Strafrecht overig
Ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel. Het hof legt een betalingsverplichting op van € 796.435,30 ter…
Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, 9 november 2026
ECLI:NL:GHARL:2026:7136 · Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 9 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/gerechtshof-arnhem-leeuwarden/strafrecht/strafrecht-overig/hoger-beroep/ecli-nl-gharl-2026-7136
Zaakgegevens
Op 9 november 2026 heeft het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden in hoger beroep uitspraak gedaan in een zaak over strafrecht.
- Instantie
- Gerechtshof Arnhem-LeeuwardenGerechtshofDe rechter in hoger beroep in civiele zaken, strafzaken en belastingzaken. Nederland heeft vier gerechtshoven.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 9 november 2026
- Datum publicatie
- 5 november 2026
- Zaaknummer
- 21-000214-19
- Rechtsgebied
- Strafrecht » Strafrecht overig
- Procedure
- Hoger beroepHoger beroepEen hogere rechter behandelt de zaak opnieuw, zowel de feiten als het recht, omdat een partij het niet eens is met de eerste uitspraak.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:GHARL:2026:7136
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel. Het hof legt een betalingsverplichting op van € 796.435,30 ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. De schatting van het voordeel is onder meer gebaseerd op een eenvoudige kasopstelling.
In de onderliggende strafzaak (ECLI:NL:GHARL:2017:11555) is de betrokkene veroordeeld voor grootschalige handel in softdrugs (art. 3.B en 3.C Opiumwet), witwassen en valsheid in geschrift (in verband met hypotheekfraude).
Procesgang
Rechtbank Utrecht · 1 februari 2012
ECLI:NL:RBUTR:2012:BV3805Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden · 9 november 2026deze uitspraak
ECLI:NL:GHARL:2026:7136
(Gedeeltelijke) vernietiging en zelf afgedaanVernietigingDe hogere rechter zet de eerdere uitspraak (deels) opzij en beslist zelf, of laat een andere rechter de zaak opnieuw doen.Meer uitleg
Uitspraak
Afdeling strafrecht
Parketnummer: 21-000214-19
Uitspraakdatum: 9 november 2026
TEGENSPRAAK
ONTNEMINGSZAAK
Beslissing van de meervoudige kamer voor strafzaken van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, zittingsplaats Arnhem, gewezen (na terugwijzing van de zaak door de Hoge Raad der Nederlanden) op het hoger beroep, ingesteld tegen het vonnis van de rechtbank Utrecht van 1 februari 2012 in de ontnemingszaak met parketnummer 16-715143-06 tegen
[betrokkene] ,
geboren op [datum] 1970 in [plaats 1] ,
wonende op het adres [adres 1] .
Procesverloop
Bij vonnis van 1 februari 2012 heeft de rechtbank de betrokkene een betalingsverplichting opgelegd van € 1.093.565,47 ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel.
De betrokkene heeft hoger beroep ingesteld tegen dat vonnis.
In hoger beroep heeft het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (zittingsplaats Zwolle) op 1 februari 2017 arrest gewezen.
De betrokkene heeft tegen dat arrest beroep in cassatie ingesteld.
De Hoge Raad der Nederlanden heeft bij arrest van 18 december 2018 (ECLI:NL:HR:2018:2345) het arrest van het hof van 1 februari 2017 vernietigd en de zaak teruggewezen naar het hof, opdat de zaak opnieuw wordt berecht en afgedaan.
Het arrest van de Hoge Raad heeft tot gevolg dat het hof opnieuw heeft te oordelen over het vonnis van de rechtbank van 1 februari 2012.
Onderzoek van de zaak
Deze beslissing wordt gewezen naar aanleiding van het onderzoek op de terechtzitting van het hof van 12 oktober 2026 en het onderzoek op de terechtzitting van de rechtbank.
Het hof heeft kennisgenomen van de vordering van de advocaat-generaal. Deze vordering is na voorlezing aan het hof overhandigd.
Verder heeft het hof kennisgenomen van wat is aangevoerd door de betrokkene en zijn raadsman, mr. Y. Moszkowicz.
De inhoudelijke behandeling van de zaak op 12 oktober 2026 is voorafgegaan door een schriftelijke voorbereiding in de zin van artikel 511g, tweede lid, aanhef en onder b, van het Wetboek van Strafvordering (Sv). Dit heeft geresulteerd in:
‒ het ongedateerde schriftelijke standpunt van advocaat-generaal J.B.H.M. Simmelink en
‒ het schriftelijke standpunt van de raadsman van 21 januari 2022.
Beslissing rechtbank
Het hof vernietigt de beslissing van de rechtbank en doet opnieuw recht. Het hof komt namelijk tot een andere schatting van de omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel en tot een andere betalingsverplichting voor de betrokkene dan de rechtbank.
Onderliggende strafzaak
De betrokkene is bij arrest van dit hof (zittingsplaats Zwolle) van 1 februari 2017 in de strafzaak met parketnummer 21-002399-09 veroordeeld voor de volgende misdrijven:
-
medeplegen van opzettelijk handelen in strijd met een in artikel 3 onder B van de Opiumwet gegeven verbod, meermalen gepleegd, begaan in de periode van 1 januari 2007 tot en met 7 mei 2007, en
-
medeplegen van opzettelijk handelen in strijd met het in artikel 3 onder C van de Opiumwet gegeven verbod, terwijl het feit betrekking heeft op een grote hoeveelheid van het middel, begaan op 8 mei 2007, en
-
witwassen, meermalen gepleegd, begaan in de periode van 1 januari 2003 tot en met 8 mei 2007, en
-
medeplegen van valsheid in geschrift, meermalen gepleegd, begaan in de periode van 1 oktober 2002 tot en met 1 oktober 2006.
