Vreemdelingenrecht

Derdelander Oekraïne; meerdere terugkeerbesluiten; beroep niet-ontvankelijk

Rechtbank Den Haag, 23 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 23 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Arnhem
Datum uitspraak
23 oktober 2026
Datum publicatie
6 november 2026
Zaaknummer
NL24.9119
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:32763
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Derdelander Oekraïne; meerdere terugkeerbesluiten; beroep niet-ontvankelijk

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Arnhem

Bestuursrecht

zaaknummer: NL24.9119


uitspraak van de enkelvoudige kamer van 23 oktober 2026 in de zaak tussen

[eiser] , v-nummer: [x] , eiser

(gemachtigde: mr. E.J.L. van de Glind),

en

de minister van Asiel en Migratie

(gemachtigde: [gemachtigde] ).

Procesverloop

1. Op 7 februari 2024 heeft de minister aan eiser een terugkeerbesluit opgelegd waarin aan eiser is meegedeeld dat de aan hem toegekende tijdelijke bescherming per 4 maart 2024 eindigt. Eiser heeft hiertegen op 5 maart 2024 beroep ingesteld en de voorzieningenrechter gevraagd een voorlopige voorziening te treffen.

1.1.

Bij uitspraak van 4 april 2024 heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank en zittingsplaats het verzoek om een voorlopige voorziening toegewezen en bepaald dat eiser moet worden behandeld alsof het recht op tijdelijke bescherming op hem van toepassing is, tot uitspraak is gedaan op het beroep.

1.2.

Bij besluit van 1 augustus 2025 heeft de minister eiser medegedeeld dat het terugkeerbesluit van 7 februari 2024 is ingetrokken en vervangen door een nieuw terugkeerbesluit. Daarbij is aangegeven dat eiser onder de zogenoemde bevriezingsmaatregel valt en dat die maatregel op 4 september 2025 eindigt. Eiser heeft op 4 september 2025 aanvullende gronden ingediend tegen dat terugkeerbesluit.

1.3.

Op 2 juni 2026 hebben de Spaanse autoriteiten Nederland verzocht om het opgelegde terugkeerbesluit van 1 augustus 2025 op te heffen, omdat aan eiser in Spanje een verblijfsvergunning is verleend. Op 12 juni 2026 is het terugkeerbesluit van 1 augustus 2025 opgeheven.

1.4.

De rechtbank heeft het beroep op 28 augustus 2026 op zitting behandeld. Eiser en zijn gemachtigde zijn niet verschenen. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde.

Beoordeling door de rechtbank

Feiten en omstandigheden

2. Eiser heeft de Turkse nationaliteit. Hij had in Oekraïne een tijdelijke verblijfsvergunning op het moment dat de Russische strijdkrachten op 24 februari 2022 begonnen met een grootschalige invasie van Oekraïne. Eiser is vanuit Oekraïne naar Nederland gekomen en heeft hier als zogeheten derdelander facultatieve tijdelijke bescherming verkregen op grond van de Richtlijn tijdelijke bescherming (Richtlijn) en het daarop gebaseerde Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van 4 maart 2022 (Uitvoeringsbesluit). Ook heeft hij, om deze tijdelijke bescherming te kunnen krijgen, een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd ingediend. Deze aanvraag is op 1 september 2023 buiten behandeling gesteld. Hiertegen heeft eiser geen beroep ingesteld.

2.1.

De minister heeft aanvankelijk bepaald dat de facultatieve tijdelijke bescherming met ingang van 4 september 2023 eindigt. Dit heeft de minister aan eiser bij besluit van 1 september 2023 bekendgemaakt. Met dit besluit is aan eiser ook een terugkeerbesluit opgelegd (eerste terugkeerbesluit). Hiertegen heeft eiser beroep ingesteld. Dit besluit heeft de minister ingetrokken nadat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) bij uitspraak van 17 januari 2024 had bepaald dat het recht op tijdelijke bescherming van derdelanders met een tijdelijke verblijfsvergunning van rechtswege niet op deze datum kon eindigen, maar van rechtswege zou eindigen op 4 maart 2024. In een brief van 24 januari 2024 heeft de minister eiser gewezen op deze beëindiging van rechtswege op 4 maart 2024. Eiser heeft het beroep tegen het eerste terugkeerbesluit op 27 augustus 2026 ingetrokken.

2.2.

De minister heeft op 7 februari 2024 opnieuw een terugkeerbesluit opgelegd (tweede terugkeerbesluit) en vastgesteld dat eiser met ingang van 5 maart 2024 niet langer rechtmatig in Nederland verblijft en de Europese Unie moet verlaten. Tegen het tweede terugkeerbesluit heeft eiser dit beroep ingesteld.

