Vreemdelingenrecht

Bewaring - artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw – staandehouding – inspanningsverplichting…

Rechtbank Den Haag, 13 oktober 2026

Zaakgegevens

Op 13 oktober 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Utrecht
Datum uitspraak
13 oktober 2026
Datum publicatie
12 november 2026
Zaaknummer
NL26.57989
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33348
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Bewaring - artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw – staandehouding – inspanningsverplichting geschonden – belangenafweging in voordeel van de minister – pkv – voortvarendheid – detentieomstandigheden Rotterdam – beroep ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Utrecht

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.57989


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser] , V-nummer: [V nummer] , eiser

(gemachtigde: mr. F.W. Verweij),

en

de minister van Asiel en Migratie, de minister

(gemachtigde: mr. J.A.A. Willems).

Samenvatting

1. Deze uitspraak gaat over de maatregel van vreemdelingenbewaring die de minister aan eiser heeft opgelegd op grond van artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw). Eiser is het niet eens met die maatregel. Hij voert daartegen een aantal beroepsgronden aan. Onder meer aan de hand van deze beroepsgronden beoordeelt de rechtbank de rechtmatigheid van die maatregel en de vraag of aan eiser een schadevergoeding moet worden toegekend.

1.1.

De rechtbank komt in deze uitspraak tot het oordeel dat het beroep ongegrond is. Het opleggen van de maatregel van vreemdelingenbewaring is niet onrechtmatig. De maatregel van vreemdelingenbewaring voldoet aan de voorwaarden. Er is dus geen reden voor het toekennen van een schadevergoeding. Hieronder legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt en welke gevolgen dit heeft.

Procesverloop

2. Met het bestreden besluit van 29 september 2026 heeft de minister aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd. De minister heeft de rechtbank daarvan in kennis gesteld.

2.1.

Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Het beroep wordt ook aangemerkt als een verzoek om schadevergoeding.

2.2.

De rechtbank heeft het beroep op 8 oktober 2026 met behulp van een beeldverbinding op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: eiser, de gemachtigde van eiser, M. Mahassen als tolk en de gemachtigde van de minister.

Beoordeling door de rechtbank

Toetsingskader

3. De minister kan als het belang van de openbare orde of de nationale veiligheid dat vordert, de vreemdeling die geen rechtmatig verblijf heeft in vreemdelingenbewaring stellen. De minister stelt een vreemdeling slechts in vreemdelingenbewaring, voor zover geen minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden toegepast en de vreemdelingenbewaring blijft achterwege of wordt beëindigd, indien deze niet langer noodzakelijk is met het oog op het doel van de vreemdelingenbewaring. Deze vreemdeling kan in vreemdelingenbewaring worden gesteld op grond dat het belang van de openbare orde of nationale veiligheid zulks vordert, indien a) een onderduikrisico bestaat, of b) de vreemdeling de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert. De maatregel kan alleen worden opgelegd wegens het bestaan van een onderduikrisico, indien zich ten minste twee van de gronden, genoemd in artikel 5.6, tweede lid, van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb) voordoen.

Staandehouding

4. Eiser voert aan dat hij ten onrechte is staandegehouden. De staandehouding en de daaropvolgende aanhouding waren onrechtmatig. Eiser liep weg voor de politie, maar dit levert geen verdenking op die een strafrechtelijke staandehouding rechtvaardigt.

5. De rechtbank stelt vast dat de staandehouding heeft plaatsgevonden in het kader van de uitoefening van strafrechtelijke bevoegdheden. Normaal gesproken kan de bewaringsrechter een staandehouding die heeft plaatsgevonden in het kader van strafrechtelijke bevoegdheden niet beoordelen op rechtmatigheid. Het gaat immers niet over de aanwending van bij of krachtens de Vw toegekende bevoegdheden. Daarop kan een uitzondering bestaan in zeer uitzonderlijke gevallen, waarbij sprake is van een zodanig ernstig gebrek in de staandehouding dat voor een belangenafweging geen plaats meer is en de daaropvolgende inbewaringstelling onrechtmatig moet worden geacht. Een dergelijke situatie doet zich hier niet voor. De beroepsgrond slaagt niet.