Het hof heeft de betrokkene vrijgesproken van (kort gezegd) het witwassen van een geldbedrag van € 9.874,- (ten laste gelegd onder 3).
Standpunt advocaat-generaal
Het standpunt van de advocaat-generaal strekt ertoe dat:
‒ de omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel van de betrokkene (met inbegrip van rente over onder de betrokkene in beslag genomen goederen) wordt geschat op het bedrag van € 1.299.824,71 en
‒ na compensatie voor de overschrijding van de redelijke termijn een betalingsverplichting wordt opgelegd van € 1.284.824,71.
Standpunt verdediging
De raadsman heeft primair bepleit dat het hof het openbaar ministerie niet-ontvankelijk zal verklaren in de ontnemingsvordering. Subsidiair heeft de raadsman bepleit dat het hof de vordering zal afwijzen, omdat het voordeel dat blijkt uit de kasopstelling niet te relateren is aan het bewezenverklaarde in de onderliggende strafzaak en omdat het derde lid van artikel 36e Sr, zoals dat destijds gold, niet kan worden toegepast omdat geen strafrechtelijk financieel onderzoek heeft plaatsgevonden. Meer subsidiair heeft de raadsman bepleit dat het hof bij de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel:
‒ de vermeende geldwisselingen buiten beschouwing laat, althans uitgaat van maximaal twaalf geldwisselingen;
‒ rekening houdt met huurinkomsten en andere legale inkomsten, alsmede met dubbeltellingen;
‒ de rente over de in beslag genomen vermogensbestanddelen buiten beschouwing laat.
Verder heeft de raadsman bepleit dat de eventuele betalingsverplichting met ten minste 50% wordt gematigd ter compensatie van de overschrijding van de redelijke termijn en dat de betalingsverplichting voor de betrokkene op nihil wordt gesteld vanwege de beperkte draagkracht van de betrokkene.
Oordeel hof
Ontvankelijkheid openbaar ministerie
De raadsman heeft bepleit dat het hof het openbaar ministerie niet-ontvankelijk zal verklaren in de vordering tot ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. De onderbouwing van dat standpunt komt erop neer dat de lange duur van de behandeling van de zaak heeft geleid tot een zodanige onherstelbare inbreuk op verdedigingsrechten dat geen sprake meer kan zijn van een eerlijk proces in de zin van artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). Die inbreuk op verdedigingsrechten bestaat eruit dat de verdediging het ondervragingsrecht niet heeft kunnen uitoefenen met betrekking tot:
‒ getuige [naam 1] , die al in 2015 zich niets meer kon herinneren van zijn analyse die is gebruikt in het onderzoek van de politie naar het wederrechtelijk verkregen vermogen van de betrokkene, en
‒ getuigen [naam 2] en [naam 3] , die zijn overleden, en
‒ getuige [naam 4] , voor wie geldt dat uitstel van het getuigenverhoor werd geweigerd vanwege het tijdsverloop dat een nieuwe planning zou meebrengen.
Het hof verwerpt dit verweer en onderbouwt dit als volgt.
Het hof stelt voorop dat een overschrijding van de redelijke termijn (in de zin van art. 6 EVRM) op zichzelf niet kan leiden tot de niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie in de ontnemingsvordering.
Een dergelijke termijnoverschrijding kan wel gepaard gaan met een zodanig ernstige inbreuk op de verdedigingsrechten van de betrokkene dat geen sprake meer kan zijn van een eerlijk proces. Dit moet leiden tot de niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie in de ontnemingsvordering als het gaat om een inbreuk op het recht op een eerlijk proces die onherstelbaar is en die niet is of kan worden gecompenseerd op een wijze die beantwoordt aan de eisen van een behoorlijke en effectieve verdediging. Bovendien moet die inbreuk het (verstrekkende) oordeel kunnen dragen dat (in de bewoordingen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM)) ‘the proceedings as a whole were not fair’.
De raadsman heeft gesteld dat is voldaan aan die voorwaarden voor de nietontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie, omdat de verdediging door de lange duur van het strafproces het ondervragingsrecht niet heeft kunnen uitoefenen met betrekking tot [naam 1] , getuigen [naam 2] en [naam 3] (het hof begrijpt: [naam 3] ) en getuige [naam 4] . Het hof overweegt hierover het volgende.
[naam 1]
Het hof heeft in de onderliggende strafzaak onder meer bewezen verklaard (onder 3) dat de betrokkene in de periode van 1 januari 2003 tot en met 8 mei 2007 twaalf bedragen van telkens ongeveer € 25.000,- (kort gezegd) heeft witgewassen. Uit de bewijsvoering blijkt dat het gaat om geldwisselingen bij [financiële instelling] , waarbij de betrokkene twaalf keer een hoeveelheid bankbiljetten van € 50,- (met een totale waarde van ongeveer € 25.000,-) wisselde tegen bankbiljetten van € 500,-. Uitgaande van die twaalf wisseltransacties van gemiddeld € 25.000,- per transactie ging het in totaal om € 300.000,-.
