Vreemdelingenrecht

Bewaring – artikel 59a, eerste lid, van de Vw - procedure overdrachtsbesluit - voortraject – grondslag –…

Rechtbank Den Haag, 26 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 26 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Utrecht
Datum uitspraak
26 oktober 2026
Datum publicatie
12 november 2026
Zaaknummer
NL26.60996
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33424
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring – artikel 59a, eerste lid, van de Vw - procedure overdrachtsbesluit - voortraject – grondslag – gronden – lichter middel – beroep ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Utrecht

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.60996


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser] , V-nummer: [V-nummer] , eiser

(gemachtigde: mr. H. Drenth),

en

de minister van Asiel en Migratie, de minister

(gemachtigde: mr. R. Hopman).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die aan eiser is opgelegd. Deze maatregel is opgelegd op grond van artikel 59a, eerste lid, van de Vreemdelingenwet 2000. Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. De maatregel van vreemdelingenbewaring voldoet aan de voorwaarden. De minister hoefde niet te kiezen voor een lichter middel. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

1.2.

In deze uitspraak gebruikt de rechtbank de volgende afkortingen voor de wet- en regelgeving:

  • Vw: Vreemdelingenwet 2000

  • Vb: Vreemdelingenbesluit 2000

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 12 oktober 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd en de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 19 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, V. Senczuk als waarnemer van de gemachtigde van eiser, H. Ajdid als tolk en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan de vreemdeling op wie de Asiel- en migratiebeheerverordening van toepassing is, met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat in vreemdelingenbewaring stellen met inachtneming van artikel 44 van de Asiel- en migratiebeheerverordening. In de Asiel- en migratiebeheerverordening staat dat de lidstaten wanneer er een onderduikrisico bestaat of indien dat noodzakelijk is met het oog op de bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde, de lidstaten de betrokken persoon in vreemdelingenbewaring kunnen houden om overdrachtsprocedures overeenkomstig deze verordening veilig te stellen, op basis van een individuele beoordeling van de situatie van de betrokken persoon en enkel voor zover vreemdelingenbewaring evenredig is en andere, minder dwingende alternatieve maatregelen niet effectief kunnen worden toegepast.

3.1.

Op grond van het Vb kan een vreemdeling in vreemdelingenbewaring worden gesteld of een vrijheidsontnemende maatregel worden opgelegd met het oog op de overdracht aan een verantwoordelijke lidstaat als bedoeld in de Asiel- en migratiebeheerverordening indien er een onderduikrisico bestaat of dat noodzakelijk is met het oog op de bescherming van de nationale veiligheid of de openbare orde. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vb zich voordoen.

3.2.

De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring.

Procedure overdrachtsbesluit

4. Aan eiser is op 1 juli 2026 een overdrachtsbesluit opgelegd. Eiser heeft hiertegen beroep ingesteld, welke op 7 oktober 2026 ongegrond is verklaard. Tegen deze uitspraak staat nog een verzetstermijn van zes weken open. Er is niet, althans onvoldoende gebleken dat de horend ambtenaar rekening heeft gehouden met het feit dat de overdracht juridisch nog niet vast stond. Hiermee is de procedure voorafgaand aan de maatregel onvoldoende zorgvuldig geweest en in strijd met artikel 5 van het EVRM en artikel 6 van het HVEU. Ter zitting vult eiser nog aan dat die dag verzet en een tweede verzoek om een voorlopige voorziening namens hem zijn ingediend.

5. De rechtbank oordeelt dat in dit geval tot op heden niet is gebleken dat de door eiser verzochte voorlopige voorziening is toegewezen en dus opschortende werking heeft, waardoor eiser dus overdraagbaar is. De rechtbank ziet dan ook geen aanleiding om, gelet op het ingediende verzet en voorlopige voorziening, de maatregel onrechtmatig te achten. De beroepsgrond slaagt niet.

