Goederenrecht
Erfdienstbaarheid. Uitleg (art. 5:73 BW) en minst bezwarende uitoefening (5:74 BW). Is wijze van gebruik pad…
Rechtbank Gelderland, 4 november 2026
ECLI:NL:RBGEL:2026:8399 · Rechtbank Gelderland · 4 november 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-gelderland/civiel-recht/goederenrecht/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbgel-2026-8399
Zaakgegevens
Op 4 november 2026 heeft de Rechtbank Gelderland in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over goederenrecht.
- Instantie
- Rechtbank GelderlandRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Zutphen
- Datum uitspraak
- 4 november 2026
- Datum publicatie
- 29 oktober 2026
- Zaaknummer
- C/05/459961
- Rechtsgebied
- Civiel recht » Goederenrecht
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- Advocaat
- mr. N.P.H. Vissers, mr. G.R.D. Dekker
- ECLI
- ECLI:NL:RBGEL:2026:8399
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Erfdienstbaarheid. Uitleg (art. 5:73 BW) en minst bezwarende uitoefening (5:74 BW). Is wijze van gebruik pad door achtertuin toegestaan en welke welke eigenschappen moet het pad hebben? Moet poort na ieder gebruik van het pad worden afgesloten?
Uitspraak
RECHTBANK Gelderland
Civiel recht
Zittingsplaats Zutphen
Zaaknummer: C/05/459961 / HZ ZA 25-344
Vonnis van 4 november 2026
in de zaak van
[eiser] ,
te [woonplaats] ,
eisende partij in conventie,
verwerende partij in reconventie,
hierna te noemen: [eiser] ,
advocaat: mr. N.P.H. Vissers,
tegen
1 [gedaagde 1] ,
te [woonplaats] ,
2. [gedaagde 2],
te [woonplaats] ,
gedaagde partijen in conventie,
eisende partijen in reconventie,
hierna samen te noemen: [gedaagde ] ,
advocaat: mr. G.R.D. Dekker.
1 De procedure
Het verloop van de procedure blijkt uit:
- het tussenvonnis van 10 mei 2026,
- het bericht van de rechtbank aan partijen van 7 augustus 2026 over de voorbereiding van de mondelinge behandeling,
- de akte overlegging producties van 9 september 2026 met producties van [gedaagde ] ,
- de akte in het geding brengen producties van 10 september 2026 met producties van [eiser] ,
- de mondelinge behandeling van 29 september 2026, waarvan door de griffier aantekeningen zijn gemaakt,
Ten slotte is vonnis bepaald.
2 De feiten
[eiser] en [gedaagde ] zijn buren van elkaar. [gedaagde ] is sinds 1998 eigenaar van de woning aan de [adres] te [woonplaats] (perceel [nummer] ) en het daarachter gelegen perceel [nummer] . [eiser] is sinds 2017 eigenaar van de woning aan de [adres] te [woonplaats] (perceel [nummer] ) en het daarachter gelegen perceel [nummer] . De kadastrale situatie blijkt – voor zover relevant – uit de volgende figuur:
[Afbeelding geanonimiseerd]
[gedaagde ] kan via een pad vanaf de openbare weg over de percelen [nummer] , [nummer] en [nummer] gaan naar de achterzijde van zijn perceel [nummer] . Daartoe is bij akte van 21 mei 1955 een erfdienstbaarheid gevestigd, die als volgt is geformuleerd:
‘Het perceel van de Heer [persoon] , kadastraal bekend Gemeente [woonplaats] [gegevens] groot een are drie en zestig centiaren, wordt belast met de erfdienstbaarheid van pad en overweg over het pad langs de Zuid-Oostelijke grens van dit perceel, ten behoeve van het perceel van mejuffrouw [gegevens] , groot een are drie en zestig centiaren.’
Het pad loopt onder meer aan de achterzijde van perceel [nummer] , in de bovenstaande afbeelding met rood aangeduid (waar de rechtbank hierna in dit vonnis spreekt van ‘het pad’, doelt zij op het met rood aangeduide stuk). Een rechtsvoorganger van [eiser] heeft op enig moment perceel [nummer] aan de tuin toegevoegd, waarna beide percelen in praktische zin een geheel zijn gaan vormen. Daardoor loopt het pad visueel midden door de tuin van [eiser] .
[gedaagde ] gebruikt het pad onder meer om zijn motor, scooters, en fietsen van de openbare weg naar zijn achtertuin te leiden om ze daar in een schuur te stallen, en om kliko’s van de achterzijde van zijn woning naar de openbare weg te brengen. [gedaagde ] kan uitsluitend via het pad met zijn voertuigen vanuit de schuur de openbare weg bereiken.
Sinds de levering van de woning aan [gedaagde ] in 1998 was het pad – bestaande uit stoeptegels – 120 cm breed. In 2021 heeft [eiser] de tegels verwijderd en in plaats daarvan grind geplaatst. Ook heeft [eiser] de breedte van het pad verminderd van 120 cm naar 90 cm. Verder heeft [eiser] een poort van 100 cm breedte geplaatst tussen zijn perceel en de steeg die verder naar de openbare weg leidt, en sleutels van de poort verstrekt aan [gedaagde ]
In 2024 heeft [eiser] houten schotten op het pad aangebracht. In een door [gedaagde ] aangespannen kortgedingprocedure heeft de voorzieningenrechter van deze rechtbank [eiser] bij vonnis van 20 juni 2025 veroordeeld om alle obstakels die de toegang tot het perceel van [gedaagde ] en het onbelemmerde gebruik van de erfdienstbaarheid verhinderen, te verwijderen en verwijderd te houden. Daarop heeft [eiser] de houten schotten verwijderd.
Partijen hebben overlegd over de mogelijkheid dat [gedaagde ] in plaats van het huidige pad, gebruik zal gaan maken van een door [eiser] aangelegd pad – met stoeptegels en een breedte van (meestal) 120 cm – dat loopt langs de buitenranden van perceel [nummer] , maar zij hebben daarover geen overeenstemming bereikt.
3 Het geschil
in conventie
[eiser] vordert – samengevat – dat de rechtbank bij vonnis, voor zover mogelijk uitvoerbaar bij voorraad:
I. [gedaagde ] hoofdelijk zal verbieden:
-
met een voertuig met draaiende motor over het pad te gaan,
-
zich op het pad te begeven terwijl het niet nodig is om het pad te gebruiken,
-
met de hond over het pad te gaan,
-
visite over het pad te laten gaan,
-
het pad te gebruiken ná 22.00 uur ’s avonds en vóór 08.00 uur ’s ochtends,
met hoofdelijke dwangsom van € 250,00 per overtreding, met een maximum van € 25.000,00,
II. (1) voor recht zal verklaren dat het pad een breedte heeft van 90 cm, en
(2) [gedaagde ] hoofdelijk zal veroordelen om medewerking te verlenen aan het opnemen van deze breedte in de daartoe bestemde registers, met hoofdelijke dwangsom van € 250,00 voor iedere dag dat [gedaagde ] daaraan niet meewerkt, met een maximum van € 25.000,00, en zal bepalen dat het vonnis in de plaats treedt van een ter zake op te maken akte of een deel ervan als [gedaagde ] bij het bereiken van het maximum nog geen medewerking heeft verleend,
III. [gedaagde ] hoofdelijk zal veroordelen om ervoor te zorgen dat de deurklink die wordt aangeduid op de eerste bij productie 5 overgelegde foto zich niet meer boven het perceel van [eiser] bevindt, met hoofdelijke dwangsom van € 250,00 voor iedere dag dat [gedaagde ] daarmee in gebreke blijft, met een maximum van € 25.000,00,
IV. (1) [gedaagde ] hoofdelijk zal veroordelen ervoor te zorgen dat de deur die wordt aangeduid op de vierde bij productie 5 overgelegde foto direct na gebruik wordt afgesloten door deze op slot te doen, met hoofdelijke dwangsom van € 250,00 voor iedere dag dat [gedaagde ] daarmee in gebreke blijft, met een maximum van € 25.000,00, en
(2) [gedaagde ] hoofdelijk zal veroordelen ervoor te zorgen dat een nog door [eiser] te realiseren deur ter hoogte van de deur in de schutting van [gedaagde ] direct na gebruik wordt afgesloten door deze met de van [eiser] te ontvangen sleutel op slot te doen, met hoofdelijke dwangsom van € 250,00 voor iedere dag dat [gedaagde ] daarmee in gebreke blijft, met een maximum van € 25.000,00,
V. [gedaagde ] hoofdelijk zal veroordelen tot betaling aan [eiser] van € 904,00 aan buitengerechtelijke kosten,
VI. [gedaagde ] hoofdelijk zal veroordelen in de proceskosten, met wettelijke rente vanaf een week na betekening van het vonnis.
[eiser] legt aan de vorderingen het volgende ten grondslag. Het genoemde gebruik van het pad door [gedaagde ] is op grond van de erfdienstbaarheid niet toegestaan, is niet in overeenstemming met de verplichting om de erfdienstbaarheid op de minst bezwarende wijze uit te oefenen, en levert onrechtmatige hinder op. Voor een goede uitoefening van de erfdienstbaarheid volstaat een breedte van het pad van 90 cm, ook als [eiser] aan beide kanten van het pad schuttingen zal plaatsen. [gedaagde ] maakt inbreuk op het eigendomsrecht van [eiser] , doordat de deurklink van een poort in de schutting van [gedaagde ] uitsteekt over de erfgrens. [gedaagde ] moet meewerken aan de afsluiting van het perceel van [eiser] door bij ieder gebruik van het pad de poort op slot te doen, maar laat dit na. Dit geldt ook voor de nog door [eiser] te realiseren poort in een schutting langs de erfgrens met [gedaagde ] Tot slot heeft [eiser] recht op buitengerechtelijke incassokosten.
[gedaagde ] voert verweer, en concludeert tot afwijzing van de vorderingen van [eiser] , met veroordeling van [eiser] in de kosten van deze procedure.
