Veroordeling voor het medeplegen van brandstichting. De medeverdachte heeft de brandstichtingshandelingen…

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie acht het onder 1 en onder 2 subsidiair tenlastegelegde wettig en overtuigend bewezen. Verdachte moet worden vrijgesproken van het onder 2 primair tenlastegelegde medeplegen. De bijdrage van verdachte is wel te kwalificeren als medeplichtigheid.

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft betoogd dat verdachte integraal moet worden vrijgesproken van het tenlastegelegde. Ten aanzien van feit 1: omdat niet kan worden bewezen dat de brandstof en de aansteker kennelijk bestemd waren tot het begaan van de beoogde misdrijven én omdat het opzet van verdachte niet kan worden bewezen. Ten aanzien van feit 2 primair: omdat direct of indirect redengevende feiten en omstandigheden voor de strafbare betrokkenheid van verdachte bij de brandstichting ontbreken. Bovendien geldt voor feit 2 primair en feit 2 subsidiair dat verdachte niet wist dat medeverdachte [medeverdachte] (hierna [medeverdachte] ) brand zou stichten, zodat niet is voldaan aan het vereiste van dubbele opzet.

Het oordeel van de rechtbank

Op 12 december 2023 omstreeks 02:30 uur heeft [medeverdachte] brand gesticht bij een woning aan de [adres] in [plaats] . Hij heeft bij de voordeur van deze woning een zelfgemaakte brandbom, bestaande uit een Cobra 6 en een kartonnen doos met daarin een fles benzine, aangestoken met een aansteker en is vervolgens weggerend.

Door die brandstichting is gemeen gevaar voor goederen in die woning ontstaan. Uit forensisch onderzoek is naar voren gekomen dat het aansteken van de brandbom tot een ontploffing heeft geleid, waardoor de voordeur en de schuifpui geheel zijn ontzet en de ramen naast de voordeur en in de schuifpui zijn gesprongen. Een gedeelte van de brand is vervolgens naar binnen geslagen, de hal en woonkamer in. Beide ruimtes hebben brandschade opgelopen.

De brand is midden in de nacht gesticht. De bewoners, een gezin met kinderen, lagen op dat moment op de eerste verdieping te slapen. Het was voorzienbaar dat op dat tijdstip personen in de woning aanwezig waren. Naar algemene ervaringsregels levert een nachtelijke brandstichting een groot gevaar voor de bewoners op, aangezien de kans dat de brand onontdekt blijft dan aanzienlijk is. Dit klemt nog eens te meer nu de brand bij de belangrijkste vluchtweg is gesticht. Indien de brand niet tijdig geblust had kunnen worden, had het vuur de vluchtroute voor de bewoners via de trap, die uitkomt op de hal, naar alle waarschijnlijkheid afgesloten. De rechtbank acht op grond van deze feiten en omstandigheden bewezen dat ten tijde van de brandstichting naar algemene ervaringsregels levensgevaar en gevaar voor zwaar lichamelijk letsel voor anderen, te weten de bewoners van de woning aan de [adres] in [plaats] , te duchten was.

Gedragingen verdachte

Verdachte heeft [medeverdachte] in de nacht van 11 op 12 december 2023 met zijn, verdachtes, Toyota Aygo naar [plaats] vervoerd. Ze zaten met z’n tweeën in de auto. In [plaats] heeft [medeverdachte] hem verteld waar hij moest wachten. [medeverdachte] stapte uit en verdachte heeft gewacht totdat [medeverdachte] terugkwam. Tijdens het wachten hoorde hij een harde knal. Ongeveer vijf minuten later kwam [medeverdachte] rennend terug. Vervolgens zijn ze weer naar Arnhem gereden.

Voorafgaand aan hun reis naar [plaats] is die nacht om 00:58 uur vanaf de bankrekening van verdachte € 2,88 betaald via Apple Pay bij Shell Salvatorplein Arnhem. Dit heeft betrekking op de aankoop van 1,50 liter benzine.

Tijdens de zitting heeft verdachte ontkend dat hij de benzine heeft gekocht. Hij heeft verklaard dat hij in de avond van 11 op 12 december 2023 met jongens uit de buurt bij Casino Suikerland in Arnhem stond. Een van die jongens was [medeverdachte] , die hij wel eens in de buurt had gezien maar niet zo goed kent. [medeverdachte] vroeg op enig moment om zijn pinpas, omdat [medeverdachte] honger had en eten wilde halen. [medeverdachte] beloofde hem € 50,00 te geven voor een rit naar [plaats] en terug en voor het eten. Verdachte heeft zijn telefoon met pincode meegegeven. [medeverdachte] liep de hoek om, richting een pizzeria. Verdachte denkt dat [medeverdachte] echter naar het Shell tankstation is gelopen dat daar vlakbij zit en toen benzine heeft getankt. Verdachte heeft verklaard dat hij [medeverdachte] niet goed – ‘van gezicht’ – kende. Ook heeft hij gezegd dat zijn bijnaam ‘ [alias] ’ is.

