Bestuursrecht overig
Tabaks- en rookwarenwet (Trw). Bestuurlijke boete van € 45.000,- wegens uitingen tijdens een…
Rechtbank Rotterdam, 20 oktober 2026
ECLI:NL:RBROT:2026:15308 · Rechtbank Rotterdam · 20 oktober 2026
https://www.uitspraken.nl/uitspraak/rechtbank-rotterdam/bestuursrecht/bestuursrecht-overig/eerste-aanleg-enkelvoudig/ecli-nl-rbrot-2026-15308
Zaakgegevens
Op 20 oktober 2026 heeft de Rechtbank Rotterdam in eerste aanleg uitspraak gedaan in een zaak over bestuursrecht.
- Instantie
- Rechtbank RotterdamRechtbankDe rechter die de meeste zaken als eerste behandelt: civiele zaken, strafzaken en bestuurszaken.Meer uitleg
- Zittingsplaats
- Rotterdam
- Datum uitspraak
- 20 oktober 2026
- Datum publicatie
- 4 november 2026
- Zaaknummer
- ROT 25/7215
- Rechtsgebied
- Bestuursrecht » Bestuursrecht overig
- Procedure
- Eerste aanleg - enkelvoudigEnkelvoudige kamerDe zaak is behandeld door één rechter.Meer uitleg
- ECLI
- ECLI:NL:RBROT:2026:15308
Inhoud van deze uitspraak
Samenvatting
Tabaks- en rookwarenwet (Trw). Bestuurlijke boete van € 45.000,- wegens uitingen tijdens een televisie-interview. De uitingen kwalificeren als reclame als bedoeld in de Trw.
Uitspraak
RECHTBANK ROTTERDAM
Bestuursrecht
zaaknummer: ROT 25/7215
uitspraak van de enkelvoudige kamer van 20 oktober 2026 in de zaak tussen
[eiseres], uit Bergen op Zoom, eiseres
(gemachtigden: mr. L.J.G. Knorringa, [naam 1] en [naam 2] ),
en
de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, de staatssecretaris
(gemachtigde: mr. M. Kool).
Samenvatting
1. De staatssecretaris heeft aan eiseres een bestuurlijke boete van € 45.000,- opgelegd wegens uitingen van haar managing director tijdens een televisie-interview. Eiseres is van mening dat zij het reclameverbod niet heeft overtreden en dat de oplegging van de boete in strijd is met de vrijheid van meningsuiting. Eiseres wordt in deze uitspraak in het ongelijk gesteld.
Procesverloop
Met een besluit van 8 oktober 2024 (het primaire besluit) heeft de staatssecretaris aan eiseres een boete opgelegd van € 45.000,-.
Met een besluit van 8 augustus 2025 (het bestreden besluit) heeft de staatssecretaris het bezwaar van eiseres tegen het primaire besluit ongegrond verklaard.
Eiseres heeft beroep ingesteld tegen het bestreden besluit.
De staatssecretaris heeft een verweerschrift ingediend.
De rechtbank heeft het beroep op 9 september 2026 op een zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: de gemachtigden van eiseres en de gemachtigde van de staatssecretaris.
Totstandkoming van het bestreden besluit
Naar aanleiding van een binnengekomen melding heeft een inspecteur van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) op 4 december 2023 het televisieprogramma Business Class, dat uitgezonden was op zondag 22 oktober 2023 om 10:30 uur op televisiezender RTL 7, beoordeeld in verband met een mogelijke overtreding van het reclameverbod voor tabaksproducten en aanverwante producten (artikel 5, eerste lid, van de Tabaks- en rookwarenwet, Trw). De bevindingen van de inspecteur zijn neergelegd in een rapport van bevindingen van 2 februari 2024.
De staatssecretaris heeft het bestreden besluit gebaseerd op het rapport van bevindingen. Hieruit blijkt dat volgens de inspecteur het reclameverbod van artikel 5, eerste lid, van de Trw is overtreden. De managing director van eiseres heeft zich tijdens een interview in de uitzending van Business Class uitgelaten over rookvrije alternatieven, meer specifiek producten waarbij tabak wordt verhit in plaats van verbrand. Hierdoor is volgens de staatssecretaris sprake van reclame voor tabaksproducten of aanverwante producten. Deze overtreding is beboetbaar op grond van artikel 11b, eerste lid, van de Trw en de daarbij behorende bijlage.
