Vreemdelingenrecht
Bewaring; 59b Vw 2000; alle gronden betwist, geen gebrek in het voortraject want geen onrechtmatige…
Rechtbank Den Haag, 5 november 2026
ECLI:NL:RBDHA:2026:33419 · Rechtbank Den Haag · 5 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-den-haag/bestuursrecht/vreemdelingenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbdha-2026-33419
Zaakgegevens
Op 5 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.
- Instantie
- Rechtbank Den HaagRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Arnhem
- Datum uitspraak
- 5 november 2026
- Datum publicatie
- 12 november 2026
- Zaaknummer
- NL26.64098
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Vreemdelingenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBDHA:2026:33419
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Bewaring; 59b Vw 2000; alle gronden betwist, geen gebrek in het voortraject want geen onrechtmatige binnentreding; geen lichter middel; ongegrond.
Uitspraak
RECHTBANK DEN HAAG
Zittingsplaats Arnhem
Bestuursrecht
zaaknummer: NL26.64098
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 5 november 2026
in de zaak tussen
[eiser] , v-nummer: [x] , eiser
(gemachtigde: mr. C.F. Wassenaar),
en
de minister van Asiel en Migratie,
(gemachtigde: mr. P. Loijenga).
Samenvatting
1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59b, eerste lid, aanhef en onder b, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw 2000). Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Aan de hand van wat eiser aanvoert en ook ambtshalve beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.
De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. De maatregel voldoet aan de voorwaarden. De minister hoefde niet te kiezen voor een lichter middel. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.
Procesverloop
2. Met het bestreden besluit van 22 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.
Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.
De rechtbank heeft het beroep op 30 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser en de gemachtigde van de minister.
Beoordeling door de rechtbank
Toetsingskader
3. De minister kan in vreemdelingenbewaring stellen de vreemdeling die rechtmatig verblijf heeft op grond van artikel 8, aanhef en onder f, subonderdeel 2° of onder h, subonderdeel 2° van de Vw 2000 voor zover dit betrekking heeft op een asielaanvraag. Vreemdelingenbewaring op deze grond is slechts toegestaan indien deze noodzakelijk is om de gegevens te verkrijgen die ten grondslag liggen aan de asielaanvraag. Het moet gaan om gegevens die niet zouden kunnen worden verkregen indien de aanvrager niet in vreemdelingenbewaring zou worden gehouden, met name wanneer sprake is van een onderduikrisico. Voor het toepassen van deze bewaringsgrond moet aan twee voorwaarden zijn voldaan: (1) De bewaring is noodzakelijk om de gegevens te verkrijgen die nodig zijn voor de beoordeling van de asielaanvraag; en (2) Tenminste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb 2000), doen zich voor.
De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. In het besluit tot vreemdelingenbewaring vermeldt de minister de feitelijke en juridische gronden waarop de vreemdelingenbewaring is gebaseerd en de reden dat geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast.
Is er sprake van een gebrek in het voortraject?
4. Eiser betoogt dat sprake is van een gebrek in het voortraject, omdat het binnentreden onrechtmatig heeft plaatsgevonden. Volgens eiser hebben de buitengewoon opsporingsambtenaren van de Dienst Vervoer en Ondersteuning (boa’s) actief gebruikgemaakt van derden om eiser uit een kamer te halen waar zij zelf geen bevoegdheid tot binnentreden voor hadden. Eiser bevond zich namelijk niet in zijn eigen kamer – waarvoor de boa’s een machtiging tot binnentreden hadden – maar in de kamer van een vriendin. De boa’s hadden geen machtiging om die kamer binnen te treden, maar COA-medewerkers zijn de kamer vervolgens wel binnengetreden waarna zij eiser hebben aangetroffen. Ter ondersteuning van zijn betoog heeft eiser een verklaring overgelegd van de vriendin in wier kamer eiser is aangetroffen. Volgens eiser is de binnentreding gelet op het voorgaande onrechtmatig en daarmee ook de daaropvolgende inbewaringstelling omdat de belangenafweging in zijn voordeel dient uit te vallen.
De minister stelt dat uit het op ambtseed opgemaakte proces-verbaal van de staandehouding, overbrenging en ophouding (M-105) niet blijkt dat COA-medewerkers actief door de boa’s zijn ingezet. Van een gebrek in het voortraject is daarom dan ook geen sprake, aldus de minister.
