Vreemdelingenrecht

HTL/COa, maatregel artikel 56 Vw, GZA-akkoord, het GZA is op de hoogte van eisers medische voorgeschiedenis…

Rechtbank Den Haag, 17 november 2026

Zaakgegevens

Op 17 november 2026 heeft de Rechtbank Den Haag in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over vreemdelingenrecht.

Instantie
Rechtbank Den Haag
Zittingsplaats
Groningen
Datum uitspraak
17 november 2026
Datum publicatie
17 november 2026
Zaaknummer
AWB 26/13286 en NL26.45441
Procedure
Eerste aanleg - enkelvoudig
ECLI
ECLI:NL:RBDHA:2026:33970
E-mail
Inhoud van deze uitspraak

Samenvatting

HTL/COa, maatregel artikel 56 Vw, GZA-akkoord, het GZA is op de hoogte van eisers medische voorgeschiedenis, incident met zeer grote impact, voldoende deugdelijk gemotiveerd, geen lichter middel, meerdere keren negatief in beeld geweest bij het COa, beroepen ongegrond.

Uitspraak

RECHTBANK DEN HAAG

Zittingsplaats Groningen

Bestuursrecht

zaaknummers: AWB 26/13286 en NL26.45441


uitspraak van de enkelvoudige kamer in de zaken tussen


[naam] , eiser

geboren op [geboortedatum] ,

van onbekende nationaliteit,

V-nummer: [nummer]

(gemachtigde: mr. M. Pater),

en

het Centraal Orgaan opvang asielzoekers, het COa,

alsmede

de minister van Asiel en Migratie, de minister,

(gemachtigde: mr. I. van Es).

Inleiding

1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank twee beroepen. Het eerste beroep is gericht tegen het besluit van het COa van 18 juli 2026. In dat besluit heeft het COa besloten om eiser per 18 juli 2026 in de HTL in Hoogeveen te plaatsen (hierna: het plaatsingsbesluit). Het tweede beroep van eiser richt zich tegen het besluit van de minister van dezelfde datum om hem een vrijheidsbeperkende maatregel als bedoeld in artikel 56 van de Vw op te leggen (hierna: de vrijheidsbeperkende maatregel). De rechtbank merkt het beroep ook aan als een verzoek om schadevergoeding.

1.1.

Eiser heeft op 10 augustus 2026 beroepsgronden ingediend.

1.2.

De rechtbank heeft de beroepen op 20 oktober 2026 op zitting behandeld. Eiser en zijn gemachtigde zijn verschenen. Ook is een tolk verschenen. De minister en het COa hebben zich gezamenlijk laten vertegenwoordigen door hun gemachtigde. De rechtbank heeft het onderzoek in beide zaken op de zitting gesloten.

Beoordeling door de rechtbank

2. De beroepen zijn ongegrond. Dat betekent dat eiser geen gelijk krijgt, dat het verzoek om schadevergoeding wordt afgewezen en dat eiser ook geen vergoeding krijgt van zijn proceskosten. Hierna legt de rechtbank uit hoe zij tot dit oordeel komt.

Het beroep gericht tegen het plaatsingsbesluit

De feitelijke verslaglegging van het incident

3. Het COa heeft in het plaatsingsbesluit uitgebreid verslag gedaan van het incident dat ten grondslag ligt aan het besluit. Kort samengevat komt dit op het volgende neer. Op