Het openbaar ministerie heeft (in navolging van de politie) in deze ontnemingszaak het standpunt ingenomen dat moet worden aangenomen dat de betrokkene voor een totaalbedrag van € 637.500,- aan geldwisseltransacties heeft verricht. Dat standpunt is gebaseerd op een verklaring van getuige [naam 1] , die destijds werkzaam was bij de [financiële instelling] (op de afdeling Veiligheidszaken). Die verklaring komt erop neer dat een opvallende stijging van het aantal uitgegeven bankbiljetten van € 500,- (bij afwezigheid van een andere verklaring) erop duidt dat de bank voor een totaalbedrag van € 637.500,- aan biljetten van € 500,- heeft uitgegeven aan de betrokkene.
Het hof laat de verklaring van [naam 1] buiten beschouwing bij de schatting van de omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel en gaat uit van twaalf wisseltransacties, zoals vastgesteld in de onderliggende strafzaak. Naar het oordeel van het hof betekent dit dat, ook als wordt aangenomen dat de verdediging door tijdverloop niet de gelegenheid heeft gehad tot het uitoefenen van het ondervragingsrecht met betrekking tot getuige [naam 1] en dat dit een inbreuk op een verdedigingsrecht oplevert, die inbreuk niet zodanig ernstig is dat geen sprake meer kan zijn van een eerlijk proces.
[naam 2] en [naam 3]
Het hof heeft in de onderliggende strafzaak onder meer bewezen verklaard (onder 4) dat de betrokkene in de periode van 1 oktober 2002 tot en met 1 oktober 2026 zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van valsheid geschrift, inhoudend dat de betrokkene heeft deelgenomen aan valselijk opmaken of vervalsen van werkgeversverklaringen en huurovereenkomsten met het oogmerk die valse geschriften te gebruiken ten behoeve van de hypothecaire financiering van onroerend goed op de volgende adressen:
‒ [straat 2] 46-48 in Amersfoort;
‒ [straat 1] 29A en 29B in Amersfoort;
‒ [straat 3] 40 in Amersfoort.
Uit de bewijsvoering blijkt dat de betrokkene ook daadwerkelijk mede-eigenaar is geworden van de betreffende panden – de betrokkene en [naam 5] zijn ieder voor de helft eigenaar geworden van alle drie die panden – en dat de betreffende valse geschriften zijn gebruikt voor het verkrijgen van hypothecaire geldleningen voor de aankoop van die panden.
De politie heeft een onderzoek verricht naar het wederrechtelijk voordeel dat de betrokkene heeft verkregen in de periode van 1 januari 2003 tot en met 8 mei 2007. Op basis van dat onderzoek heeft de politie een eenvoudige kasopstelling gemaakt. Een van de resultaten van dat onderzoek is dat de betrokkene in die periode voor € 42.444,- aan contante inkomsten heeft gehad uit de verhuur van de genoemde drie panden in Amersfoort.
Een van de voorliggende vragen in deze ontnemingszaak is of die huurinkomsten kunnen worden aangemerkt als legale inkomsten.
Een van de bedoelde valse huurovereenkomsten betreft de overeenkomst die ziet op [naam 2] . [naam 2] wordt in die overeenkomst opgevoerd als huurder van (een verdieping in) het pand op het adres [straat 1] 29 in Amersfoort. Een andere valse huurovereenkomst betreft [naam 3] , die daarin wordt opgevoerd als huurder van een woning in het pand op het adres [straat 3] 40 in Amersfoort.
Over het belang dat de verdediging zou hebben gehad bij het ondervragen van getuigen [naam 2] en [naam 3] heeft de raadsman aangevoerd dat zij konden verklaren over de financiering van de panden en daarmee over de vraag of de huurinkomsten mogen gelden als opbrengst van valsheid in geschrift.
Naar het oordeel van het hof is niet gebleken dat een ondervraging van getuige [naam 2] of [naam 3] zou hebben bijgedragen aan de beantwoording van de vraag of de genoemde huurinkomsten kunnen worden aangemerkt als legale inkomsten. Het hof is namelijk van oordeel dat op basis van de genoemde vaststellingen in de onderliggende strafzaak kan worden geconcludeerd dat de betrokkene (het mede-eigendom van) de genoemde panden heeft verkregen door middel van valsheid in geschrift (zoals onder 4 bewezen verklaard in de onderliggende strafzaak). In het verlengde daarvan is het hof van oordeel dat de inkomsten uit de verhuur van die panden moeten worden aangemerkt als voordeel dat de betrokkene heeft verkregen uit de baten van die valsheid in geschrift, oftewel als vervolgprofijt. De contante huurinkomsten zijn dus geen legale inkomsten en kunnen dus niet worden gebruikt ter verklaring van contante uitgaven die zijn gedaan in de periode waarop het onderzoek van de politie betrekking heeft.
Gelet op het voorgaande is het hof van oordeel dat de betrokkene door het niet kunnen horen van getuigen [naam 2] en [naam 3] redelijkerwijs niet in zijn verdediging is geschaad.
[naam 4]
Met betrekking tot getuige [naam 4] is het hof van oordeel dat geen sprake is van een inbreuk op het ondervragingsrecht van de verdediging. Op 27 juli 2016 is de getuige gehoord door de raadsheer-commissaris. Dit gebeurde door middel van een videoverbinding, omdat de getuige op Malta verbleef. Het getuigenverhoor vond plaats na een lang en moeizaam organisatorisch voortraject, dat is beschreven in het arrest van het hof in de onderliggende strafzaak (pagina 3 en 4). De raadsman had laten weten voor die dag van het verhoor verhinderd te zijn, maar is de gelegenheid geboden om schriftelijk vragen in te sturen. Die mogelijkheid heeft de raadsman niet benut. Alles overziende is het hof van oordeel dat de verdediging in de gegeven omstandigheden een voldoende behoorlijke en effectieve mogelijkheid heeft gehad om met betrekking tot getuige [naam 4] het ondervragingsrecht uit te oefenen. Daar komt bij dat de verdediging na de terugwijzing door de Hoge Raad niet een nieuwe verzoek heeft gedaan met betrekking tot getuige [naam 4] .