Deze beroepsgrond slaagt niet. Anders dan eiser ziet de rechtbank in de gevolgde gang van zaken geen aanleiding om uit te gaan van een gebrek in het voortraject. Uit het proces-verbaal van de staandehouding, overbrenging en ophouding en het proces-verbaal van binnentreden woning volgt niet dat de boa’s op enig moment de kamer waar eiser bleek te verblijven zijn binnengetreden dan wel de COA-medewerkers hebben verzocht om dit voor hen te doen. Uit de processen-verbaal volgt slechts dat de COA-medewerkers aan de boa’s informatie hebben verstrekt over waar eiser zich kon bevinden en dat er vervolgens COA-medewerkers uit zichzelf naar de kamer zijn gegaan waar eiser zou verblijven. Deze COA-medewerkers zijn vervolgens de kamer binnengegaan. Eiser is vervolgens zelf naar buiten gekomen, waarna hij door de boa’s staande is gehouden. Uit deze processen-verbaal volgt niet dat er sprake was van het actief inzetten van derden door de boa’s. In aanvulling daarop merkt de rechtbank op dat uit de overgelegde verklaring van de vriendin van eiser evenmin volgt dat de COA-medewerkers door de verbalisanten zijn ingezet om eiser van de kamer te halen dan wel dat de boa’s zelf de kamer zijn binnengetreden. De rechtbank heeft dan ook geen aanleiding om te twijfelen aan de inhoud van deze processen-verbaal. De rechtbank ziet geen grond voor het oordeel dat er sprake is van onrechtmatige binnentreding. Van een gebrek in het voortraject is daarom geen sprake.
Kunnen de door de minister vermelde gronden de maatregel dragen?
5. In de maatregel staat dat de vreemdelingenbewaring noodzakelijk is met het oog op het vaststellen van de gegevens die ten grondslag liggen aan een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning asiel en die niet zouden kunnen worden verkregen indien de aanvrager niet in vreemdelingenbewaring zou worden gehouden, met name omdat er sprake is van een onderduikrisico.
In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:
a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij hij zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
h. heeft te kennen gegeven dat hij geen gevolg zal geven aan de verplichting tot terugkeer;
j. een aanvraag voor het verlenen van een verblijfsvergunning asiel heeft ingediend die niet-ontvankelijk is verklaard of is afgewezen als kennelijk ongegrond;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb 2000 heeft gehouden;
q. meerdere aanvragen tot het verlenen van een verblijfsvergunning heeft ingediend die niet tot verlening van een verblijfsvergunning hebben geleid;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.
Eiser heeft alle gronden betwist. De minister heeft tijdens de zitting de gronden j en q laten vallen.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister de gronden b en h terecht tegengeworpen, omdat deze feitelijk juist zijn. Eiser heeft namelijk op 26 november 2024 een terugkeerbesluit gekregen en heeft daar geen gevolg aan gegeven. Eiser heeft vervolgens tijdens het vertrekgesprek van 8 oktober 2026 en tijdens het gehoor voorafgaand aan de inbewaringstelling aangegeven dat hij niet terug wil keren naar zijn land van herkomst. Dat eiser inmiddels wederom een asielaanvraag heeft gedaan maakt, anders dan eiser stelt, niet dat de minister deze gronden niet aan de maatregel ten grondslag mag leggen.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister ook grond p terecht aan de maatregel ten grondslag gelegd, omdat deze feitelijk juist is. Niet is gebleken dat eiser beschikt over een document zoals bedoeld in artikel 4.21 van het Vb 2000. Dat eiser wel over een paspoort beschikt, maakt dit niet anders. Een geldig reisdocument is niet zonder meer een document zoals bedoeld in artikel 4.21 van het Vb 2000. In het geval van eiser bevat zijn paspoort geen visum. De minister heeft bij deze grond voldoende gemotiveerd waarom hieruit een risico op onttrekking aan het toezicht op vreemdelingen voortvloeit, door te stellen dat eiser niet beschikt over een visum en niet van de mogelijkheid gebruik heeft gemaakt om daadwerkelijk zelfstandig terug te keren naar Senegal.
