Vreemdelingenrecht
Bewaring van Griekse statushouder ter fine van verwijdering naar Griekenland. Refoulementboordeling. Bij…
Rechtbank Den Haag, 4 november 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:32403 · Rechtbank Den Haag · 4 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-32403
Zaakgegevens
Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Den Haag
- Datum uitspraak
- 4 november 2026
- Datum publicatie
- 4 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.65362
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:32403
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Bewaring van Griekse statushouder ter fine van verwijdering naar Griekenland. Refoulementboordeling. Bij huidige stand van zaken kan niet worden geoordeeld dat verwijdering naar Griekenland niet in strijd is met beginsel van non-refoulement. Daarom kan ook niet worden geoordeeld dat er zicht op uitzetting bestaat. Bewaring is van meet af aan onrechtmatig. Beroep gegrond. Rechtbank beveelt opheffing bewaring. Schadevergoeding.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Rotterdam
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.65362
uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen
[Eiser] , V-nummer: [v-nummer] , eiser
(gemachtigde: mr. S.T.V. Le),
en
de minister van Asiel en Migratie, verweerder
(gemachtigde: mr. A.E. van der Burg).
Procesverloop
Bij besluit van 28 oktober 2026 (het bestreden besluit) heeft verweerder aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring op grond van artikel 59, tweede lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw) opgelegd.
Verweerder heeft de rechtbank hiervan in kennis gesteld. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 3 november 2026 op zitting behandeld. Eiser is verschenen, bijgestaan door zijn gemachtigde. Als tolk is verschenen K. Ghanmi. Verweerder heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.
Overwegingen
Inleiding
Eiser is op [datum] geboren in Gaza. Hij heeft sinds 31 maart 2022 internationale bescherming in Griekenland. Op 11 februari 2026 heeft eiser asiel aangevraagd in Nederland. Bij besluit van 10 augustus 2026 heeft verweerder eisers asielaanvraag niet-ontvankelijk verklaard, omdat hij internationale bescherming in Griekenland heeft, en eiser opgedragen zich onmiddellijk naar Griekenland te begeven (terugkeerbevel). Het tegen dit besluit door eiser ingestelde beroep is door deze rechtbank, zittingsplaats Haarlem, bij uitspraak van 1 oktober 2026 (NL26.47087) ongegrond verklaard.
Op 28 oktober 2026 heeft verweerder aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring op grond van artikel 59, tweede lid, van de Vw opgelegd. Verweerder stelt dat de maatregel wordt gevorderd door het belang van de openbare orde, omdat de voor terugkeer noodzakelijke bescheiden voorhanden zijn, dan wel binnen korte tijd voor handen zullen zijn. De bewaring is gericht op verwijdering van eiser naar Griekenland. De vlucht naar Griekenland staat (vooralsnog) gepland op 11 november 2026.
Refoulementbeoordeling
2. Eiser voert aan dat zijn uitzetting naar Griekenland in strijd is met het beginsel van non-refoulement, zoals voortvloeit uit artikel 4 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (Handvest) en artikel 3 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM), en dat er daarom geen zicht op uitzetting bestaat. Eiser stelt hiertoe dat hij in Griekenland in een onmenselijke situatie heeft verkeerd en dat hij niet zelfredzaam is.
De rechtbank stelt voorop dat verweerder eiser in bewaring heeft gesteld met het oog op verwijdering naar Griekenland, ter uitvoering van een tegen hem uitgevaardigd terugkeerbevel in de zin van artikel 6, tweede lid, van de Terugkeerrichtlijn. Gelet hierop dient ook in deze bewaringszaak, zo nodig ambtshalve, te worden getoetst – zo is tussen partijen ook niet in geschil – of het beginsel van non-refoulement zich niet verzet tegen verwijdering van eiser naar Griekenland. Als het beginsel van non-refoulement zich verzet tegen verwijdering, ontbreekt het zicht op uitzetting en is de bewaringsmaatregel onrechtmatig (vgl. het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 4 september 2025, Adrar, ECLI:EU:C:2025:647, en de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) van 23 januari 2026, ECLI:NL:RVS:2026:329).