[gedaagde ] voert het volgende aan. De gedragingen van [gedaagde ] zijn op grond van de erfdienstbaarheid toelaatbaar. De erfdienstbaarheid bevat geen beperkingen op het gebruik van het pad en het is niet aan [eiser] om beperkingen aan te brengen. In ieder geval zijn de door [eiser] geformuleerde beperkingen veel te ruim. Een breedte van het pad van 90 cm volstaat niet om over het pad te gaan met motor, scooter of fiets aan de hand, en dit geldt nog meer als [eiser] langs beide kanten van het pad schuttingen zal plaatsen. Als de breedte wordt bepaald op 90 cm, dan is dat een onnodige beperking van de erfdienstbaarheid. Er is geen rechtsgrond om de breedte van het pad in het kadaster op te nemen. [gedaagde ] betwist dat de deurklink uitsteekt over het perceel van [eiser] , en in ieder geval levert de klink geen hinder op voor [eiser] . Verder is [gedaagde ] bereid om de poort van [eiser] af te sluiten als [gedaagde ] voor langere tijd weggaat en hij de poort zelf afgesloten aantreft. Tot slot betwist [gedaagde ] dat buitengerechtelijke kosten zijn gemaakt.
[gedaagde ] vordert – samengevat – dat de rechtbank [eiser] zal veroordelen om het pad terug te brengen in de oorspronkelijke toestand (voorzien van stoeptegels en een breedte van minimaal 120 cm), althans ervoor te zorgen dat het pad minimaal een vrije doorgang van 120 cm breedte heeft, en [eiser] zal gebieden om het pad vrij te maken en houden van obstakels (waaronder containers), overhangende takken en klimop te snoeien en gesnoeid te houden, de poort te verwijderen of deze op 120 cm breedte te brengen, alles met dwangsom van € 150,00 voor iedere dag dat [eiser] in gebreke blijft om binnen zes weken na betekening van het vonnis aan de veroordeling te voldoen.
[gedaagde ] legt aan de vordering het volgende ten grondslag. [eiser] heeft zonder overleg stoeptegels vervangen door grind en heeft het pad versmald van 120 cm naar 90 cm. Daardoor wordt [gedaagde ] gehinderd in het gebruik van het pad, en aldus maakt [eiser] inbreuk op het recht van overpad. Verder laat [eiser] takken en klimop over het pad groeien en plaatst hij kliko’s op het pad, zodat de toegang wordt beperkt. De poort van [eiser] is te smal, dit belemmert de uitweg met motor, scooter en fiets.
[eiser] voert verweer. [eiser] concludeert tot niet-ontvankelijkheid van [gedaagde ] , dan wel tot afwijzing van de vorderingen van [gedaagde ] , met hoofdelijke veroordeling van [gedaagde ] in de kosten van deze procedure.
[eiser] voert het volgende aan. De wijzigingen aan het pad vormen geen inbreuk op de erfdienstbaarheid, want het pad volstaat voor het gebruik dat is toegestaan. [eiser] betwist dat takken of klimop over het pad groeien, dat er kliko’s op het pad staan, en dat de poort een belemmering vormt voor het gebruik van het pad. Tot slot voert [eiser] aan dat [gedaagde ] in 2021 heeft ingestemd met de plaatsing van de poort en vervanging van tegels door grind.
Op de stellingen van partijen wordt hierna, voor zover nodig, nader ingegaan.
4 De beoordeling
in conventie en in reconventie
Gelet op de samenhang tussen de vorderingen in conventie en in reconventie, zal de rechtbank de vorderingen gezamenlijk behandelen.
Gebruik van het pad door [gedaagde ] (vordering I conventie)
In wezen legt [eiser] aan de gevorderde verboden ten grondslag dat [gedaagde ] inbreuk maakt op het eigendom van [eiser] , doordat [gedaagde ] het pad gebruikt op een manier die verder gaat dan wat op grond van het recht van erfdienstbaarheid is toegestaan, of die niet in overeenstemming is met de verplichting om op de minst bezwarende manier gebruik te maken van het pad. Daarbij kan [eiser] in beginsel ermee volstaan te stellen en zo nodig bewijzen dat hij een eigendomsrecht heeft en dat [gedaagde ] daarop feitelijk inbreuk maakt door dat eigendom te gebruiken. Vervolgens is het aan [gedaagde ] om aan te tonen dat zijn gebruik van het pad op grond van de erfdienstbaarheid is toegestaan.
Tussen partijen is niet in geschil dat [eiser] eigenaar is van het pad. Evenmin staat ter discussie dat [gedaagde ] het pad – onder meer – gebruikt door (i) met een voertuig met draaiende motor over het pad te gaan, (ii) over het pad te gaan als het niet noodzakelijk is om het pad te gebruiken, en (iii) over het pad te gaan ná 22.00 uur ’s avonds en vóór 08.00 uur ‘s ochtends. Partijen verschillen echter wel van mening over de vraag of dit gebruik door [gedaagde ] is toegestaan.
Voor de beoordeling daarvan is nodig om vast te stellen wat de erfdienstbaarheid inhoudt, en wat het vereiste van minst bezwarende wijze van uitoefening meebrengt.
Op grond van art. 5:73 lid 1 BW worden de inhoud van de erfdienstbaarheid en de wijze van uitoefening daarvan bepaald door de akte van vestiging en, voor zover in die akte regels daarover ontbreken, door de plaatselijke gewoonte. Als een erfdienstbaarheid te goeder trouw geruime tijd zonder tegenspraak op een bepaalde wijze is uitgeoefend, dan is in geval van twijfel deze wijze van uitoefening beslissend. Bij de uitleg van de akte van vestiging komt het aan op de partijbedoeling voor zover zij in de akte tot uitdrukking is gebracht. Deze bedoeling moet worden afgeleid uit de in deze akte gebezigde bewoordingen, uit te leggen naar objectieve maatstaven in het licht van de gehele inhoud van de akte.