Conclusie
Uit vorenstaande volgt dat de betrokkene slechts in zijn verdedigingsbelang is geschaad voor zover dat ziet op het niet kunnen horen van getuige [naam 1] . De betrokkene is hiervoor voldoende gecompenseerd. Het hof is van oordeel dat hierdoor het strafproces in zijn geheel eerlijk is verlopen en dat er dan ook geen gronden zijn voor de niet-ontvankelijkverklaring van het openbaar ministerie in de ontnemingsvordering. Het openbaar ministerie is dus ontvankelijk in die vordering.
Wettelijke grondslag voordeelsontneming
Het hof legt de betrokkene een betalingsverplichting op ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel. In verband met de wettelijke grondslag van die betalingsverplichting geeft het hof toepassing aan de wettelijke bepalingen die golden in de pleegperiode van de strafbare feiten waarvoor de betrokkene is veroordeeld in de onderliggende strafzaak, oftewel de periode van 1 oktober 2002 tot en met 8 mei 2007. De betreffende wettelijke bepalingen luidden toen als volgt.
‒ Het tweede lid van artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht (Sr) luidde gedurende de volledige periode van 1 oktober 2002 tot en met 8 mei 2007 als volgt:
“De verplichting [tot betaling van een geldbedrag aan de staat ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel] kan worden opgelegd aan de in het eerste lid bedoelde persoon die voordeel heeft verkregen door middel van of uit de baten van het daar bedoelde strafbare feit of soortgelijke feiten of feiten waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd, waaromtrent voldoende aanwijzingen bestaan dat zij door hem zijn begaan.
‒ Het derde lid van artikel 36e Sr luidde van 1 oktober 2002 tot 1 september 2003 als volgt:
“Op vordering van het openbaar ministerie kan bij een afzonderlijke rechterlijke beslissing aan degene die is veroordeeld wegens een misdrijf, waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd, en tegen wie als verdachte van dat misdrijf een strafrechtelijk financieel onderzoek is ingesteld, de verplichting worden opgelegd tot betaling van een geldbedrag aan de staat ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, indien gelet op dat onderzoek aannemelijk is dat ook andere strafbare feiten er op enigerlei wijze toe hebben geleid dat de veroordeelde wederrechtelijk voordeel heeft verkregen.”
‒ Het derde lid van artikel 36e Sr luidde van 1 september 2003 tot en met 8 mei 2007 als volgt:
“Op vordering van het openbaar ministerie kan bij een afzonderlijke rechterlijke beslissing aan degene die is veroordeeld wegens een misdrijf, waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd, en tegen wie als verdachte van dat misdrijf een strafrechtelijk financieel onderzoek is ingesteld, de verplichting worden opgelegd tot betaling van een geldbedrag aan de staat ter ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, indien gelet op dat onderzoek aannemelijk is dat ook dat feit of andere strafbare feiten er op enigerlei wijze toe hebben geleid dat de veroordeelde wederrechtelijk voordeel heeft verkregen.”
Uit het voorgaande blijkt dat het derde lid van artikel 36e Sr op 1 september 2003 een kleine wijziging heeft ondergaan. Het hof gaat ervan uit dat die wijziging niets heeft veranderd aan de toepassingsvoorwaarden van de betreffende grondslag voor voordeelsontneming. Omdat zowel het tweede als het derde lid van artikel 36e Sr op dit moment anders luidt dan tijdens de genoemde pleegperiode, wordt naar de bepalingen zoals die golden tijdens pleegperiode verwezen met de toevoeging ‘(oud)’.
De betalingsverplichting die het hof de betrokkene oplegt, is gebaseerd op zowel het tweede als het derde lid van artikel 36e Sr (oud).
Voor zover de betalingsverplichting is gebaseerd op het tweede lid van artikel 36e Sr (oud) gaat het om wederrechtelijk voordeel dat de betrokkene heeft verkregen uit de baten van strafbare feiten waarvoor de betrokkene is veroordeeld in de onderliggende strafzaak. Daarbij gaat het om renteopbrengsten over een in beslag genomen geldbedrag dat de betrokkene heeft witgewassen, zoals bewezen verklaard onder 3. Daarnaast gaat het om huurinkomsten en renteopbrengsten die verband houden met onroerend goed dat de veroordeelde heeft verkregen door middel van het onder 4 bewezen verklaarde medeplegen van valsheid in geschrift. Verderop in deze beslissing wordt dit verder uitgewerkt.
Daarnaast is de betalingsverplichting dus gebaseerd op het derde lid van artikel 36e Sr (oud). Een van de voorwaarden voor ontneming op grond van die bepaling is dat een strafrechtelijk financieel onderzoek is ingesteld tegen de betrokkene. Anders dan de raadsman heeft bepleit, is het hof van oordeel dat aan die voorwaarde wordt voldaan. Uit de stukken blijkt dat de rechter-commissaris (het hof begrijpt: in de rechtbank Utrecht) op 27 maart 2007 een machtiging heeft verleend tot het instellen van een strafrechtelijk financieel onderzoek naar de betrokkene. Verder blijkt uit een proces-verbaal van de politie van 5 februari 2008 dat de politie naar aanleiding van die machtiging een onderzoek heeft ingesteld naar het wederrechtelijk verkregen voordeel van de betrokkene. Een van de resultaten van dat onderzoek is een zogenoemde eenvoudige kasopstelling over de periode van 1 januari 2003 tot en met 8 mei 2007. Die kasopstelling wordt verderop in deze beslissing behandeld.