De rechtbank acht de verklaring van verdachte over de gang van zaken rond de aankoop van de benzine ongeloofwaardig. Verdachte heeft deze verklaring pas tijdens de zitting afgelegd, toen hij bekend was met de inhoud van het dossier. Daarnaast heeft verdachte wisselende verklaringen afgelegd: de ene keer zou hij zijn telefoon hebben gegeven, de andere keer zijn pinpas. Zijn verklaring over deze aankoop door [medeverdachte] wordt door niets in het dossier ondersteund. Daarnaast acht de rechtbank het ongeloofwaardig dat verdachte zijn mobiele telefoon (dan wel pinpas) met pincode aan iemand zou afgeven die hij amper kent. Bovendien had verdachte naar eigen zeggen niets met [medeverdachte] afgesproken over het bedrag dat [medeverdachte] aan eten mocht besteden. Dat acht de rechtbank ongeloofwaardig, gezien de vaste vergoeding van maar € 50,00 die [medeverdachte] hem zou geven voor het rijden naar [plaats] en terug (inclusief vergoeding voor de brandstof) – een afstand van bijna 200 kilometer – én voor het eten. De rechtbank zal deze verklaring daarom als ongeloofwaardig terzijde schuiven.

De rechtbank gaat er daarom vanuit dat verdachte de 1,50 liter benzine zelf heeft gekocht.

Op de telefoon van [medeverdachte] is een video-bestand aangetroffen van een frisdrankfles waarin zich een doorzichtige vloeistof bevindt. Met zilverkleurig/grijs plakband zijn daar twee voorwerpen aan vastgeplakt die voorzien zijn van een lont. Op de achtergrond is een achterlicht van een Toyota Aygo en het woord ‘Aygo’ te lezen. Deze video is gemaakt op 12 december 2023 om 01:07 uur. Dat is negen minuten na aankoop van de benzine.

Diezelfde nacht, om 01:54 uur, is vanaf de bankrekening van verdachte € 7,58 betaald via Apple Pay bij het tankstation BP Koerhuis in Deventer. Verdachte heeft verklaard dat hij daar – onder meer – een lichtblauwe aansteker van het merk ‘BIC’ heeft aangeschaft.

Op de telefoon van [medeverdachte] is een video-bestand aangetroffen waarbij de filmer – de bijrijder (zo is te zien op het screenshot in het dossier) in een personenauto, waarvan het interieur overeenkomt met dat van een Toyota Aygo – een lichtblauwe aansteker van het merk ‘BIC’ in zijn hand heeft. Deze video is gemaakt op 12 december 2023 om 01:56 uur: twee minuten na aankoop van de aansteker.

De ontploffing bij de woning aan de [adres] in [plaats] heeft rond 02:30 uur plaatsgevonden.

Op de telefoon van [medeverdachte] zijn een aantal video-bestanden aangetroffen:

Persoon 1:

Broer ik ben al weg, ik ben al weg. Die plakband kon ik niet plakken bij de deur, omdat euh.. Hij ging los. Dus ik heb die snel bij de deur heel dichtbij gelegd. En toen ging die ding kanker hard af. Je kan [alias] vragen. Zeg hem...He?

Persoon2:

Het was één kanker harde explosie broer.

Persoon 1:

Ik sta sowieso op de camera man, want hij heeft zo’n security camera deur je weet toch?

Persoon 2:

Heb je die (niet te verstaan) niet opgedaan?

Persoon 1:

Niet helemaal

Persoon 1:

Pap, ik was bijna m’n sleutel kwijt man dus ik moest wel... Terug euh.. .Rijden.. Om m’n sleutel te pakken. Het was echt een kanker grote broer.. Bom broer! Ik zeg jou broer. Want [alias] stond denk ik... Hoever stond je van mij? Tien?

Persoon 2:

Broer. Misschien vijf minuten ofzo. Acht minuten..

