het uitgangspunt dat de redelijke termijn voor een procedure in drie instanties in beginsel is overschreden als die procedure in haar geheel langer duurt dan vier jaar. Dit behoudens factoren die onder omstandigheden aanleiding kunnen geven een overschrijding van deze behandelingsduur gerechtvaardigd te achten. De redelijke termijn begint op het moment waarop een handeling wordt verricht waaraan de betrokkene in redelijkheid de verwachting kan ontlenen dat hem een bestuurlijke boete wordt opgelegd. De termijn eindigt op het moment waarop de rechter uitspraak doet in de procedure over het geschil dat de betrokkene en het bestuursorgaan verdeeld houdt.
In het geval van de onderneming is de redelijke termijn aangevangen op 22 oktober 2021. Dit is het moment waarop de minister de onderneming op de hoogte heeft gesteld van zijn voornemen tot het opleggen van een bestuurlijke boete. Dit betekent dat op het moment van het doen van deze uitspraak de redelijke termijn van vier jaar in beginsel is overschreden met (afgerond) 13 maanden. In dit geval zijn er omstandigheden die aanleiding geven tot verlenging van de redelijke termijn. Op verzoek van de gemachtigde van de onderneming is de zitting om persoonlijke redenen enkele maanden uitgesteld. De gemachtigde heeft op de zitting verklaard dat het uitstelverzoek kan worden betrokken bij het bepalen van de overschrijding van de redelijke termijn. Hiermee rekening houdend, is sprake van een overschrijding van de redelijke termijn van meer dan 6 maanden, maar minder dan 12 maanden.
Zoals het College in zijn uitspraak van 30 juni 2025 (ECLI:NL:CBB:2025:353) heeft overwogen, wordt bij een overschrijding van de redelijke termijn in bestraffende zaken de boete gematigd met 10% met een maximum van € 2.500,- als de redelijke termijn met meer dan zes maanden, maar met niet meer dan twaalf maanden is overschreden. Uitgaande van het boetebedrag van € 73.835,- betekent dit dat de boete met € 2.500,- moet worden gematigd. Omdat de rechtbank het in beroep bestreden besluit van 7 april 2023 al heeft vernietigd voor zover het de hoogte van de boete betreft en het boetebesluit heeft herroepen voor zover het de hoogte van de boete betreft, hoeft het College dit niet meer te doen. Het College zal het bedrag van de boete vaststellen op € 71.335,-.
Slotsom
Het hoger beroep van de minister slaagt. Het incidenteel hoger beroep van de onderneming slaagt niet. Het College zal de aangevallen uitspraak daarom vernietigen voor zover de rechtbank de hoogte van de boete had vastgesteld op € 5.000,-. Naar het oordeel van het College is een boete van € 73.835,- in de gegeven omstandigheden passend en geboden. Vanwege de overschrijding van de redelijke termijn, zal het College het bedrag van de boete matigen met een bedrag van € 2.500,- en vaststellen op € 71.335,-.
Omdat de onderneming geen verzoek tot matiging van de boete wegens overschrijding van de redelijke termijn heeft gedaan, zijn er geen proceskosten die voor vergoeding in aanmerking komen.
Beslissing
Het College:
- vernietigt de uitspraak van de rechtbank voor zover het de hoogte van de boete betreft;
- stelt het boetebedrag vast op € 71.335,-;
-
bepaalt dat deze uitspraak in zoverre in de plaats treedt van het vernietigde gedeelte van het besluit van 7 april 2023;
-
bevestigt de aangevallen uitspraak voor het overige, voor zover aangevochten.
Deze uitspraak is gedaan door mr. M.M. Smorenburg, mr. H.S.J. Albers en mr. C. de Kruif, in aanwezigheid van N.J. Vlug, griffier. De beslissing is in het openbaar uitgesproken op 17 november 2026.
w.g. M.M. Smorenburg w.g. N.J. Vlug
Bijlage
Verordening (EG) 1924/2006 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen
Artikel 2, tweede lid, aanhef, en onder 1 en 5
2. Daarnaast zijn de volgende definities van toepassing:
1. claim: elke boodschap of aanduiding die niet verplicht is op grond van de communautaire of nationale wetgeving, met inbegrip van illustraties, grafische voorstellingen of symbolen, ongeacht de vorm, waarmee gesteld, de indruk gewekt of geïmpliceerd wordt dat een levensmiddel bepaalde eigenschappen heeft;
[…]
5. gezondheidsclaim: een claim die stelt, de indruk wekt of impliceert dat er een verband bestaat tussen een levensmiddelencategorie, een levensmiddel of een bestanddeel daarvan en de gezondheid;
Artikel 10, eerste lid
1. Gezondheidsclaims zijn verboden, tenzij zij in overeenstemming zijn met de algemene voorschriften van hoofdstuk II en de specifieke voorschriften van dit hoofdstuk en er overeenkomstig deze verordening een vergunning voor is verleend en zij zijn opgenomen in de in de artikelen 13 en 14 bedoelde lijsten van toegestane claims.
Warenwetbesluit informatie levensmiddelen
Artikel 2, vierde lid
4. Het is verboden te handelen in strijd met de bij of krachtens de artikelen 3, 4, derde en vijfde lid, 5, 6, eerste en tweede lid, 7, 8, eerste lid, 9, 10, eerste, tweede en derde lid, 12 en 14, van verordening (EG) 1924/2006 gestelde voorschriften.
Warenwetbesluit bestuurlijke boeten
Artikel 2
1. Voor elke in de bijlage omschreven overtreding van voorschriften gesteld bij of krachtens de Warenwet, bepaalt het in de kolommen I en II opgenomen bedrag de te betalen bestuurlijke boete, dan wel bepaalt de in kolom III opgenomen aanduiding «x» dat ter zake van die overtreding een omzetgerelateerde bestuurlijke boete kan worden opgelegd.
2. De omzetgerelateerde boete bedoeld in het eerste lid is gelijk aan één procent van de jaaromzet in het boekjaar voorafgaande aan de overtreding met een maximum gelijk aan het bedrag van een geldboete van de zesde categorie, bedoeld in artikel 23, vierde lid, van het Wetboek van Strafrecht indien de in de overtreding genoemde gedraging opzettelijk is verricht dan wel een half procent indien de in de overtreding genoemde gedraging met grove schuld is verricht.
3. De berekening van de omzet, bedoeld in het eerste lid, geschiedt op voet van het bepaalde voor de netto-omzet in artikel 377, zesde lid, van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek.
Algemene wet bestuursrecht
Artikel 5:46, derde lid
3. Indien de hoogte van de bestuurlijke boete bij wettelijk voorschrift is vastgesteld, legt het bestuursorgaan niettemin een lagere bestuurlijke boete op indien de overtreder aannemelijk maakt dat de vastgestelde bestuurlijke boete wegens bijzondere omstandigheden te hoog is.