Een andere voorwaarde voor ontneming op grond van het derde lid van artikel 36e Sr (oud) is dat de betrokkene is veroordeeld voor een misdrijf waarvoor een geldboete van de vijfde categorie kan worden opgelegd. Ook aan die voorwaarde is voldaan, aangezien het onder 2, 3 en 4 bewezen verklaarde (in de onderliggende strafzaak) misdrijven zijn waarvoor een geldboete kan worden opgelegd van de vijfde categorie.
Omvang wederrechtelijk verkregen voordeel
Het hof concludeert dat de betrokkene voordeel heeft verkregen uit de baten van het onder 3 en 4 bewezenverklaarde in de onderliggende strafzaak (lid 2 van artikel 36e Sr (oud)) en dat het bewezenverklaarde in de onderliggende strafzaak en/of andere strafbare feiten er op enigerlei wijze toe hebben geleid dat de veroordeelde wederrechtelijk voordeel heeft verkregen (lid 3 van artikel 36e Sr (oud)). Deze conclusies baseert het hof op het volgende.
Kasopstelling
De politie heeft een onderzoek verricht naar het wederrechtelijk verkregen voordeel van de betrokkene in de periode van 1 januari 2003 tot en met 8 mei 2007. Hoewel het hof die kasopstelling niet volledig volgt, wordt die kasopstelling hieronder weergegeven (waarbij de nummering is toegevoegd door het hof, ten behoeve van de leesbaarheid). Daarna zal het hof een aantal onderdelen daarvan bespreken. Onderdelen van de kasopstelling die niet zijn betwist door de verdediging of het openbaar ministerie, worden niet toegelicht, tenzij het hof daar ambtshalve redenen voor ziet.
|
Uitgaven |
||
|
a. |
auto’s |
€ 45.600,- |
|
b. |
levensonderhoud |
€ 41.600,- |
|
c. |
verbouwing privé |
€ 19.746,50 |
|
d. |
luxegoederen |
€ 45.906,52 |
|
e. |
verbouwing zakelijk |
€ 37.095,- |
|
f. |
stortingen contant geld |
€ 97.622,50 |
|
g. |
aankoop hennep |
€ 89.015,- |
|
Eindsaldo contant geld |
||
|
h. |
aangetroffen in woning betrokkene |
€ 7.500,- |
|
i. |
aangetroffen bij fouillering betrokkene |
€ 2.374,95 |
|
j. |
aangetroffen in woning moeder betrokkene |
€ 104.855,- |
|
Geldwisselingen |
||
|
k. |
geldwisselingen |
€ 637.500,- |
|
Inkomsten |
||
|
l. |
legale (contante) inkomsten |
€ 35.250,- |
Kasopstelling politie
‒ Beginsaldo kasopstelling
Wat betreft het beginsaldo, oftewel de hoeveelheid legaal verkregen contant geld waarover de betrokkene beschikte aan het begin van de onderzochte periode, heeft de politie (onderbouwd) aangenomen dat dit nihil was. Het hof volgt die conclusie van de politie.
‒ Contant geld vrijspraak witwassen (h en i)
In de onderliggende strafzaak is de betrokkene vrijgesproken van het witwassen van een geldbedrag van € 9.874,-. Het hof begrijpt dat het gaat om de optelsom van de bedragen onder h en i in de kasopstelling. De vrijspraak brengt mee dat het hof die geldbedragen niet aanmerkt als wederrechtelijk verkregen voordeel.
‒ Geldwisselingen (k)
Eerder in deze beslissing (bij de behandeling van de ontvankelijkheid van het openbaar ministerie in de ontnemingsvordering) heeft het hof opgemerkt dat het wat betreft de geldwisselingen uitgaat ‒ net als in de bewezenverklaring in de onderliggende strafzaak ‒ van twaalf geldwisseltransacties waarbij telkens gemiddeld voor een bedrag van € 25.000,- aan bankbiljetten van € 50,- is omgezet in bankbiljetten van € 500,-. Het hof gaat dus uit van geldwisseltransacties voor een totaalbedrag van € 300.000,-. Hoewel een wisseltransactie niet leidt tot een vermogenstoename en dus als zodanig geen voordeel oplevert, leidt het hof uit die transacties wel af dat de betrokkene in de betreffende periode de beschikking had over het genoemde bedrag. Naar het oordeel van het hof is het niet aannemelijk geworden dat de betrokkene die transacties voor iemand anders verrichtte, omdat er onvoldoende aanwijzingen zijn die dat scenario ondersteunen.
In lijn met wat de raadsman heeft bepleit met het oog op het voorkomen van dubbeltellingen, is het hof van oordeel dat het aannemelijk is dat de in de kasopstelling genoemde verbouwingen (c en e) en luxegoederen (d) grotendeels zijn betaald met bankbiljetten die het resultaat waren van de geldwisseltransacties. Om dubbeltellingen te voorkomen gaat het hof ervan uit dat de twaalf geldwisseltransacties (met het oog op de schatting van het wederrechtelijk verkregen voordeel) een vermogen vertegenwoordigen van € 197.251,98 (300.000 - 19.746,50 - 45.906,52 - 37.095).