Inspanningsverplichting

6. Eiser stelt dat de minister niet heeft voldaan aan de op hem rustende inspanningsverplichting om tijdens zijn strafrechtelijke detentie al inspanningen te verrichten in verband met zijn uitzetting. Hiertoe voert eiser aan dat op 15 september 2026 een zogenoemde M122 aan hem is uitgereikt en de minister sindsdien tot aan zijn inbewaringstelling geen enkele inspanning ten behoeve van zijn uitzetting heeft verricht.

7. De rechtbank begrijpt dat de strafrechtelijke detentie in dit geval heeft plaatsgevonden omdat eiser een eerder opgelegd gebiedsverbod heeft overtreden. Het startmoment van de inspanningsverplichting is hier de dag waarop de feitelijke executie van de gevangenisstraf is aangevangen. Vanaf dat moment moet de minister aan zijn inspanningsverplichting invulling geven door uiterlijk op de zevende werkdag na de dag waarop feitelijk de executie van de gevangenisstraf is aangevangen, een eerste voorbereidingshandeling te verrichten.

8. De rechtbank stelt vast dat de minister in dit geval niet heeft voldaan aan zijn inspanningsverplichting, omdat hij niet binnen de genoemde termijn een eerste voorbereidingshandeling heeft verricht. Dit leidt echter niet tot de conclusie dat de bewaring onrechtmatig is, omdat de belangenafweging in het voordeel van de minister uitvalt. Hierbij is onder meer relevant dat eiser in het verleden met onbekende bestemming is vertrokken en dat hij in Nederland voor verschillende misdrijven strafrechtelijk is veroordeeld. Aan de zijde van eiser zijn geen bijzondere belangen gesteld die ertoe kunnen leiden dat de belangenafweging in zijn voordeel uitvalt.

De aan eiser opgelegde maatregel van vreemdelingenbewaring

9. De minister heeft aan eiser de maatregel van vreemdelingenbewaring opgelegd. In deze maatregel staat dat de openbare orde de maatregel vordert, omdat onderduikrisico bestaat en eiser de voorbereiding van het vertrek of de uitzettingsprocedure ontwijkt of belemmert.

9.1.

In de maatregel heeft de minister als gronden vermeld dat eiser:

a. Nederland niet op de voorgeschreven wijze is binnengekomen, dan wel een poging daartoe heeft gedaan, waarbij de vreemdeling zich gedurende enige tijd aan het toezicht heeft onttrokken of zich zonder toestemming tussen de lidstaten van de Europese Unie beweegt;
b. eerder een besluit, kennisgeving of aanzegging heeft ontvangen waaruit de plicht de Europese Unie dan wel Nederland te verlaten blijkt en hij daaraan niet uit eigen beweging binnen de daarin besloten of gestelde termijn gevolg heeft gegeven;
c. niet dan wel niet voldoende meewerkt aan het vaststellen van zijn identiteit en nationaliteit;
d. in verband met zijn aanvraag om toelating onjuiste of tegenstrijdige gegevens heeft verstrekt over zijn identiteit, nationaliteit of de reis naar Nederland of een andere lidstaat;
p. zich niet aan een of meer andere voor hem geldende verplichtingen van hoofdstuk 4 van het Vb heeft gehouden;
q. meerdere aanvragen tot het verlenen van een verblijfsvergunning heeft ingediend die niet tot verlening van een verblijfsvergunning hebben geleid;
r. geen vaste woon- of verblijfplaats heeft;
s. niet beschikt over voldoende middelen van bestaan.

10. De rechtbank stelt vast dat de gronden van de maatregel van vreemdelingenbewaring niet zijn betwist. De rechtbank oordeelt dat de gronden feitelijk juist en voor zover nodig voldoende gemotiveerd zijn om een onderduikrisico aan te nemen en daarmee de maatregel van vreemdelingenbewaring te kunnen dragen.

Voortvarend handelen

11. Eiser stelt dat de minister onvoldoende voortvarend werkt aan zijn uitzetting. Eerder is al een aanvraag gedaan voor een laissez-passer (lp). Uit het dossier blijkt niet dat de minister contact heeft opgenomen met de Algerijnse autoriteiten ten behoeve van de nog lopende lp-aanvraag. Er is enkel een vertrekgesprek met eiser gevoerd op 2 oktober 2026, maar dit is volgens eiser onvoldoende om te kunnen spreken van voortvarend handelen.

