Vreemdelingenrecht

Grensdetentie op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw. Recht op rechtsbijstand ter zitting…

Rechtbank Den Haag, 11 november 2026

Zaakgegevens

Op 11 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Roermond
Datum uitspraak
11 november 2026
Datum publicatie
16 november 2026
Zaaknummer
NL26.65615
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33886
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

Grensdetentie op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw. Recht op rechtsbijstand ter zitting, verplaatsingsverzoek. Het beroep is ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Roermond

Bestuursrecht

zaaknummer: NL26.65615


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaak tussen

[eiser], V-nummer: [V-nummer], eiser

(gemachtigde: mr. J.I.T. Sopacua),

en

de minister van Asiel en Migratie,

(gemachtigde: mr. K. Bruin).

Procesverloop

Bij besluit van 28 oktober 2026 (het bestreden besluit) is aan eiser met toepassing van artikel 6, derde lid, van de Vreemdelingenwet 2000 (Vw) een vrijheidsontnemende maatregel opgelegd.

De minister heeft de rechtbank op grond van artikel 94, eerste lid, van de Vw van het besluit tot oplegging van de vrijheidsontnemende maatregel in kennis gesteld. Deze kennisgeving wordt gelijkgesteld met een door eiser ingesteld beroep. Dit beroep moet tevens worden aangemerkt als een verzoek om toekenning van schadevergoeding.

De rechtbank heeft het beroep op 5 november 2026 op zitting behandeld. Eiser is verschenen. Als tolk is verschenen K. El Bahi. De minister heeft zich laten vertegenwoordigen door zijn gemachtigde. De gemachtigde van eiser is, met bericht van verhindering, niet verschenen. De gemachtigde van eiser heeft voorafgaand aan de zitting wel schriftelijk beroepsgronden ingediend.

Overwegingen

Feiten en omstandigheden

1. Eiser is geboren op [geboortedatum] 2003 en heeft komt uit Palestina. Hij beschikt over een identiteitskaart van Palestina. Eiser is op 27 oktober 2026 met een vlucht vanuit Casablanca op Schiphol geland, waarna hij zijn asielwens heeft geuit aan de doortlaatpost en de aanwijzing heeft gekregen om zich tot de volgende ochtend 07:00 uur op te houden in de internationale lounge op de luchthaven. Vervolgens heeft eiser op 28 oktober 2026 een asielaanvraag ingediend, is om 07:10 uur de screening aangevangen en is om 09:26 uur besloten om een besluit omtrent de toegangsweigering uit te stellen en de asielaanvraag van eiser in de grensprocedure te behandelen. Tegelijkertijd is aan eiser met het bestreden besluit de vrijheidsontnemende maatregel opgelegd op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw waarover dit beroep gaat.

Juridisch kader

2. De minister kan de vreemdeling die aan de grens te kennen heeft gegeven een asielaanvraag te willen indienen en die niet voldoet aan de toegangsvoorwaarden, zolang er nog geen definitieve beslissing is genomen, verplichten zich op te houden in een ruimte of plaats die kan worden beveiligd tegen ongeoorloofd vertrek, in het kader van een procedure om een beslissing te nemen over de toegang of in het kader van de toepassing van de screeningsprocedure. Deze maatregel wordt opgelegd in het kader van het grensbewakingsbelang en wordt niet opgelegd of voortgezet indien sprake is van bijzondere individuele omstandigheden die vrijheidsontneming onevenredig bezwarend maken. De strekking van de grensdetentie is dat eiser moet verblijven in het Aanmeldcentrum Schiphol.

2.1.

Indien de rechtbank bij de beoordeling van het beroep van oordeel is dat de toepassing of tenuitvoerlegging van de maatregel in strijd is met de Vw dan wel bij afweging van alle daarbij betrokken belangen niet gerechtvaardigd is, verklaart zij op grond van artikel 94, zesde lid, van de Vw het beroep gegrond en beveelt zij de opheffing van de maatregel.