‒ Inkomsten uit handel in oud ijzer en auto’s
Verbalisant [naam 6] heeft onderzoek gedaan naar de contante inkomsten van de betrokkene uit handel in oud ijzer en auto’s in de jaren 2003 tot halverwege 2007. De verbalisant heeft geconcludeerd dat kan worden aangenomen dat die inkomsten in totaal € 9.500,- bedroegen. Dat heeft de verbalisant onder meer gebaseerd op afgeluisterde telefoongesprekken van de betrokkene gedurende enkele maanden, waaruit volgens de verbalisant niets blijkt van legale zakelijke activiteiten buiten de verhuur van ruimtes in panden.
De raadsman heeft bepleit dat het hof zal uitgaan van een groter bedrag, door aan te sluiten bij de verklaringen die getuige [getuige] daarover heeft afgelegd bij de politie en de rechter-commissaris.
Het hof volgt de politie wat betreft de omvang van de (contante) inkomsten uit de handel in oud ijzer en auto’s. Naar het oordeel van het hof zijn de verklaringen daarover van getuige [getuige] te vaag en wisselend om de basis te vormen van een betrouwbare schatting van de betreffende inkomsten.
‒ Huurinkomsten
Eerder in deze beslissing (bij de behandeling van de ontvankelijkheid van het openbaar ministerie in de ontnemingsvordering) heeft het hof toegelicht waarom het de (contante) inkomsten uit de verhuur van (woon)ruimtes in panden in Amersfoort niet aanmerkt als legale inkomsten. Deze dienen dan ook niet opgeteld te worden bij de (legale) inkomsten in de kasopstelling.
‒ Tussenconclusie
Op basis van het voorgaande komt het hof tot de volgende kasopstelling over de periode van 1 januari 2003 tot en met 8 mei 2007.
|
Uitgaven |
|||
|
a. |
auto’s |
€ 45.600,00 |
|
|
b. |
levensonderhoud |
€ 41.600,00 |
|
|
c. |
verbouwing privé |
€ 19.746,50 |
|
|
d. |
luxegoederen |
€ 45.906,52 |
|
|
e. |
verbouwing zakelijk |
€ 37.095,00 |
|
|
f. |
stortingen contant geld |
€ 97.622,50 |
|
|
g. |
aankoop hennep |
€ 89.015,00 |
|
|
Totaal |
€ 376.585,52 |
||
|
Eindsaldo contant geld |
|||
|
j. |
aangetroffen in woning moeder betrokkene |
€ 104.855,00 |
|
|
Geldwisselingen (rekening houdend met mogelijke dubbeltellingen) |
|||
|
k. |
geldwisselingen |
€ 197.251,98 |
|
|
Inkomsten |
|||
|
l. |
legale (contante) inkomsten |
€ 35.250,00 |
|
|
m. |
handel in oud ijzer en auto’s |
€ 9.500,00 |
|
|
Totaal |
€ 44.750,00 |
Kasopstelling hof
Gelet op de gedane uitgaven (€ 376.585,52), het aangetroffen contant geld (€ 104.855,-) en de verrichte geldwisseltransacties (€ 197.251,98) heeft de betrokkene in die periode in contanten een geldbedrag verworven van € 678.692,50, terwijl slechts een bedrag van € 44.750,- kan worden verklaard door middel van legale contante inkomsten in diezelfde periode. Voor zover dat voordeel van € 678.692,50 niet kan worden verklaard door de genoemde legale contante inkomsten van de betrokkene, concludeert het hof dat strafbare feiten ertoe hebben geleid dat de betrokkene dat voordeel heeft verkregen. Omdat de ontnemingsbeslissing in zoverre is gebaseerd op artikel 36e, derde lid, Sr (oud), hoeft niet te worden geconcretiseerd welke strafbare feiten tot dat voordeel hebben geleid. Het hof verbindt hieraan de conclusie dat de betrokkene in die periode wederrechtelijk voordeel heeft verkregen voor het bedrag van (€ 678.692,50 - € 44.750,- =) € 633.942,50.
In zoverre gaat het om wederrechtelijk voordeel dat kan worden ontnomen op grond van het derde lid van artikel 36e Sr (oud).
Renteopbrengsten
Daarnaast concludeert het hof dat de betrokkene wederrechtelijk voordeel heeft verkregen in de vorm van renteopbrengsten die kunnen worden aangemerkt als baten van het onder 3 of 4 bewezenverklaarde in de onderliggende strafzaak. Het hof baseert deze op het volgende.
‒ Geldbedrag € 104.855,-
In de onderliggende strafzaak is bewezen verklaard (onder 3) dat de betrokkene een geldbedrag van € 104.855,- heeft witgewassen. Het gaat om contant geld dat op 8 mei 2007 is aangetroffen tijdens de doorzoeking op het adres [adres 2] .
Door het openbaar ministerie is (bij e-mail van 9 oktober 2026) een renteoverzicht ingebracht dat betrekking heeft op onder de betrokkene in beslag genomen goederen. Dat overzicht vermeldt onder meer een bedrag van € 114.729,95, met als startdatum 15 mei 2007. Het hof begrijpt dat dit bedrag bestaat uit het onderhavige geldbedrag van € 104.855,- en uit de geldbedragen van € 7.500,- en € 2.374,95 die zijn aangetroffen op 8 mei 2007 in de toenmalige woning van de betrokkene respectievelijk bij de fouillering van de betrokkene. Omdat het hof ervan uitgaat dat de vrijspraak (in de onderliggende strafzaak) van het witwassen van een geldbedrag € 9.874,- (ten laste gelegd onder 3) betrekking heeft op die bedragen van € 7.500,- en € 2.374,95, merkt het hof de renteopbrengsten over die geldbedragen niet aan als wederrechtelijk verkregen voordeel.