Ook grond r is feitelijk juist. Eiser staat namelijk niet ingeschreven op een adres in de Basisregistratie Personen (BRP). De minister heeft in de maatregel voldoende toegelicht waarom op grond van dit feit een risico op onderduiken bestaat. Door het niet hebben van een vaste woon- of verblijfplaats is eiser namelijk niet beschikbaar voor de asiel- en terugkeerprocedure. Het betoog van eiser dat deze motivering voor elke afgewezen asielzoeker geldt, maakt niet dat geen sprake is van een individuele motivering.
Verder is grond s feitelijk juist, omdat eiser niet beschikt over voldoende middelen van bestaan. Eiser betoogt dat de minister ten onrechte niet heeft meegenomen dat hij financieel ondersteund wordt door zijn partner uit Frankrijk. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiser echter onvoldoende onderbouwd dat hij geld krijgt van zijn (gestelde) partner, hoe vaak en hoeveel. De rechtbank wijst er in dat kader op dat uit de overgelegde brief van de (gestelde) partner niet blijkt dat deze eiser financieel ondersteunt. Overigens is de eventuele (financiële) afhankelijkheid van een partner in redelijkheid niet gelijk te stellen aan het zelf beschikken over voldoende middelen van bestaan, omdat het inkomen waarover de vreemdeling zelfstandig beschikt bepalend is. De minister heeft voldoende gemotiveerd dat hieruit een onderduikrisico voortvloeit, omdat eiser bij gebreke van deze middelen niet feitelijk in staat is om op eigen gelegenheid uit Nederland dan wel de Europese Unie te vertrekken, terwijl hij daar wel toe verplicht is.
Omdat de gronden b, h, p, r en s feitelijk juist zijn en de minister, voor zover nodig, voldoende heeft gemotiveerd waarom uit deze gronden een onderduikrisico volgt, zijn deze gronden voldoende als grondslag voor de maatregel van bewaring. Gelet hierop behoeft grond a geen bespreking.
Had de minister moeten volstaan met een lichter middel?
6. Eiser voert aan dat de minister een lichter middel had moeten opleggen vanwege zijn medische problemen. Eiser stelt dat hij het zwaar heeft in detentie vanwege zijn trauma’s. Verder heeft eiser last van PTSS en hij lijkt zich psychotisch te gedragen. Ter onderbouwing heeft eiser zijn medisch dossier overgelegd. In het detentiecentrum is er volgens eiser geen afdoende behandeling voorhanden. Eiser heeft een verzoek tot het vaststellen van zijn detentiegeschiktheid ingediend bij het detentiecentrum.
De minister betoogt dat gelet op de aan de maatregel ten grondslag liggende gronden en het gegeven dat eiser niet wil meewerken aan terugkeer naar zijn land van herkomst terecht is afgezien van het toepassen van een lichter middel. De minister stelt verder dat er voldoende medische voorzieningen aanwezig zijn op het detentiecentrum. Uit het medisch dossier blijkt dat eiser met een psycholoog heeft gesproken en onder toezicht is geplaatst. Er vindt een voortdurende belangenafweging plaats. Er is niet gebleken dat eiser detentieongeschikt is, aldus de minister.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft de minister in de maatregel van bewaring voldoende gemotiveerd dat niet met een lichter middel dan de inbewaringstelling kon worden volstaan. De minister heeft er daarbij terecht op gewezen dat eiser al geruime tijd weet dat hij dient terug te keren naar Senegal, maar dat eiser geen enkele actie heeft ondernomen om te vertrekken. Ook heeft de minister terecht betrokken dat hij al een lichter middel heeft toegepast door in de periode voorafgaand aan de bewaring op 8 oktober 2026 een vertrekgesprek te voeren met eiser, maar dat eiser in dat gesprek heeft aangegeven niet te zullen terugkeren naar Senegal. Ook volgt uit de gronden van de maatregel van bewaring en de motivering daarvan dat het risico groot is dat eiser zich aan het toezicht zal onttrekken.