Het recht op rechtsbijstand

3. In beroep voert eiser aan dat de processuele rechten van eiser, als het gaat om het inplannen van een zitting, zich niet verhouden met de eisen gesteld door artikel 6 van het EVRM. Nadat de rechtbank de zittingsdatum heeft aangegeven heeft de gemachtigde daarop direct gereageerd met de mededeling dat hij verhinderd is om goede redenen. Er vindt op hetzelfde tijdstip een zitting plaats bij nevenzittingsplaats Middelburg, gevolgd door een zitting later in de middag bij nevenzittingsplaats Rotterdam. De gemachtigde heeft daarom aangegeven niet aanwezig te kunnen zijn en benadrukt dat er geen andere advocaat beschikbaar is om waar te nemen. Nog daargelaten dat eiser het fundamenteel recht heeft om zich te laten vertegenwoordigen door zijn eigen advocaat. Dat de druk op de rechtbank (en de minister) om zaken snel te behandelen is toegenomen is begrijpelijk, maar niet valt in te zien waarom de gevolgen daarvan structureel en systematisch telkens door zowel de minister als de rechtbank maar naar de advocatuur, en daarmee naar de eiser zelf, wordt afgeschoven. Geen enkele ruimte wordt gegeven om de zitting op een andere datum te laten plaatsvinden. Dit heeft in deze situatie geleid tot het gevolgd dat eiser zonder rechtsbijstand aanwezig zal zijn ter zitting en niet in staat zal zijn deugdelijk verweer te bieden in het kader van hoor en wederhoor. Van een effectief rechtsmiddel in de zin van artikel 6 van het EVRM is dus geen sprake.

4. De rechtbank overweegt over deze beroepsgrond als volgt. Eiser is op 28 oktober 2026 in grensdetentie gesteld. Dit betekent dat de uitspraak uiterlijk op 11 november 2026 moet volgen. De werkwijze van de rechtbank om aan die verplichting te kunnen voldoen betekende in dit geval dat het beroep op 5 november 2026 op zitting zal worden behandeld. De kennisgeving dat de zitting op 5 november 2026 zal plaatsvinden is verzonden op 29 oktober 2026. Vervolgens heeft de gemachtigde van eiser op 30 oktober 2026 om een nieuwe zittingsdatum verzocht. Diezelfde dag is aan de gemachtigde van eiser telefonisch medegedeeld dat de zitting niet verplaatst wordt en dat het aan de gemachtigde is om vervanging te regelen als hij niet aanwezig kan zijn op de zitting. Op 2 november 2026 heeft de gemachtigde van eiser de rechtbank bericht dat hij bij zijn verzoek blijft om de zitting te verplaatsen. Daarbij is toegelicht dat, alvorens het verzoek om verplaatsing wordt ingediend, altijd eerst wordt gevraagd of een collega of een bevriende collega advocaat de zitting kan waarnemen en dat was nu niet het geval. De rechtbank heeft hierop diezelfde dag middels een bericht in het digitale dossier laten weten dat de zitting op 5 november 2026 zal plaatsvinden en daarbij toegelicht dat het, gelet op de datum van de maatregel en de wettelijke korte uitspraaktermijn, niet mogelijk is om de zitting op een andere datum te laten plaatsvinden en dat de gemachtigde van eiser moet zorgen voor vervanging. Hierop heeft de rechtbank niets meer gehoord van de gemachtigde van eiser, tot kort voor de zitting (om 09:00 op de dag van de zitting) de schriftelijke beroepsgronden zijn ontvangen.

4.1.

De rechtbank begrijpt het praktische en formele punt dat de gemachtigde van eiser maakt en dat de rechtbank ook bekend is, maar daar staat de wettelijke verplichting van een tijdige uitspraak en de praktische organisatie daarvan tegenover. In dat verband overweegt de rechtbank dat zij op dinsdag en donderdag de bewaringszittingen houdt. Gelet op deze vaste dagen, de korte wettelijke uitspraaktermijn van 15 dagen en de datum van het opleggen van de grensdetentie in eisers geval was het verplaatsen van de zitting van de donderdag (5 november 2026) naar de eerstvolgende bewaringszitting op dinsdag (10 november 2026) deze keer praktisch gezien zeer onwenselijk dan wel niet mogelijk. In dat geval zou de rechtbank namelijk slechts één dag hebben om uitspraak te doen, nog los van de vraag of het onderzoek al dan niet kan worden gesloten uiterlijk op die dag omdat nader onderzoek mogelijk nog gewenst is en er dus nauwelijks nog een uitloopmogelijkheid zou zijn daarvoor.

4.2.