Die bewijsmiddelen in onderlinge samenhang bezien leveren voldoende aanknopingspunten op om aan te nemen dat verdachte betrokken is geweest bij de brandstichting, en dat zijn opzet daar ook op was gericht. De rechtbank stelt vast dat verdachte in de nacht van de brandstichting op twee verschillende locaties eerst anderhalve liter benzine en vervolgens een aansteker heeft gekocht. Negen minuten na de aankoop van de benzine is een opname gemaakt van de in elkaar geknutselde brandbom nabij de auto van verdachte. Vervolgens rijdt verdachte met [medeverdachte] , de brandbom en de door verdachte aangeschafte aansteker naar [plaats] . Na de ontploffing rijden zij samen terug en praten over het gebeurde. In die gesprekken praat verdachte kalm over de ontploffing, en blijkt verdachte te weten van de wijze waarop [medeverdachte] de brandstichting uit wilde voeren (in video-bestand 7 zegt verdachte, nadat [medeverdachte] hem verteld heeft dat hij is te zien op de camera: ‘Heb je die (niet te verstaan) niet opgedaan?’). Uit al deze feiten en omstandigheden leidt de rechtbank af dat het verdachte, voordat het plan werd uitgevoerd, duidelijk moet zijn geweest dat [medeverdachte] brand zou stichten.

Medeplegen of medeplichtigheid?

Voor de kwalificatie medeplegen is vereist dat sprake is van nauwe en bewuste samenwerking. Die kwalificatie is slechts gerechtvaardigd als de bewezenverklaarde - intellectuele en/of materiële - bijdrage van de verdachte aan het delict van voldoende gewicht is. Een en ander brengt mee dat indien het tenlastegelegde medeplegen in de kern niet bestaat uit een gezamenlijke uitvoering, maar uit gedragingen die met medeplichtigheid in verband plegen te worden gebracht (zoals het verstrekken van inlichtingen, op de uitkijk staan, helpen bij de vlucht), op de rechter de taak rust om in het geval dat hij toch tot een bewezenverklaring van het medeplegen komt, in de bewijsvoering - dus in de bewijsmiddelen en zo nodig in een afzonderlijke bewijsoverweging - dat medeplegen nauwkeurig te motiveren. Bij de vorming van zijn oordeel dat sprake is van de voor medeplegen vereiste nauwe en bewuste samenwerking, kan de rechter rekening houden met onder meer de intensiteit van de samenwerking, de onderlinge taakverdeling, de rol in de voorbereiding, de uitvoering of de afhandeling van het delict en het belang van de rol van de verdachte, diens aanwezigheid op belangrijke momenten en het zich niet terugtrekken op een daartoe geëigend tijdstip.

Uit de hiervoor weergegeven bewijsmiddelen blijkt dat sprake is van een nauwe en bewuste samenwerking tussen verdachte en [medeverdachte] . Hoewel [medeverdachte] de daadwerkelijke brandstichtingshandelingen heeft uitgevoerd, heeft verdachte het ontsteken van de brandbom in alle opzichten gefaciliteerd. Hij heeft de benzine aangeschaft en betaald, de aansteker gekocht en het vervoer naar en van de plaats delict verzorgd. In onderlinge samenhang bezien heeft hij daarmee een wezenlijk materiële bijdrage aan de brandstichting geleverd die van voldoende gewicht is om de kwalificatie medeplegen te rechtvaardigen. Uit het voorgaande blijkt dat verdachte die handelingen bewust heeft begaan zodat [medeverdachte] de brandstichtingshandelingen kon uitvoeren. De rechtbank acht dan ook wettig en overtuigend bewezen dat verdachte de brandstichting in vereniging met [medeverdachte] heeft gepleegd.

Feit 1

Voor een bewezenverklaring van feit 1 moet, gezien de formulering van de tenlastelegging, komen vast te staan dat verdachte voorbereidingshandelingen voor brandstichting heeft gepleegd in (de gemeente) [plaats] , (elders) in Nederland is niet ten laste gelegd. De benzine en de aansteker zijn elders in Nederland gekocht. Op grond van het dossier en de behandeling ter zitting kan niet worden vastgesteld dat verdachte de voorbereidingshandelingen ook in [plaats] heeft gepleegd. De rechtbank zal verdachte daarom van dit onderdeel van de tenlastelegging vrijspreken.