Voortraject

6. Eiser voert als eerste aan dat de staandehouding zou hebben plaatsgevonden op 7 oktober 2026 en de voorgeleiding op 10 oktober 2026, hetgeen kennelijk te laat zou zijn. Eiser voert ook aan dat zijn aanhouding vaag en onvoldoende strafrechtelijk is bepaald. Er is niet gebleken van een concrete strafrechtelijke verdenking. Uit het dossier blijkt volgens eiser dat hij is aangehouden in het kader van de uitoefening van een algemene politietaak. Hierdoor is de staandehouding vreemdelingrechtelijk van aard en moet deze als zodanig worden getoetst. Er bestond geen redelijk vermoeden van illegaal verblijf. Eiser stelt zich dan ook op het standpunt dat de staande- en aanhouding onrechtmatig zijn. Subsidiair stelt eiser zich op het standpunt dat het strafrechtelijk voortraject niet wordt getoetst door bewaringsrechter, maar dat wel duidelijk moet zijn wanneer een strafrechtelijk traject eindigt.

7. De rechtbank overweegt dat uit het proces-verbaal van aanhouding verdachte van 10 oktober 2026 volgt dat eiser is aangehouden buiten heterdaad op bevel van de officier van justitie als verdachte van overtreding van artikel 312, eerste lid, en 310 van het Wetboek van Strafrecht. Vervolgens is aan eiser op 11 oktober 2026 een formulier M122 uitgereikt waarin staat vermeld dat eiser na zijn strafrechtelijke detentie wordt overgenomen door de vreemdelingenpolitie op grond van artikel 50, derde lid, dan wel artikel 50a, eerste lid, van de Vw. Uit het op ambtseed opgemaakte proces-verbaal ophouding en onderzoek blijkt dat eiser op 12 oktober 2026 aansluitend op strafrechtelijke heenzending is overgenomen en opgehouden door de vreemdelingenpolitie.

8. De rechtbank stelt vast dat de staandehouding heeft plaatsgevonden in het kader van de uitoefening van strafrechtelijke bevoegdheden. Normaal gesproken kan de bewaringsrechter een staandehouding die heeft plaatsgevonden in het kader van strafrechtelijke bevoegdheden niet beoordelen op rechtmatigheid. Het gaat immers niet over de aanwending van bij of krachtens de Vw toegekende bevoegdheden. Daarop kan een uitzondering bestaan in zeer uitzonderlijke gevallen, waarbij sprake is van een zodanig ernstig gebrek in de staandehouding dat voor een belangenafweging geen plaats meer is en de daaropvolgende inbewaringstelling onrechtmatig moet worden geacht. Een dergelijke situatie doet zich hier niet voor. De beroepsgrond slaagt niet.

Grondslag

9. Eiser stelt dat er geen grondslag aanwezig is voor het opleggen van de bewaringsmaatregel op grond van artikel 59a van de Vw. In dit artikel is immers bepaald dat de maatregel van bewaring in overeenstemming moet zijn met artikel 44 van de Asiel- en migratiebeheerverordening (AMBV). Voorop staat met artikel 44, eerste lid, van de AMBV dat de lidstaten niemand in bewaring mag houden om de enkele reden dat hij aan de bij deze verordening ingestelde procedure onderworpen is. Eiser voert aan dat de minister hem in bewaring heeft gesteld om een overdrachtsbesluit inzake de Dublinverordening (Dvo) te effectueren. Uit geen enkele bepaling in de AMBV volgt dat een overdrachtsbesluit of overdracht op grond van de Dvo gelijk moet worden gesteld met een overdrachtsbesluit dan wel een overdracht als bedoeld in artikel 44, eerste lid, van de AMBV. Daarmee is de maatregel ten onrechte aan eiser opgelegd.

10. De rechtbank overweegt als volgt. Artikel 59a, eerste lid, van de Vw biedt gelet op het bepaalde in artikel 44 van de AMBV de grondslag voor vreemdelingenbewaring ter uitvoering van een overdracht overeenkomstig de AMBV. Eiser valt onder de in artikel 59a van de Vw genoemde categorie vreemdelingen, nu uit het dossier voldoende volgt dat er concrete aanknopingspunten waren dat eiser kan worden overgedragen op grond van de AMBV. Zo is in het besluit van 1 juli 2026 opgenomen dat eisers asielprocedure vanaf 12 juni 2026 onder het toepassingsbereik van de AMBV valt. Verder wijst de rechtbank ten aanzien van het onderduikrisico op wat hierna wordt overwogen over de gronden van de maatregel.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

11. De minister heeft aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd. In deze maatregel staat dat de maatregel nodig is, omdat een concreet aanknopingspunt bestaat voor een overdracht als bedoeld in de Asiel- en migratiebeheerverordening en een onderduikrisico bestaat.

11.1.