Op grond van art. 5:74 BW moet de uitoefening van de erfdienstbaarheid op de voor het dienende erf minst bezwarende wijze plaatsvinden.
(i) Over het pad gaan met voertuig met draaiende motor
[eiser] voert aan dat in de akte van vestiging niet is bepaald dat met een motor of scooter aan de hand over het pad moet kunnen worden gegaan, en dat uit niets blijkt dat men bij vestiging van het recht het oog had op dit gebruik.
De rechtbank stelt voorop dat tussen partijen niet werkelijk ter discussie staat dat [gedaagde ] met de scooter aan de hand over het pad mag gaan, omdat [eiser] zelf ook heeft aangevoerd dat de bedoeling van het pad is dat daarover zaken, zoals een scooter, vervoerd kunnen worden (zie de dagvaarding, onder 20). Ten aanzien van de motor bestaat echter wel verschil van mening.
Het recht van erfdienstbaarheid is in de akte van vestiging ruim geformuleerd, maar de akte van vestiging vermeldt niets over het gebruik van motorvoertuigen. De ruime formulering als ‘pad en overweg’ en het ontbreken van enige verdere beperking, vormt naar het oordeel van de rechtbank een indicatie dat niet een te beperkt gebruik van het pad is beoogd, en dat ook een motor over het pad moet kunnen worden vervoerd.
Voor zover daarover nog enige twijfel zou resteren, is van belang hoe de erfdienstbaarheid gedurende langere tijd zonder tegenspraak is uitgeoefend. Tussen partijen is niet in geschil dat [gedaagde ] het pad vanaf 1998 mede heeft gebruikt om er met motor overheen te gaan, en dat vorige eigenaren van het perceel van [eiser] hiertegen niet hebben geprotesteerd. Volgens [eiser] is de (enige) reden daarvan dat de vorige eigenaren de discussie met [gedaagde ] niet durfden aan te gaan, maar de rechtbank acht dit onvoldoende onderbouwd. Ook zou dit niet zonder meer meebrengen dat aan de wijze van uitoefening van de erfdienstbaarheid gedurende langere tijd dan geen betekenis meer toekomt.
Gelet op het voorgaande oordeelt de rechtbank dat de erfdienstbaarheid mede het recht inhoudt om een motor en scooter aan de hand over het pad te vervoeren.
[gedaagde ] stelt dat hij met een motorvoertuig met draaiende motor over het pad mag gaan, omdat het gebruik van motorvoertuigen in de erfdienstbaarheid niet is ingeperkt. Bovendien voerde [gedaagde ] bij conclusie van antwoord aan dat het na aanpassingen aan het pad door [eiser] vrijwel onmogelijk is om over het pad te gaan zonder draaiende motor. Tijdens de mondelinge behandeling is [gedaagde ] hier echter van teruggekomen, en heeft hij toegelicht dat hij de motor van zijn scooter (en motor) bij het gebruik van het pad alleen stationair laat draaien, zodat hij deze niet opnieuw hoeft in te schakelen als hij na gebruik van het pad over zijn eigen perceel naar de schuur wil rijden of als hij door de steeg naar de openbare weg rijdt.
Bij die stand van zaken volgt de rechtbank [gedaagde ] niet in zijn standpunt dat hij met (stationair) draaiende motor over het pad mag gaan. Het enkele feit dat het gebruik van motorvoertuigen in de erfdienstbaarheid niet uitdrukkelijk is ingeperkt, volstaat in ieder geval niet.
Bij de beoordeling of dit gebruik van het pad door [gedaagde ] voldoet aan de verplichting om de erfdienstbaarheid op de minst bezwarende wijze uit te oefenen, acht de rechtbank van belang of redelijkerwijs mogelijk is om zonder draaiende motor over het pad te gaan. Het vervoeren van een motorvoertuig met draaiende motor is door het motorgeluid en de uitlaatgassen immers (veel) meer belastend dan vervoer zonder draaiende motor.
[eiser] heeft betwist dat het nodig is om met een motorvoertuig met draaiende motor door de tuin te gaan, en uit de eigen stellingen van [gedaagde ] volgt dat hij de motor ook niet laat draaien omdat dit redelijkerwijs nodig is om over het pad te kunnen gaan. Het vervoer van de scooter over het pad zonder draaiende motor als zodanig ‘is geen probleem’, aldus [gedaagde ] tijdens de mondelinge behandeling. Naar het oordeel van de rechtbank voldoet het over het pad gaan met een motorvoertuig met draaiende motor daarom – mede gelet op de door [eiser] ervaren overlast, die [gedaagde ] niet heeft bestreden – niet aan de verplichting om op de minst bezwarende wijze gebruik te maken van het pad.
De rechtbank zal [gedaagde ] hoofdelijk verbieden om met een motorvoertuig met draaiende motor over het pad te gaan. Gelet op de door [eiser] overgelegde videobeelden waaruit het structurele karakter van de gedragingen blijkt, zal de rechtbank daaraan een dwangsom verbinden van € 150,00 voor iedere keer dat [gedaagde ] zich niet aan deze veroordeling houdt, met een maximum van € 15.000,00.
(ii) Over het pad gaan als gebruik van het pad niet nodig is
[eiser] voert aan dat de erfdienstbaarheid alleen bedoeld is voor gevallen waarin [gedaagde ] niet via de eigen voordeur naar de openbare weg kan gaan, bijvoorbeeld als hij een scooter of kliko van de tuin naar de openbare weg moet verplaatsen. Verder is voor het vervoer van de kliko niet nodig om heen én terug over het pad te lopen, want één van de twee keer loopt [gedaagde ] dan zonder kliko, en dat kan via de voordeur. Ook het lopen met de hond en het ontvangen en afscheid nemen van visite kan via de voordeur. Volgens [eiser] is ieder gebruik van het pad dat niet over het pad moet plaatsvinden, omdat ook van de voordeur gebruikgemaakt zou kunnen worden, in strijd met de verplichting om op de minst bezwarende wijze gebruik te maken van het pad.
De rechtbank volgt [eiser] niet in dit betoog. De door [eiser] aangevoerde beperkingen vinden namelijk geen enkel aanknopingspunt in de tekst van de erfdienstbaarheid. Daarom is de rechtbank met [gedaagde ] van oordeel dat hij in beginsel zelf mag bepalen of en hoe hij van de erfdienstbaarheid gebruik maakt. Het enkele feit dat [gedaagde ] ook langs een andere weg (via de voordeur) op de openbare weg kan komen, staat er op zichzelf niet aan in de weg dat hij ervoor kan kiezen om gebruik te maken van het pad. Ook de verplichting van art. 5:74 BW houdt niet in dat [gedaagde ] het pad alleen mag gebruiken als hij niet anders kan. [gedaagde ] mag dus in beginsel ook de hond uitlaten via het pad, en mag zelf bepalen of hij visite via het pad of langs de voordeur uitgeleide doet.
De rechtbank heeft er begrip voor dat [eiser] het gebruik van het pad door [gedaagde ] kan ervaren als een inbreuk op zijn privacy, maar enige inbreuk op de privacy van het dienende erf is inherent aan het bestaan van de erfdienstbaarheid, waarmee [eiser] overigens bekend was toen hij de woning kocht. [eiser] zal dit gebruik dus in beginsel moeten dulden.
(iii) Gebruik van het pad laat in de avond en vroeg in de ochtend
[eiser] voert verder aan dat [gedaagde ] het pad niet ná 22.00 uur en vóór 08.00 uur mag gebruiken, omdat het gebruik van het pad voor hem dan meer hinderlijk is dan overdag, en er geen reden is waarom [gedaagde ] op deze momenten het pad zou moeten gebruiken. Uit de aard van de gedraging vloeit daarom volgens [eiser] al voort dat geen sprake is van uitoefening op de minst bezwarende wijze.
Ook dit betoog van [eiser] slaagt niet. De rechtbank stelt vast dat de akte van vestiging geen enkele indicatie bevat dat het gebruik van het pad moet worden beperkt tot bepaalde momenten van de dag. Niet uitgesloten is dat de plicht om de erfdienstbaarheid op de minst bezwarende wijze te gebruiken ook kan meebrengen dat [gedaagde ] de kliko’s niet tussen 22.00 uur en 08.00 uur over het pad vervoert als hij dit evengoed overdag zou kunnen doen, en dat aan de uitoefening van de erfdienstbaarheid op die momenten hogere eisen kunnen worden gesteld (bijvoorbeeld wat betreft het geluid). Naar het oordeel van de rechtbank kan echter niet in algemene zin worden aangenomen dat het gebruik van het pad ná 22.00 uur of vóór 08.00 uur in strijd is met de verplichting om op de minst bezwarende wijze gebruik te maken van de erfdienstbaarheid. Daar komt bij dat [gedaagde ] heeft toegelicht waarom hij soms vóór 8.00 uur gebruik wil maken van het pad (hond uitlaten voor werktijd) en ná 22.00 uur (activiteiten ’s avonds, uitlaten visite), en dat hij het gebruik van het pad op deze momenten al zoveel mogelijk beperkt. [eiser] heeft dat niet gemotiveerd betwist.
Geen sprake van hinder
[eiser] heeft ook aangevoerd dat sprake is van onrechtmatige hinder (art. 5:37 BW). Als deze bepaling al van toepassing is op de uitoefening van een erfdienstbaarheid, ligt het naar het oordeel van de rechtbank niet voor de hand om aan te nemen dat sprake is van onrechtmatige hinder als het gebruik op grond van de erfdienstbaarheid is toegestaan.
Vereiste eigenschappen van het pad (vordering II conventie, vordering in reconventie)
Partijen verschillen van mening over de eigenschappen die het pad moet hebben en hebben op dit punt over en weer vorderingen ingesteld. Het verschil van mening ziet niet alleen op de huidige situatie, maar ook op het voornemen van [eiser] om langs beide kanten van het pad schuttingen te plaatsen.
Breedte en ondergrond
Volgens [gedaagde ] wordt met het huidige pad inbreuk gemaakt op de erfdienstbaarheid. Tijdens de mondelinge behandeling heeft de advocaat van [gedaagde ] desgevraagd bevestigd dat de inbreuk alleen ziet op het feit dat [gedaagde ] niet (meer) goed ongehinderd met motor, scooter, en fiets aan de hand over het pad kan gaan.
Bij de beoordeling stelt de rechtbank voorop dat de erfdienstbaarheid niet bepaalt hoe breed het pad moet zijn en of het pad betegeld moet zijn. Bij die stand van zaken is de rechtbank met [eiser] van oordeel dat hij het pad in beginsel naar eigen inzicht mag inrichten, mits het pad steeds in ieder geval de eigenschappen heeft die nodig zijn voor de ongestoorde uitoefening van de erfdienstbaarheid door [gedaagde ] Hiervoor (zie onder 4.6) heeft de rechtbank geoordeeld dat het pad [gedaagde ] in ieder geval de mogelijkheid moet bieden om een motor en scooter aan de hand over het pad te vervoeren.
De rechtbank voegt daar nog aan toe dat het antwoord op de vraag of het pad voldoet aan de vereisten die daaraan op grond van de erfdienstbaarheid kunnen worden gesteld, niet alleen afhankelijk is van de breedte en ondergrond van het pad, maar ook van de overige context en omstandigheden, waaronder de manoeuvreerruimte langs het pad.
De rechtbank heeft tijdens de mondelinge behandeling met partijen vastgesteld dat het pad op dit moment gemeten over de grond 90 cm breed is, dat de ondergrond van grind vrij stevig is, en dat er aan beide kanten van het pad de nodige manoeuvreerruimte is.
Naar het oordeel van de rechtbank heeft [gedaagde ] – mede in het licht van de door [eiser] overgelegde videobeelden – niet voldoende gemotiveerd dat het huidige pad ontoereikend is voor het gebruik dat [gedaagde ] ervan wenst te maken, waaronder het aan de hand vervoeren van de scooter (zonder draaiende motor). Dit wordt bovendien bevestigd door de door [gedaagde ] zelf als productie 2 overgelegde video, waarop te zien is dat [gedaagde ] – zonder noemenswaardige problemen – met de scooter aan de hand over het pad loopt. Naar aanleiding van vragen van de rechtbank over deze video, heeft [gedaagde ] tijdens de mondelinge behandeling bevestigd dat het ‘geen probleem’ is om zonder draaiende motor met de scooter over het pad te gaan. Ook het bezwaar van [gedaagde ] tegen aanwezigheid een paal naast het pad in de buurt van zijn poort, waardoor de doorgang smaller zou zijn, acht de rechtbank onvoldoende onderbouwd in het licht van de genoemde video van [gedaagde ] waarop te zien is hoe [gedaagde ] met scooter aan de hand over het pad en door de poort van [gedaagde ] gaat, en niet blijkt van enige hinder als gevolg van een paal op het perceel van [eiser] .
Evenmin heeft [gedaagde ] naar het oordeel van de rechtbank voldoende onderbouwd dat het huidige pad niet volstaat om er met de motor aan de hand overheen te gaan. Met name blijkt uit een overgelegde video uit maart 2024 (nummer 64 van de usb stick die [eiser] bij dagvaarding heeft overgelegd) dat [gedaagde ] met een motor over het pad kan gaan. [gedaagde ] heeft weliswaar aangevoerd dat hij op dit moment een andere motor heeft dan op die video te zien is, maar omdat de huidige motor naar eigen zeggen van [gedaagde ] hetzelfde type betreft als de vorige motor, kan ook ten aanzien van de nieuwe motor worden aangenomen dat de doorgang niet wordt verhinderd. Bij deze stand van zaken had het op de weg van [gedaagde ] gelegen om nader te motiveren waarom het pad niet volstaat, maar dat heeft [gedaagde ] nagelaten.
Nu [gedaagde ] niet voldoende heeft onderbouwd dat het huidige pad niet volstaat, zal de vordering in reconventie in zoverre worden afgewezen. Mogelijk wordt dat anders als [eiser] daadwerkelijk schuttingen langs het pad realiseert, maar de rechtbank ziet geen aanwijzing dat de vordering ook op die (toekomstige) situatie ziet.
Het voorgaande brengt echter niet mee dat in algemene zin kan worden vastgesteld dat het pad op grond van de erfdienstbaarheid een breedte ‘heeft’ van 90 cm, want dit hangt af van de overige omstandigheden van het geval, waaronder de stevigheid van de ondergrond en manoeuvreerruimte langs het pad.
In het bijzonder kan de door [eiser] voorgenomen plaatsing van schuttingen langs beide kanten van het pad (in eerste instantie halfhoge schuttingen, maar op langere termijn mogelijk ook hogere schuttingen, aldus [eiser] ) de manoeuvreerruimte verminderen of geheel tenietdoen. Het is niet uitgesloten dat dit doorwerkt in de eisen die worden gesteld aan de breedte en ondergrond van het pad. In dat verband overweegt de rechtbank dat [eiser] onvoldoende heeft onderbouwd dat nu al sprake is van een doorgang van slechts 90 cm in de steeg richting de openbare weg. Uit de overgelegde foto’s volgt dat die steeg in beginsel 120 cm breed is, maar dat sprake is van begroeiing die (deels) over het pad heen hangt. Dit is echter niet zonder meer vergelijkbaar met een pad van 90 cm breed, met aan weerszijden een schutting.