De rechtbank acht op grond van de in de bijlage opgenomen bewijsmiddelen waarin zijn vervat de redengevende feiten en omstandigheden waarop de bewezenverklaring steunt wettig en overtuigend bewezen dat verdachte het ten laste gelegde feit heeft begaan, met dien verstande dat:

2

hij op of omstreeks 12 december 2023 te [plaats] omstreeks 02:30 uur, in de

gemeente [plaats] ,

tezamen en in vereniging met een of meer anderen, althans alleen,

aan/bij een woning, gelegen op/aan de [adres] ,

opzettelijk

brandbare en/of (licht) ontvlambare stof, tegen en/of nabij voornoemde voordeur

te plaatsen en/of (vervolgens)

vloeistof en/of brandbare stof en/of die (licht)ontvlambare stof aan te steken,

terwijl daarvan gemeen gevaar voor goederen, te weten voor voornoemde woning

en/of één of meer de(e)l(en) van het interieur van die woning en/of voor één of

meer naastgelegen en/of geschakelde woning(en) en/of levensgevaar en/of gevaar

voor zwaar lichamelijk letsel voor (een) ander(en), te weten één of meer bewoner(s)

woonachtig in perceel [adres] en/of voor één of meer bewoner(s) van

naastgelegen en/of geschakelde woning(en) te duchten was;

De rechtbank acht niet bewezen wat aan verdachte meer of anders is ten laste gelegd, zodat zij hem daarvan zal vrijspreken.

De in de tenlastelegging voorkomende taal- en/of schrijffouten zijn verbeterd in de bewezenverklaring. De verdachte is daardoor niet geschaad in de verdediging.

De vordering van de officier van justitie

De officier van justitie heeft gevorderd verdachte te veroordelen tot een gevangenisstraf van 27 maanden, waarvan 9 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van drie jaren. Als bijzondere voorwaarden dienen de door de reclassering geadviseerde voorwaarden te worden opgelegd.

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft betoogd om bij een bewezenverklaring rekening te houden met de jeugdige leeftijd van verdachte, de lange tijd dat deze strafzaak boven zijn hoofd heeft gehangen en zijn kleine rol in vergelijking met die van [medeverdachte] . Hij heeft bepleit om een maximale werkstraf en een forse voorwaardelijke gevangenisstraf op te leggen.

De gronden voor een straf of maatregel

Bij de strafoplegging houdt de rechtbank rekening met de aard en de ernst van het gepleegde feit, de omstandigheden dit is begaan en de persoon van verdachte zoals die uit het dossier en tijdens de behandeling ter terechtzitting naar voren zijn gekomen. De rechtbank acht daarbij in het bijzonder het volgende van belang.

Het feit

Verdachte heeft zich samen met een ander schuldig gemaakt aan brandstichting bij een woning. Dat heeft een ontploffing teweeggebracht. De woning is daardoor fors beschadigd. Ook was levensgevaar te duchten voor de bewoners van de woning, die op dat moment lagen te slapen. Als de brand niet tijdig was geblust, had het vuur de vluchtroute voor de bewoners via de trap, die uitkomt op de hal, naar alle waarschijnlijkheid afgesloten. Verdachte is daar ten tijde van het plegen van het feit kennelijk geheel aan voorbij gegaan. Dergelijke feiten veroorzaken, afgezien van grote materiële schade, ook langdurige gevoelens van angst bij de bewoners en grote maatschappelijke onrust.

Persoonlijke omstandigheden van verdachte

De rechtbank heeft kennisgenomen van het strafblad van verdachte van 24 augustus 2026. Hieruit blijkt dat hij eenmaal eerder is veroordeeld (zij het al in 2018, voor bedreiging met een misdrijf tegen het leven gericht en met brandstichting) en dat hem eerder strafbeschikkingen door de officier van justitie zijn opgelegd (niet voor soortgelijke feiten).

In het reclasseringsadvies van 3 september 2026 rapporteert de reclassering dat bij het bespreken van de leefgebieden van verdachte zorgelijke risicosignalen naar voren komen, zoals het psychosociaal functioneren van verdachte, zijn sociaal netwerk en zijn lachgasgebruik. Hoewel de situatie op praktisch vlak stabiel oogt, is reclasseringsbemoeienis volgens de reclassering noodzakelijk. Dit is nodig om meer grip op verdachte te krijgen en de risico's op de leefgebieden verder te onderzoeken en te beperken. Gelet op de jonge leeftijd van verdachte is het cruciaal dat hij zijn praktische stabiliteit behoudt en maatschappelijke teloorgang wordt voorkomen. De reclassering adviseert een meldplicht, ambulante behandeling en diagnostiek en een gedragstraining gericht op cognitieve vaardigheden als bijzondere voorwaarden.

Strafoplegging

Gelet op de ernst van het feit is naar het oordeel van de rechtbank een forse onvoorwaardelijke gevangenisstraf passend. De door de raadsman bepleite maximale taakstraf in combinatie met een voorwaardelijke gevangenisstraf doen geen recht aan de ernst van het feit.