In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
c. niet dan wel niet voldoende meewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit;
d. in verband met zijn aanvraag om toelating onjuiste of tegenstrijdige gegevens heeft verstrekt over zijn identiteit, nationaliteit of de reis naar Nederland of een andere lidstaat;
k. een overdrachtsbesluit heeft ontvangen en geen medewerking verleent aan de overdracht aan de lidstaat die verantwoordelijk is op grond van de Asiel- en migratiebeheerverordening;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;

2r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;

2s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

12. De rechtbank stelt vast dat eiser alle gronden die aan de maatregel van vreemdelingenbewaring ten grondslag zijn gelegd heeft betwist. Eiser voert ten aanzien van de grond onder 2a aan dat nog maar zeer recentelijk uitspraak is gedaan in de AMBV-procedure en dat de verantwoordelijk van België nog niet vaststaat, omdat verzet nog mogelijk is. Ten aanzien van de grond onder 2c voert eiser aan dat hij Dublinclaimant is en zijn identiteit en nationaliteit al eerder zijn vastgesteld door de ontvangende lidstaat. Een alias doet hier niets aan af. Ten aanzien van de grond onder 2d voert eiser aan dat hij bij de aanvraag geen alias heeft verstrekt, maar zijn eigen gegevens. En ten aanzien van de grond onder 2k voert eiser aan dat de rechtsplicht om Nederland te moeten verlaten zeer recentelijk is ontstaan. Gelet op de toen nog lopende beroepszaak en voorlopige voorziening maakt dat dus niet dat eiser niet wilde meewerken aan terugkeer. Tot slot voert eiser ten aanzien van dan de grond onder 2r aan dat hij opvangvoorzieningen van het COA had en ook nog heeft.

13. De rechtbank oordeelt dat de gronden onder 2a, 2c, 2d, 2k en 2r feitelijk juist en voor zover nodig voldoende gemotiveerd zijn. Eiser heeft zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de EU bewogen en heeft daarbij geen geldig identiteitsdocument. Ook maakt eiser gebruik van een alias, hij heeft namelijk in België andere personalia opgegeven dan in Nederland. Verder is eiser eerder met onbekende bestemming vertrokken en heeft hij op 1 juli 2026 een overdrachtsbesluit ontvangen. Eiser stelt bij vrienden te verblijven maar kan geen adres opgeven en ook staat hij niet ingeschreven in de BRP. De rechtbank is ook van oordeel dat de minister de grond onder 2r voldoende gemotiveerd heeft om op grond daarvan een onderduikrisico aan te nemen. De beroepsgrond slaagt niet.

14. Deze gronden zijn voldoende om de maatregel van vreemdelingenbewaring te kunnen dragen. De rechtbank laat de overige door eiser betwiste gronden om die reden verder onbesproken.

Lichter middel

15. Eiser stelt dat de minister had moeten volstaan met het opleggen van een lichter middel dan de maatregel van vreemdelingenbewaring. Hiertoe voert eiser aan dat er onvoldoende gronden van de maatregel feitelijk juist en als voldoende zwaarwegend gelden. Daarbij is het opleggen van een lichter middel nog niet eerder geprobeerd en dient alsnog te worden toegepast.

16. De rechtbank oordeelt dat de minister voldoende heeft gemotiveerd dat niet kon worden volstaan met een lichter middel. Allereerst blijkt uit de gronden van de maatregel en de motiveringen al dat een onderduikrisico bestaat. Hierbij wijst de rechtbank er onder meer op dat eiser geen opgave heeft kunnen doen van zijn verblijfplaats en niet in de BRP staat ingeschreven. Verder is eiser eerder met onbekende bestemming vertrokken en heeft hij tot op heden niets ondernomen om Nederland zelfstandig te verlaten. De beroepsgrond slaagt niet.

Ambtshalve toetsing

17. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

18. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen. Eiser krijgt geen vergoeding van zijn proceskosten.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. W.A. Berghuis, rechter, in aanwezigheid van S.N. Lekatompessij, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

26 oktober 2026

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Het beroep tegen een maatregel van bewaring wordt ook aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding. Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59a, eerste lid, van de Vw. Dit staat in artikel 44, tweede lid, van de Asiel- en migratiebeheerverordening. Dit staat in artikel 5.5, vierde lid, van het Vb. Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb. Dit volgt uit artikel 59c van de Vw. Zie de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 12 november 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BG5067. Vergelijk HvJEU 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858 en 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647.