2.3.

Deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam, en de Afdeling hebben op 29 maart 2024 en 25 april 2024 prejudiciële vragen gesteld aan het Hof van Justitie over de uitleg van de Richtlijn. De minister heeft vanwege deze prejudiciële vragen de bevriezingsmaatregel genomen. Deze vragen zijn beantwoord in een arrest van 19 december 2024 (arrest Kaduna). Het Hof van Justitie heeft geoordeeld dat het Unierecht het een lidstaat toestaat om de verleende facultatieve tijdelijke bescherming op een eerder tijdstip in te trekken dan dat waarop de verplichte tijdelijke bescherming geen rechtsgevolgen meer heeft. Ook heeft het Hof van Justitie geoordeeld dat het lidstaten niet is toegestaan een terugkeerbesluit te nemen voordat de tijdelijke bescherming is beëindigd.

2.4.

De Afdeling heeft in haar uitspraken van 23 april 2025 uitgelegd hoe het arrest van het Hof van Justitie dient te worden toegepast en heeft bevestigd dat de tijdelijke bescherming voor derdelanders op 4 maart 2024 is geëindigd. Bij brief van 3 juni 2025 heeft de minister meegedeeld dat hij heeft besloten om naar aanleiding van deze Afdelingsuitspraken de bevriezingsmaatregel per 4 september 2025 te beëindigen. Op 10 juli 2025 heeft deze rechtbank, zittingsplaats Amsterdam, naar aanleiding van het arrest van het Hof van Justitie van 19 december 2024 einduitspraak gedaan.

2.5.

Bij besluit van 1 augustus 2025 (derde terugkeerbesluit) heeft de minister het tweede terugkeerbesluit ingetrokken en aan eiser een nieuw terugkeerbesluit opgelegd. Het derde terugkeerbesluit is op 12 juni 2026 opgeheven, omdat de Spaanse autoriteiten dat aan de minister hebben verzocht. Ook is de SIS-signalering niet langer van kracht.

Ontvankelijkheid van het beroep tegen het tweede terugkeerbesluit

3. De rechtbank is van oordeel dat eiser geen belang meer heeft bij een inhoudelijke beoordeling van het tweede terugkeerbesluit. De minister heeft dit prematuur genomen terugkeerbesluit, als gevolg van het arrest Kaduna en de uitspraken van de Afdeling van 23 april 2025, vervangen door het derde terugkeerbesluit. Eiser heeft geen omstandigheden naar voren gebracht die meebrengen dat hij toch een belang heeft bij een beoordeling van het tegen het tweede terugkeerbesluit gerichte beroep. Daarom is het beroep in zoverre niet-ontvankelijk.

Ontvankelijkheid van het beroep tegen het derde terugkeerbesluit

4. De rechtbank begrijpt het besluit van 1 augustus 2025 zo dat de minister hiermee het tweede terugkeerbesluit van 7 februari 2024 heeft ingetrokken en vervangen door het derde terugkeerbesluit. De rechtbank zal dit besluit aanmerken als een besluit tot vervanging, als bedoeld in artikel 6:19 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), van het eerdere terugkeerbesluit.

4.1.

De rechtbank ziet zich allereerst voor de vraag gesteld of eiser voldoende procesbelang heeft bij het door hem ingestelde beroep, nu het derde terugkeerbesluit op 12 juni 2026 is opgeheven. De bestuursrechter hoeft een ingediend beroep alleen inhoudelijk te beoordelen, als dit van betekenis is voor de beslechting van het geschil over het voorliggende besluit. Daarbij geldt dat het doel dat de indiener voor ogen heeft met het ingestelde rechtsmiddel moet kunnen worden bereikt en voor hem feitelijk van betekenis is. De indiener moet dus een actueel en reëel belang hebben bij een inhoudelijke beoordeling van het beroep. Als dat belang is vervallen, is de bestuursrechter niet geroepen uitspraak te doen uitsluitend vanwege de principiële betekenis daarvan.

4.2.

Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiser geen belang meer bij de inhoudelijke beoordeling van het beroep. Hij heeft namelijk bereikt wat hij met het beroep wilde bereiken, namelijk de opheffing van het derde terugkeerbesluit en de SIS-signalering. De vraag of de minister moet worden veroordeeld tot het vergoeden van proceskosten, geeft onvoldoende aanleiding om tot een inhoudelijke beoordeling van de zaak over te gaan. Het beroep is daarom niet-ontvankelijk.

4.3.