Verweerder heeft in de maatregel van bewaring gemotiveerd dat verwijdering van eiser naar Griekeland niet in strijd is met het beginsel non-refoulement en heeft daarbij (onder meer) verwezen naar de uitspraak van zittingsplaats Haarlem (zie 1.1).
De (zittingsplaats van deze) rechtbank overweegt over het risico op refoulement als volgt.
De Afdeling heeft in haar uitspraken van 28 juli 2021, ECLI:NL:RVS:2021:1626 en ECLI:NL:RVS:2021:1627, geoordeeld dat verweerder ten aanzien van Griekenland niet zonder meer kan uitgaan van het interstatelijk vertrouwensbeginsel. Meer concreet heeft de Afdeling geoordeeld dat verweerder niet zonder meer ervan uit kan gaan dat de leefomstandigheden die statushouders bij terugkeer in Griekenland te verduren krijgen niet de bijzonder hoge drempel van zwaarwegendheid van het arrest Ibrahim bereiken.
Naar aanleiding van deze Afdelingsuitspraken en nader verricht feitenonderzoek (het eerste ‘verslag feitenonderzoek naar statushouders in Griekenland’, van 24 juni 2022), heeft verweerder in Informatiebericht (IB) 2022/84 een vaste gedragslijn neergelegd aan de hand waarvan hij asielzaken van Griekse statushouders kon beoordelen. IB 2022/84 is op 15 mei 2024 vervangen door IB 2024/31. Het uitgangspunt in deze IB’s was dat een asielaanvraag van een Griekse statushouder slechts niet-ontvankelijk wordt verklaard als de Griekse statushouder in het bezit is van zijn verblijfsvergunning, belastingnummer en sociaal zekerheidsnummer en in Griekenland onderdak en voorzieningen had én die opnieuw kan krijgen.
Op 3 september 2024 is het tweede ‘verslag feitenonderzoek naar statushouders in Griekenland’ gepubliceerd. Naar aanleiding hiervan heeft verweerder IB 2025/20 opgesteld, dat later is opgevolgd door IB 2026/1 en, inmiddels, IB 2026/31. Het uitgangspunt in de twee laatstgenoemde IB’s is dat een asielaanvraag van een Griekse statushouder niet-ontvankelijk kan worden verklaard als de Griekse statushouder als zelfredzaam kan worden beschouwd. Daarvan is (onder andere) sprake als de vreemdeling een meerderjarige man is die alleen in Nederland verblijft, met een geldige Griekse verblijfsvergunning en waarbij geen sprake is van omstandigheden die de zelfredzaamheid van de vreemdeling (significant) belemmeren.
Uit het voorgaande volgt dat verweerder sinds het tweede ‘verslag feitenonderzoek naar statushouders in Griekenland’, op grond van de daarop gebaseerde IB’s, eerder dan voorheen aanneemt dat een Griekse statushouder bij terugkeer naar Griekenland geen risico loopt om terecht te komen in een met artikel 4 van het Handvest en artikel 3 van het EVRM strijdige situatie. De reden hiervoor is dat verweerder meent dat er inmiddels sprake is van een structurele verbetering voor Griekse statushouders ten opzichte van de situatie in 2021.
In de (onder 1.1. genoemde) uitspraak van 1 oktober 2026 heeft zittingsplaats Haarlem dit standpunt van verweerder gevolgd en het beroep van eiser tegen het besluit van 10 augustus 2026, waarbij zijn asielaanvraag niet-ontvankelijk is verklaard en hem een terugkeerbevel is opgelegd, ongegrond verklaard.