Beoordeling door de rechtbank
Wet- en regelgeving
4. De voor de beoordeling van het beroep belangrijke wet- en regelgeving is te vinden in de bijlage bij deze uitspraak.
De gronden van beroep
5. Eiseres voert – samengevat – het volgende aan. Eiseres heeft het reclameverbod niet overtreden, omdat er geen sprake is van een commerciële mededeling. In dit kader voert zij aan dat (a) sprake is van vrije nieuwsgaring, (b) enkel feitelijke informatie is verstrekt over bepaalde categorieën van producten en (c) de uitingen niet kwalificeren als reclame gelet op de context van de uitingen en de setting van het interview. Verder is de uitleg die de staatssecretaris aan het reclameverbod geeft, volgens eiseres in strijd met artikel 10 van het EVRM (het recht op vrijheid van meningsuiting). Tot slot is het bestreden besluit genomen in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel en het lex certa-beginsel, en met het motiveringsbeginsel en het zorgvuldigheidsbeginsel.
Is het reclameverbod overtreden?
De rechtbank moet in deze zaak beoordelen of de uitingen van de managing director van eiseres tijdens de uitzending van Business Class vallen onder het reclameverbod. Het reclameverbod in de Trw houdt in dat elke vorm van reclame verboden is, tenzij sprake is van één van de wettelijk geregelde uitzonderingen op dat verbod. Tussen partijen is niet in geschil dat geen van die uitzonderingen zich in deze zaak voordoet. Onder ‘reclame’ wordt in de Trw verstaan: “elke handeling in de economische sfeer met als doel de verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten te bevorderen en elke vorm van commerciële mededeling die het bekendheid geven aan of het aanprijzen van een tabaksproduct of aanverwant product tot doel dan wel rechtstreeks of onrechtstreeks tot gevolg heeft, met inbegrip van reclame waarmee, zonder het tabaksproduct of aanverwant product rechtstreeks te noemen, wordt getracht het reclameverbod te omzeilen door gebruik te maken van een naam, merk, symbool of enig ander onderscheidend teken van een tabaksproduct of aanverwant product.” Het gaat hier om een zeer ruime definitie.
Naar het oordeel van de rechtbank vallen de uitingen van de managing director van eiseres in het programma Business Class onder het reclameverbod. Het zijn mededelingen die het bekendheid geven aan of het aanprijzen van tabaksproducten tot doel of – rechtstreeks of onrechtstreeks – tot gevolg hebben. Omdat eiseres in Nederland rookvrije alternatieven aanbiedt, en dus belang heeft bij de mededelingen, is ook sprake van commerciële mededelingen als bedoeld in de definitie van ‘reclame’ in artikel 1 van de Trw. De boodschap die in de uitzending naar voren komt, is dat rookvrije alternatieven beter zijn dan traditionele sigaretten en dat dit bekend zou moeten worden gemaakt aan rokers.
De rechtbank komt tot deze conclusie op basis van de volgende uitspraken van de managing director:
- “ Wat rokers betreft, waar wij nu over praten is belangrijk dat we gezondere alternatieven aanbieden.”
- “ Verder is er verhitte tabak. Dat wordt verhit in plaats van verbrand en daardoor komen er veel minder gifstoffen vrij. Dan zijn er nog nicotinezakjes of snus een klein zakje dat je onder je bovenlip stopt. Al die producten hebben één ding gemeen: geen verbranding. Dat zijn dus betere opties voor rokers.”
- “ Maar tegelijkertijd en daar moet een balans in komen moeten volwassenen geïnformeerd
worden dat die producten beter voor hen zijn zodat ze een weloverwogen keuze kunnen maken.”
- “ In de wetenschap is algemeen aanvaard dat die producten beter zijn omdat er geen verbranding is.”
- “ Nicotine is verslavend, maar het is niet de hoofdoorzaak van ziektes door roken. Het probleem is de verbranding.”