15 juli 2026 heeft eiser een vraag gesteld aan een COa-medewerker, maar was hij niet tevreden met het gegeven antwoord. Hierop werd eiser verbaal agressief en gooide hij zijn telefoon rakelings langs het hoofd van de COa-medewerker. De COa-medewerker heeft collega’s opgeroepen ter ondersteuning. Na aankomst van deze collega’s is besloten om het gesprek met eiser voort te zetten in COa-gebouw 3. In de spreekkamer verlaat eiser het overleg en wenkt een COa-medewerker om naar hem toe te komen. Op dat moment begint eiser zichzelf meerdere keren hard in het gezicht te slaan. De COa-medewerkers besluiten om eiser de ruimte te geven om uit te razen. Dit duurt enkele minuten en gedurende deze periode blijft eiser zichzelf in het gezicht slaan en scheurt hij gedeeltelijk zijn T-shirt kapot. Op het moment dat eiser het woord “politie” hoort in een gesprek tussen de COa-medewerkers, rent hij plotseling het gebouw uit, pakt een fatbike en rijdt hij weg naar zijn woning. Wanneer de COa-medewerkers daar arriveren, komt eiser weer naar buiten en loopt hij terug naar gebouw 3. Terwijl hij de COa-medewerkers passeert, uit hij in het Arabisch beledigende opmerkingen richting COa-medewerker 3. Ook zien de COa-medewerkers dat eiser een aardappelschilmesje verborgen in zijn hand houdt. Bij aankomst bij gebouw 3 begint eiser zichzelf meerdere malen met het mesje in de buik te steken. Op dat moment is er geen zichtbaar letsel waarneembaar als gevolg van deze steekbewegingen. Eiser loopt vervolgens weer terug naar zijn woning. Op het moment dat de politie de woning bereikt, loopt eiser naar binnen, barricadeert hij een raam, hangt een kleed op en probeert zich af te zonderen, waarbij de indruk ontstaat dat hij zichzelf opnieuw wil verwonden. De politie benadert de woning met drie agenten, waaronder een agent met getrokken taser, een agent met een schild en een hondengeleider. Nadat meerdere keren wordt geroepen dat eiser het mes moet laten vallen, komt hij naar buiten en wordt hij aangehouden en geboeid. Ook tijdens de aanhouding blijft eiser zich volledig richten op COa-medewerker 3. Dit uit zich in het schreeuwen en bedreigingen richting deze COa-medewerker. Ook op het moment dat eiser naar de politiebus wordt begeleid schreeuwt hij in het Arabisch dat hij COa-medewerker 3 iets zal aandoen. In de politiebus begint eiser herhaaldelijk met zijn hoofd tegen de zijkant van de bus te slaan, waarna de politie besluit hem te fixeren. Op het bureau arriveert de crisisdienst om een beoordeling te maken, maar deze kan niet plaatsvinden, omdat eiser te versuft is en geen antwoorden geeft op de gestelde vragen. Uiteindelijk vindt er geen inhoudelijke beoordeling plaats en wordt eiser weer vrijgelaten.

GZA-akkoord

4.
Eiser voert aan dat een GZA-akkoord ontbreekt. Gelet hierop zijn zowel het plaatsingsbesluit als de vrijheidsbeperkende maatregel vanaf het moment van opleggen onrechtmatig en heeft eiser dan ook recht op een schadevergoeding. Verder wijst eiser erop dat het zonder GZA-documenten niet mogelijk is om te beoordelen of in het medische advies rekening is gehouden met alle relevante persoonlijke omstandigheden van eiser. Eiser meent dat het COa aanvullend onderzoek had moeten verrichten. Ter onderbouwing hiervan verwijst eiser naar een uitspraak van deze rechtbank en zittingsplaats van

27 december 2013. Het plaatsingsbesluit is onvoldoende zorgvuldig voorbereid.

4.1.

De rechtbank stelt vast dat zich in het dossier een GZA-akkoord bevindt en dat het akkoord is gegeven voordat eiser is overgeplaatst in de HTL. Eiser heeft dit op de zitting desgevraagd bevestigd, maar voert aan dat het GZA-akkoord onvoldoende inzichtelijk is, nu onduidelijk is op basis van welke stukken het akkoord tot stand is genomen. Ook vraagt eiser zich af welke medische omstandigheden in de beoordeling van het GZA zijn betrokken. De rechtbank oordeelt als volgt. Het GZA, die op de hoogte is van eisers medische voorgeschiedenis, heeft niet aangegeven dat er in het geval van eiser een medische contra-indicatie bestaat voor de plaatsing in de HTL. De rechtbank ziet geen aanleiding om hieraan te twijfelen. Ook uit de door eiser overgelegde verklaring van de psycholoog blijkt niet dat zijn medische situatie aan het HTL-verblijf in de weg staat. De hiervoor onder 4. genoemde uitspraak leidt niet tot een ander oordeel, nu in die zaak niet in geschil was dat de vreemdeling te kampen had met diverse en complexe medische en psychiatrische problemen en het GZA twijfels had geuit over de plaatsing in de HTL. Daarvan is in onderhavige procedure niet gebleken. In aanvulling hierop acht de rechtbank van belang dat eiser op de zitting desgevraagd heeft aangegeven dat hij medische/psychische behandeling krijgt. Eiser heeft niet aangetoond dat de beschikbare medische zorg in de HTL in zijn geval niet toereikend is of dat zijn psychische gesteldheid in de HTL door gebrek aan medische zorg zal verslechteren.

Het incident

5. Eiser betwist uitdrukkelijk dat hij zich op de wijze zoals door het COa beschreven gewelddadig jegens medewerkers heeft gedragen. In het bijzonder ontkent eiser dat hij doelbewust met een telefoon naar het COa-medewerker heeft gegooid en dat hij deze medewerker heeft willen aanvallen. Eiser heeft gevraagd om hulp, juist vanwege zijn psychische klachten, maar heeft geen hulp geboden gekregen. Vervolgens heeft hij zichzelf wat aan proberen te doen, hetgeen ook ondersteuning vindt in de COa-verslaglegging. Juist deze omstandigheden maken dat het incident niet uitsluitend vanuit een handhavings- en veiligheidskader had mogen worden beoordeeld. Er waren duidelijke aanwijzingen dat eiser op dat moment psychisch ernstig ontregeld was. Hij heeft zichzelf eerder op 17 juni 2026 ook al verwond. Deze voorgeschiedenis was bij het COA bekend. Er is sprake van psychische problematiek en eiser staat onder behandeling van een psycholoog. Hij heeft dan ook behoefte aan adequate psychische hulp en begeleiding. Het COa heeft weliswaar in het dossier opgenomen dat de crisisdienst is ingeschakeld, maar uit het verslag blijkt ook dat uiteindelijk geen inhoudelijk beoordeling heeft plaatsgevonden, omdat eiser te verward was en geen antwoord gaf op vragen. Het plaatsingsbesluit en de vrijheidsbeperkende maatregel zijn dan ook onrechtmatig.

5.1.

De rechtbank is van oordeel dat het COa, in overeenstemming met het Maatregelenbeleid en voldoende deugdelijk gemotiveerd, heeft besloten tot de oplegging van het plaatsingsbesluit. Het COa kan volgens het Maatregelenbesluit in twee gevallen een HTL-maatregel opleggen: na één incident met een zeer grote impact, of bij eerdere incidenten met een grote of zeer grote impact. In dit geval legt het COa meerdere incidenten met grote impact ten grondslag aan het plaatsingsbesluit. De rechtbank ziet geen aanleiding om te twijfelen aan de verslaglegging van het COa van het incident dat op

15 juli 2026 heeft plaatsgevonden. De rechtbank overweegt hiertoe dat de gedragingen en uitlatingen van eiser zeer uitgebreid zijn omschreven en door meerdere getuigen zijn waargenomen en ziet in de enkele ontkenning van eiser geen aanleiding om aan de verslaglegging te twijfelen. Verder is de rechtbank van oordeel dat het COa het beschreven incident op 15 juli 2026 terecht heeft gekwalificeerd als een incident met een grote impact. Uit de feitelijke verslaglegging van het COa volgt namelijk dat sprake was van verbale agressie, het gooien van een telefoon in de richting van een COa-medewerker, zelfverwondend gedrag met een mes en een poging tot een fysieke confrontatie met COa-medewerker 3. De eerdere incidenten die het COa aan het plaatsingsbesluit ten grondslag heeft gelegd zijn benoemd in zowel het plaatsingsbesluit als in bijlage 1 van dat besluit. Het betreffen incidenten waarbij met name meerdere keren sprake is geweest van agressie en geweld tegen personen, zowel fysiek als verbaal. De rechtbank ziet in de gebeurtenissen die in het leven van eiser hebben plaatsgevonden en de daaruit voortvloeiende psychische klachten geen aanleiding voor het oordeel dat het COa hem geen plaatsingsbesluit heeft mogen opleggen.

Lichter middel

6. Eiser voert aan dat het enkele feit dat eerdere maatregelen niet tot het gewenste gedragsverandering hebben geleid, niet betekent dat een HTL-plaatsing de enige resterende mogelijkheid was. Niet deugdelijk is gemotiveerd waarom een zorggerichte interventie, bijvoorbeeld intensievere psychologische begeleiding, beoordeling door de GGZ/crisisdienst of andere passende begeleiding geen reëel alternatief vormde. De standaardoverweging dat een lagere maatregel niet in verhouding zou staan tot de ernst van het incident, acht eiser onvoldoende. Hierbij verwijst hij naar de uitspraak van deze rechtbank en zittingsplaats van 16 mei 2024.

6.1.

De rechtbank stelt vast dat uit het plaatsingsbesluit blijkt dat er een zorgvuldige belangenafweging heeft plaatsgevonden bij de keuze om eiser in de HTL te plaatsen. Eiser is meerdere keren negatief in beeld geweest bij het COa, zoals meerdere keren voor agressie en geweld tegen personen (fysiek en verbaal), meerdere keren voor het overtreden van huisregels en ook meerdere keren voor verzuim van de meldplicht. Gelet op het onderhavige incident en het onveranderde gedrag van eiser, heeft het COa naar het oordeel van de rechtbank geen aanleiding hoeven zien een lichter middel aan eiser op te leggen. De verwijzing van eiser naar de hiervoor onder 6. genoemde uitspraak gaat niet op, nu het hier niet over gelijke gevallen gaat. In die uitspraak ging het namelijk om een vreemdeling die al twee jaar in de opvang van het COa verbleef en nooit incidenten van enige betekenis had veroorzaakt. De beroepsgrond slaagt niet.

7. Het beroep tegen het plaatsingsbesluit is ongegrond.

Vrijheidsbeperkende maatregel

8. Omdat het beroep tegen de vrijheidsbeperkende maatregel volledig steunt op het plaatsingsbesluit en dat beroep ongegrond wordt verklaard, oordeelt de rechtbank dat het beroep tegen de vrijheidsbeperkende maatregel ook ongegrond moet worden verklaard. De rechtbank zal het verzoek tot schadevergoeding afwijzen.

Conclusie en gevolgen

9. De beroepen zijn ongegrond. Dat betekent dat eiser geen gelijk krijgt en dat het COa het besluit tot plaatsing in de HTL en de minister de vrijheidsbeperkende maatregel mochten nemen.

10. Eisers verzoek om schadevergoeding wordt gezien het voorgaande afgewezen. Ook ziet de rechtbank geen aanleiding voor een proceskostenveroordeling.

Beslissing

De rechtbank:

  • verklaart de beroepen ongegrond;

  • wijst het verzoek om schadevergoeding af.

Deze uitspraak is gedaan door mr. A. Sibma, rechter, in aanwezigheid van R. de Boer, griffier, op 17 november 2026 en openbaar gemaakt door middel van gepseudonimiseerde publicatie op rechtspraak.nl.

griffier

rechter

Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:

Informatie over hoger beroep

Tegen deze uitspraak, voor zover het betreft het beroep gericht tegen het plaatsingsbesluit, kan hoger beroep worden ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen vier weken na de dag van bekendmaking. Tegen deze uitspraak, voor zover het betreft het beroep gericht tegen de vrijheidsbeperkende maatregel, staat geen rechtsmiddel open.

Zaaknummer AWB 26/14795. Handhaving- en Toezichtlocatie. Op grond van artikel 10, eerste lid, aanhef en onder h en i, en artikel 11, eerste lid van de Regelingen verstrekkingen asielzoekers en andere categorieën vreemdelingen 2005. Zaaknummer NL26.51243. Vreemdelingenwet 2000. Gezondheidszorg Asielzoekers. ECLI:NL:RBDHA:2023:20662. Maatregelenbeleid COa van 10 maart 2026. Maatregelenbeleid COa, paragraaf 4.1 en 4.3.6. ECLI:NL:RBDHA:2024:7426.