De rechtbank zal ook de in conventie gevorderde verklaring voor recht, en de daarop voortbouwende vordering, daarom afwijzen.
Beplantingen en obstakels op pad
[gedaagde ] voert aan dat [eiser] takken en klimop over het pad laat groeien, en dat [eiser] zaken, zoals kliko’s op het pad plaatst.
De rechtbank stelt voorop dat [eiser] in beginsel gehouden is planten en begroeiing langs het pad zodanig bij te houden en gesnoeid te houden dat deze de uitoefening van de erfdienstbaarheid niet kunnen belemmeren, en dat [eiser] ervoor moet zorgen dat zich op het pad geen obstakels – zoals kliko’s – bevinden die het onbelemmerde gebruik van de erfdienstbaarheid verhinderen.
[gedaagde ] heeft echter – mede in het licht van de met foto’s onderbouwde betwisting door [eiser] – onvoldoende onderbouwd dat op dit moment sprake is van begroeiing of obstakels die het gebruik van het pad belemmeren, of dat er aanwijzingen zijn dat [eiser] een dergelijke situatie zal laten ontstaan. De vordering van [gedaagde ] is ook op dit punt niet toewijsbaar.
Verwijdering of verbreding poort van [eiser]
Volgens [gedaagde ] is de poort van [eiser] te smal, en belemmert dat de uitweg met motor, scooter en fiets. Daarom moet de poort worden verwijderd of verbreed tot 120 cm.
De rechtbank zal ook deze vordering afwijzen, omdat [gedaagde ] niet voldoende heeft onderbouwd dat (de breedte van) de poort van [eiser] een onoverkomelijke belemmering vormt voor het gebruik van het pad. Uit de door [eiser] overgelegde videobeelden kan immers worden afgeleid dat [gedaagde ] de poort van [eiser] in de praktijk zonder noemenswaardige problemen kan passeren, hetgeen wordt ondersteund door de door [gedaagde ] zelf als productie 2 overgelegde video.
Overhangende deurklink (vordering III conventie)
Volgens [eiser] steekt de deurklink van de poort van [gedaagde ] uit over het perceel van [eiser] . Dat de deurklink over de erfgrens heen uitsteekt, volgt uit het feit dat de schutting van [gedaagde ] – waarvan de poort deel uitmaakt – tegen de erfgrens is geplaatst. [gedaagde ] maakt aldus inbreuk op het eigendomsrecht van [eiser] , en belemmert [eiser] in het gebruik en de inrichting van zijn perceel, aldus [eiser] .
De rechtbank stelt voorop dat [eiser] op grond van art. 5:1 BW als eigenaar in beginsel kan vorderen dat een inbreuk op zijn eigendomsrecht wordt gestaakt of ongedaan wordt gemaakt. Voor toewijzing van de vordering is dan wel nodig dat komt vast te staan dat de deurklink van [gedaagde ] (deels) uitsteekt over het perceel van [eiser] , maar dit heeft [eiser] naar het oordeel van de rechtbank niet voldoende onderbouwd. Op de afbeelding die [eiser] heeft overgelegd, is voor de rechtbank niet duidelijk zichtbaar waar de erfgrens loopt, en wat de positie van de schutting en deurklink ten opzichte van de erfgrens is, terwijl [gedaagde ] heeft betwist dat de deurklink over de erfgrens heen uitsteekt. Het had op de weg van [eiser] gelegen om op dit punt met een nadere onderbouwing te komen, maar dat heeft [eiser] nagelaten. De rechtbank zal deze vordering daarom afwijzen.
Afsluiten poort (vordering IV conventie)
[eiser] meent dat hij het recht heeft om zijn perceel af te sluiten, en heeft daarom een poort met een slot geplaatst tussen zijn tuin en de steeg die leidt naar de openbare weg. Als [gedaagde ] het pad gebruikt, dan mag van [gedaagde ] worden verlangd dat hij steeds de poort afsluit door deze op slot te doen, maar in de praktijk laat [gedaagde ] dit regelmatig na, wat volgens [eiser] ook blijkt uit overgelegde videobeelden. Daarmee miskent [gedaagde ] het belang van [eiser] om de poort afgesloten (op slot) te houden, en handelt hij in strijd met het recht van [eiser] om zijn erf af te sluiten en diens eigendomsrecht, aldus [eiser] .
De rechtbank stelt voorop dat de eigenaar van een dienend erf op grond van art. 5:48 BW zijn perceel mag afsluiten, mits de eigenaar van het heersend erf onbelemmerde toegang behoudt tot het dienend erf om de erfdienstbaarheid uit te oefenen.
Met [eiser] is de rechtbank van oordeel dat [gedaagde ] in beginsel moet meewerken aan de wens van [eiser] om het perceel af te sluiten, door na ieder gebruik van het pad de poort op slot te doen. Anders dan [gedaagde ] meent, doet het enkele feit dat hijzelf de poort niet altijd afgesloten aantreft niet (zonder meer) af aan de eigen verplichting van [gedaagde ] om de poort af te sluiten.