- “ Natuurlijk is het altijd beter om geen sigaretten of tabaksproducten te gebruiken. Maar als je het wel doet, moeten ze weten dat er betere producten zijn.”
- “ Het gaat erom dat wij rokers willen informeren dat deze producten beter zijn. Het beste is om geen sigaretten of nicotineproducten te gebruiken maar als je toch wilt blijven roken kun je die producten kiezen.”
Eiseres heeft erop gewezen dat deze uitingen zijn gedaan tijdens een kritisch interview met een niet-commercieel karakter waar geen betaling of andere beloning tegenover stond en dat de managing director voor het interview was uitgenodigd en dit niet zelf heeft geïnitieerd. Deze omstandigheden maken niet dat het reclameverbod niet is overtreden. Het gaat erom dat de managing director, als woordvoerder van een bedrijf dat rookvrije alternatieven aanbiedt, in een televisieprogramma uitingen heeft gedaan waarin nadrukkelijk naar voren komt dat rookvrije tabaksproducten beter zijn dan traditionele sigaretten. Het gaat daarmee om commerciële mededelingen die het bekendheid geven aan of het aanprijzen van tabaksproducten tot doel hebben of dat – rechtstreeks of onrechtstreeks – tot gevolg hebben. Daarmee vallen de uitingen onder het reclameverbod. Dit zou niet anders worden indien zou worden aangenomen dat de uitingen feitelijk juist zijn. De omstandigheid dat ook het RIVM informatie geeft over rookvrije tabaksproducten, is niet van belang. Bij het RIVM is namelijk, anders dan bij eiseres, geen sprake van een commercieel belang. Eiseres heeft gesteld dat de managing director in het interview ook risico’s van rookvrije tabaksproducten heeft genoemd, maar dat maakt niet dat daarom geen sprake is van reclame. Zoals hiervoor is overwogen, komt in het interview namelijk nadrukkelijk naar voren dat rookvrije tabaksproducten beter zijn dan traditionele sigaretten. Eiseres heeft ook naar voren gebracht dat de in het bestreden besluit weergegeven losse citaten een onvolledig beeld geven. Dit kan haar echter niet baten, nu in het bestreden besluit is verwezen naar het rapport van bevindingen waarin het interview is weergegeven.
Gelet op het voorgaande is sprake van overtreding van het reclameverbod. Naar het oordeel van de rechtbank is voldoende duidelijk, bepaald en kenbaar dat het bij de uitingen van de managing director ging om commerciële mededelingen als bedoeld in de definitie van ‘reclame’ in artikel 1 van de Trw, zodat er geen sprake is van strijd met het lex certa-beginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.
Naar het oordeel van de rechtbank is ook geen sprake van een ongerechtvaardigde beperking van de vrijheid van meningsuiting als bedoeld in artikel 10 van het EVRM. De rechtbank verwijst in dit kader naar de uitspraak van het CBb van 9 juni 2026, ECLI:NL:CBB:2026:255, onder 5.2. In de zaak die tot die uitspraak heeft geleid, was sprake van overtredingen van het reclameverbod wegens uitingen over rookvrije tabaksproducten die eiseres op eigen initiatief had gedaan. In die zin verschilt die zaak van de onderhavige zaak. Ook in de onderhavige zaak is echter sprake van uitingen waarin nadrukkelijk naar voren komt dat rookvrije tabaksproducten beter zijn dan traditionele sigaretten. Volgens eiseres heeft zij hiermee bijgedragen aan het maatschappelijk debat over de verschillen tussen traditionele sigaretten en rookvrije alternatieven. Voor zover dat gevolgd zou moeten worden, neemt dat niet weg dat het gaat om commerciële mededelingen die kwalificeren als reclame (zie hiervoor onder 6.2 tot en met 6.5). Het verbod op deze reclame-uitingen is in dit geval geen ongerechtvaardigde beperking van het recht op vrijheid van meningsuiting. Het reclameverbod is bij wet voorzien in artikel 5, eerste lid, van de Trw. Dit verbod strekt tot bescherming van de volksgezondheid en de wetgever heeft dat, mede ter uitvoering van artikel 22, eerste lid, van de Grondwet, noodzakelijk mogen achten in een democratische samenleving, ook als daarbij sprake is van een beperking van het recht op vrijheid van meningsuiting. Het reclameverbod komt daarom niet in strijd met het in artikel 10 van het EVRM neergelegde recht op vrijheid van meningsuiting.
De staatssecretaris was dus bevoegd tot het opleggen van een bestuurlijke boete wegens het overtreden van het reclameverbod. Tegen de hoogte van de opgelegde boete zijn geen beroepsgronden aangevoerd. De rechtbank ziet geen aanleiding voor het oordeel dat het bestreden besluit niet zorgvuldig tot stand is gekomen of niet toereikend is gemotiveerd.
Conclusie en gevolgen
7. Het beroep is ongegrond. Dat betekent dat het bestreden besluit in stand blijft. Eiseres krijgt daarom het griffierecht niet terug. Zij krijgt ook geen vergoeding van haar proceskosten.
Beslissing
De rechtbank verklaart het beroep ongegrond.
Deze uitspraak is gedaan door mr. S. Veling, rechter, in aanwezigheid van mr. M.M. Mercelina, griffier.
Uitgesproken in het openbaar op 20 oktober 2026.
|
griffier |
rechter |
Een afschrift van deze uitspraak is verzonden aan partijen op:
Informatie over hoger beroep
Een partij die het niet eens is met deze uitspraak, kan een hogerberoepschrift sturen naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven waarin wordt uitgelegd waarom deze partij het niet eens is met deze uitspraak. Het hogerberoepschrift moet worden ingediend binnen zes weken na de dag waarop deze uitspraak is verzonden.
Digitaal hoger beroep instellen kan via “Formulieren en inloggen” op www.rechtspraak.nl. Hoger beroep instellen kan eventueel ook nog steeds door verzending van een brief aan het College van Beroep voor het bedrijfsleven, Postbus 20021, 2500 EA ’s-Gravenhage.
Kan de indiener de behandeling van het hoger beroep niet afwachten, omdat de zaak spoed heeft, dan kan de indiener de voorzieningenrechter van het College van Beroep voor het bedrijfsleven vragen om een voorlopige voorziening (een tijdelijke maatregel) te treffen.
Bijlage: voor deze uitspraak belangrijke wet- en regelgeving
Algemene wet bestuursrecht
Artikel 5:46, eerste en derde lid
1. De wet bepaalt de bestuurlijke boete die wegens een bepaalde overtreding ten hoogste kan worden opgelegd.
Tabaks- en rookwarenwet
Artikel 1, eerste lid
In deze wet en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder:
reclame: elke handeling in de economische sfeer met als doel de verkoop van tabaksproducten en aanverwante producten te bevorderen en elke vorm van commerciële mededeling die het bekendheid geven aan of het aanprijzen van een tabaksproduct of aanverwant product tot doel dan wel rechtstreeks of onrechtstreeks tot gevolg heeft, met inbegrip van reclame waarmee, zonder het tabaksproduct of aanverwant product rechtstreeks te noemen, wordt getracht het reclameverbod te omzeilen door gebruik te maken van een naam, merk, symbool of enig ander onderscheidend teken van een tabaksproduct of aanverwant product.
Artikel 5, eerste lid
Elke vorm van reclame of sponsoring is verboden.
Artikel 11b, eerste en tweede lid
1. Onze Minister kan een bestuurlijke boete opleggen ter zake van overtreding van het bepaalde bij of krachtens de artikelen (…) 5 (…) van deze wet (…).
2. De hoogte van de bestuurlijke boete wordt bepaald op de wijze als voorzien in de bijlage (…).
Bijlage bij de Tabaks- en rookwarenwet
Onder categorie B vallen overtredingen door fabrikanten, groothandelaren en importeurs van tabaksproducten of aanverwante producten van het bepaalde bij:
(…)
– Artikel 5, eerste lid. (…)
Overtredingen behorend tot categorie B worden bestraft met een bestuurlijke boete van € 45.000. (…).