Het renteoverzicht van het openbaar ministerie vermeldt dat het geldbedrag van € 114.729,95 in de periode van 15 mei 2007 tot en met 12 oktober 2026 door renteopbrengsten is vermeerderd met een bedrag € 98.786,68. Voor zover die waardevermeerdering betrekking heeft op het geldbedrag van (€ 114,729,95 - € 9.874,- =) € 104.855,-, concludeert het hof dat het gaat om (wederrechtelijk) voordeel dat is verkregen uit de baten van het witwassen van dat geldbedrag. Dit betreft een bedrag van € 90.283,99 (104.855 / 114.729,95 x 98.786,68).
‒ Panden
Het hof heeft in de onderliggende strafzaak onder meer bewezen verklaard (onder 4) dat de betrokkene in de periode van 1 oktober 2002 tot en met 1 oktober 2026 zich schuldig heeft gemaakt aan het medeplegen van valsheid geschrift, inhoudend dat de betrokkene heeft deelgenomen aan valselijk opmaken of vervalsen van werkgeversverklaringen en huurovereenkomsten met het oogmerk die valse geschriften te gebruiken ten behoeve van de hypothecaire financiering van panden op de volgende adressen:
‒ [straat 2] 46-48 in Amersfoort;
‒ [straat 1] 29A en 29B in Amersfoort;
‒ [straat 3] 40 in Amersfoort;
‒ [straat 4] 28 in Amersfoort.
Uit de bewijsvoering blijkt dat de betrokkene ook daadwerkelijk (mede-)eigenaar is geworden van de betreffende panden en dat de betreffende valse geschriften zijn gebruikt voor het verkrijgen van hypothecaire geldleningen voor de aankoop van die panden. Voor de panden aan de [straat 2] , [straat 1] en [straat 3] geldt dat de betrokkene en [naam 5] zijn ieder voor de helft eigenaar geworden. Van het pand aan de [straat 4] was de betrokkene de enige eigenaar.
Op 8 mei 2007 is in opdracht van de officier van justitie (conservatoir) beslag gelegd op de genoemde onroerende goederen. Ook op het pand op het adres [straat 2] 44 in Amersfoort is die dag (conservatoir) beslag gelegd.
Bij de stukken zit een notariële akte van levering van 29 februari 2008 waaruit blijkt dat:
‒ de betrokkene en [naam 5] de panden op de adressen [straat 3] 40, [straat 4] 28, [straat 1] 29-A en 29B en [straat 2] 46-48 hebben verkocht en
‒ [naam 5] en [naam 8] een pand aan de [straat 5] hebben verkocht aan diezelfde koper en
‒ de betrokkene het pand op het adres [straat 2] 44 heeft verkocht aan diezelfde koper en
‒ de koopprijs van al die panden samen € 1.991.577,- bedroeg.
Het openbaar ministerie heeft (als bijlage bij het schriftelijke standpunt van advocaat-generaal Simmelink) een beslagoverzicht ingebracht, dat onder meer de volgende onroerende registergoederen met bijbehorende waarde bevat.
|
‒ |
[straat 4] 28 |
: |
20239,9 |
|
‒ |
[straat 2] 46/48 |
: |
20239,7 |
|
‒ |
[straat 1] 29-A |
: |
20239,7 |
|
‒ |
[straat 1] 29-B |
: |
20239,7 |
|
‒ |
[straat 3] 40 |
: |
20239,7 |
|
‒ |
[straat 2] 44 |
: |
20239,7 |
Het al genoemde renteoverzicht van het openbaar ministerie vermeldt een bedrag van € 121.438,40, met als startdatum 4 maart 2008. Aangezien dat bedrag overeenkomt met de opstelsom van de opgesomde waarden (20239,9 + 5 x 20239,7) en gelet op het tijdverband tussen de genoemde startdatum en de datum van de levering van betreffende planden, gaat het hof ervan uit dat het bedrag van € 121.438,40 betrokkenes deel is van de overwaarde van de verkochte panden, oftewel het geldbedrag dat resteerde na aflossing van de betreffende hypothecaire geldleningen. Uit het renteoverzicht blijkt dat het bedrag van € 121.438,40 door renteopbrengsten is vermeerderd met een bedrag € 98.650,54. Voor zover die renteopbrengsten betrekking hebben op de adressen [straat 4] 28, [straat 2] 46/48, [straat 1] 29-A en 29-B en [straat 3] 40 is het hof van oordeel dat het gaat om (wederrechtelijk) voordeel dat is verkregen uit de baten van het onder 4 bewezen verklaarde medeplegen van valsheid in geschrift. Dat betekent ook dat het hof de renteopbrengsten voor zover die betrekking hebben op [straat 2] 44 niet meegenomen zullen worden, omdat de betrokkene in de hoofdzaak is vrijgesproken van valsheid in geschrift met betrekking tot dat adres. In zoverre zullen de renteopbrengsten uit die overwaarde niet meegenomen worden. Dit gaat om een bedrag van € 82.208,81 ((121.438,40 – 20.239,70) / 121.438,40 x 98.650,54).