De rechtbank volgt [eiser] echter niet in zijn betoog dat [gedaagde ] de poort in alle gevallen moet afsluiten, ook als [gedaagde ] alleen de kliko aan de straat zet of visite uitlaat via het pad, en vervolgens onmiddellijk weer terugkeert. [eiser] heeft ter onderbouwing gewezen op de mogelijkheid dat kwaadwillenden van deze korte periode gebruik kunnen maken om het perceel van [eiser] te betreden, maar de rechtbank acht onvoldoende onderbouwd dat dit een reëel gevaar vormt. Daarbij komt dat de benadering van [eiser] op gespannen voet staat met het belang van [gedaagde ] bij een onbelemmerde uitoefening van de erfdienstbaarheid.
De rechtbank zal [gedaagde ] gelet op het voorgaande bevelen om de poort af te sluiten, zoals hierna vermeld in het dictum (zie onder 5.3). De rechtbank zal hieraan geen dwangsom verbinden, omdat deze veroordeling noodzakelijkerwijs een open element bevat, en overtredingen ervan mogelijk niet steeds eenvoudig vast te stellen zullen zijn. Daarmee zou een dwangsom potentieel een bron van voortdurende discussie kunnen zijn.
De vordering van [eiser] ten aanzien van de poort in de nog door [eiser] te realiseren schutting tegen de erfgrens met het perceel van [gedaagde ] zal worden afgewezen, omdat het gaat om een toekomstige situatie, en [eiser] onvoldoende heeft toegelicht wat die situatie precies zal inhouden.
Buitengerechtelijke incassokosten (vordering V conventie)
[eiser] vordert vergoeding voor werkzaamheden van zijn advocaat die niet zien op de voorbereiding van gedingstukken en de instructie van zaak. Het gaat om besprekingen, correspondentie, en het bestuderen van stukken.
Op grond van het Rapport BGK-integraal komen buitengerechtelijke kosten slechts voor vergoeding in aanmerking als eiser daadwerkelijk buitengerechtelijke kosten heeft gemaakt, en als de kosten waarvan hij vergoeding vordert, moeten worden beschouwd als kosten die betrekking hebben op verrichtingen die meer omvatten dan verrichtingen ter instructie van de zaak of ter voorbereiding van de procedure. De rechtbank is van oordeel dat [eiser] onvoldoende heeft onderbouwd dat aan dit criterium wordt voldaan, zodat deze vordering zal worden afgewezen.
Proceskosten
[gedaagde ] is in conventie grotendeels in het ongelijk gesteld en moet daarom de proceskosten (inclusief nakosten) betalen. De proceskosten van [eiser] worden begroot op:
|
- kosten van de dagvaarding |
€ |
146,43 |
|
|
- griffierecht |
€ |
1.374,00 |
|
|
- salaris advocaat |
€ |
1.306,00 |
(2 punten × € 653,00) |
|
- nakosten |
€ |
189,00 |
(plus de verhoging zoals vermeld in de beslissing) |
|
Totaal |
€ |
3.015,43 |
De gevorderde wettelijke rente over de proceskosten wordt toegewezen zoals vermeld in de beslissing.
[gedaagde ] heeft ook in reconventie ongelijk gekregen. Hij wordt daarom veroordeeld in de proceskosten in reconventie. De proceskosten worden, gelet op de samenhang tussen conventie en reconventie, vastgesteld op nihil.
De veroordeling wordt hoofdelijk uitgesproken. Dat betekent dat iedere veroordeelde kan worden gedwongen het hele bedrag te betalen. Als de één (een deel) betaalt, hoeft de ander dat (deel van het) bedrag niet meer te betalen aan de wederpartij.
5 De beslissing
De rechtbank
in conventie
verbiedt [gedaagde ] hoofdelijk om met een voertuig met draaiende motor over het pad te gaan,
veroordeelt [gedaagde ] hoofdelijk om aan [eiser] een dwangsom te betalen van € 150,00 voor iedere keer dat hij niet aan de veroordeling onder 5.1 voldoet, tot een maximum van € 15.000,00 is bereikt,
gebiedt [gedaagde ] hoofdelijk om bij ieder gebruik van het pad de poort tussen het perceel van [eiser] en de steeg af te sluiten door deze op slot te doen, tenzij [gedaagde ] onmiddellijk na gebruik van het pad om één of meer zaken of personen naar de openbare weg te brengen weer terugkeert en bij terugkeer de poort afsluit door deze op slot te doen,
veroordeelt [gedaagde ] hoofdelijk in de proceskosten van € 3.015,43, te betalen binnen veertien dagen na aanschrijving daartoe, te vermeerderen met € 98,00 plus de kosten van betekening als [gedaagde ] niet tijdig aan de veroordeling voldoet en het vonnis daarna wordt betekend,
veroordeelt [gedaagde ] hoofdelijk tot betaling van de wettelijke rente als bedoeld in art. 6:119 BW over de proceskosten als deze niet binnen zeven dagen na de onder 5.4 bedoelde betekening van het vonnis zijn betaald,
verklaart dit vonnis uitvoerbaar bij voorraad,
wijst de vorderingen van [gedaagde ] af,
veroordeelt [gedaagde ] hoofdelijk in de proceskosten, aan de zijde van [eiser] vastgesteld op nihil.
|
Dit vonnis is gewezen door mr. P.C. Russcher en in het openbaar uitgesproken op 4 november 2026. |
||
|
!NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR HANDTEKENING SECRETARIS! |
!NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR HANDTEKENING RECHTER! |
|
|
!NIET VERWIJDEREN, PLAATS VOOR STEMPELS! |