De rechtbank is er echter ambtshalve mee bekend dat over de rechtsvraag of de situatie voor statushouders in Griekenland structureel is verbeterd ten opzichte van de situatie in 2021 en, in het verlengde daarvan, of de vaste gedragslijn in IB 2026/1 en IB 2026/31 rechtmatig is, in den lande (tussen de verschillende zittingsplaatsen en daarbinnen) divergerende rechtspraak bestaat. De rechtbank wijst er in dit verband op dat zittingsplaats Haarlem in een uitspraak van 29 oktober 2026 (ECLI:NL:RBDHA:2026:32266) heeft geoordeeld dat verweerder met IB 2026/31 en de overige overgelegde stukken niet heeft onderbouwd dat sprake is van een structurele verbetering voor Griekse statushouders ten opzichte van de situatie in 2021. Tot op heden heeft de Afdeling zich ook nog niet in een gemotiveerde uitspraak uitgelaten over deze rechtsvraag. Verder geldt dat de meervoudige kamer van deze zittingsplaats op de zitting van 24 november 2026 een asielzaak van een Griekse statushouder zal behandelen en naar aanleiding daarvan een richtinggevende uitspraak zal doen. Bij deze zittingsplaats zijn meerdere zaken van Griekse statushouders aanhangig.
Uit het voorgaande volgt samengevat weergegeven het volgende. Na de Afdelingsuitspraken in 2021 is voor langere tijd aangenomen dat Griekse statushouders, met uitzondering van die voldeden aan specifieke voorwaarden (zie 2.2.), niet konden worden teruggestuurd naar Griekenland, omdat dit in strijd zou komen met het beginsel van non-refoulement. Over de rechtsvraag of dat inmiddels wel/vaker weer kan, bestaat divergerende rechtspraak en heeft de Afdeling zich nog niet uitdrukkelijk uitgelaten. De meervoudige kamer van deze zittingsplaats zal op afzienbare termijn een richtinggevende uitspraak doen. Hierop kan thans niet worden vooruitgelopen.
Bij deze stand van zaken kan door de rechtbank niet worden geoordeeld dat verwijdering van eiser naar Griekenland niet in strijd zal zijn met het beginsel van non-refoulement, zoals dat voortvloeit uit artikel 4 van het Handvest en artikel 3 van het EVRM. Dit heeft tot gevolg dat ook niet kan worden geoordeeld dat er een redelijk vooruitzicht op verwijdering van eiser naar Griekenland bestaat (zie overweging 2.1). Dit betekent dat niet aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor vreemdelingbewaring is voldaan en dat de maatregel van bewaring van meet af aan onrechtmatig moet worden geacht. De hiertoe aangevoerde beroepsgrond slaagt.
Conclusie en gevolgen
3. Het beroep is gezien het voorgaande gegrond. De maatregel van vreemdelingenbewaring is vanaf het moment van opleggen daarvan (op 28 oktober 2026) onrechtmatig. De rechtbank beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag (4 november 2026). De overige beroepsgronden kunnen onbesproken blijven.
4. Op grond van artikel 106 van de Vw kan de rechtbank indien zij de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring beveelt aan de vreemdeling een schadevergoeding ten laste van de Staat toekennen. De rechtbank acht gronden aanwezig om aan eiser een schadevergoeding toe te kennen voor 8 dagen onrechtmatige (tenuitvoerlegging van de) vreemdelingenbewaring, ten bedrage van 8 x € 120,- (verblijf detentiecentrum) = € 960,-.
5. De rechtbank veroordeelt verweerder in de door eiser gemaakte proceskosten. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,- (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 907,- en een wegingsfactor 1).
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep gegrond;
- beveelt de opheffing van de maatregel van vreemdelingenbewaring met ingang van vandaag (4 november 2026);
- veroordeelt de Staat der Nederlanden tot het betalen van € 960,- aan schadevergoeding aan eiser, te betalen door de griffier en beveelt de tenuitvoerlegging van deze schadevergoeding;
- veroordeelt verweerder tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.
Deze uitspraak is gedaan door mr. F.A. Groeneveld, rechter, in aanwezigheid van mr. F. van der Zanden, griffier.
Deze uitspraak is openbaar gemaakt door publicatie daarvan op rechtspraak.nl op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.