‒ Tussenconclusie
Op basis van het voorgaande concludeert het hof dat de betrokkene voor een bedrag van € 172.492,80 (90.283,99 + 82.208,81) aan voordeel heeft verkregen in de vorm van renteopbrengsten waarvan het hof van oordeel is dat het gaat om voordeel uit de baten van het (in de onderliggende strafzaak) onder 3 of 4 bewezenverklaarde.
In zoverre gaat het om wederrechtelijk voordeel dat kan worden ontnomen op grond van het tweede lid van artikel 36e Sr (oud).
Conclusie
Op basis van het voorgaande schat het hof het wederrechtelijk verkregen voordeel van de betrokkene op het bedrag van € 806.435,30 (633.942,50 + 172.492,80).
Afwijzing verzoek opdracht aan OM
De raadsman heeft het hof verzocht het openbaar ministerie op te dragen om per pand (waarop beslag is gelegd) opgave te doen van de verkoopdatum, de opbrengst daarvan en de bestemming van de overwaarde.
Het hof wijst dit verzoek af, omdat het hof (ook op de betreffende punten) al over voldoende gegevens beschikt om te kunnen beslissen op de ontnemingsvordering. De opdracht waarop het verzoek betrekking heeft is dus niet noodzakelijk met het oog op de volledigheid van het onderzoek.
Betalingsverplichting
Overschrijding redelijke termijn
Ter compensatie van de overschrijding van de redelijke termijn vermindert het hof de betalingsverplichting met € 10.000,- ten opzichte van de geschatte omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel. Dit onderbouwt het hof als volgt.
Aan artikel 6 van het EVRM ontleent een betrokkene in een ontnemingszaak het recht dat die zaak wordt behandeld binnen een redelijke termijn. In deze zaak is dat voorschrift niet nageleefd. In verband met het compenseren van die termijnoverschrijding houdt het hof rekening met het volgende.
In de onderliggende strafzaak heeft het hof (bij arrest van 1 februari 2017) de termijnoverschrijding tot dat moment gecompenseerd door de duur van de opgelegde gevangenisstraf te beperken tot de duur van het voorarrest en daarnaast een taakstraf op te leggen van 240 uur. Het (door de Hoge Raad vernietigde) arrest van het hof van diezelfde datum in de ontnemingszaak houdt op dit punt in dat het hof in de ontnemingszaak geen compensatie heeft geboden voor de termijnoverschrijding omdat die compensatie al besloten ligt in de compensatie die is geboden in de strafzaak. Gelet op het voorgaande is het hof van oordeel dat de termijnoverschrijding tot en met 1 februari 2017 al is gecompenseerd door middel van strafvermindering in de onderliggende strafzaak. In zoverre volstaat het hof met de vaststelling dat de behandeling van deze ontnemingszaak niet heeft plaatsgevonden binnen een redelijke termijn.
Na het arrest van 1 februari 2017 heeft het nog negen jaar en negen maanden geduurd voordat het hoger beroep in deze ontnemingszaak wordt afgerond. Het hof biedt daarvoor compensatie door de op te leggen betalingsverplichting te verminderen met € 10.000,- ten opzichte van de geschatte omvang van het wederrechtelijk verkregen voordeel.
Draagkracht
Anders dan de raadsman heeft bepleit, is het hof van oordeel dat er geen grond is voor matiging van de betalingsverplichting vanwege de draagkracht van de betrokkene. Het toepasselijke criterium is dat aanstonds duidelijk is dat de betrokkene op dit moment en in de toekomst geen draagkracht heeft of zal hebben. Daarbij gaat het om gevallen waarin de rechter zonder nader onderzoek kan vaststellen dat de betrokkene op het moment van de ontnemingsprocedure geen draagkracht heeft en dat het zeer waarschijnlijk is dat daarin in de toekomst geen verandering zal komen. Mede gelet op wat de raadsman heeft aangevoerd over de draagkracht van de betrokkene, onder meer door middel van gegevens over de inkomsten van de betrokkene in de jaren 2021, 2023 en 2025, is het hof van oordeel dat er onvoldoende reden is om aan te nemen dat het zeer waarschijnlijk is dat de betrokkene in de toekomst geen draagkracht zal hebben.
Toepasselijk wetsartikel
De maatregel die het hof oplegt is gebaseerd op artikel 36e van het Wetboek van Strafrecht. Dat artikel is toegepast zoals het gold op het moment van het bewezenverklaarde in de onderliggende strafzaak, met uitzondering van het elfde lid, dat wordt toegepast zoals het op dit moment geldt.
BESLISSING
Het hof:
Stelt het bedrag waarop het door de betrokkene wederrechtelijk verkregen voordeel wordt geschat vast op een bedrag van € 806.435,30 (achthonderdzesduizend vierhonderdvijfendertig euro en dertig cent).
Legt de betrokkene de verplichting op tot betaling aan de Staat ter ontneming van het wederrechtelijk verkregen voordeel van een bedrag van € 796.435,30 (zevenhonderzesennegentigduizend vierhonderdvijfendertig euro en dertig cent).
Bepaalt de duur van de gijzeling die ten hoogste kan worden gevorderd op 1.080 dagen.
Deze beslissing is gewezen door mr. J. Steenbrink, mr. K. Gilhuis en mr. I.C.E. Draisma, in aanwezigheid van de griffier mr. D. van der Geld en is uitgesproken op de openbare zitting van het hof van 9 november 2026.