12. De rechtbank stelt vast dat eiser op 29 september 2026 in vreemdelingenbewaring is gesteld. Op 2 oktober 2026 is een vertrekgesprek met eiser gevoerd en ter zitting heeft de minister laten weten dat een presentatie in persoon bij de Algerijnse autoriteiten staat gepland op 22 oktober 2026. Uit deze handelingen blijkt naar het oordeel van de rechtbank niet dat de minister op dit moment onvoldoende voortvarend werkt aan de uitzetting van eiser. De beroepsgrond slaagt niet.

Detentieomstandigheden

13. Eiser voert aan dat de detentieomstandigheden in het detentiecentrum te Rotterdam niet aan de vereisten voldoet. Het regime in het detentiecentrum is strenger dan bij strafrechtelijke detentie. Hierbij verwijst eiser naar de vragen die de Afdeling heeft gesteld bij brief van 17 augustus 2026 in een andere zaak.

14. Voor zover eiser betoogt dat het detentiecentrum Rotterdam geen speciale inrichting voor bewaring is als bedoeld in artikel 16, eerste lid, van de Terugkeerrichtlijn, overweegt de rechtbank als volgt. De Afdeling heeft eerder geoordeeld dat het detentiecentrum Rotterdam voldoet aan de eisen die het Hof van Justitie in zijn arrest van 10 maart 2022 heeft gesteld aan een speciale inrichting voor bewaring in de zin van artikel 16, eerste lid, van de Terugkeerrichtlijn. Wat eiser heeft aangevoerd, is onvoldoende voor een ander oordeel. Eventuele klachten die eiser heeft over de feitelijke uitvoering van het detentieregime of de detentieomstandigheden, vallen buiten het beoordelingskader van de bewaringsrechter. De beroepsgrond slaagt niet.

Ambtshalve toetsing

15. Los van de door eiser aangevoerde gronden, ziet de rechtbank in de door de minister en eiser verstrekte gegevens geen grond om te komen tot het oordeel dat aan de rechtmatigheidsvoorwaarden voor deze maatregel niet is voldaan.

Conclusie en gevolgen

16. Het beroep tegen de maatregel van vreemdelingenbewaring is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen.

16. De rechtbank veroordeelt de minister wel in de door eiser gemaakte proceskosten vanwege het onder 8 vastgestelde gebrek. Deze kosten stelt de rechtbank op grond van het Besluit proceskosten bestuursrecht voor de door een derde beroepsmatig verleende rechtsbijstand vast op € 1.868,00 (1 punt voor het indienen van het beroepschrift en 1 punt voor het verschijnen ter zitting met een waarde per punt van € 934,- en een wegingsfactor 1). Omdat aan eiser een toevoeging is verleend, moet de minister de proceskostenvergoeding betalen aan de rechtsbijstandverlener.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

- veroordeelt de minister tot betaling van € 1.868,- aan proceskosten aan eiser.

Deze uitspraak is gedaan door mr. J.J. Janssen, rechter, in aanwezigheid van S.N. Lekatompessij, griffier.

Uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op:

13 oktober 2026

Informatie over hoger beroep

Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met de uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen één week na de dag waarop deze uitspraak is verzonden of na de dag van plaatsing daarvan in het digitale dossier.

Dit volgt uit artikel 94, eerste lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59, eerste lid, aanhef en onder a, van de Vw. Dit volgt uit artikel 59c van de Vw. Dit volgt uit artikel 5.5 van het Vb. Dit volgt uit artikel 5.6, eerste lid, van het Vb. Zie de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 12 november 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BG5067. Zie de uitspraak van de Afdeling van 16 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5411, overweging 8.12. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Landkreis Gifhorn, ECLI:EU:C:2022:178, onder 57. Zie de uitspraak van de Afdeling van 29 december 2022, ECLI:NL:RVS:2022:4002. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 21 februari 2024, ECLI:NL:RVS:2024:700, en van 25 november 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2795. Vergelijk HvJEU 8 november 2022, ECLI:EU:C:2022:858 en 4 september 2025, ECLI:EU:C:2025:647.