Daar komt bij dat in deze zaak de aankondiging van de zittingsdatum zo snel als mogelijk is gebeurd. De gemachtigde van eiser heeft vervolgens daarop weliswaar ook snel gereageerd, maar gelet op de hiervoor omschreven feitelijke situatie legt de rechtbank in dit geval de verantwoordelijkheid bij de gemachtigde van eiser om vervanging of waarneming te regelen als hij niet in staat is om deze zitting bij te wonen. Daar was in dit geval ook nog tijd voor en dat het niet mogelijk was om dit te regelen is onvoldoende gebleken. Gebleken is overigens dat op dezelfde zitting twee andere gemachtigden zich wel hebben (kunnen) laten waarnemen wegens verhindering. Bovendien heeft de gemachtigde van eiser hem wel kunnen spreken voorafgaand aan de zitting, zo bevestigde eiser op de zitting. Ook heeft de gemachtigde schriftelijk beroepsgronden ingediend. Eiser heeft verder zelf op de zitting ook kunnen vertellen wat hij belangrijk vond. Tot slot heeft de rechtbank de mogelijkheid om het onderzoek te heropenen als zij vindt dat nog een reactie van de gemachtigde nodig is naar aanleiding van wat op de zitting is besproken (wat in dit geval overigens niet aan de orde is).

4.3.

Gelet op deze gang van zaken is de rechtbank van oordeel dat geen sprake is van de situatie dat eiser in zijn recht op rechtsbijstand is geschaad en zijn verdedigingsrechten niet heeft kunnen uitoefenen doordat zijn gemachtigde niet op de zitting aanwezig kon zijn. Ook als het inderdaad niet mogelijk zou zijn geweest om vervanging of waarneming voor de zitting te regelen, dan weegt het ontbreken van de gemachtigde op de zitting in dit geval niet zo zwaar dat om die reden de maatregel moet worden opgeheven. Dat eiser alleen door ‘zijn eigen’ gemachtigde en niet door een andere dan wel een waarnemende gemachtigde kon of wilde worden bijgestaan op de zitting blijkt overigens nergens uit.

4.4.

De beroepsgrond hierover slaagt daarom niet. De rechtbank hecht eraan hierbij wel nog op te merken dat eiser op de zitting heeft toegelicht dat hij zijn gemachtigde heeft gesproken, dat bij hem bekend was dat zijn gemachtigde niet ter zitting kon verschijnen en schriftelijk beroepsgronden zou indienen. De gemachtigde heeft eiser dus goed geïnformeerd over zijn afwezigheid en de reden daarvoor. Dat leidt weliswaar niet tot een ander oordeel over deze beroepsgrond, maar laat wel zien dat eisers gemachtigde zorgvuldig heeft gehandeld.

De grensdetentie

5. Tegen de grensdetentie voert eiser primair aan dat het Unierecht geen grondslag biedt om de screening en de toepassing van de asielgrensprocedure als grondslag van een vrijheidsontnemende maatregel te kunnen laten dienen. In deze situatie is dat ten onrechte wel gebeurd. Hiermee is de grondslag van de asielgrensprocedure komen te vervallen. Subsidiair stelt eiser dat uit het gehoor blijkt dat aan hem ongemotiveerd is tegengeworpen dat zijn aanwezigheid een gevaar zou vormen voor de openbare orde of de openbare veiligheid en dat om die reden de toegang tot Nederland (vooralsnog) zou moeten worden geweigerd. Dit komt echter niet terug in het uiteindelijke besluit (M18A). Ook om deze reden is het besluit onzorgvuldig tot stand gekomen. Meer subsidiair geldt dat nergens uit blijkt dat de kennisgeving van het besluit tot opleggen van de grensdetentie onverwijld is verstuurd na het nemen van het besluit. Dit zou volgens recente rechtspraak van de Afdelingen binnen zes uur dienen plaats te vinden.

6. Ten aanzien van de grond over het besluit tot uitstellen van de toegangsweigering (de M18A) overweegt de rechtbank dat het beroep van eiser uitsluitend ziet op de vrijheidsontnemende maatregel (de grensdetentie), nu uit de rechtspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) volgt dat tegen de uitgestelde toegangsweigering geen beroep openstaat. Wat eiser in dat verband aanvoert over de tegenwerping van een gevaar voor de openbare orde of veiligheid, kan dan ook niet leiden tot een gegrond beroep over de grensdetentie.