De rechtbank ziet zich vervolgens voor de vraag gesteld of de minister met toepassing van artikel 8:75 van de Awb tot vergoeding van de proceskosten moet worden veroordeeld. De rechtbank overweegt dat ook bij een niet-ontvankelijk beroep aanleiding kan bestaan om het bestuursorgaan te veroordelen in de proceskosten. De rechtbank moet hiervoor beoordelen of de minister geheel of gedeeltelijk aan eiser is tegemoetgekomen of dat het procesbelang anderszins door zijn toedoen is vervallen. Van tegemoetkomen is geen sprake als een in beroep bestreden besluit is gewijzigd wegens veranderde omstandigheden.

4.4.

De rechtbank is van oordeel dat in dit geval sprake is van een tegemoetkoming door de minister nu hij het tweede terugkeerbesluit heeft opgeheven en vervangen. Voor de gronden die door eiser zijn aangevoerd tegen het derde terugkeerbesluit zal de rechtbank geen vergoeding toekennen. Dat terugkeerbesluit is opgeheven vanwege een nieuwe omstandigheid, namelijk het verzoek om opheffing van de Spaanse autoriteiten vanwege een aan eiser verleend verblijfsrecht. Het terugkeerbesluit is dus niet opgeheven vanwege de onrechtmatigheid ervan. De rechtbank neemt daarbij in aanmerking dat de bevriezingsmaatregel niet aan het nemen van een terugkeerbesluit in de weg stond. Daarom bestaat er in zoverre geen aanleiding om de minister tot vergoeding van de proceskosten te veroordelen.

Conclusie en gevolgen

5. Het beroep, zowel voor zover het is gericht tegen het tweede terugkeerbesluit als tegen het derde terugkeerbesluit, is niet-ontvankelijk.

5.1.

Omdat de minister het tweede terugkeerbesluit heeft ingetrokken en vervangen door het derde terugkeerbesluit, heeft eiser wel recht op een proceskostenvergoeding. De rechtbank veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor een door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 934 bestaande uit een punt voor het beroepschrift met een waarde per punt van € 934 en wegingsfactor 1.

Beslissing

De rechtbank:

  • verklaart het beroep niet-ontvankelijk;

  • veroordeelt de minister in de proceskosten van eiser tot een bedrag van € 934.

Deze uitspraak is gedaan door mr. G.W.B. Heijmans, rechter, in aanwezigheid van mr. I.S. Pruijn, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

Bent u het niet eens met deze uitspraak?

Als u het niet eens bent met deze uitspraak, kunt u een brief sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin u uitlegt waarom u het er niet mee eens bent. Dit heet een beroepschrift. U moet dit beroepschrift indienen binnen 4 weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden. U ziet deze datum hierboven.

Richtlijn 2001/55/EG van de Raad van 20 juli 2001 betreffende minimumnormen voor het verlenen van tijdelijke bescherming in geval van massale toestroom van ontheemden en maatregelen ter bevordering van een evenwicht tussen de inspanning van de lidstaten voor de opvang en het dragen van de consequenties van de opvang van deze personen. Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/382 van de Raad van 4 maart 2022 tot vaststelling van het bestaan van een massale toestroom van ontheemden uit Oekraïne in de zin van artikel 5 van Richtlijn 2001/55/EG, en tot invoering van tijdelijke bescherming naar aanleiding daarvan. Zaaknr. NL23.26809. ABRvS, 17 januari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:32. ECLI:NL:RBDHA:2024:4394. ABRvS, 25 april 2024, ECLI:NL:RVS:2024:1742. Kamerbrief van 25 april 2024, met kenmerk 5431272, waarbij aan derdelanders tot de beantwoording van prejudiciële vragen door het HvJEU weer dezelfde rechten is verleend als de ontheemden die onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming vallen. HvJEU 19 december 2024, ECLI:EU:C:2024:1038 (Kaduna). ABRvS, 23 april 2025, ECLI:NL:RVS:2025:1827, ECLI:NL:RVS:2025:1829 en ECLI:NL:RVS:2025:1836. Kamerstukken II 2024/25, 19637, nr. 3434. Rb. Den Haag, zp Amsterdam 10 juli 2025, ECLI:NL:RBDHA:2025:12445. Zie bijvoorbeeld ABRvS 23 april 2025, ECLI:NL:RVS:2025:1788. Zie bijvoorbeeld ABRvS 12 oktober 2022, ECLI:NL:RVS:2022:2927. Zie onder meer ABRvS 26 april 2018, ECLI:NL:RVS:2018:1423 en van 9 september 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2140 en meer recent van 1 juni 2022, ECLI:NL:RVS:2022:1565. ABRvS 5 augustus 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1855. ABRvS 8 april 2019, ECLI:NL:RVS:2019:1084. Zie ABRvS 31 oktober 2025, ECLI:NL:RVS:2025:5214. Dit volgt uit artikelen 7:15 en 8:75 van de Awb.