De rechtbank stelt vast dat uit het dossier blijkt dat sprake is van een kwetsbare vreemdeling. Dit gegeven moest de minister bij het opleggen van de maatregel van bewaring betrekken. Uit de toelichting op de maatregel blijkt dat de minister dit ook heeft gedaan. Uit deze toelichting blijkt immers dat hij alle door eiser naar voren gebrachte medische omstandigheden (de fysieke en psychische gesteldheid en de eerdere suïcidale uitspraken) bij het opleggen van de maatregel heeft betrokken. De minister heeft er terecht op gewezen dat de medische zorgverlening binnen de detentie- en uitzetcentra gelijkwaardig is aan de gezondheidszorg in de vrije maatschappij. Ook blijkt uit de maatregel dat er melding van wordt gemaakt dat eiser nog steeds suïcidale gedachten heeft en is uit voorzorg een verpleegkundige aanwezig geweest tijdens de staandehouding, overbrenging en tijdens het gehoor voorafgaande aan de vreemdelingenbewaring. De gemachtigde van eiser heeft tijdens de zitting aangegeven geen verpleegkundige tijdens het gehoor te hebben gezien. Dit leidt echter niet tot een ander oordeel omdat uit het gehoor duidelijk blijkt dat eiser (voorafgaand) aan het gehoor is gezien door een verpleegkundige waarbij onder meer over eisers medicatie is gesproken.
De rechtbank stelt verder vast dat het medisch dossier van eiser pas na het opleggen van de maatregel van bewaring is opgesteld en ook pas toen bij de minister bekend is geworden. De minister kon daar ten tijde van de inbewaringstelling dus geen rekening mee houden. Dit neemt evenwel niet weg dat dit dossier wel van belang kan zijn bij de beoordeling van de vraag of eiser na zijn inbewaringstelling heeft aangetoond dat hij niet (langer) detentiegeschikt is. Dat is echter niet het geval. Van detentieongeschiktheid is pas sprake als vaststaat dat de in detentie beschikbare medische zorg in het geval van de vreemdeling niet toereikend is. Ook kan sprake zijn van detentieongeschiktheid als is aangetoond dat de vreemdeling niet in staat is de inbewaringstelling op verantwoorde wijze te ondergaan of wanneer zijn psychische omstandigheden in detentie door gebrek aan medische zorg zullen verslechteren. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiser niet aangetoond dat van (één van) die omstandigheden in zijn geval sprake is. Uit het overgelegde dossier volgt dat eiser vrijwel dagelijks wordt gezien door de medische dienst, dat hij medicatie krijgt en door observatie extra in de gaten wordt gehouden. Op de uitkomst van het aan het detentiecentrum gerichte verzoek om een detentiegeschiktheidsonderzoek uit te voeren, kan niet worden vooruitgelopen.
Eiser heeft tot slot aangevoerd dat er een feitelijke onjuistheid in de maatregel is opgenomen bij de individuele belangenafweging. Daar staat namelijk dat eiser al sinds 2018 in Europa is en hij vijfmaal een asielaanvraag heeft ingediend. Eiser betoogt dat door deze feitelijke onjuistheden er geen juiste belangenafweging heeft plaatsgevonden en dat dit de maatregel onrechtmatig maakt. De minister heeft tijdens de zitting erkend dat er onder het kopje ‘individuele belangenafweging’ inderdaad feitelijke onjuistheden staan over de duur van het verblijf in Europa en het aantal asielaanvragen dat eiser heeft ingediend. Dit is volgens de minister per abuis in de maatregel opgenomen, maar heeft geen rol gespeeld in de belangenafweging.
De rechtbank is van oordeel dat feitelijke onjuistheden onder het kopje ‘individuele belangenafweging’ de maatregel niet onrechtmatig maken. Alhoewel de passage onjuistheden bevat, blijkt uit de uitgebreide motivering van de maatregel met betrekking tot onder meer het niet toepassen van een lichter middel niet dat deze onjuiste feitelijkheden een rol hebben gespeeld bij de oplegging van de maatregel. De individuele belangenafweging voegt in zoverre niets toe aan de al uitgebreide motiveringen inzake het niet toepassen van een lichter middel en de medische situatie van eiser. De minister is namelijk niet gehouden om naast de afweging of met een lichter middel kon worden volstaan, een afweging te maken tussen de gronden van de maatregel en het gegeven dat eiser een asielzoeker is. Ook deze beroepsgrond slaagt niet.
Leidt ambtshalve toetsing tot een ander oordeel?
7. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.
Conclusie en gevolgen
8. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Eiser krijgt geen vergoeding van zijn proceskosten.
Beslissing
De rechtbank:
- verklaart het beroep ongegrond;
- wijst het verzoek om schadevergoeding af.
Deze uitspraak is gedaan door mr. J.M. Hollebrandse, rechter, in aanwezigheid van
mr. L. Beijerinck, griffier.
Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.