6.1.

Ook de grond over het onverwijld indienen van een kennisgeving slaagt niet. In het dossier bevindt zich een e-mail waaruit blijkt dat de kennisgeving van de grensdetentie op 28 oktober 2026 14:05 uur naar de rechtspraak is gestuurd. Nu de grensdetentie op 28 oktober 2026 om 09:27 uur is opgelegd, betekent dit dat rechtspraak binnen zes uur op de hoogte is gesteld van de opgelegde grensdetentie en is er dus sprake van een onverwijlde kennisgeving.

6.2.

Tot slot volgt de rechtbank eiser in zijn standpunt dat de asielgrensprocedure en de vrijheidsontneming in het kader van de screeningsprocedure niet gelijktijdig kunnen plaatsvinden. Dit volgt uit de uitspraak van de Afdeling van 2 september 2026. Dit leidt echter niet tot het oordeel dat de grensdetentie onrechtmatig is. Uit diezelfde uitspraak volgt namelijk ook dat het gelijktijdig aankruisen van beide grondslagen niet leidt tot onrechtmatigheid van de grensdetentie. Artikel 6, derde lid, van de Vw voorziet namelijk in zowel een grondslag voor grensdetentie tijdens de screening als tijdens de asielgrensprocedure. De rechtbank stelt vast dat eiser aan de grens een verzoek om internationale bescherming heeft ingediend en dat hij niet aan de toegangsvoorwaarden voldeed. Hiermee is voldaan aan de voorwaarden voor toepassing van de vrijheidsontnemende maatregel op grond van artikel 6, derde lid, van de Vw.

Lichter middel

7. Ter zitting heeft eiser zelf verklaard dat het niet goed met hem gaat en dat hij niet in detentie thuishoort omdat hij geen crimineel is. De rechtbank begrijpt dit en begrijpt ook dat het niet fijn is voor eiser om in het detentiecentrum te moeten verblijven tijdens de behandeling van zijn asielaanvraag. Dit neemt echter niet weg dat, als de grensprocedure wordt toegepast zoals in eisers geval, een minder dwingende maatregel niet doeltreffend kan worden toegepast omdat daarmee het grensbewakingsbelang zou worden prijsgegeven. Zolang er geen realistische alternatieven voor grensdetentie worden opgeworpen, strekt de beoordeling van de minister of in grensdetentiezaken met een lichter middel had moeten worden volstaan niet verder dan de beoordeling of de grensdetentie onevenredig bezwarend is. Voor dat oordeel is in dit geval geen aanleiding. Van belang daarvoor is dat in het detentiecentrum een medische dienst is waar eiser met zijn klachten (onder meer dat het in detentie niet goed met hem gaat) terecht kan.

Ambtshalve toets

8. Naast de door eiser aangevoerde gronden ziet de rechtbank ook ambtshalve geen reden voor het oordeel dat de grensdetentie onrechtmatig is opgelegd of voortduurt.

Conclusie en gevolgen

9. Het beroep is ongegrond. Daarom wordt ook het verzoek om schadevergoeding afgewezen.

10. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De rechtbank:

- verklaart het beroep ongegrond;

- wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. P.H. Broier, rechter, in aanwezigheid van mr. L.G.G.M. van Buggenum, griffier.

De uitspraak is uitgesproken in het openbaar en bekendgemaakt op: 11 november 2026.

Rechtsmiddel

Tegen deze uitspraak kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen één week na de dag van bekendmaking.

Een aanwijzingsbesluit op grond van artikel 4.6 van het Vreemdelingenbesluit 2000 (Vb). Dit volgt uit artikel 6, derde lid, van de Vw. Dit volgt uit artikel 5.5, tweede lid, van het Vb. Dit volgt uit artikel 94, vijfde lid, van de Vw. Waarbij de rechtbank ook afhankelijk is van de beschikbaarheid van tolken, van zittingszalen met cel-opgang en van de DV&O voor transport van de vreemdeling. Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 3 juni 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1451. Zie hierover de uitspraak van de Afdeling van 17 september 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:5462). ECLI:NL:RVS:2026:5077, r.o. 7 en 7.1. Dit volgt uit vaste rechtspraak van de Afdeling, bijvoorbeeld de uitspraak van 2 september 2026, ECLI:NL:RVS:2026:5077, met name r.o. 6.5.