Bij het bepalen van de hoogte van de op te leggen straf heeft de rechtbank rekening gehouden met de straffen die in soortgelijke zaken worden opgelegd. In het bijzonder aan medeverdachte [medeverdachte] (ECLI:NL:RBOVE:2024:3169). Hij is veroordeeld tot een gevangenisstraf van 30 maanden, waarvan 12 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 5 jaren.

Omdat het aandeel in de brandstichting van verdachte kleiner is dan [medeverdachte] (die de daadwerkelijke brandstichtingshandelingen heeft uitgevoerd en een organiserende rol had, zo blijkt uit het dossier) acht de rechtbank voor verdachte een gevangenisstraf van 28 maanden, waarvan 12 maanden voorwaardelijk met een proeftijd van 3 jaren, passend en geboden.

Anders dan door de raadsman is betoogd, is de rechtbank van oordeel dat het tijdsverloop niet strafmatigend dient mee te wegen. Sinds de brandstichting op 12 december 2023 is inderdaad een langere tijd verstreken, maar het is aan verdachte te wijten dat de strafzaak sinds die tijd boven zijn hoofd heeft gehangen. Want pas na uitgebreid onderzoek door de politie is hij in beeld gekomen, en als gevolg daarvan pas op 11 maart 2025 door de politie gehoord (waarbij hij zich op zijn zwijgrecht heeft beroepen).

De rechtbank verbindt aan het voorwaardelijk strafdeel de bijzondere voorwaarden zoals deze zijn geadviseerd door de reclassering.

[benadeelde 1] , [benadeelde 2] en [benadeelde 3]

[benadeelde 1] , [benadeelde 2] en [benadeelde 3] hebben zich elk afzonderlijk als benadeelde partij gevoegd in dit strafproces. Zij vorderen ieder verdachte te veroordelen om schadevergoeding te betalen tot een totaalbedrag van € 4.000,00 (vierduizend euro) aan immateriële schade, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf het moment waarop de schade is ontstaan. Tevens hebben de benadeelde partijen verzocht de schadevergoedingsmaatregel op te leggen.

Het standpunt van de officier van justitie

De officier van justitie heeft zich op het standpunt gesteld dat de benadeelde partijen niet-ontvankelijk moeten worden verklaard in hun vorderingen, omdat verdachte niet als medepleger kan worden aangemerkt.

Het standpunt van de verdediging

De raadsman heeft betoogd dat, als de rechtbank tot een bewezenverklaring komt, de benadeelde partijen niet-ontvankelijk moeten worden verklaard in hun vorderingen, omdat aannemelijk is dat de benadeelden geen schade meer hebben. [medeverdachte] is al in 2024 onherroepelijk veroordeeld en volgens de raadsman kan het niet anders dan dat de schade van de benadeelden al is vergoed, al dan niet door het CJIB.

De rechtbank is van oordeel dat uit de onderbouwing van de drie vorderingen voldoende is gebleken dat de benadeelde partijen als gevolg van het bewezenverklaarde rechtstreeks immateriële schade hebben geleden. De aard en de ernst van de normschending brengen mee dat de in dit verband relevante nadelige gevolgen daarvan voor de benadeelde partijen zozeer voor de hand liggen dat van een aantasting in de persoon ‘op andere wijze’ als bedoeld in artikel 6:106, eerste lid, aanhef en onder b, van het Burgerlijk Wetboek (BW) sprake is.

De rechtbank zal het door elk van de benadeelden gevorderde bedrag van € 4.000,00, telkens te vermeerderen met de verschuldigde wettelijke rente vanaf de datum waarop de schade is ontstaan, toewijzen, omdat zij deze bedragen billijk acht.

Omdat de verdachte het de strafbare feit samen met [medeverdachte] heeft gepleegd, zijn zij voor de daardoor ontstane schade op grond van artikel 6:166 BW hoofdelijk aansprakelijk. Voor zover al een bedrag aan schadevergoeding aan de benadeelde partij(en) is betaald, hoeft de verdachte dat deel van de schadevergoeding niet meer aan de benadeelde partij(en) te betalen.

De schadevergoedingsmaatregel

De benadeelde partijen hebben verzocht de schadevergoedingsmaatregel op te leggen.

De rechtbank zal de maatregel als bedoeld in artikel 36f Sr opleggen, aangezien verdachte jegens de benadeelde partijen naar burgerlijk recht mede aansprakelijk is voor de schade die door het feit is toegebracht.

Als door de verdachte niet volledig wordt betaald, kan deze verplichting worden aangevuld met de navolgende dagen gijzeling: